ضهي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ض-ه-يالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١٢ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نصرقولقتلهودضهيعزريُضَاهِئُونَكفرمسحقبلأفكبنوأله

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ضهي

ض - ه - ي

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٨

معناه في القرآن: Taklit ederler

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ضهى

ملاحظاتي

المعاجم(٨)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٦٠
باب الهاء والضاد ووايء معها ضهو،هي ض، ضهي،هض ء مستعملات ضهو: الضَّهْواء: التي لم تَنْهَد. هيض: الهَيْض: كَسْرُك العَظْمَ بعدما كاد يَسْتوي جَبْرُه. هِضْتُه فانهاض. والهَيْضَةُ: مُعاوَدةُ الهَمَّ والحزنِ، والَمْرضَة بعدَ المَرْضةِ. والُمْسَتهاضُ: المريضُ. قال: أُخَوَّفُ بالحجّاج حتّى كأنّـمـا يُحَرَّكُ عظمٌ في الفؤاد مَهِيضُ وقال: وما عادَ قَلْبي الهَمُّ إلاّ تَهَيَّضا وهَيْضُ الطائِر:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٣٦
المدخل: ضهىالضَهْياء ممدودٌ: شجر. والضَهْياءُ أيضاً: المرأة التي لا تحيض. وحكى أبو عمرو: امرأةٌ ضَهْياةٌ وضَهْياهٌ، بالتاء والهاء، قال: وهي التي لا تَطمُث. وهذا يقتضي أن يكون الضَهْيا مقصوراً. والمُضاهاة: المشاكلة، تهمز ولا تهمز. وهذا ضَهِيُّ هذا.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٥٩٢
المدخل: ضهىباب الهاء والضاد ضهى ، ضاهي ، ضهو ، وهض ، هاض ، هضى . هضي : أبو العباس عن ابن الأعرابيّ : هاضاهُ إذا اسْتَحْمَقَه ، واستَخَفَّ به . وقال : الأَهْفاءُ : الجماعاتُ من الناس . والهَضَّاء بتشديد الضاد : الجَماعةُ من النّاس . ضهى : قال الليث : المُضاهاةُ : مُشاكلةُ الشيء بالشيء ، وربَّما هَمزوا فيه . قال الله جلّ وعزّ : ( يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُواْ ) ( التوبة : 30 ) . وقال الفرّاء :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٩٣٤
(باب الضاد والهاء وما يثلثهما) (ضهي) الضاد والهاء والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على مشابهة شيءٍ لشيء([1]). يقال ضاهاه يُضاهِيهِ، إِذا شاكَلَهُ؛ وربما هُمِزَ فقيل يُضاهِئُ. والمرأة الضَّهْياء، هي التي لا تَحِيض؛ فيجوز على تمحُّلٍ واستكراه، أن يقال كأنَّها قد ضاهت الرِّجالَ فلم تَحِضْ. (ضهب) الضاد والهاء والباء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على شَيءٍ وما أشبَه ذلك. فمن ذلك اللحم المضَهَّب: الذي يُشْوَى. وقال قومٌ: هو
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٦
ض ه ي فلان لا يضاهي كرماً ولا يضاهيه أحد وتقول‏:‏ فلان يباهيك ولا يضاهيك‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٩٢٠
: ( ى *!الضَّهْياءُ ) ، بالمدِّ ( وتُقْصَرُ ) : هي ( المرأَةُ التي لا تَحيضُ ولا تَحْمِلُ ) فكأَنَّها رجلٌ شَبَهاً ، وهي فَعْلاءُ ، الهَمْزَةُ زائِدَةٌ كزِيادَتِها في شَعْأَلٍ وغِرْقِىء البَيْضِ ، ولا نَعْلَمُها زِيْدَت غَيْر أَوَّلٍ إلاَّ في هذه الأَسْماءِ ؛ ويجوزُ كَوْن *!الضِّهْيَأ بوزْنِ الضَّهْيَعِ فَعْيَلاً ، وإن كانتْ لا نَظِيرَ لها ، فقد قالوا كنَهْبَل ولا نَظِيرَ له ؛ قالَهُ الزجَّاجُ .
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٩٤٥
المدخل: ضهىضَهِيَتْ 1 ضَهِيَتْ ذ , aor. ضَهَىَ , inf. n. ضَهًى, She was, or became, such as is termed ضَهْيَآء. (K.) ضاهاهُ 3 ضاهاهُ ذ , (S, Msb, K,) inf. n. مُضَاهَاةٌ, (S, Msb,) He resembled, or conformed with, him, or it; syn. شَاكَلَهُ; (S, Msb, K;) like ضَاهَأَهُ [q. v.]: (S, Msb:) and, like the latter, he imitated him. (Msb, TA. *) It is said in a trad., أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ القِيَامَةِ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٤٣
ضَهِيَ ضَهِيَ A ( n. ac. ضَهًى [ 4 ] ), a. Was barren ( ground ); had no milk ( woman ). ضَاْهَيَ ضَاْهَيَ III , a. Resembled, was like. b. Conformed with, imitated. c. [ Bi ], Was gentle, courteous to. أَضْهَيَ أَضْهَيَ IV , a. Married. ضَهِيّ ضَهِيّ [ 25 ], a. Similar, like. ضَهْيَآء ضَهْيَآء [ 42 ], a. Sterile, barren. b. A thorny plant. مُضَاهَاة مُضَاهَاة [ N. Ac. ضَاْهَيَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢ (الإجمالي: ١٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عزر

    الآيات المشتركة: ١ · “Te’zir”deki “za”nın “ra” dönüşmesi ile oluşmuştur

  2. مسح

    الآيات المشتركة: ١ · Mesih

  3. فوه

    الآيات المشتركة: ١ · Onların ağızları ile

  4. أفك

    الآيات المشتركة: ١ · Fek alt veya üst çene demektir

  5. هود

    الآيات المشتركة: ١ · “Hidayet”in değişik söylenişidir

  6. قتل

    الآيات المشتركة: ١ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  7. بنو

    الآيات المشتركة: ١ · Oğullar

  8. نصر

    الآيات المشتركة: ١ · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

  9. قبل

    الآيات المشتركة: ١ · Önce

  10. كفر

    الآيات المشتركة: ١ · Hufre, çukur demektir

  11. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  12. أله

    الآيات المشتركة: ١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى …

    Taklit ederler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökضهي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs kök; kullanımda hemzeli ضهأ biçimiyle eşdeğerlik gösterir
Bağlamsal Yakın Köklerشبه, مثل, حكي
Zıt Kökخلف
Çekirdek Özet 1Bir şeyin şekil, nitelik veya tavırda başka bir şeye benzemesi, denk tutulması veya taklit edilmesi
Çekirdek Özet 2İnanç, söylem ve iddialarda önceki bâtıl kalıpları ve inkârcı modelleri öykünerek kopyalama
Çekirdek Özet 3Hakikat zemininden yoksun, harici bir modeli taklit yoluyla üretilen sahte kavramsal paralellik
Kritik Hata RiskiKökü nötr bir benzerlik sayıp, bâtıl bir inancı ve söylemi kopyalayarak üretme boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ضهBir etkinin tesiriyle şekil değiştirme, açığa çıkma veya bir kalıbın rengini/biçimini alma; karşılaştır: ضهب etin ateşte renk ve kıvam değiştirmesi, ضهر dağ yapısında farklılaşan kaya dokusuيAçığa çıkan bu biçimsel durumu dinamik bir uyuma, başka bir modele öykünerek şekilsel veya sözlü denklik kurma eylemine dönüştürür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ضYan yatma, baskı, sıkıştırma (türetme imge)Dışsal bir etkinin veya hazır bir modelin oluşturduğu yönlendirici baskı
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesDış baskı veya model karşısında biçimin görünür hale gelmesi, açığa çıkması
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaHarici modele fiilen el uzatarak onun şeklini ve söylemini işleyip kopyalama
ضهيBaskılanan veya örnek alınan bir modele doğru uzanarak onun biçimini görünür kılmaDışarıdan hazır bulunan bir örneğe veya söze bilinçli biçimde öykünerek onunla aynı kalıba girme hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kadının hiç hayız görmemesi veya göğüslerinin belirginleşmemesi sebebiyle bedenen erkeği andırması; dış görünüşün başka bir cinse veya kalıba denk gelmesi
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde tasvir yapanlar hakkında geçen ifadedir: أَشدُّ النّاس عذاباً الّذينَ يُضاهِئُونَ خَلْقَ اللهِ

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-Arab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça kök ضهي, arkaik katmanda biçimsel uyum, eşleşme ve bir nesnenin diğerine dışsal nitelikler bakımından benzemesini ifade eder. Sami dilleri genelinde kökün doğrudan fonetik denklikleri sınırlı olup, Arapçada nâkıs form ضهي ile hemzeli form ضهأ birbirinin yerine kullanılabilen diyalektik varyantlar olarak gelişmiştir. Kökün temel anlamsal ekseni, iki nesne arasında içsel bir mahiyet özdeşliğinden ziyade, dışarıdan algılanan şekil, tavır veya söylem denkliğidir (müdâhât). Arapçada bu semantik çekirdek, özellikle bir başkasının fiilini, yaratmasını veya sözünü taklit ederek ona denk iddialar üretme yönünde özelleşmiştir.

درجة الثقة Muhtemel

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisānü’l-Arab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönضاها ve ضاهأ ses ve imla varyantlarıDilde hem nâkıs hem de hemzeli olarak bir modele öykünme ve denk durma anlamını karşılarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dillerinde sınırlı izlerKökün Sami dilleri genelindeki yayılımı zayıf olup Arapçada kavramsal bir terimleşme alanı bulmuşturMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik bağlamda doğrulanmış geniş bir kök akrabalığı tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ضهيAnlamlıBenzemek, taklit etmekBir modelin şeklini veya sözünü kopyalayarak ona denk olmaya çalışmakHedef kök; Kur'an'da geçer
ضيهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
هضيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
هيضAnlamlıİncitmek, kırığı nüksettirmekİyileşmekte olan bir kemiği yeniden kırmak veya kederi tazelemekKur'an'da geçmez; hedef kökle anlam bağı zayıftır
يضهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
يهضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ضهيMerkezÖykünme ve benzeşmeHarici bir modeli veya sözü taklit ederek ona denk durmaya çalışmakBilinçli veya bilinçsiz bir kopyalama süreciyle biçimsel uyum sağlama
شبهKomşuNiteliksel benzerlikİki şey arasındaki yapısal benzerlik sebebiyle durumun belirsizleşmesiŞekil veya nitelikte taklit kastı olmaksızın var olan nesnel örtüşme
مثلKomşuMahiyet ve ölçü denkliğiİki şeyin birbirine değer, hakikat veya örnek olma bakımından tam denkliğiModel olma, misil teşkil etme ve mahiyette birebir eşitlik
حكيKomşuAktarma ve taklitBir eylemi, sesi veya sözü doğrudan canlandırma ve nakletmeTaklidin daha çok dışsal ses, tavır ve aktarım boyutunda yoğunlaşması
خلفZıtAyrışma ve başkalıkBir modele uymamak, farklılaşmak ve zıt yönde kalmakBenzeşmenin ve taklit yoluyla örtüşmenin bütünüyle reddedilmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaضهيBenzemek, taklit etmekBir modele öykünerek ona denk söz veya şekil üretme eylemini tam karşılarKesin
Latinceaemulari, simulareÖykünmek, taklidini yapmakaemulari denk gelme çabasını, simulare ise hakikati taklit eden sahte görüntüyü verirGüçlü
İngilizceemulate, imitateTaklit etmek, öykünmekimitate kopyalamayı, emulate model alarak ona denk duruma gelmeyi anlatırGüçlü
Almancanachahmen, nacheifernÖykünmek, taklit etmeknachahmen dış görünüş ve davranışı kopyalamayı, nacheifern modele erişme çabasını içerirGüçlü
Fransızcaimiter, émulerTaklit etmek, öykünmekimiter doğrudan söz ve davranışı kopyalamayı, émuler modele denk olma gayretini kapsarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُضَاهِئُونَÖnceki inkârcıların bâtıl iddia ve mitolojik söylemlerini taklit etmeEhl-i Kitab'ın teolojik iddialarının geçmiş putperestlerin inanç kalıplarına öykünmesi bağlamı; Tevbe 9:30

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞirkin kökeni ve teolojik sapmalarEhl-i Kitab'ın teslis ve oğul iddialarının vahiy kaynaklı olmayıp arkaik putperest doktrinlerin bir kopyası oluşuVahiy dışı dogmaların özgün fikirler değil, geçmiş şirk kültürlerinin taklidi sayılması
FıkıhTasvir ve suret yapma yasağıCanlı resmi veya heykeli yapmanın ilahi yaratma eylemine öykünme sayılıp sayılmayacağıYaratıcılık vasfına şekilsel veya sembolik düzeyde benzeşme çabasının sınırları
TefsirTevbe 9:30 ayetinin semantik analizi"Üzeyir Allah'ın oğludur" ve "Mesih Allah'ın oğludur" sözlerinin geçmiş kâfirlerin sözlerine denk kılınmasıTeolojik sapmanın dilsel ve kavramsal düzeyde pagan mitolojileri taklit etmesi
HadisMusavvirler hakkındaki tehdit lafızlarıYaratılışı taklit edenlerin ahiretteki sorumluluğu ve kendilerinden can vermelerinin istenmesiİlahlık alanına ait fiillere biçimsel öykünmenin manevi ve ahlaki vebali

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid inancının korunmasıPutperest dogmaların kopyalanmasıVahiy çizgisinden sapan inançların pagan mitolojileri taklit etmesini engellemekDini sistemde saf vahiy terk edildiğinde zihinler geçmiş şirk unsurlarını taklit ederek benzer sapmalar üretirGüçlü
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKör taklitçilikAraştırma ve tahkik yerine hazır kalıpları kopyalamayı eleştirmekBilgi üretiminde hakiki delil yerine geçmiş paradigmaların öykünülmesi ilmi özgünlüğü yok ederGüçlü
SiyasiKurumsal ve ideolojik meşruiyetYabancı rejim taklitçiliğiToplumların kendi değer zeminini bırakıp egemen güçlerin söylemlerini benimsemesini engellemekSiyasi yapılarda zayıflayan otoriteler hâkim imparatorlukların diskurlarını ve sembollerini taklit ederGüçlü
İktisadiÜretim kalitesi ve inovasyonTaklit ürün ve sahte metaÖzgün üretim yapmaksızın başkalarının modellerini kopyalama eğilimini sınırlamakİktisadi sistemde taklitçilik, hakiki değer üretimi yerine dışsal formların kopyalanmasına dayanırMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSimülasyon ve sistem modellemeGerçek bir fiziksel sistemin veya veri kümesinin davranışlarını başka bir ortamda yapay olarak benzetip eşlemeGüçlü
Beşeri bilimlerMimetik arzu ve sosyal taklitBirey veya grupların kendi özgün fikirlerini değil, çevrelerindeki hâkim veya geçmiş modellerin dilini ve tavırlarını kopyalamalarıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir "benzerlik" veya "andırma" olarak görüp, kökteki bâtıl bir modeli bilinçsizce kopyalama ve sahte bir kurgu üretme boyutunu göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, fiziksel benzerlikten öte, inanç ve teolojik söylem düzeyinde geçmiş inkârcıların mitolojik sapmalarını birebir yeniden üretme mekanizmasını ifşa eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEhl-i Kitab'ın teolojik iddialarını kendi iç gelişimlerinin münferit bir hatası sanmak; oysa Kur'an onların bu söylemlerle arkaik putperest doktrinleri doğrudan kopyaladıklarını göstermektedir

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahiyden uzaklaşan toplumların özgün sapmalar değil, tarihteki şirk kültürlerinin kalıplarını yeniden üreten taklitçiler olduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ehl-i Kitab'ın teolojik söylemlerinin pagan inançlarla mukayese edilip eleştirildiği ayetlerde, özellikle Tevbe 9:30 bağlamında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ehl-i Kitab'ın şirk unsurları taşıyan iddialarının ilahi vahyin bir yorumu olduğu yanılgısını yıkar; bunların kökeninde pagan mitolojileri taklit etme refleksinin yattığını ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir varlığın şekil, görünüş veya dışsal özellikler bakımından başka bir varlığa denk getirilmesi, benzetilmesi.
  • Soyut anlamBir düşünce, inanç veya söylemi, harici bir modelden alarak özgünlükten yoksun bir biçimde taklit edip kopyalama.
  • Sistematik karşılıkOrijinal bir hakikat zeminine dayanmaksızın, geçmiş veya harici bir sistemin çıktılarını birebir simüle eden mimetik kopyalama mekanizması.
  • LaTeX modeliS1≈S0,d(S1,S0)→0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S0 harici veya tarihsel olarak önceden var olan model söylemi (geçmiş inkârcıların iddialarını), S1 ise bu modeli taklit ederek üretilen yeni söylemi temsil eder. d bu iki söylem arasındaki semantik veya biçimsel mesafe fonksiyonu olup, farkın sıfıra yaklaşması (d→0) ve aradaki yaklaşık eşitlik (≈), yeni yapının özgün bir hakikate değil, tamamen geçmiş modelin kopyalanmasına dayandığını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ض