عصر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ص-رالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٤٣ · الآيات: ٥ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».إِعْصَارٌغيثالْمُعْصِرَاتِثمريَعْصِرُونَعصرثججوَالْعَصْرِخبزطيرعومحرقفتي

الجذرالصيغ ٥الآيات ٥السور ٤المجاورة ٤٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عصر

ع - ص - ر

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٢

“Yusr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak anlamı kazanmıştır. “Yusr“ kolaylık için “u’sr” zorluk için kullanılmıştır. Sol elle bile yapılacak işler olduğu için “yusr”; sol elle iş yapmak zor olduğu için de “u’sr” olmuştur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Yusr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak anlamı kazanmıştır. “Yusr“ kolaylık için “u’sr” zorluk için kullanılmıştır. Sol elle bile yapılacak işler olduğu için “yusr”; sol elle iş yapmak zor olduğu için de “u’sr” olmuştur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٥٢٩
باب العين والصاد والراء معهما ع ص ر، ع ر ص، ص ع ر، ر ع ص، ص رع، ر ص ع عصر: العَصْرُ:الدّهر، فإذا احتاجوا إلى تثقيله قالوا: عُصُر، وإذا سكنوا الصاد لم يقوموا إلاّ بالفتح، كما قال: ..... وهل يَنْعَمَنْ من كان في العُصُرِ الخالي والعصران: الليل والنهار. قال حميد بن ثور: ولا يَلْبِثُ العَصْرَانِ يوماً وليلةً إذا اختلفا أن يدركا ما تيمّما والعَصر: العشيّ. قال: يروحُ بنا عمْروٌ وقد عَصَرَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٦٧٦
العَصْرُ: الدهر، وفيه لغتان أخريان: عُصْرٌ وعُصُرٌ قال امرؤ القيس: ألا عِمْ صباحاً أيُّها الطلـلُ الـبـالـي وهل يَعِمْنَ من كان في العُصُرِ الخالي والجمع عُصورٌ. قال العجاج: والعَصْرَ قبل هذه العُصورِ مُجَرِّساتٍ غِرَّةَ الغَـريرِ والعَصْرانِ: الليل والنهار. قال حميد ابن ثَور: ولن يَلبَثَ العَصْرانِ يومٌ وليلةٌإذا طَلبا أن يُدرِكا ما تَيَمَّمـا والعَصْرانِ أيضاً: الغداةُ والعشيّ. ومنه
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٨٬٤٣٧
باب العين والصاد مع الراء عصر ، عرص ، صعر ، صرع ، رصع ، رعص : مستعملات . عصر : قال الله جلّ وعَزّ : ( ُ ءِ ) ( العصر : 1 ، 2 ) قال الفرّاء : والعصر : الدهر ، أقسم الله به . وروى مجاهد عن ابن عبّاس أنه قال : العَصْر : ما يلي المغربَ من النهار . وقال قتادة : هي ساعة من ساعات النهار . وقال أبو إسحاق : العصر : الدهر ، والعصر : اليوم ، والعصر : الليلة . وأنشد : ولا يلبث العصران يوم وليلة إذَا طَلَبَا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٠٬٦٥٠
(باب العين والصاد وما يثلثهما) (عصف) العين والصاد والفاء أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على خِفّةٍ وسرعة. فالأوَّل من ذلك العَصْف: ما على الحبِّ من قُشور التّبن. والعَصْف: ما على ساق الزَّرع من الوَرَق الذي يَبس فتفتَّت، كل ذلك من العَصْف. قال الله سبحانه:﴿فَجَعَلَهُم كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ﴾ [الفيل 5]، قال بعضُ المفسِّرين: العصف: كلُّ زرعٍ أُكِل حَبُّه وبقي تبنُه. وكان ابنُ الأعرابي يقول: العَصْف: ورقُ كلِّ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٥١
- العصر: مصدر عصرت، والمعصور: الشيء العصير، والعصارة: نفاية ما يعصر. قال تعالى: ﴿إني أراني أعصر خمرا﴾ [يوسف/36]، وقال: ﴿وفيه يعصرون﴾ [يوسف/49]، أي: يستنبطون منه الخير، وقرئ: (يعصرون) (وهي قراءة شاذة) أي: يمطرون، واعتصرت من كذا: أخذت ما يجري مجرى العصارة، قال الشاعر: *وإنما العيش بربانه ** وأنت من أفنانه معتصر* (البيت لابن أحمر، وهو في ديوانه ص 61؛ والمجمل 3/672؛ واللسان (عصر) ) {وأنزلنا من
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٤٨٩
ع ص ر كلُّ نفسِ طريدةُ عَصْرَيها‏.‏ قال المتلمس‏:‏ ولن يلبث العصران يوم وليلة إذا طلبا أن يدركا ما تيمّما وما فعلت ذلك عصراً ولعصرٍ أي في وقته‏.‏ ونام فلان ولم ينم عصراً ولعصرٍ أي في وقت نوم‏.‏ وتقول‏:‏ منبّه بن سعد بن قيس عيلان عصّره قوله‏:‏ أعمير إن أباك غيّر رأسه مرّ الليالي واختلاف الأعصر فكان يلقب بأعصر بن سعد لهذا البيت‏.‏ وهذا أمر قد تعصرت الشبيبة به وبلغت الأشد عليه‏.‏ وشرب عصارة
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٣٬٧١٣
العَصْر والعِصْر والعُصْر والعُصُر؛ الأَخيرة عن اللحياني: الدهر. قال الله تعالى: والعَصْرِ إِنّ الإِنسان لفي خُسْرٍ؛ قال الفراء: العَصْر الدهرُ، أَقسم الله تعالى به؛ وقال ابن عباس: العَصْرُ ما يلي المغرب من النهار، وقال قتادة: هي ساعة من ساعات النهار؛ وقال امرؤ القيس في العُصُر: وهل يَعِمَنْ مَن كان في العُصُر الخالي؟ والجمع أَعْصُرٌ وأَعْصار وعُصْرٌ وعُصورٌ؛ قال العجاج: والعَصْر قَبْل هذه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٠٩٦
* ع ص ر * * العَصْرُ * الدهر وكذا * العُصْرُ * و * العُصُرُ * مثل عُسْر وعُسُر قال امرؤ القيس % وهل يعمن من كان في العصر الخوالي % والجمع * عُصُورٌ * و * العَصْرانِ * الليل والنهار وهما الغداة والعشي ومنه سُميت صلاة * العَصْرِ * و * العَصَرُ * بفتحتين الغُبار وهو في الحديث و * المُعْتَصِرُ * و * العَاصِرُ * الذي يُصيب من الشيء ويأخذ منه قال أبو عبيدة ومنه قوله تعالى ﴿وفيه يعصرون﴾ ينجون من *
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٤٬٣٣٦
عَصَرَهُ 1 عَصَرَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. عَصِرَ , (O, Msb, K,) inf. n. عَصْرٌ; (S, Msb;) and ↓ اعتصرهُ; (S, O, Msb, K;) [He pressed it, or squeezed it, so as to force out, i. e. he expressed, its juice, sirup, honey, oil, water, or moisture;] he extracted, or fetched out by labour or art [i. e. by pressure or wringing], (Msb, K,) its water, or juice, or the like, (Msb,) or what was in it, (K,)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٤٥٠
عَصَرَ عَصَرَ I ( n. ac. عَصْر 1 ), a. Pressed; wrung ( linen ). عَصَّرَ عَصَّرَ II , a. see I . b. Put forth ears ( corn ). c. Became marriageable ( young girl ). عَاْصَرَ عَاْصَرَ III , a. Was the contemporary of, coeval with. أَعْصَرَ أَعْصَرَ IV , a. see II (c) . b. Came in the afternoon. تَعَصَّرَ تَعَصَّرَ V , اِنْعَصَرَ VII , a. Was pressed, trodden out. اِعْتَصَرَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٨٬٥٩١
عصر عَصَر - يَعْصِرُ - عَصْر - العَصْر - أَعْصَرَ - يُعْصِرُ - إِعْصَار - مُعْصِر - مُعْصِرة - مُعْصِرَات عَصَر - يَعْصِرُ + كائن + شيئاً: يعمل على ضغطه وتصغير حجمه وإخراج ما فيه من هواء وسوائل وفراغات: يأتي إلى شيء فيه فراغات وأجواف، ويشغلها سائل أو هواء، فيلف الشيء ويشده بثوب أو معدن أو ماشابه ثم يضغطه ويُصَغِّر حجمه، وذلك بتصغير الفراغات
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٣ (الإجمالي: ٥٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ثجج

    الآيات المشتركة: ١ · Secce yağmur suyunun toprakta açtığı yarık demektir

  2. خبز

    الآيات المشتركة: ١ · Hubz ekmek demektir

  3. خمر

    الآيات المشتركة: ١ · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir

  4. عوم

    الآيات المشتركة: ١ · Yıl

  5. غيث

    الآيات المشتركة: ١ · Ğays (p.se), Yağmur suyu ile yetişen bitki demektir

  6. وحد

    الآيات المشتركة: ٢ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  7. حرق

    الآيات المشتركة: ١ · Yanık demektir

  8. عنب

    الآيات المشتركة: ١ · E’nab, Üzüm asması demektir

  9. سجن

    الآيات المشتركة: ١ · Dibi çepeçevre kazılmış hurma ağacı demektir

  10. رأس

    الآيات المشتركة: ١ · Baş demektir

  11. فكر

    الآيات المشتركة: ١ · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır

  12. فتي

    الآيات المشتركة: ١ · Kepçe, kefe demektir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيَانِ قَالَ أَحَدُهُمَا إِنِّي أَرَانِي أَعْصِرُ خَمْرًا وَقَالَ الْآخَرُ إِنِّي أَرَانِي أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِي …

    Suyunu sıkarım

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعصر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerضغط, حلب, دهر
Zıt Kökبسط
Çekirdek Özet 1Bir nesneyi iki taraftan veya çepeçevre sıkıştırıp tazyik ederek içindeki özü ve sıvıyı dışarı çıkarma
Çekirdek Özet 2Zamanın daralması, ömrün tükeniş anı, bulutun sıkışıp yağmur boşaltması ve dönerek daraltan kasırga
Çekirdek Özet 3İnsanın ve varlığın zaman ve kriz baskısı altında sıkışarak gerçek mahiyetini, cevherini ve tercihini ortaya koyması
Kritik Hata RiskiKökü Asr suresinde salt soyut bir «tarihsel dönem» sayıp kökteki tazyik, sıkışma, günün sonuna doğru daralma ve özün açığa çıkması boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عصKuşatıp bağlama, tutma, bükme ve baskı uygulama; nitekim عصب bağlamak ve sarmak, عصف savurmak ve ezmek, عصم sarılıp tutunmak, عصو ve عصي ise katılık ve direnç göstermek anlamındadır.رÇekirdeğin sıkma ve bağlama hareketine akış, döngüsellik ve süzülme boyutu eklenerek sıkıştırma neticesinde özün akıtılması, döngüsel bir tazyik ile vakit veya nesnenin daraltılması anlamı oluşmuştur.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakVarlığın özünü, saklı cevherini veya akışa hazır iç kaynağını temsil eder.
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHedefi yakalama, daraltarak kuşatma ve her yönden kıskaca alma hareketini ifade eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstZirveyi, son noktayı, yukarıdan aşağıya yönelen ağırlığı ve tamamlanışı gösterir.
عصرKaynağın kıskaca alınıp üstten tazyikle sıkılmasıNesnenin veya vaktin her yönden kuşatılarak sıkıştırılması, tepeden gelen baskıyla içindeki gizli özün veya sonucun dışarıya sağılması hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÜzüm, zeytin veya ıslak bezi iki elle ya da presle kuvvetlice sıkıp suyunu ve özünü (عصارة) dışarı sızdırmak; ayrıca günün batıma doğru daralıp son ışıklarını vermesi.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde geçmiş zamanları ve ömrün tükenişini ifade etmek için kökü şöyle kullanır: ألا أنْعِمْ صباحاً أيُّها الطَّلَلُ البالي / وهل يَنْعِمَنْ مَن كان في العُصُر الخالي
Erken Arapça kullanımMütelemmis (veya Humeyd b. Sevr) gece ile gündüzün insanı sıkıştıran ve tüketen iki zaman dilimi oluşunu şu şekilde tasvir eder: ولَنْ يلبث العَصْرانِ يومٌ وليلة / إذا اختلفا أن يُدرِكا ما تَيَمَّما

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عصر kökü, Batı Sami dillerinde özellikle baskı uygulama, tazyik etme, kısıtlama ve sıvı elde etmek üzere presleme anlam alanlarıyla örtüşmektedir. İbranicede yer alan ע-צ-ר (ʿ-ṣ-r / atsar) kökü doğrudan «alıkoymak, hapsetmek, tutmak, kapatmak, engellemek» anlamlarını taşırken, buradan türeyen kavramlar baskıyı ve toplanmayı ifade eder. Benzer şekilde Süryanice ve Aramice katmanlarda ʿ-ṣ-r kökü üzümün ezilip sıkıldığı pres havuzunu ve meyve sıkma ameliyesini karşılar. Sami kök matrisinde kök, bir unsuru sınırlandırarak ve üzerine mekanik ya da zamansal kuvvet uygulayarak dönüştürme fikrine dayanır. Arapçada bu ilksel somut tazyik anlamı korunmuş, ayrıca hem atmosferik sıkışma ve girdap (kasırga) hem de günün veya ömrün daralıp sonuca vardığı zaman dilimi (ikindi, asır) anlamlarına genişletilmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen semitik kök çalışmaları.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعصرMeyve veya bezi sıkarak suyunu akıtmak anlamından hareketle havanın sıkışıp dönmesi (kasırga), bulutun sıkışıp su akıtması ve vaktin daralıp sonuca ermesi (asr) anlamlarına genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿ-ṣ-r, Süryanice ʿ-ṣ-rİbranicede kısıtlama, hapsetme, tutma; Süryanicede üzüm sıkma ve presleme anlamları kökün ortak tazyik ve kısıtlama zeminini doğrular.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bağlamBazı Berberice ve Doğu Çad lehçelerinde sıkıştırma ve bükme eylemlerini niteleyen dar ses dizilimleriyle paralellik kurulsa da doğrudan akrabalık zayıftır.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عصرAnlamlıSıkıştırmak, suyunu çıkarmak, daralan vakitMekanik veya zamansal baskıyla özü ortaya çıkarmaHedef kök; Kur'an'da geçer
عرصAnlamlıGeniş avlu, hareketlilik, kıpırdamaGeniş açıklıkta çakılıp kalma veya hareket etmeKur'an'da geçmez
صعرAnlamlıBoynu bükmek, yüz çevirmek, kibirlenmekBaskı ve eğilmenin boyun anatomisinde belirmesiKur'an'da geçer (Lokmân 31:18)
صرعAnlamlıYere sermek, çarpmak, düşürmekŞiddetli güçle yere vurup hareketsiz bırakmaKur'an'da geçer (Hâkka 69:7)
رعصAnlamlıTitremek, sarsılmak, kıvranmakŞiddet veya acı altında sarsılma haliKur'an'da geçmez
رصعAnlamlıBirbirine geçirmek, sıkıca dizmek, kakmakNesneleri boşluk bırakmaksızın birbirine kenetlemeKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عصرMerkezSıkıştırma, tazyik, daralan vakitÖzü çıkarmak amacıyla çepeçevre ve kuvvetle sıkmaTazyik ile saklı cevherin ayrışması esastır
ضغطKomşuİtme, daraltma, sıkıştırmaBir nesneyi bir yüzeye veya dar alana zorla itip kıstırmaSıvı veya öz çıkarmak şart değildir; salt mekanik tazyiktir
حلبKomşuSağmak, sütünü çıkarmakMemeyi sıkarak hazırda birikmiş sıvıyı akıtmaNesnenin gövdesini ezmeden birikintiyi tahliye eder
دهرKomşuZaman, devir, sonu belirsiz süreMaddi olayların akıp gittiği uzun ve kesintisiz zaman boyutuVaktin daralması veya tazyik nüansı taşımaz
بسطZıtGenişletmek, yaymak, açmakSıkışıklığı giderip nesneyi ferah ve geniş hale getirmeTazyikin ve daralmanın tam karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعصرSıkmak, daraltmak, devirMaddi özü süzmek ve zamanın daralan eşiğinde bulunmakKesin
LatincePremere, comprimere, aevumSıkıştırmak, preslemek, çağ«Premere» mekanik baskıyı, «aevum» ise zamansal çağı karşılar; Arapçadaki tek kökte birleşen anlamı iki ayrı kelime taşır.Güçlü
İngilizceTo press, to squeeze, epoch / eraSıkmak, preslemek, çağ«Squeeze» tazyikle suyu çıkarmayı, «era» ise tarihsel dönemi verir; kökteki kriz ve daralma nüansı tam hissedilmez.Güçlü
AlmancaPressen, auspressen, ZeitalterSıkıştırmak, suyunu almak, çağ«Pressen» fiili mekanik zorlamayı tam yansıtırken «Zeitalter» zaman boyutunu karşılar.Güçlü
FransızcaPresser, comprimer, époquePreslemek, sıkıştırmak, devirFiziksel tazyik ve dönemsel zaman ayrı terimlerle karşılanır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَعْصِرُ / يَعْصِرُونَMeyvenin suyunu ve yağını sıkıp çıkarmakRüyada üzüm sıkıp şarap yapma ve kıtlık sonrası bereketle mahsulün suyunu/yağını çıkarma bağlamı (Yûsuf 12:36, Yûsuf 12:49).
إِعْصَارٌToz, duman veya alev taşıyan dönücü şiddetli kasırgaİnfakını başa kakarak iptal eden kimsenin son anda her şeyini yitirmesini anlatan mesel bağlamı (Bakara 2:266).
الْمُعْصِرَاتِYağmuru bırakacak raddeye kadar sıkışıp yoğunlaşan bulutlarKozmik nimetlerin ve diriliş delillerinin sayıldığı bağlam (Nebe 78:14).
وَالْعَصْرِZaman, ikindi vakti, ömrün daralan son dönemi veya asırİnsanın mutlak bir tükeniş ve ziyan içinde olduğunu haber veren kasem bağlamı (Asr 103:1).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamZamanın ontolojisi ve hüsranİnsanın zaman içinde varoluşsal kaybı ve zamanın bir nimet yahut imtihan baskısı oluşu.Zamanın tükenen sermaye olarak sıkıştırıcı vasfı öne çıkar.
Fıkıhİkindi namazı (صلاة العصر) ve vakit sınırlarıİkindi vaktinin başlangıcı (asrü'l-evvel/sânî) ve «salât-ı vustâ» olup olmadığı tartışması.Günün daralıp batıma yaklaştığı son dilim üzerine yoğunlaşır.
TefsirAsr suresindeki kasemin mahiyetiKasemin genel zamana mı, ahir zamana mı, Peygamberlik çağına mı yoksa ikindi vaktine mi taalluk ettiği.Zamanın her halükarda insanı kuşatıp hesap vermeye zorlayan boyutu vurgulanır.
Hadisİkindi namazının muhafazası«Salât-ı asr»ı kaçıranın ehli ve malı gasbedilmiş gibi olacağı tehdidi (حافظوا على العصرين rivayetleri).İhmale uğramaya açık dar ve kritik vakit bilinci.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kulluk muhasebesiİmtihan tazyikiİnsanın cevherini ortaya çıkarmaSıkışma ve daralma anlarında imanın ve amelin saflığı açığa çıkar; kriz münafık ile mümini ayırır.Kesin
İlmiMadde ve tabiat kanunlarıBasınç ve yoğunlaşmaFaz değişimini başlatmaBulutların yoğunlaşıp yağmur dökmesi ve atmosferik girdaplar (kasırga) tazyik prensibiyle çalışır.Güçlü
SiyasiTarihsel kırılma ve fetret dönemleriKriz ve dönüşüm çağıÇürümüş yapıları tasfiye etmeTarihin daraldığı kriz anları toplumları tercihe ve arınmaya zorlar; gevşeklik kabul etmez.Güçlü
İktisadiÜretim ve sermaye verimliliğiKatma değer ve hasıla çıkarmaHammaddeden özü süzmeMahsulün preslenip yağ ve içecek haline getirilmesi gibi, emek tazyikiyle net değer üretilir.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik basınç ve kritik faz dönüşümü (P⋅V=sabit)Bir gazın hacmi daraldıkça üzerindeki basıncın artması ve kritik eşikte maddenin sıvılaşması (bulutun yağmura, gazın yoğuşmaya dönüşmesi gibi sıkışmanın hal değiştirtmesi).Güçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik buhran ve karar anı krizi (liminality)Toplumların veya bireylerin daralan zaman ve artan baskı altında sahte maskeleri terk ederek gerçek eğilimlerini ve dirençlerini ortaya koyması.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiعصر kelimesini yalnızca takvimsel bir yüzyıl (asır/century) ya da belirli bir saat dilimi olarak görüp kökteki dinamik tazyik ve süzme manasını unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; meyvenin sıkılıp özünün alınmasından (Yûsuf 12:36), bulutun sıkışıp hayat vermesine (Nebe 78:14), yıkıcı hava burgacından (Bakara 2:266) insan ömrünü ve tarihi daraltıp hakikati açığa çıkaran zamana (Asr 103:1) kadar uzanan evrensel bir baskı-arındırma dinamiğidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAsr suresindeki yemini nötr ve etkisiz bir zaman akışı gibi algılamak; böylece zamanın insanı sürekli sıkıştıran, eriten ve onu bir tercih yapmaya zorlayan tazyik edici tabiatını gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ve insanın ancak bir tazyik ve kriz filtresinden geçerek saflaşabileceğini, zamanın durağan bir kap değil insanı tüketen ve dönüştüren bir sıkma ameliyesi olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Asr suresinde insanın mutlak hüsran eşiğinde oluşunu anlatan ayette, Yûsuf suresindeki iktisadi üretim ve kıtlık tasvirlerinde, Nebe ve Bakara surelerindeki kozmik tabiat hadiselerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zamanın insan için pasif bir bekleme alanı olduğu zannını yıkar; zamanın bizzat bir tazyik aracı olduğunu, sıkışan şeyin ya bereket (yağmur/yağ) ya da helak (kasırga/ziyan) doğuracağını fark ettirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamÜzüm, zeytin veya bezi iki taraftan tazyik ederek içinde saklı duran suyu, yağı ve özü dışarı akıtmak.
  • Soyut anlamZamanın, imtihanın ve krizlerin varlık üzerine uyguladığı daraltıcı baskı neticesinde hakikatin ve insanın gerçek mahiyetinin ortaya çıkması.
  • Sistematik karşılıkSistemin içindeki ham girdinin basınç ve daralma altında saflaşarak net çıktıya (hüsran veya kurtuluş cevherine) dönüşüm mekanizması.
  • LaTeX modeliP⋅ddt(V)=−κ  ⟹  lim⁡t→TO(t)=Ω
  • LaTeX açıklamasıFormülde P varlığa etki eden basınç ve ilahi imtihan tazyikini; ddt(V) zamanla azalan ve daralan ömür/imkan hacmini; −κ tükenişe ve hüsrana doğru olan negatif yönelimi temsil eder. t→T zamanın son sınıra (ikindiye, ecele, kıyamete) yaklaştığı kritik eşiği; O(t) bu baskı altındaki sistemin ürettiği özü; Ω ise nihai olarak açığa çıkan saf cevheri (iman, amel ve hakkı tavsiye eden kurtuluş özünü yahut mutlak ziyanı) sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع