طفف
ط - ف - ف
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٩
Dere kurak yıllarında kuruduğunda kenarında bıraktığı izdir. Ölçmede veya tartmaka eksik, hileli yapmak anlamında kullanılmıştır. Kaliteyi veya ölçüyü düşük yapanlar demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Dere kurak yıllarında kuruduğunda kenarında bıraktığı izdir. Ölçmede veya tartmaka eksik, hileli yapmak anlamında kullanılmıştır. Kaliteyi veya ölçüyü düşük yapanlar demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٧٠باب الطاء والفاء
ط ف مستعمل فقط
طف:
الطَّف: طَفُّ الفُراتِ، وهو الشّاطِئُ.
والطَّفافُ: ما فوقَ المِكيال. والتَّطْفيفُ: أَنْ يُؤْخَذَ أعلاه فلا يُتَمَّ كَيْلُهُ، فهو طَفّان، والتَّجميمُ والتَّطفيفُ واحد، وإناء طفّان.
وأَطَفَّ فلانٌ لفلانٍ، أي: طَبَنَ له وأَراد خَتْله.
واسْتَطَفَّ لنا شيءٌ، أي: بدا لنا حدُّه.
والطَّفِيفُ: الشّيء الخَسِيسُ الدُّون. والطَّفطَفَةُ: معروفة وجمعُها: طَفاطفُ. وبعض
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٢٩الطَفيفُ: القليلُ. وطِفافُ المكُّوك وطفافهُ، بالكسر والفتح ما ملأ أصبارَه. وكذلك طَفَّ المكُّوك وطَفَفُهُ. وفي الحديث: "كُلُّكُمْ بنو آدمَ طَفُّ الصاعٍ لم تَمْلَؤُوهُ" وهو أن يَقرُب أن يمتلئ فلا يفعل. والطُفافُ والطُفافَةُ بالضم: ما فوقَ المكيال. وإناءٌ طَفَّانٌ، إذا بلغ الكيل طُفافَهُ. تقول منه: أطْفَفْتُهُ. والتَطْفيفُ: نقصُ المكيال، وهو أن لا تملؤه إلى أصباره. وقول ابن عمر رضي الله عنه حين ذكر
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٨٧ط ف ف
قتل الحسين رضي الله عنه بطف الفرات وهو شاطئه وما ارتفع من جانبه.
و " خذ ما طف لك واستطف ": ما ارتفع لك.
وما يطف له شيء إلا أخذه.
قال علقمة يصف الظليم: يظل في الحنظل الخطبان ينقفه وما استطف من التنوم مخذوم واستطف له الأمر.
واستطفت حاجته: تهيأت وتيسرت.
واستطف السنام: ارتفع.
قال علقمة: قد عريت حقبة حتى استطف لها كتر كحافة عس القين ملموم وإناء طفان وقربان:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٨١٩طَفَّ الشيءُ يَطِفُّ طَفّاً وأَطَفَّ واسْتَطَفَّ: دَنا وتَهيَّأً وأَمكن، وقيل: أَشرف وبدا ليؤخذ، والمَعْنيانِ مُتجاوران، تقول العرب: خذ ما طفَّ لك وأَطفَّ واستَطَفَّ أَي ما أَشرف لك، وقيل: ما ارتفع لك وأَمكن، وقيل: ما دنا وقرُب، ومثله: خذ ما دقّ لك واسْتَدقَّ أَي ما تهيَّأَ. قال الكسائي في باب قناعة الرجل ببعض حاجته: يحكى عنهم خذ ما طف لك ودَعْ ما استطفَّ لك أَي ارْضَ بما أَمكنك منه. الليث:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٦٦* ط ف ف * * الطَّفِيفُ * القليل و * طَفَّ * المكُّوك ما ملأَ أصباره وفي الحديث ﴿كلكم بنو آدم طفُّ الصاع لم تملئوه﴾ وهو أن يقرب أن يمتلئ فلا يفعل و * التَّطْفِيفُ * نقص المكيال وهو ألا تملأه إلى أصباره و * طَفَّفَ * به الفرس وثب به وهو في حديث بن عمر رضي الله عنهما
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬١٦٥الطفيف: الشيء القليل نقله الجوهري. وقال ابن دريد: الطفيف: الغير التام. وطف المكوك والإناء، وكذلك طففه، محركة، وطفافه بالفتح ويكسر: ما ملأ أصباره نقله الجوهري، ولم يذكر الإناء. أو: هو ما بقي فيه بعد مسح رأسه كما في المحكم. أو هو جمامه بالكسر والفتح. أو هو ملؤه يقال: هذا طف المكيال، وطفافه: إذا قارب ملأه، وفي الحديث: كلكم بنو آدم طف الصاع لم تملؤوه وهو أن يقرب أن يمتلئ فلا يفعل، كما في الصحاح،
الطفيف: الشيء القليل نقله الجوهري. وقال ابن دريد: الطفيف: الغير التام. وطف المكوك والإناء، وكذلك طففه، محركة، وطفافه بالفتح ويكسر: ما ملأ أصباره نقله الجوهري، ولم يذكر الإناء. أو: هو ما بقي فيه بعد مسح رأسه كما في المحكم. أو هو جمامه بالكسر والفتح. أو هو ملؤه يقال: هذا طف المكيال، وطفافه: إذا قارب ملأه، وفي الحديث: كلكم بنو آدم طف الصاع لم تملؤوه وهو أن يقرب أن يمتلئ فلا يفعل، كما في الصحاح، قال ابن الأثير: معناه كلكم في الانتساب إلى أب واحد بمنزلة واحدة، في النقص والتقاصر عن غاية التمام، وشبههم في نقصانهم بالكيل الذي لم يبلغ أن يملأ المكيال، ثم أعلمهم أن التفاضل ليس بالنسب، ولكن بالتقوى. أو طفاف الإناء، وطفافته، بضمهما: أعلاه وفي الصحاح: هما ما فوق المكيال. والطفاف كسحاب، وكتاب: سواد الليل عن أبي العميثل الأعرابي، وأنشد: عقبان دجن بادرت طفافا صيدا وقد عاينت الأسدافا فهي تضم الريش والأكتافا وإناء طفان: بلغ الكيل طفافه تقول منه: أطففته، كما في الصحاح، وهو الذي قرب أن يمتلئ ويساوي أعلاه. والطفافة، بالضم، والطففة محركة: ما فوق المكيال الأولى عن الجوهري أو الأولى: ما قصر عن ملء الإناء من شراب وغيره، نقله ابن دريد. والطف: ع، قرب الكوفة وبه قتل الإمام الحسين رضي الله عنه، سمي به لأنه طرف البر مما يلي الفرات، وكانت يومئذ تجري قريبا منه. وقال ابن دريد: الطف: ما أشرف من أرض العرب على ريف العراق. وقال الأصمعي: إنما سمي طفا لأنه دنا من الريف، قال أبو دهبل الجمجي: ألا إن قتلى الطف من آل هاشم أذلت رقاب المسلمين فذلـت وقال أيضا: تبيت سكارى من أمية نومـا وبالطف قتلى ما ينام حميمها وقيل: طف الفرات: ما ارتفع منه من الجانب، وقيل: هو الشاطئ منه، قاله الليث، قال شبرمة بن الطفيل: كأن أباريق المدام عليهم إوز بأعلى الطف عوج الحناجر كالطفطاف وهو شاطئ البحر. وطفه برجله، أو بيده: إذا رفعه عن ابن دريد. وطف الشيء منه: إذا دنا ومنه سمي الطف، كما تقدم. وطف الناقة يطفها طفا: شد قوائمها نقله الصاغاني. وقولهم: خذ ما طف لك، وأطف لك، واستطف لك: أي خذ ما ارتفع لك، وأمكن كما في الصحاح. وزاد غيره: دنا منك وتهيأ، وقيل: أشرف وبدا ليؤخذ، والمعنيان متجاوران، ومثله: خذ ما دق لك واستدق: أي ما تهيأ، قال الكسائي، - في باب قناعة الرجل ببعض حاجته، يحكي عنهم - خذ ما طف لك ودع ما استطف لك: أي ارض بما يمكنك منه. وقال ابن عباد: الطافة: ما بين الجبال والقيعان، ومن البستان: ما حواليه والجمع طواف. والطفطفة بالفتح ويكسر وكذا: الخوش، والصقل، والسولاء، والأفقة كله: الخاصرة نقله أبو عمرو، ونقل الكسر عن أبي زيد أيضا، واقتصر الجوهري على الفتح. أو هي: أطراف الجنب المتصلة بالأضلاع. أو كل، لحم مضطرب طفطفة، نقله الأزهري عن بعض العرب، قال أبو ذؤيب: قلـيل لـحـمـه إلا بـقـايا طفاطف لحم منحوض مشيق أو هي: الرخص من مراق البطن نقله ابن دريد: وأنشد:
معـاود قـتـل الـهـاديات شـــواؤه من الوحش قصرضى رخصة وطفاطف وفي اللسان: وقيل: هي ما رق من طرف الكبد، قال ذو الرمة: وسوداء مثل الترس نازعت صحبتيطفاطفها لم نستطع دونها صبرا ج: طفاطف وقد تقدم شاهده. والطفطاف: أطراف الشجر نقله الجوهري، وأنشد للكميت يصف فراخ النعام: أوين إلى ملاطفة خضود مآكلهن طفطاف الربول وقال غيره: الطفطاف هنا: الناعم الرطب من النبات، وقال المفضل: ورق الغصون. وفرس طفاف، كشداد، وكذلك طف، وخف، ودف أخوات بمعنى واحد، وقد تقدم الأخيران، كما في العباب. وأطف عليه، وأطل عليه: أي أشرف عليه. وأطف الكيل: أبلغه طفافه نقله الجوهري، وقيل: أخذ ما عليه. وأطفت الناقة: ولدت لغير تمام، نقله ابن عباد، ونصه في المحيط: ألقت ولدها لغير تمام. وقال الليث: أطف فلان للأمر: إذا طبن له وأراد ختله، وأنشد: أطف لها شثن البنان جنادف وأطف عليه بحجر: تناوله به عن ابن عباد. وأطف له: إذا أراد ختله هو مأخوذ من قول الليث الذي تقدم. وأطف عليه ونص أبي زيد في النوادر، أطل على ما له، وأطف عليه: معناه: أنه اشتمل عليه، فذهب به. وطفف تطفيفا: بخس في الكيل والوزن، ونقص المكيال وهو أن لا يملأه إلى أصباره، ومنه قوله تعالى: ويل للمطففين فالتطفيف: نقص يخون به صاحبه في كيل أو وزن، وقد يكون النقص ليرجع إلى مقدار الحق فلا يسمى تطفيفا، ولا يسمى بالشيء اليسير مطففا على إطلاق الصفة حتى يصير إلى حال تتفاحش، وقال أبو إسحاق: المطففون: الذين ينقصون المكيال والميزان، قال: وإنما قيل للفاعل: مطفف، لأنه لا يكاد يسرق في المكيال والميزان إلا الشيء الخفيف الطفيف، وإنما أخذ من طف الشيء وهو جانبه، وقد فسره عز وجل بقوله: وإذا كالوهم أو وزنوهم يخسرون أي: ينقصون. وطفف الطائر: بسط جناحيه عن ابن عباد. طفف به الفرس: إذا وثب به، وهو مجاز، ومنه حديث ابن عمر رضي الله عنهما لما ذكر أن النبي صلى الله عليه وسلم سبق بين الخيل، فقال: كنت فارسا يومئذ، فسبقت الناس حتى طفف بي الفرس مسجد بني زريق أي: وثب بي حتى جازه، قال الجحاف بن حكيم: إذا ما تلقته الجوائيم لم يحـم وطففها وثبا إذا الجري أعقبا وطفطف الرجل: استرخى في يد خصمه عن ابن عباد. قال الصاغاني: والتركيب يدل على قلة الشيء، وقد شذ عنه أطف فلان لفلان: إذ طبن له، وأراد ختله. ومما يستدرك عليه: اتطفت حاجته: إذا تهيأت ويسرت. واستطف السنام: ارتفع. وأطفه هو: مكنه. ويقال: أطف لأنفه الموسي قصير أي: أدناه منه فقطعه.
وإناء طفان: ملآن، عن ابن الأعرابي. والطف: فناء الدار. وطفف الإناء: أخذ ما عليه. وطفف على الرجل: إذا أعطاه أقل مما أخذ منه. وطففت بفلان موضع كذا: رفعته إليه، وحاذيته به. وطفف: نقص، وأيضا: وفي. وطفف على عياله: قتر، وهو مجاز. والطفيف: الخسيس الدون الحقير. وطف الحائط طفا: علاه. والطفافة بالضم: الشيء اليسير يبقى في الإناء، وأطف له السيف: أهوى به إليه، وغشيه به. وطففت الشمس: دنت للغروب. وأتانا عند طفاف الشمس: أي عند دنوها للغروب، وهو مجاز.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٩٦طَفَّ
طَفَّ U ( n. ac. طَفّ 1 )
a. [ Min ], Was near to, within the reach of.
b. [ acc. & Bi ], Raised, lifted with.
طَفَّفَ
طَفَّفَ II ,
a. Spread out, flapped its wings ( bird ).
b. Leapt, jumped, bounded ( horse ).
أَطْفَفَ
أَطْفَفَ IV ,
a. Filled up ( measure ).
b. [ 'Ala ], Grasped, seized; comprehended, comprised, contained.
c. [ La ], Was skilful in, knew, understood.
d. [
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٧٬٨٦٠طفف
طَفَّ - يَطِِفُّ - طُوْفَان - طَفَّفَ - يُطَفِّفُ - مُطَفِّف - مُطَفِّفِيْن
طَفَّ - يَطِِفُّ + الشيء أوالوعاء: يفيض عن استيعابه: يمتلئ الوعاء أو المكان مثل حجرة أو بيت بالشيء الذي يوضع فيه ويفيض أو ينسكب خارج الإناء أو المكان: ولهذه الدلالة شواهد كثيرة من العامية الحالية وكذلك من الفصحى: طَفَّ الكيل
طُوْفَان: على وزن " فـُعـْلان " اسم
الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ١)
- ويل
الآيات المشتركة: ١ · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir
الآيات التي ورد فيها(١)
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طفف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بخس, نقص, خسر |
| Zıt Kök | وفى |
| Çekirdek Özet 1 | Bir kabın, nehrin veya nesnenin kenarına, sınırına, tepe çizgisine ulaşmak; kabı tam doldurmayıp yüzey seviyesinde bırakarak veya üstünden azıcık kırparak eksiltmek. |
| Çekirdek Özet 2 | Ölçü ve tartıda göze batmayacak kadar küçük, kenardan ve yüzeyden yapılan sinsi eksiltmelerle adaleti zedelemek. |
| Çekirdek Özet 3 | Hak dengesini bozan mikro düzeydeki hilelerin ve asimetrik ahlakın toplumsal güveni ve ilahi nizamı çökerten bir cürüm olması. |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca kaba bir hırsızlık veya bariz gasp olarak anlamak; böylece ölçü aletinin kenar payıyla oynayan örtük ve mikro düzeydeki adaletsizlik boyutunu gözden kaçırmak. |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طف | Yüzeye çıkma, kenarda veya sınırda belirme, hafiflik ve zayıflık taşıma; nitekim aynı çekirdeği paylaşan طفأ sönmenin yüzeydeki zayıflamasını, طفق bir sınırda başlayıp tutunmayı, طفل ise henüz kıvamını bulmamış narin ve yumuşak başlangıcı anlatır. | ف | Üçüncü harf olarak gelen sesin katlanması, kenar veya yüzey sınırında durup kabın tam dolmasını engellemeyi, üst sınırdan az bir payı tıraşlayarak eksiltmeyi sürekli ve kalıcı bir eyleme dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Bir hacmi, kabı veya ölçü alanını çevreleyen sınırı ve muhafazayı gösterir. |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Kabın veya nesnenin dışa açılan kenarını, ağız kısmını ve uç sınırını imler. |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Ağız ve kenar çizgisindeki hareketin yinelenerek o sınır üzerinde hassas bir temas kurulmasını ifade eder. |
| طفف | Kuşatılmış bir hacmin ağız ve kenar çizgisi üzerinde durup o sınırdan mikro düzeyde eksiltme hareketi | Ölçü kabının veya nesnenin sınır çeperinde kalarak doluluğu tam kemale erdirmeme ve üst kenardan kırpma hareketini temsil eder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nehrin veya vadinin su basmayan yüksek kenarı, sahil çizgisi (طَفُّ الفُراتِ); ayrıca bir kabın veya ölçeğin ağız kenarı (طَفَافُ الإِنَاءِ) ve bu kenarın hemen altında kalarak tam dolmamış hali. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Alkame b. Abede el-Fahl, bir deve kuşunu tasvir ettiği beytinde kökü kenarda belirme, yükselip erişilebilir olma anlamında kullanmıştır: يَظَلُّ في الحَنْظَلِ الخُطْبانِ يَنْقُفُه / وما اسْتَطَفَّ مِن التَّنُّومِ مَحْذُومُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem Arap atasözlerinde ve deyimlerinde bir şeyin sınırda belirmesi, kolayca ele geçecek şekilde yüzeye çıkması veya kişinin yetinmesi gereken asgari pay bağlamında خُذْ مَا طَفَّ لَكَ (sana beliren, kenardan kolayca uzanan payı al) şeklinde kullanılmıştır. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça طفف kökü, Sami dillerinde kenarda durma, yüzme, yüzeyde belirme, hafif ve yüzeysel kalma semantik alanıyla doğrudan bağlantılıdır. İbranicede yüzmek, suyun yüzeyinde kalmak veya kenara vurmak anlamındaki טוּף (tuf) kökü ve Süryanicedeki ܛܦ (tap / tuf) kökü, nesnenin dibe batmayıp yüzeyde ve kenarda kalmasını ifade eden ortak bir kökene işaret eder. Arapçada kök, kabın ağzı (kenar çizgisi) ve bir şeyin pek az, değersiz veya mikro düzeyde olması anlamına odaklanmıştır. Bu semantik kayma, kabın dipteki ana gövdesinden ziyade en üstteki ince yüzey katmanına işaret edilmesinden kaynaklanır; dolayısıyla kökün Sami katmanındaki ana izi yüzeyde ve kenarda bulunma fikridir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | طف çekirdeğinden mükerrer türetim | Kabın ağzına veya nehrin kenarına (طَفّ) izafe edilerek, tam doluluk sınırından az bir miktar çalmak veya yüzeyden kırpmak fiiline dönüşmüştür. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice טוּף ve Süryanice ܛܦ kökleri | Yüzeyde kalmak, kenara taşmak veya kenarda belirmek anlamındaki ortak kök ile morfo-semantik paralellik taşır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dilleri dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan ses ve anlam denkliği taşıyan güvenilir bir soydaş kelime tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طفف | Anlamlı | Kenardan eksiltmek, kenarda belirmek | Ölçü kabının tam dolmasını engelleyerek üst kenarından az bir miktarı çalmak; az ve değersiz şey. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer (Mutaffifîn 83:1). |
| فطف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu harf dizilişi klasik Arapça lügat sisteminde terkip edilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| ففط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu harf dizilişi klasik Arapça lügat sisteminde terkip edilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طفف | Merkez | Eksiltme | Kenar payından ve yüzeyden, göze çarpmayacak kadar az ve sinsi şekilde eksiltmek. | Ölçü aletinin kenar sınırında yapılan ince hile ve asimetrik ahlak. |
| بخس | Komşu | Değer düşürme | Karşı tarafın hakkını açıkça küçümsemek, değerini bilerek aşağıya çekmek. | Sadece miktarda değil, malın veya emeğin kıymetini zedeleyerek hak yemek. |
| نقص | Komşu | Eksiltme | Bütünden herhangi bir parçayı genel olarak eksiltmek, noksanlaştırmak. | Mikroluk veya sinsilik şartı aranmaksızın her türlü niceliksel azalma. |
| خسر | Komşu | Zarara uğratma | Eksiltme neticesinde karşı tarafa zarar ve ziyan vermek, tartıyı ziyan ettirmek. | Eylemin nihai sonucunda ortaya çıkan sermaye kaybı ve hüsran boyutu. |
| وفى | Zıt | Tamamlama | Ölçüyü, tartıyı veya taahhüdü hiçbir boşluk bırakmadan eksiksizce tamamlamak. | Kenarda veya yüzeyde hiçbir açık bırakmaksızın hakkı tamı tamına teslim etme. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طفف | Kenardan eksiltmek | Bir kabın kenar seviyesindeki payından çalarak ölçüyü hileli biçimde noksan bırakmak. | Kesin |
| Latince | fraudare, deminuere | Hileyle eksiltmek | Hakkı hileli yolla azaltmayı karşılar; ancak kabın kenar çizgisine ait fiziksel imgeyi taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | to give short measure, skim | Eksik ölçmek, yüzeyden çalmak | Kısa ölçü vermek ve üst yüzeyden ince bir payı kırpmak manasını karşılar; ahlaki boyutu tam kapsar. | Kesin |
| Almanca | knapp messen, unterschlagen | Eksik tartmak, kenara atmak | Ölçüyü sınırda dar tutarak gizlice noksan kılma eylemini ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | léser sur la mesure, rogner | Ölçüden kırpmak, tırpanlamak | Kenarlardan ufak ufak keserek bütünü eksiltme nüansını çok iyi verir. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مُطَفِّفِين | Alırken tam, satarken kenardan kırparak eksik verenler | Toplumsal sözleşmeyi, iktisadi adaleti ve ölçü-tartı dengesini kendi lehine asimetrik işleten kimseler bağlamında (Mutaffifîn 83:1). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Büyük günah (kebâire) ve ilahi tehdit (veyl) | Ölçüde yapılan mikroskobik eksiltmelerin ahiretteki büyük azaba ve diriliş günü sorgusuna sebep olması. | Kul hakkının ve mikro adaletsizliğin imanın ahlaki tezahürleriyle doğrudan ilintili sayılması. |
| Fıkıh | Alışveriş ve ölçü-tartı hükümleri (büyû) | Ölçü aletinin kenar boşluğu, terazinin çekim payı ve tolerans sınırlarının akit geçerliliğine etkisi. | Hileli eksiltmenin haramlığı ve kamu otoritesinin hisbe teşkilatıyla bu mikro hileleri denetleme zorunluluğu. |
| Tefsir | Mekke-Medine geçişinde iktisadi ahlak | Medine pazarındaki yaygın hileli ölçüm adetlerinin Mutaffifîn Suresi ile radikal biçimde tasfiye edilmesi. | İktisadi eylemin tevhid ve ahiret inancından ayrılamayacağı yönündeki bağlamsal yoğunlaşma. |
| Hadis | Pazar ahlakı ve toplumsal helak | Bir toplumda ölçü ve tartı eksiltildiğinde kıtlık ve zalim yöneticilerin musallat olacağı ikazı. | Adaletin mikro düzeyde bozulmasının makro felaketlere kapı aralayacağı vurgusu. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul hakkı ve mizan dengesi | Asimetrik dindarlık | İbadette titiz davranırken insan ilişkilerinde mikro hileler yapmayı engellemek | İnsanın kendisi için istediği hak standardını başkasına verirken kısıtlamasını mutlak günah sayar. | Kesin |
| İlmi | Bilimsel ölçüm ve veri ahlakı | Veri budama / yanlılık | Gözlem ve ölçümlerde sonucu kendi tezine uydurmak için küçük sapmalar üretmeyi men etmek | Ölçüm sınırındaki küçük tahrifatların nihai kuramı çökerteceğini gösterir. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki eşitlik ve yargı dengesi | Çifte standart | İktidarın kendi taraftarına imtiyaz tanıyıp karşı tarafa hakkı sınırda kısıtlamasını engellemek | Hukukun terazisini kenar paylarıyla bükerek meşruiyeti aşındıran örtük zulmü önler. | Güçlü |
| İktisadi | Pazar mekanizması ve ticaret | Gizli enflasyon / gramaj hilesi | Fiyatı sabit tutup miktarı veya kaliteyi kenardan eksilterek yapılan haksız kazancı engellemek | Pazar güvenini dinamitleyen görünmez mikro sömürüyü ve rant transferini yasaklar. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sistematik ölçüm hatası / tolerans hilesi | Metrolojide bir ölçüm cihazının sıfır noktasının veya tepe sınırının kalibrasyonunu sürekli tek bir yönde sapma () üretecek şekilde bozmak. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Asimetrik çıkar ahlakı / bilişsel çifte standart | Sosyal psikoloji ve hukukta bireyin kendi haklarını tanımlarken üst sınırdan (maksimize), sorumluluklarını verirken alt sınırdan (minimize) hareket etmesi. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca ilkel pazarlardaki tahıl kilelerinden bir avuç çalmak veya fiziki terazi kefesini eğmekle sınırlı görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Karşılıklı her türlü hak-sorumluluk dengesinde alırken en yüksek standardı talep edip verirken sınırları daraltan, asimetrik davranan her türlü zihniyeti kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çalışanın mesaisinden dakikalar çalmasını, üreticinin ambalaj gramajını hissettirmeden düşürmesini veya bürokrasinin vatandaşa hizmette isteksiz davranmasını bu kavramın kapsamı dışında zannetmek. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Adaletin ve zulmün yalnızca devasa krizlerle değil, günlük hayatın kenarında cereyan eden fark edilmesi zor mikro eksiltmelerle başladığını ve bu mikro sapmaların ilahi mizanı yıktığını gösterdiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mutaffifîn Suresi başta olmak üzere; Şuayb aleyhisselamın kavmiyle olan iktisadi mücadelelerini anlatan ve ölçü-tartı dengesini emreden ayet gruplarında belirleyicidir (Hûd 11:84-85, Rahmân 55:7-9). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Küçük görünen hilelerin ahlaken önemsiz olduğu zannını ortadan kaldırır; dindarlığın sadece ritüellerle değil, mikro düzeydeki alışveriş kalibrasyonu ve adalet terazisiyle test edildiğini ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamKabın, nehrin veya nesnenin tepe kenar çizgisi (طَفّ); bir kabın ağız sınırına ulaşıp üst payından azıcık tıraşlayarak tam dolmasını engellemek.
- Soyut anlamHak ve sorumluluk ilişkilerinde asimetrik davranmak; alırken tam ve eksiksiz ölçüyü talep edip verirken kenarından kırparak eksiltmek suretiyle adaleti bozmak.
- Sistematik karşılıkÖlçüm, dağıtım ve hukuk sistemlerinde sıfır toplamlı dengeyi örtük bir mikroskobik sapmayla sürekli tek tarafın aleyhine işletecek şekilde kurulan yapısal asimetri.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde verilmesi ve alınması gereken tam ve adil hak miktarını temsil eder. öznenin başkalarından talep ettiği ve alırken eksiksiz olmasını şart koştuğu miktardır (). Buna karşılık öznenin başkalarına verirken teslim ettiği miktardır ve bu miktar tam değerden göze batmayacak kadar küçük ama pozitif bir (kenar/kırpma payı) kadar eksiltilmiştir (). Sistemdeki bu asimetrik açık (), mikro düzeyde kalmasına rağmen ilahi mizanı bozan mutaffiflik cürmünü ifade eder.