طرح
ط - ر - ح
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Onu atın
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٧٥باب الحاء والطاء والراء معهما
ط ح ر، ط ر ح يستعملان فقط
طحر:
الطَّحْر: قَذْف العَيْن قذاها، وطَحَرتِ العَيْنُ الغَمَصَ أي رَمَت به، قال:
وناظرتَيْنِ تطحَران قَذَاهما
وقال في عَيْن الماء:
تَرَى الشُّرَيْرِيغ يطفو فوق طاحرةٍ مُسْحَنْطراً ناظراً نحوَ الشَّناغـيبِ
يصف عَيْنَ ماء تفُور بالماء، والشُّرَيْرِيغ: الضِّفْدَع الصغير، والطاحرةُ:العَيْن التي ترمي ما يُطْرْح فيها لشِدَّة حَمْوَة مائها من
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦١٠طَرَحْت الشيءَ، وبالشيء، طَرْحاً، إذا رَمَيْتَهُ. وطَرَحَ النَوَى بفلانٍ كلَّ مَطْرَح، إذا نَأَتْ به. وطَرَّحَهُ تَطْريحاً، إذا أكْثَرَ من طَرحِهِ. واطَّرحَه، أي أبعده، وهو افْتَعَلَه. والطَّرْحُ بالتحريك: المكانُ البعيد قال الأعشى:
تَبْتَني الحمدَ وتَسْمُو للعُلـىوتُرى نارُكَ من ناءٍ طَرَحْ
والطَروحُ مثله. وقوسٌ طَرُوحٌ مثل ضَروحٍ: شديدة الحفز للسهم. ونخلة طروحٌ، أي طويلة العراجين. وسيرٌ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٨٨٥ح ط ر
حطر ، طحر ، طرح : مستعملات .
حطر : أهمل الليث حطر ، وفي ( نوادر الأعراب ) يقال : حُطِرَ به ، وكُلِتَ به ، وجُلِدَ بِهِ إذا صُرِعَ .
طحر : أبو عُبَيد عن الأصمعي : طحَر يَطْحَر طَحِيراً إذا زَحَرَ .
قال الليث : الطَّحْرُ : قَذْفُ العَينِ بِقَذَاها ، وأنشد :
تَرَى الشُّرَيْرِيغَ يَطْفُو فوق طَاحِرَةٍ
مُسْحَنْطِراً ناظِراً نحو الشَّنَاغِيبِ
يصف عَيْنَ ماء تفور بالماء ، والشُّرَيْرِيغُ :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٣٬٠٤٢(باب الطاء والراء وما يثلثهما)
(طرز) الطاء والراء والزاء كلمةٌ يظنُّ أنَّها فارسيّةٌ معرّبةٌ، وهي في شعر حَسَّان:
بَيضُ الوُجوهِ كريمةٌ أحسابُهُمْ *** شمُّ الأنوفِ من الطِّرَازِ الأوّلِ([1])ويقولون: طِرْزُه، أي هيئَتُه.
(طرس) الطاء والراء والسين فيه كلامٌ لعلّه أن يكون صحيحاً. يقولون الطِّرْس: الكتاب الممحُوّ. ويقال: كلُّ صحيفةٍ طِرس. ويقولون: التَّطرُّس: أن لا يَطعَمُ الإنسانُ ولا يشربَ إلاَّ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٦٠- الطرح: إلقاء الشيء وإبعاده، والطروح: المكان البعيد، ورأيته من طرح أي: بعد، والطرح: المطروح لقلة الاعتداد به. قال تعالى: ﴿اقتلوا يوسف أو اطرحوه أرضا﴾ [يوسف/9].
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٣٦٦ط ر ح
طرح الشيء وبه ومن يده: رمي به وألقاه.
وطرح له الوسادة.
وطرحوا لهم المطارح: المفارش الواحد: مطرح كمفرش وطرح الرداء على رأسه وعاتقه.
ورأيت عليه طرحة مليحة.
وطرح الأشياء تطريحاً وطرّح الشيء: أكثر طرحه.
قال أبو ذؤيب: وجاء يمشي متطرحاً: متساقطاً.
وشيء طرح: مطروح.
ولو بات متاعك طرحاً لما أخذه أحد.
ومن المجاز: ما طرحك إلى هذه البلاد وما طرحك هذا المطرح أي
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٢١١ابن سيده: طَرَحَ بالشيء وطَرَحَه يَطْرَحُه طَرْحاً واطَّرَحَه وطَرَّحه: رمى به؛ أَنشد ثعلب:
تَنَحَّ يا عَسِيفُ عن مَقامِها،
وطَرِّح الدَّلْوَ إِلى غُلامِها
الأَزهري: والطِّرْحُ الشيء المطروحُ لا حاجة لأَحد فيه. الجوهري: وطَرَّحَه تَطْريحاً إِذا أَكثر من طَرْحه. ويقال: اطَّرَحَه أَي أَبعده، وهو افْتَعله؛ وشيء طَريح وطُرَّحٌ: مطروح.
وطَرَحَ عليه مسأَلةً: أَلقاها، وهو مثل ما تقدّم؛ قال ابن سيده:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٠٥* ط ر ح * * طَرَح * الشيء وبالشيء رماه وبابه قطع و * أطْرَحَهُ * بتشديد الطاء أبعده و * مُطارَحَةُ * الكلام معروف قلت المُطارحة إلقاء القوم المسائل بعضهم على بعض تقول * طارَحَهُ * الكلام متعديا إلى مفعولين
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٧١٨طرحه وبه، كمنع ، يطرحه طرحا: رماه، وأبعده ، قاله ابن سيده، كاطرحه ، بتشيدي الطاء، من باب الافتعال، وطرحه تطريحا، أنشد ثعلب:
تنح يا عسيف عن مقامها
وطرح الدلو إلى غلامها وقال الجوهري والزمخشري: طرحه تطريحا: أكثر من طرحه. والطرح، بالكسر، و الطرح كقبر والطريح كأمير : المطروح لا حاجة لأحد فيه. وفي الأساس: شيء طرح: مطروح. لو بات متاعك طرحا ما أخذ. من المجاز: ديار طوارح، أي
طرحه وبه، كمنع ، يطرحه طرحا: رماه، وأبعده ، قاله ابن سيده، كاطرحه ، بتشيدي الطاء، من باب الافتعال، وطرحه تطريحا، أنشد ثعلب: تنح يا عسيف عن مقامها وطرح الدلو إلى غلامها وقال الجوهري والزمخشري: طرحه تطريحا: أكثر من طرحه. والطرح، بالكسر، و الطرح كقبر والطريح كأمير : المطروح لا حاجة لأحد فيه. وفي الأساس: شيء طرح: مطروح. لو بات متاعك طرحا ما أخذ. من المجاز: ديار طوارح، أي بعيدة. و الطرح، محركة : البعد، و المكان البعيد، كالطروح ، كصبور. يقال: عقبة طروح. مثله الطراح كسحاب. ونية طرح ، محركة : بعيدة ، هذه عبارة التهذيب. وفي غيره: نية طروح، كصبور. من المجاز: قوس طروح. الطروح من القسي: الضروح ، أي شديدة الحفز للسهم. وقيل: قوس طروح: بعيدة موقع السهم، يبعد ذهاب سهمها. قال أبو حنيفة: هي أبعد القياس موقع سهم. قال: تقول: طروح مروح، تعجل الظبي أن يروح، وأنشد: وستين سهما صيغة يثـربـية وقوسا طروح النبل غير لباث
الطروح من النخل: الطويلة العراجين . وقيل: نخلة طروح: بعيدة الأعلى من الأسفل، والجمع طرح، بضمتين. من المجاز: الطروح: الرجل الذي إذا جامع أحبل . ومن ذلك قول أعرابية: إن زوجي لطروح؛ رواه الأزهري عن اللحياني. من المجاز: طرح الشيء تطريحا: طوله. وقيل: رفعه وأعلاه. وخص بعضهم به البناء، فقال: طرح بناءه تطريحا ، إذا طوله جدا، قال الجوهري: كطرمحه ، والميم زائدة. وسنام إطريح بالكسر: طويل مائل في أحد شقيه. ومنه قول تلك الأعرابية شجرة أبي الإسليح، رغوى وصريح، وسنام إطريح. حكاه أبو حنيفة، وهو الذي ذهب طرحا، بسكون الراء، ولم يفسره، وأظنه طرحا، أي بعدا، لأنه إذا طال تباعد أعلاه من مركزه؛ كذا في اللسان. من المجاز: طرف مطرح كمنبر: بعيد النظر ، كطريح واطرح: انظر، من ذلك. من المجاز أيضا: رمح مطرح كمنبر: بعيد طويل. وفحل مطرح: بعيد موقع الماء من ، وفي نسخة: في الرحم . وطرح الرجل كفرح: ساء خلقه ، عن ابن الأعرابي. طرح، إذا تنعم تنعما واسعا . رأيت عليه طرحة مليحة. الطرحة: الطيلسان . التطريح: بعد قدر الفرس إذا عدا. يقال: مشى متطرحا ، أي متساقطا كمشي ذي الكلال والضعف. وسموا طراحا ، كسحاب هكذا عندنا، وفي أخرى: كشداد ومطروحا، ومطرحا كمعظم، وطريحا كزبير . يقال: سير طراحي، بالضم أي بعيد . وقيل: شديد. وأنشد الأصمعي لمزاحم العقيلي: بسير طراحي ترى من نـجـائه جلود المهارى بالندى بالجون تنبع من المجاز: مطارحة الكلام : وهو م ، أي معروف. يقال: طرح عليه المسألة، إذا ألقاها، قال ابن سيده: وأراه مولدا. والأطروحة: المسألة تطرحها. وطرحان ، بالفتح : ع قرب الصيمرة ، بنواحي البصرة. ومما يستدرك عليه: طرح له الوسادة: ألقاها، وطرحوا لهم المطارح: المفارش، الواحد مطرح كمفرش. ومن المجاز: ما طرحك إلى هذه البلاد، وما طرحك هذا المطرح: ما أوقعك فيما أنت فيه. وتطارحوا: ألقى بعضهم المسائل على بعض. وطرحت به النوى كل مكرح، إذا نأت به. وطرح به الدهر كل مطرح: إذا نأى عن أهله وعشيرته. واطرح هذا الحديث. وقول مطرح: لا يلتفت إليه. وإبل مطارح: سراع. وأصابه زمن طروح: يرمي بأهله المرامي.
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٢٧٢طَرَحَهُ
1 طَرَحَهُ ذ , and طَرَحَ بِهِ, (S, A, Mgh, O, Msb, K,) the latter allowable because a verb that is syn. with another verb may have the same government as the latter, and طَرَحَ is syn. with a verb that is trans. by means of ب, as will be shown in what follows, (Msb,) aor. طَرَحَ , (Mgh, Msb, K,) inf. n. طَرْحٌ, (S, Mgh, O, Msb,) He cast it, threw it, or flung it; or cast, threw, or
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٧١طَرَحَ
طَرَحَ A ( n. ac. طَرْح 1 )
a. [ acc. or Bi ], Threw, flung, cast away; rejected, discarded.
b. Substracted.
c. [ acc. & 'An ], Removed far away from.
d. [ acc. & 'Ala ], Threw or placed upon; put to ( question ).
طَرِحَ
طَرِحَ A ( n. ac. طَرَح 4 ),
a. Lived a life of pleasure.
b. Was of an evil disposition.
طَرَّحَ
طَرَّحَ II ,
a. Threw, cast, flung, hurled; flung away.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٧٠٢طرح
طَرَحَ - يَطْرَحُ
طَرَحَ - يَطْرَحُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يؤثر عليه بقوة عنيفة فيجعله يندفع بسببها بعيداً أو نحو مكان منخفض
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ" دفع الشيء وقذفه وطرحه والرمي به بعيداً "، وهي:
قَذَفَ - يَقْذِفُ، رَمَى - يَرْمِيْ، نَبَذَ - يَنْبِذُ، طَرَحَ - يَطْرَحُ، لَقَى - يَلْقِي، جَفَأَ - يَجْفَأُ
طرح - يطرح - اطرح
{
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠ (الإجمالي: ١٣)
- يوسف
الآيات المشتركة: ١ · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir
- خلو
الآيات المشتركة: ١ · Haliy : Boş arı kovanıdır
- وجه
الآيات المشتركة: ١ · Yüz demektir
- أبو
الآيات المشتركة: ١ · Bab kapı demektir
- قتل
الآيات المشتركة: ١ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
- صلح
الآيات المشتركة: ١ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
- بعد
الآيات المشتركة: ١ · Baid uzak demektir
- أرض
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- قوم
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların ön ayaklarına denir
- كون
الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضًا يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ وَتَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْمًا صَالِحِينَ
Onu atın
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طرح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نبذ, القي, رمي |
| Zıt Kök | مسك |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneyi veya varlığı gözden çıkararak, değersiz görerek uzağa fırlatıp atmak |
| Çekirdek Özet 2 | İstenmeyen veya rakip görülen bir unsuru merkezden tecrit edip uzak bir mekâna sürmek |
| Çekirdek Özet 3 | Bir sistem veya yapı içindeki fazlalık yahut tehdit unsurunu dışlayarak denge arayışına girmek |
| Kritik Hata Riski | Eylemi sadece yere bırakmak veya alelade fırlatmak sayıp ardındaki tecrit, değersizleştirme ve uzaklaştırma kastını göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طر | Bir şeyi sınırın dışına sürmek, itmek, sevk etmek veya kenara doğru fırlatmak (karşılaştırınız: طرد kovup uzaklaştırmak, طرف kenara itip sınırlandırmak, طرق vurup yola sürmek, طري tazelenip dışa doğru sürmek) | ح | Çekirdeğin itme ve dışa sevk hareketine sürtünme, kesin kopuş ve mekânsal olarak tamamen uzağa bırakıp değersizleştirme boyutu katar |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Belirli bir hacmi veya kontrol alanını çevreleyen sınırı temsil eder |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Öncülüğü, iradeyi veya hareketin yöneldiği başat hedefi simgeler |
| ح | Çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Aşılması gereken engeli, kesin ayrışmayı ve sınırın ötesine geçişi gösterir |
| طرح | Kuşatılmış alandan iradi bir sevk ile sınırın ötesine atma | Bir varlığın iradi bir kararla mevcut korunaklı sınırdan koparılıp dışarıya, uzak ve tecrit edilmiş bir alana fırlatılması hareketini kurar |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi işe yaramadığı veya kıymeti kalmadığı için uzağa fırlatıp atmak; oku çok uzak mesafeye fırlatan yay veya uzak mekân |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde kökü uzak mekân ve mesafe anlamında kullanmıştır: تَبْتَنِي الحمدَ وتَسْمُو للعُلى / وتُرَى نارُكَ من ناءٍ طَرَحْ |
| Erken Arapça kullanım | Ayrılık ve gurbetin insanı ailesinden koparıp uzaklara savurmasını ifade etmek üzere طَرَحَتِ النَّوَى بفلانٍ كلَّ مَطْرَحٍ darbımeselinde yer almıştır |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça طرح kökü, merkezi ve batı Sami dillerinde somut nesnelerin fırlatılması, uzağa savrulması ve dışlanması anlam örgüsüyle sınırlı bir yayılıma sahiptir. İbranice ve Aramice gibi dillerde bu kökün doğrudan birebir ses denkliğiyle yaygın kullanımı bulunmayıp, anlam alanı daha çok t-r-d (طرد) kök ailesi veya r-m-h (رمي) kökleriyle karşılanır. Arapçada ise kök, hem fırlatılan nesnenin kıymetsizliği (طرح terk edilmiş, ihtiyaç duyulmayan şey) hem de atılan yerin uzaklığı ve yalıtılmışlığı (طروح uzak diyar) olmak üzere iki somut semantik eksende derinleşmiştir. Bu durum, kökün Kuzeybatı Sami havzasından ziyade Güney Sami ve erken bedevi Arapçanın çöl şartlarında menzilin uzaklığı ve değersiz görülenin kabile veya göç sınırları dışına atılması pratikleriyle özelleştiğini gösterir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | طر çekirdeğinden türeyen itme ve fırlatma eylemi | Fırlatılan nesneyi gözden çıkarma ve menzili uzağa taşıma anlamında billurlaşmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami fonetik varyantları | Doğrudan üçlü kök denkliği sınırlı olup itme ve dışlama anlamı diğer Sami dillerinde yakın köklerle sürdürülür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik fırlatma ve uzaklaştırma çekirdekleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طرح | Anlamlı | Uzağa fırlatıp atmak, değersiz bularak dışlamak | Bir şeyi gözden çıkarıp uzak bir yere atmak, terk etmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| طحر | Anlamlı | Dışarı püskürtmek, kovmak, şiddetle atmak | Gözün çapağı dışarı atması veya okun yaydan şiddetle fırlaması | Ortak çekirdek; şiddetli dışa atım anlamında yakın; Kur'an'da geçmez |
| رطح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| رحط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| حطر | Anlamlı | Kuşatmak, hapsetmek, daraltmak | Malı veya sürüyü korunaklı bir çitle çevirip kısıtlamak | Hedef köke zıt bir hareket tarzıyla dışarı atmak yerine içeri kapatmayı ifade eder; Kur'an'da geçmez |
| حرط | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طرح | Merkez | Dışarı ve uzağa fırlatıp atma | Hedeflenen nesneyi değersiz sayarak veya tecrit amacıyla tamamen uzağa atma eylemidir | Fiziksel atmanın yanında değersiz görme ve uzaklık boyutu esastır |
| نبذ | Komşu | Bir şeyi önemsiz görerek arkaya atma | Önceden değerli kabul edilen bir bağı veya taahhüdü feshedip arkaya fırlatmayı öne çıkarır | Ahdi bozup terk etmekte yoğunlaşır |
| القي | Komşu | Bırakmak, tevdi etmek, yöneltmek | Atılan şeyin değersizliği şart değildir; bir muhataba ulaştırma veya bir yere bırakma kastı taşır | Niyet açısından nötr veya yapıcı olabilir |
| رمي | Komşu | Bir hedefe doğru fırlatma | Bir menzile veya hedefe isabet ettirme niyetiyle fırlatma hareketidir | Hedef alma ve vurma odaklıdır |
| مسك | Zıt | Tutma, sımsıkı sarılma, bırakmama | Elde tutma, sahiplenme ve sistemin içinde koruma hareketidir | Uzağa fırlatıp dışlamanın tam karşıtıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طرح | Uzağa fırlatıp atma, dışlama | Kıymetsiz bularak veya tecrit kastıyla uzak bir noktaya atma | Kesin |
| Latince | abicere, eicere | Uzağa fırlatmak, dışarı sürmek | Bir nesneyi yahut kişiyi sistemin veya mekânın dışına atma boyutunu karşılar; değersizleştirme nüansını içerir | Güçlü |
| İngilizce | to cast away, to discard, to banish | Uzağa atmak, ıskartaya çıkarmak, sürmek | Hem fiziksel olarak fırlatıp atmayı hem de değersiz bularak bir kenara bırakmayı yansıtır | Güçlü |
| Almanca | verwerfen, wegwerfen, verbannen | Iskartaya ayırmak, çöpe atmak, sürgün etmek | Bir şeyi artık kullanım dışı sayarak uzaklaştırma ve tecrit etme anlamını taşır | Güçlü |
| Fransızca | rejeter, bannir, jeter au loin | Reddetmek, sürgüne göndermek, uzağa atmak | Hem fiziksel atımı hem de siyasi/sosyal dışlamayı ve değersizleştirmeyi kapsar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| اطْرَحُوهُ | Sürgün etmek, tecrit edip uzağa atmak | Yusuf’un kardeşlerinin onu babalarının ilgi alanından ve aile ocağından koparıp uzak, bilinmeyen bir coğrafyaya terk etme planı (Yûsuf 12:9) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Beşerî irade ve kader planı | İnsanın bir varlığı devreden çıkarma planının ilahi takdirin gerçekleşme vasıtasına dönüşmesi | İradi dışlama girişiminin ilahi tanzim karşısındaki acziyeti |
| Fıkıh | Terk, ıskat ve çıkarma işlemleri | Bir malın veya hakkın değersiz sayılarak elden çıkarılması (طرح kökünden türeyen matematiksel çıkarma ve iskonto uygulamaları) | Hakkın zayi edilmesi veya hesaptan düşülmesi |
| Tefsir | Kıssa bağlamında niyet analizi | Kardeşlerin öldürmek ile tecrit etmek arasındaki tercihlerinde kötülüğün derecelendirilmesi | Varlığı yok etmeden gözden ve alandan uzaklaştırma |
| Hadis | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve niyet tanzimi | Masivayı gönülden uzaklaştırma | Arınma | İlahi rızaya engel teşkil eden veya kıymetsiz olan fani bağları iç dünyadan söküp atmak | Güçlü |
| İlmi | Mantık ve bilgi tasnifi | Yanlış önermeyi ayıklama | Tasfiye | Akıl yürütme sürecinde dayanaksız veya tahrif edici veriyi denklem dışına çıkarmak | Güçlü |
| Siyasi | İktidar ve rekabet alanı | Sürgün, tecrit, aforoz | Alanı tekelleştirme | İktidar alanında rakip görülen unsuru merkezden uzaklaştırarak dikkat ve kaynakları kendi lehine çevirme | Kesin |
| İktisadi | Muhasebe ve kaynak yönetimi | Çıkarma, iskonto, fireyi devreden çıkarma | Dengeleme | Bilançodan zararlı veya fazlalık oluşturan yükü düşerek net değeri ortaya çıkarma | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Çıkarma işlemi ve küme dışı bırakma () | Matematiksel bir denklemden veya sistemden belirli bir niceliğin eksiltilerek sistem dışına itilmesi hareketi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyal dışlanma ve mekânsal tecrit (ostrasizm) | Bir toplumsal grubun, düzeni veya güç dengesini tehdit ettiğini düşündüğü bir bireyi sınır dışına iterek görünmez kılması | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir cismi yere bırakmak veya fırlatmak gibi nötr bir fiziksel eyleme indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Eylemin arkasındaki değersizleştirme, rekabeti sonlandırma arzusu ve muhatabı görünmez kılacak uzak bir coğrafyaya terk etme kastını içermesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Yûsuf 12:9 ayetindeki psikolojik ve sosyolojik derinliği gözden kaçırarak, kardeşlerin niyetini basit bir yer değiştirme veya sıradan bir fırlatma eylemi zannetmek |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanoğlunun haset ve rekabet anında geliştirdiği tecrit, dışlama ve değersizleştirme psikolojisinin somut bir eylem üzerinden nasıl kurulduğunu gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yûsuf kıssasında kardeşlerin haset planını ve Hz. Yûsuf’u merkezden uzaklaştırma stratejisini formüle eden ayette belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'daki fiillerin eşanlamlı veya gelişigüzel seçilmediğini; القي veya رمي yerine طرح fiilinin kullanılmasının, atılan şeyin bir daha dönmemesi ve gözden ırak kalması arzusunu doğrudan yansıttığını ortaya koyar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesneyi artık değer görmediği veya yük sayıldığı için uzağa, dönmesi zor bir menzile fırlatıp atmak.
- Soyut anlamBir unsuru merkezden, meşruiyet alanından veya dikkat odağından tecrit ederek sistem dışına sürmek ve yok saymak.
- Sistematik karşılıkSistemin dengesini bozduğu düşünülen bir değişkenin kümeden çıkarılması ve sınır ötesi bir alana hapsedilerek etkisiz kılınması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , başlangıç anındaki sistemi ve ilişki ağını temsil eder. sembolü, sistem içinde rakip veya yük görülen ve dışlanmak istenen tekil unsurdur. operatörü, bu unsurun mevcut sistemden tamamen çıkarılmasını gösterir. ifadesi ise dışlanan unsurun sistemin sınırları ötesindeki tecrit edilmiş, uzak ve belirsiz mekâna terk edilişini simgeler. Böylece , söz konusu unsurdan arındırılmış yeni durumun formülüdür.