طمث
ط - م - ث
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
“Tefes”, kir demektir. “Temes”, kullanmak, eskitmek anlamındadır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Tefes”, kir demektir. “Temes”, kullanmak, eskitmek anlamındadır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٦١باب الطاء والثاء والميم معهما
ط م ث مستعمل فقط
طمث:
الطَّمْثُ: الافتضاضُ. وطَمَثْتُ الجارية: افترعتها، وقول الله عزّ وجلّ: "لم يَطمِثْهُنّ إنْسٌ قَبْلَهُمْ ولا جانّ". أي: لم يَمْسَسْهُنَّ.
والطَّامث: لُغَةٌ في الحائض.
وطَمَثْتُ البَعِيرَ طَمْثاً، إذا عَقَلته.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٩٣طَمَثَها يَطْمِثُها ويَطْمُثُها طَمْثاً، إذا افتضَّها. وطَمَثَتِ المرأة تَطْمُثُ بالضم: حاضتْ. وطَمِثَتْ بالكسر لغة، فهي طامِثٌ. وقال أبو عمرو: الطَمْثُ: المسُّ، وذلك في كل شيء يُمَسّ. قال: ويقال للمَرتَع: ما طَمَثَ المَرْتَعَ قبلَنا أحدٌ. وما طَمَثَ هذه الناقة حبلٌ قطُّ، أي ما مسَّها عِقالٌ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٤٩ط ث م
طمث
استُعمل من وجوهه : طمث .
طمث : قال الليث : طَمَثْتُ البعيرَ أَطْمِثُه طَمْثاً : إذا عَقَلْتَه ، وطَمَثْتُ الْجارية : إذا افترعْتَها . قال : والطَّامث في لغتهم الحائض .
وقال الله جلّ وعزّ : ( الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلاَ ) ( الرحمن : 56 ) ، أخبرني المنذريّ عن ابن فهم ، عن محمد بن سلاّم ، عن يونسَ أنه سأَله عن قوله : ( الطَّرْفِ لَمْ ( فقال : تقول العَرَب : هذا
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٩٤٩(باب الطاء والميم وما يثلثهما)
(طمن) الطاء والميم والنون أُصَيْلٌ بزيادة همزة. يقال: اطمأنَّ المكان يطمئنّ طمَأنينة. وطامنت مِنه: سَكَّنت.
(طمي) الطاء والميم والحرف المعتل أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على علو وارتفاع في شيءٍ خاص. يقال طما البحرُ يطمو ويَطْمِي لُغتان، وهو طامٍ، وذلك إذا امتلأ وعلا. ويقال طَمَى الفرسُ، إذا مرَّ مُسرِعاً. ولا يكون ذلك إلاَّ في ارتفاع.
(طمث) الطاء والميم والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٣٥- الطمث: دم الحيض والافتضاض، والطامث: الحائض، وطمث المرأة إذا افتضها. قال تعالى: ﴿لم يطمثهن إنس قبلهم ولا جان﴾ [الرحمن/56]، ومنه استعير: ما طمث هذه الروضة أحد قبلنا (انظر: اللسان (طمث) ؛ والمجمل 2/586، وأساس البلاغة: طمث)، أي: ما افتضها، وما طمث الناقة حبل (طمثت البعير: إذا عقلته. انظر العين 7/412، ومجاز القرآن 2/145، والجمهرة 2/44).
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٨٧ط م ث
امرأة طامث ونساء طمث وقد طمثت وطمثت.
وطمثها: مسها وقيل: افتضها.
ولا يكون إلا نكاحاً بالتدمية لم يطمثهن: لم يدمهن بالنكاح عن ابن عباس.
وقال الفرزدق: دفعن إليّ لم يطمثن قبلي وهن أصح من بيض النعام ومن المجاز: ما طمث هذه الناقة حبل قط.
وما طمث هذا المرتع قبلنا أحدٌ.
وما بفلان طمث ريبة أي دنسها.
قال عديّ: طاهر الأثواب يحمي عرضه من خني الذمة أو طمث العطن
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٤٨٦طَمِثَت المرأَةُ تَطْمَثُ طَمْثاً، وطَمَثَتْ تَطْمُثُ، بالضم، طَمْثاً، وهي طامثٌ: حاضَتْ؛ وقيل: إِذا حاضَتْ أَوَّلَ ما تَحِيضُ؛ وخصَّ اللحياني به حَيْضَ الجارية. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: حتى جئنا سَرِفَ فطَمِثْتُ؛ يقال: طَمِثَت المرأَةُ إِذا حاضت، فهي طامِثٌ. وطَمَثَتْ إِذا دَمِيَتْ بالاقْتِضاضِ. والطَّمْثُ: الدمُ والنكاح. وطَمَثْتُ الجاريةَ إِذا افْتَرَعْتَها. والطامِثُ، في لغتهم: الحائِض.
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٣٤٧طمثها يطمثها بالكسر ويطمثها بالضم، طمثا : افتضها ، وعم به بعضهم الجماع. قال ثعلب. الأصل الحيض، ثم جعل للنكاح. وقال الفراء: الافتضاض، وهو النكاح بالتدمية، قال: والطمث هو الدم، وهما لغتان طمث يطمث ويطمث، والقراء أكثرهم على لم يطمثهن بكسر الميم. وقال أبو الهيثم: يقال: طمثت تطمث، أي أدميت بالافتضاض، وقول الفرزدق:
وقعن إلي لم يطمثن قبلـي فهن أصح من بيض النعام أي
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٦٥٢طَمَثَتْ
1 طَمَثَتْ ذ , (S, Msb, K,) aor. طَمُثَ , (S, K,) or طَمِثَ , (Msb,) inf. n. طَمْثٌ; (Msb, TA;) and طَمِثَتْ, (S, Msb, K,) aor. طَمَثَ ; (Msb, K; [accord. to the former of which, the inf. n. of the latter verb seems to be طَمَثٌ; but accord. to the K, it seems to be طَمْثٌ;]) She menstruated; said of a woman: (S, Msb, K:) the primary signification, accord. to Th; that of “ devirgination,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٧٥طَمَثَ
طَمَثَ U ( n. ac. طَمْث 1 ),
a. Menstruated.
b. I , U ( n. ac. طَمْث 1 ), Devirginated.
طَمِثَ
طَمِثَ A ( n. ac. طَمْث 1 ),
a. see supra (a) .
b. Bound ( camel ).
طَمْث
طَمْث 1 ,
a. Blood.
b. Filth, pollution; corruption.
طِمْث
طِمْث 2 ,
a. see 1 (a) .
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٬٣٤٨طمث
طَمَثَ - يَطْمِثُ
طَمَثَ - يَطْمِثُ + ذكر + أنثى: يفض بكارة أنثى بإدخال فرجه في فرجها
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستنبات والتكاثر بالتزاوج والنكاح والاجتماع الجنسي والزرع"، وهي:
طَمَثَ - يَطْمِثُ، حَرَثَ - يَحْرُثُ، نَكَحَ - يَنْكِحُ، زَرَعَ - يَزْرَعُ، زَنَى - يَزْنِي، لَقِحَت - تَلْقَحُ (لَقِحَ - يَلْقَحُ)
طمث
{ فِيهِنَّ
الجذور المجاورةالمجاورة: ٥ (الإجمالي: ٨)
الآيات التي ورد فيها(٢)
فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ
Onlara temasta bulunur
لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ
Onlara temasta bulunur
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طمث |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | مسس, لمس, نكح, بكر |
| Zıt Kök | عنس |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneye, mekana veya canlıya ilk defa el değmesi, temas edilmesi, iz bırakılması |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet eşlerinin safiyetini ve daha önce hiçbir varlık tarafından dokunulmamış, ilk olma vasfını ifade etme |
| Çekirdek Özet 3 | Dokunulmamışlık, safiyet, özgün bozulmamışlık ve mutlak dokunulmazlık hali |
| Kritik Hata Riski | Kökün anlamını yalnızca kaba fiziksel cinselliğe indirgeyerek el değmemişlik ve mutlak safiyet boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طم | Bir şeyi bütünüyle kaplama, örtme, suyun veya nesnenin taşarak yüzeyi bürümesi; nitekim طمم kökünde bütünüyle bürüme, طمس kökünde izleri bütünüyle silip kapatma, طمع kökünde nefsi bütünüyle kaplayan şiddetli istek mevcuttur | ث | Yayılma ve temas etme vasfına sahip peltek ث harfi eklenerek bürüme ve örtme eylemi, nesnenin veya canlının saflığına ilk kez dokunup iz bırakma, ilk teması gerçekleştirme yönünde özelleşmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Bütünsel bir alanı veya varlığı kuşatma, çevreleme ve kapsama hareketi |
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Sıvı, akışkanlık veya biyolojik bir mevcudiyetin yayılımı |
| ث | işaret, sınır; dağılma ve yayılma (türetme imge) | Yüzeye sirayet etme, temasla ilk izi bırakma ve sınır ihlali yapma |
| طمث | Kuşatılmış ve korunmuş bir mevcudiyete ilk kez temas ederek onda iz bırakma eylemi | Koruma altındaki el değmemiş bir alana veya varlığa ilk defa nüfuz etme, ilk temasla kapalılığı açma hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir meraya ilk defa ayak basıp otlatmak, bir deveye ilk kez bağlama ipi vurmak; kadına ilk defa temas etmek ve bekaretini açmak; hayız kanı görmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Adiy b. Zeyd el-İbâdî bir beytinde şerefli ve temiz kalmayı överken devenin dinlenme yerindeki kirlenmeye temas anlamında طَمْثِ العَطَنْ ifadesini kullanmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi el-Farazdak bir beytinde el değmemişliği tavsif ederken şu mısraları zikretmiştir: دَفَعْنَ إِلَيَّ لَمْ يُطْمَثْنَ قَبْلِي / وَهُنَّ أَصَحُّ مِنْ بَيْضِ النَّعَامِ |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça kök طمث, merkezî Sami dilleri zemininde genellikle kadının biyolojik döngüsü olan hayız hali ve kanama ile başlayan ilk temas semantiğiyle bilinir. İbranice ve Aramice/Süryanice hatlarında doğrudan aynı kök fonemleriyle tam bir örtüşme sınırlıdır; ancak ritüel kirlilik, kanama veya bedensel salgı kökleriyle dolaylı anlamsal geçişkenlikler tartışılmıştır. Arapçada kök, yalnızca biyolojik bir akıntı (hayız) ile sınırlı kalmamış; İbn Fâris ve el-Halîl gibi erken dilcilerin açıkça tespit ettiği üzere genel olarak "el değmek, ilk temasta bulunmak, bir yere/nesneye ilk defa dokunmak" biçimindeki en yalın fiziksel harekete genişlemiştir. Çöl yaşantısında ayak basılmamış otlaklar veya ip değmemiş develer için de kullanılması, kökün Arap dilinde semantik bir genişleme yaşayarak "bozulmamış safiyete ilk müdahale" anlam matrisini kazandığını göstermektedir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir şeye ilk kez dokunma ve iz bırakma | Hayız kanı (demü'l-hayz) ve ilk cinsel temas (iftidâd) anlamlarından genel temas ve ayak basılmamışlık manasına açılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Biyolojik akıntı ve dokunulma | Güney Sami ve Kuzeybatı Sami dillerinde hayız ve kan izi semantiğiyle tem temas anlamı paralellik gösterir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış bağ tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طمث | Anlamlı | İlk temas, dokunma, hayız | Bir şeye ilk defa el değmek, bekareti gidermek, kadının hayız görmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| طثم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| مطث | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| مثط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| ثطم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| ثمط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طمث | Merkez | İlk temas ve el değmemişlik | Nesneye veya kişiye daha önce hiç yapılmamış ilk teması ifade eder | Kanama veya iz bırakma eşliğinde ilk defa el sürme |
| مسس | Komşu | Temas | Her türlü genel dokunma eylemidir; ilk olma şartı taşımaz | İki cismin birbirine fiziksel olarak değmesi |
| لمس | Komşu | Yoklama ve temas | Arayarak, hissederek veya kasıtlı olarak el ile yoklama | Duyusal idrak amacıyla dokunma |
| نكح | Komşu | Birleşme ve nikah | Meşru akit veya cinsel birleşmenin bizatihi kendisi | Hukuki ve fiili birleşme durumu |
| بكر | Komşu | İlklik | Zaman veya doğum bakımından ilk olma hali | Dokunulmamışlıktan ziyade kronolojik ilklik |
| عنس | Zıt | Dokunulmadan kalma, esneme | Uzun süre evlenmeyip kocasız kalma, el sürülmeden yaşlanma | Temasın gerçekleşmemesi ve bekleyiş hali |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طمث | İlk temas, bekareti açma | Bir varlığa ilk kez el değme, temas ederek iz bırakma | Kesin |
| Latince | deflorare, intactum tangere | Çiçeğini koparma, dokunulmamışa dokunma | Bakireliği bozma nüansını karşılar; nesnelere ilk ayak basma anlamını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | to deflower, to touch for the first time | İlk kez dokunmak, el değmek | Hem cinsel ilk teması hem de dokunulmamış bir şeye ilk el sürmeyi kısmen karşılar | Güçlü |
| Almanca | entjungfern, unberührt berühren | Bekaretini açmak, el değmemişe dokunmak | Biyolojik ve fiziksel ilk teması verir; genel mera metaforunu tam kapsamaz | Güçlü |
| Fransızca | déflorer, toucher pour la première fois | İlk kez temas etmek, iz bırakmak | İlk defa bozulmamış bir şeye dokunma ve saflığı açma anlamını taşır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lane’s Lexicon.
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret ahvali ve cinlerin mahiyeti | Ayette cinlerin de anılması sebebiyle cinlerin insanlarla cinsel veya fiziksel temas kurabilme imkanı tartışılmıştır | Fiziksel temas ve müdahale kabiliyeti |
| Fıkıh | Hayız ve nikahta bekaret | Kadının ilk hayız görme dönemi ve zifafta bekaretin giderilmesi hükümleri | Hayız kanaması ve iftidâd |
| Tefsir | Cennet nimetlerinin tavsifi | Cennetteki eşlerin hiçbir varlık tarafından önceden görülüp dokunulmadığı, mutlak saflıkta korunduğu vurgusu | Dokunulmamışlık, mutlak safiyet |
| Hadis | Hayız halleri | Hz. Âişe'nin hacc esnasında hayız görmesini ifade ederken طَمِثْتُ lafzını kullanması | Biyolojik hayız hali |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret mükafatı | Bozulmamış safiyet | Teşvik ve vaat | İlahi lütfun başkaları tarafından tüketilmemiş, kişiye özel saflığını simgeler | Kesin |
| İlmi | Özgün araştırma | Bakir alan | Keşif ve ilk adım | Daha önce el değmemiş, araştırılmamış bilgi sahalarına ilk kez adım atılması | Muhtemel |
| Siyasi | Hükümranlık ve sınır | İhlal edilmemiş egemenlik | Dokunulmazlık | Bir otoritenin veya toprağın yabancı bir güç tarafından çiğnenmemiş olması hali | Muhtemel |
| İktisadi | Tüketim ve meta | Sıfır / kullanılmamış mal | Değer koruma | Hiç kullanılmamış, eskitilmemiş, ambalajı ilk defa açılan nesnenin yüksek değeri | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Başlangıç durumundaki bozulmamış sistem () | Dış bir kuvvetin, gürültünün veya sürtünmenin henüz etki etmediği, pertürbasyona uğramamış saf başlangıç hali | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Bozulmamış özgünlük (intactness) | Sosyal veya antropolojik açıdan dış müdahaleye, sömürüye veya kültürel aşınmaya maruz kalmamış saf toplumsal durum | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca kaba, biyolojik ve ten hazlarına dayalı bir cinsel temas eylemine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir varlığın saflığının, el değmemişliğinin, yalnızca muhatabına tahsis edilmiş yüksek değer ve dokunulmazlığının anlatımı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerini kaba bir tensellikle sınırlandırmak ve ayetteki cinlerin zikredilmesinden kaynaklanan ontolojik ve metafizik safiyet dersini ıskalamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın cennet nimetlerini ve mükâfatını anlatırken kullandığı nezih, dakik ve derinlikli semantik yapıyı kavramak; safiyetin değerini anlamak için anahtar bir köktür |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Rahmân suresindeki cennet ve cennet eşlerinin vasıflarının sıralandığı ayet gruplarında belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Cennet eşleri tasvirinin sıradan bir dünyevi cinsellik tekrarı olduğu zannını yıkar; burada muhataba özel kılınmış, mutlak bir el değmemişlik ve kutsal bir dokunulmazlık bulunduğunu ortaya koyar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir canlıya, meraya veya nesneye ilk kez el değmesi, temas edilmesi, ilk izi bırakma eylemi.
- Soyut anlamBir varlığın özgün safiyetinin, dokunulmamışlığının ve bozulmamış mevcudiyetinin dış müdahale ile açılması.
- Sistematik karşılıkDeğerini dokunulmamışlığından alan bir mevcudiyete yönelik ilk ve kurucu temas hali; safiyetin muhafazası veya bozulması eşiği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde bir varlığın el değmemiş, tam ve saf durumunu temsil eder. parametresi ilk temasın (yani طمث eyleminin) gerçekleştiği kritik anı; ise durumun gerçekleşip gerçekleşmediğini bildiren gösterge fonksiyonunu ifade eder. Temas anından önce () sistem mutlak el değmemişlik () halinde iken, temas anı ve sonrasında () sistem bu ilk temasın bıraktığı izle () yeni bir duruma geçmektedir. Ayetteki olumsuzlama hali () ise sistemin daima aralığında, yani saf ve el değmemiş kaldığını sembolize eder.