نكح
ن - ك - ح
جذر- الورود: ٢٣
- الآيات: ١٩
- الصيغ: ١٨
- المعاجم: ١١
معناه في القرآن: Nikah
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٣٣١باب الحاء والكاف والنون معهما
ن ك ح، ح ن ك مستعملان فقط
نكح:
نَكَحَ يَنكِحُ نَكْحاً: وهو البَضْع. ويُجرَى نَكَحَ أيضاً مُجْرَى التزويح. وامرأةٌ ناكِحٌ: أي ذاتُ زَوح، ويجوز في الشعر ناكحة بالهاء، قال:
ومثلك ناحَتْ عليه النِسـا ءُ من بين بِكْرٍ إلى ناكِحَهْ
وقال:
أحاطَتْ بخطّابِ الأيامَى وطُلِّقَتْ غَداتئِذٍ منهُنَّ من كان ناكـحـا
وكانَ الرجلُ يأتي الحَيَّ خاطباً فيقوم في ناديهم فيقول:
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٣٨النُكاحُ: الوَطْءُ، وقد يكونُ العقدَ. تقول: نَكَحتُها ونَكَحَتْ هي، أي تزوَّجت؛ وهي ناكِحٌ في بني فلان، أي هي ذات زوج منهم. وقال:
لَصَلْصَلَةُ اللِجامِ برأسِ طِرْفٍ أحبُّ إليَّ من أن تَنْكِحينـي
واسْتَنْكَحَها بمعنى نَكَحَها. وأنْكَحَها، أي زوَّجها. ورجلٌ نُكَحَةٌ: كثير النكاح. والنُكْحُ والنِكْحُ لغتان، وهي كلمة كانت العرب تتزوَّج بها. وكان يقال لأم خارجة عند الخِطبة: خِطْبٌ، فتقول نُكْحٌ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٠٤٠باب الحاء والكاف والنون
حنك ، نكح : ( مستعملات ) .
نكح : قال الليث : تقول : نكحَ فلان امّرأة يَنكِحُها نِكاحاً إذا تزوَّجَها ، ونكَحَها إذا باضَعَها ينكِحُها أيضاً ، وكذلك دَحَمَها وخَجَأَها وقال الأعشى في نَكَحَ بمعنى تزوَّج :
ولا تَقَرَبَنَّ جارةً إنَّ سِرَّها
عليك حرامٌ فانكِحَن أو تأَبَّدَا
قال : وامرأةٌ ناكحٌ بغير هاء : ذاتُ زَوْج . وأنشد :
أحاطت بخُطَّاب الأيامَى فَطُلِّقت
غداتَئِذٍ منهن
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٥٠٥(باب النون والكاف وما يثلثهما)
(نكل) النون والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على مَنعٍ وامتناع، وإليه يرجع فروعه. ونَكَل عنه نُكولاً يَنكِل. وأصل ذلك النِّكْل: القَيْد، وجمعه أنكال، لأنَّه يَنْكُل: أي يَمنَع. والنِّكْل: حديدة اللِّجام. وهو ناكلٌ عن الأمور: ضعيفٌ عنها. وقال ابن دُريد: رماه [اللهُ بنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ، أي رماه بما([1])] ينكِّله.
ومن الباب نَكَّلت به تنكيلاً، ونَكَّلت به نَكالاً، وهو
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٤٤- أصل النكاح للعقد، ثم استعير للجماع، ومحال أن يكون في الأصل للجماع، ثم استعير للعقد؛ لأن أسماء الجماع كلها كنايات لاستقباحهم ذكره كاستقباح تعاطيه، ومحال أن يستعير من لا يقصد فحشا اسم ما يستفظعونه لما يستحسنونه. قال تعالى: ﴿وأنكحوا الأيامى﴾ [النور/32]، ﴿إذا نكحتم المؤمنات﴾ [الأحزاب/49]، ﴿فانكحوهن بإذن أهلهن﴾ [النساء/25] إلى غير ذلك من الآيات.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٣٥ن ك ح
نكحها واستنكحها " أن يستنكحها خالصة ".
وقال النابغة: وهم قتلوا الطائيّ بالحجر عنوةً أبا جابر واستنكحوا أم جابر وتناكحوا تكثروا.
وفلانة ناكح في بني فلانٍ.
ورجل نكحة.
ومن المجاز: أنكحوا الحصى أخفاف الإبل.
واستنكح النوم عيونهم.
قال عمر بن أبي ربيعة: واستنكح النوم الذين نخافهم ورمى الكرى بوّابهم فتجدّلا
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٣٣٨نَكَحَ فلان
(* قوله «نكح فلان إلخ» بابه منع وضرب كما في
القاموس.) امرأَة يَنْكِحُها نِكاحاً إِذا تَزوجها. ونَكَحَها يَنْكِحُها: باضعها أَيضاً، وكذلك دَحَمَها وخَجَأَها؛ وقال الأَعشى في نَكَحَ بمعنى تزوج: ولا تَقْرَبَنَّ جارةً، إِنَّ سِرَّها
عليك حرامٌ، فانْكِحَنْ أَو تَأَبَّدا
الأَزهري: وقوله عز وجل: الزاني لا ينكح إلا زانية أَو مشركة والزانية لا ينكحها إِلا زانٍ أَو مشرك؛ تأْويله لا يتزوج
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٨٠٨النكاح، بالكسر، في كلام العرب: الوطء، في الأصل، وقيل: هو العقءد له، وهو التزويج، لأنه سبب للوطء المباح، وفي الصحاح: النكاح: الوطء، وقد يكون العقد. وقال ابن سيده: النكاح: البضع، وذلك في نوع الإنسان خاصة، واستعمله ثعلب في الذباب. قال شيخنا: واستعماله في الوطء والعقد مما وقع فيه الخلاف، هل هذا حقيقة في الكل أو مجاز في الكل، أو حقيقة في أحدهما مجاز في الآخر. قالوا: لم يرد النكاح في القرآن إلا بمعنى
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٤٥٩نَكَحَ
1 نَكَحَ كح نكح , (S, K, &c.,) aor. نَكِحَ , (Msb, K,) and نَكَحَ , (K,) the latter agreeable with analogy, but by some rejected, and the former contr. to analogy, but more common, and the form used in the Kur, (TA,) the only instance of an aor. of this form from a verb having ح for its last radical letter, except ينطح and يمنح and ينضح and ينبح and يرجح and يأنح and يأزح and يملح, (ISd,)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٣٠نَكَحَ
نَكَحَ A , I ( n. ac. نِكَاْح 23 ),
a. Married, wedded.
b. Took in marriage; had connection with.
c. Soaked ( the ground : rain ).
d. Overcame.
e. Perforated.
نَكَّحَ
نَكَّحَ II
a. [ coll. ], Ran away ( animal ).
نَاْكَحَ
نَاْكَحَ III ,
a. see I (a) , ( b ).
أَنْكَحَ
أَنْكَحَ IV ,
a. Married, gave in marriage to.
b. Accustomed to.
تَنَاْكَحَ
تَنَاْكَحَ VI ,
a. Married,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٥٬٤٥٣نكح
نَكَحَ - يَنْكِحُ - نِكَاح - أََنْكَحَ - يُنْكِحُ - استَنْكَحَ - يَسْتَنْكِحُ
نَكَحَ - يَنْكِحُ + كائن ذكر + كائناً أنثى: وهي بنفس معنى يتزوج بالعرف الشائع حالياً: يأتي الذكر الأنثى في فرجها بعقد شرعي: فعل النكاح لا يقوم به إلا الذكر، فهو الذي " يَنْكِح" ، أما الأنثى فهي التي تُنكَح: وقد يستعمل للمرأة بمعنى أنها تسعى وترغب أن ينكحها ذكر
الصيغ(١٨)
- تَنْكِحُواEvlenmeyinمعانٍ أخرى: ١(تَفْعِلُوا)×٣
- النِّكَاحِNikah(الْفِعَالِ)×٢
- تَنْكِحُوهُنَّOnlarla evlenirsiniz(تَفْعِلُوهُنَّ)×٢
- نِكَاحًاNikah(فِعَالًا)×٢
- أُنْكِحَكَSeni evlendiririm(أُفْعِلَكَ)×١
- النِّكَاحَNikah(الْفِعَالَ)×١
- تَنْكِحَEvlenir(تَفْعِلَ)×١
- تُنْكِحُواEvlendirmeyin(تُفْعِلُوا)×١
- فَانْكِحُواÖyleyse evlenin(فَافْعِلُوا)×١
- فَانْكِحُوهُنَّOnlarla evlenin(فَافْعِلُوهُنَّ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧٤ (الإجمالي: ٢١٠)
- نسو
الآيات المشتركة: ٦ · Kadınlar
- عفف
الآيات المشتركة: ٣ · Haramdan kaçınırlar
- طلق
الآيات المشتركة: ٤ · “Dalk” sansar demektir
- أمو
الآيات المشتركة: ٢ · Kadın köle
- جنح
الآيات المشتركة: ٤ · Kanat demektir
- أله
الآيات المشتركة: ١٥ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- علم
الآيات المشتركة: ١٠ · Dağın sivri noktası demektir
- فتي
الآيات المشتركة: ٣ · Kepçe, kefe demektir
- يتم
الآيات المشتركة: ٣ · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
- عرف
الآيات المشتركة: ٤ · Tanınan ile
- يمن
الآيات المشتركة: ٤ · Sağ yandır
- زوج
الآيات المشتركة: ٤ · İlik ve düğme çiftinin her biridir
الآيات التي ورد فيها(١٩)
وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ …
Evlenmeyin
وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا
Evlenmeyin
… كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ …
Evlenirsiniz
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نكح |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | زوج, عقد, بضع |
| Zıt Kök | طلق |
| Çekirdek Özet 1 | İki şeyin birbirine sarılıp geçmesi, nesnelerin birbirine kenetlenmesi ve fiziki örtüşme |
| Çekirdek Özet 2 | Hukuki meşruiyet ve rıza bağıyla kurulan, cinselliği ve nesil devamını koruma altına alan akit ve birliktelik |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel arzunun toplumsal, hukuki ve ahlaki bir nizam içinde meşru sözleşmeye bağlanması |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca fiziki birleşmeye indirgeyerek hukuki akit ve ahlaki sorumluluk boyutunu yok saymak ya da sadece şekli bir merasime indirgeyerek ontolojik ve bedensel bütünleşmeyi dışlamak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نك | Sert temas, bir nesnenin diğerine çarpması, delmesi, içine girmesi veya durumunu derinden etkilemesi; nitekim نكب yolundan saptırmayı, نكث bağı çözüp bozmayı, نكد güçlükle çıkmayı, نكر yabancılaşmayı, نكس baş aşağı çevirmeyi, نكص gerisin geri dönmeyi, نكف çekinip uzaklaşmayı ve نكل engelleyici darbe vurmayı anlatır. | ح | Çekirdekteki sert nüfuz ve çarpma hareketine kuşatıcı, tutucu, birleştiren ve koruma sağlayan bir sınır boyutu eklenerek anlam iki varlığın birbirine kenetlenmesi, sarılması ve bir örtü yahut bağ altında kaynaşması yönünde özelleşmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Biyolojik süreklilik, neslin akışı, tohum ve can taşıyan hareket |
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Bir şeyi içine alma, el ile sarıp kavrama, mülkiyet ve koruma altına alma |
| ح | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Sınır koyma, mahrem alanı belirleme, dış tehditlere kapatıp içte emniyet kurma |
| نكح | Canlılığın kavranarak korunaklı bir sınır içine alınması | Nesil sürekliliği ve biyolojik çekimin (nun), rıza ve sorumlulukla kavranıp (kef), koruyucu ve meşru bir mahremiyet çiti/sözleşmesi içine yerleştirilmesi (ha) hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ağaçların dallarının birbirine geçip sarılması, yağmur damlasının toprağın içine işlemesi veya çakılların devenin tabanına batıp kenetlenmesi gibi iki cismin birbirine geçerek kaynaşması ve örtüşmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ bir beytinde kavramı açıkça meşru nikah ve evlilik bağı anlamında kullanır: ولا تَقْرَبَنَّ جارةً، إِنَّ سِرَّها / عليك حرامٌ، فانْكِحَنْ أَو تَأَبَّدا |
| Erken Arapça kullanım | Evlenme teklifi için kabile meclisine gelen kişinin mecliste خِطبٌ (dünür geldim) demesi üzerine kabile temsilcisinin ona نِكحٌ (seni evlendirdik / akdi kurduk) diyerek icap ve kabulü bu kök üzerinden ifade etmesi |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça kök نكح, merkez Sami dillerinde özellikle cinsel birleşme, çiftleşme ve evlilik sözleşmesi alanında yoğunlaşan bir semantik çekirdeğe dayanır. Kökün İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan izleri sınırlı olmakla birlikte, genel Sami gövdesinde fiziksel delme, içine geçme ve bitiştirme anlamı taşıyan köklerle yapısal yakınlığı mevcuttur. Arapçada kök çift yönlü bir gelişim göstermiş; hem fiziki temas ve cinsel birleşmeyi (el-vat') hem de bu fiili meşru kılan hukuki sözleşmeyi (el-akd) tek bir kavramsal çatıda birleştirmiştir. Râgıb el-İsfahânî kökün aslen akit için vazedildiğini, cinsel birleşmenin ise kinaye yoluyla bu isimle anıldığını savunurken, dilcilerin çoğunluğu iki anlamın somut kenetlenme çekirdeğinden türeyen eşzamanlı veçheler olduğunu kaydeder. Arap dilinde kelimenin kazandığı bu çift kutuplu yapı, nesebin korunmasını hedefleyen bedevi örfünde kurumlaşmış ve Kur'an bağlamında tamamen meşru evlilik bağına hasredilmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Lane’s Lexicon, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Brown-Driver-Briggs.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İki nesnenin birbirine sarılıp geçmesi ve kaynaşması | Cisimlerin birbirine kenetlenmesi fiziksel anlamından, kadının ve erkeğin hukuki bağ ile birbirine helal kılınmasına ve cinsel birlikteliğe geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve merkez Sami dil katmanında örtüşme ve birleşme | Kuzeybatı Sami dillerinde seyrek olmakla birlikte Güney Arapça ve çevre lehçelerde çiftleşme ve akitleşme çekirdeğiyle örtüşür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik çerçevenin dışındaki dil aileleriyle doğrudan doğrulanmış soydaşlık bağı tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نكح | Anlamlı | Birbirine sarılma, evlenme, cinsel birleşme | İki tarafın hukuki ve fiziki olarak birbirine bağlanıp kenetlenmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| نحك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| كنح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| كحن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| حنك | Anlamlı | Damak, tecrübe kazanma, idareyi ele alma | Ağzın üst iç kısmı; bir canlının gemini tutarak sevk ve idare etme yetisi | Kur'an'da geçer; yönlendirme ve kavrama bağı |
| حكن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نكح | Merkez | Hukuki ve bedensel birliktelik | Akit ile fiili birlikteliği meşru bir potada birleştiren evlilik bağı | Hem sözleşmeyi hem zifafı kapsayan özgül kavram |
| زوج | Komşu | Eşleşme, çift olma | Nesnelerin veya kişilerin birbirini tamamlayan ikili bir yapı oluşturması | Ontolojik ve sosyolojik çift oluş; her zaman akit şartını içermez |
| عقد | Komşu | Bağlama, düğümleme | İki iradenin karşılıklı taahhütle bağlanarak yükümlülük altına girmesi | Genel hukuki bağ; sadece evliliğe değil tüm sözleşmelere şamildir |
| بضع | Komşu | Kesme, cinsel ilişki | Salt bedensel birleşme ve cinsel temas | Hukuki meşruiyet ve akit boyutundan bağımsız fiziki yön |
| طلق | Zıt | Bağı çözme, serbest bırakma | Mevcut nikah ve evlilik akdinin hukuken ve fiilen feshedilip çözülmesi | Bağın kurulmasının tam karşıtı olarak bağın koparılması |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نكح | Evlenmek, nikah akdi yapmak, cinsel birleşmede bulunmak | Akit ve cinselliği meşru bir çerçevede cem eden özgün yapı | Kesin |
| Latince | nubere, matrimonium, copulatio | Evlenmek, evlilik bağı, cinsel birleşme | Matrimonium hukuki statüyü, nubere kadının örtünerek evlenmesini, copulatio ise bedensel teması karşılar; tek bir kelimede nikah gibi birleşmez | Güçlü |
| İngilizce | marry, wedlock, copulate | Evlenmek, evlilik hali, cinsel ilişkide bulunmak | Marry ve wedlock hukuki ve toplumsal kurumu, copulate ise biyolojik fiili karşılar; ikisini bir arada ifade eden tekil terim yoktur | Güçlü |
| Almanca | heiraten, Ehe, Beischlaf | Evlenmek, evlilik kurumu, cinsel birliktelik | Ehe hukuki bağı, Beischlaf fiili teması gösterir; kavramsal kapsayıcılık parça parça aktarılır | Güçlü |
| Fransızca | épouser, mariage, coït | Evlenmek, evlilik akdi, cinsel ilişki | Mariage medeni akdi, coït fiziki eylemi ifade eder; Kur'an'daki çift kutuplu kullanım alanı bölünür | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert Dictionnaire.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نِكَاح / عُقْدَةُ النِّكَاحِ | Hukuki evlilik akdi ve sözleşmesi | Evlilik bağının kurulması, mehir tayini ve akdin bağlanması bağlamı; örnek Bakara 2:235, Bakara 2:237 |
| حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ | Evlilik çağı, fiziki ve hukuki rüşt dönemi | Yetimlerin mallarının teslimi için biyolojik ergenlik ve medeni ehliyet eşiği; örnek Nisâ 4:6 |
| فَانْكِحُوا / تَنْكِحُوا | Fiilen evlenmek, nikah bağı tesis etmek | Meşru eş seçimi, evlenilmesi haram ve helal olan sınırların belirlenmesi; örnek Nisâ 4:3, Nisâ 4:22, Bakara 2:221 |
| لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً | Cinsel temas ve fiili birleşme yönü | Zina edenlerin denklik ve fiili yönelim bağlamında ahlaki ve bedensel tercihlerinin vasfedilmesi; örnek Nûr 24:3 |
| وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَىٰ | Başkalarını evlendirmek, izdivaç kurdurmak | Toplumun bekarları, yetimleri veya cariyeleri evlendirme yükümlülüğü; örnek Nûr 24:32, Kasas 28:27 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi emirlerin ahlaki gayesi ve şer'i hükümlerin hikmeti | Nikahın kullar için bir ibadet mi yoksa muamele mi olduğu; neslin muhafazası ile ilahi teklifin sürekliliği arasındaki bağ | İnsani şehvetin ilahi nizamla meşrulaştırılması ve ontolojik gaye |
| Fıkıh | Aile hukuku, evlilik akdinin rükün ve şartları | Kökün hakiki anlamının akit mi yoksa zifaf (cinsel birleşme) mi olduğu; icap, kabul, veli izni, mehir ve şahitlerin akdin sıhhatine etkisi | Hukuki geçerlilik, helallik sağlama ve karşılıklı hak-sorumluluk doğuran sözleşme |
| Tefsir | Ahkam ayetlerinin analizi ve Kur'an içi kavramsal tutarlılık | Kur'an'da geçen tüm nikah kelimelerinin sadece 'akit' anlamına mı geldiği yoksa bazı ayetlerde 'cinsel birleşme'nin mi kastedildiği tartışması | Kur'an'ın kinayeli ve nezih üslubu gereği cinselliği meşru akit lafzıyla zikretmesi |
| Hadis | Sünnette evlilik teşviki ve uygulamaları | Nikahın peygamberlerin sünneti olması, gizli nikahın yasaklanıp ilan edilmesinin emredilmesi, denklik (küfüv) kriterleri | Toplumsal ilanın, sadakatin ve meşru aile kurmanın pratik esasları |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrat ve helal dairesi | Meşru birleşme | Şehveti ibadete dönüştürme ve haramdan korunma | Cinsel enerjiyi ilahi rıza doğrultusunda meşru bir bağa dönüştürerek kaosu engeller | Kesin |
| İlmi | Sosyolojik ve antropolojik nizam | Kurumsal aile | Toplumsal yapının çekirdeğini ve nesil güvenliğini inşa etme | Biyolojik üremeyi salt tabii bir süreçten çıkarıp bilgi, ahlak ve kültür aktaran kuruma bağlar | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve medeni hukuk | Resmi ve alenî akit | Hakların kayıt altına alınması ve ihtilafların önlenmesi | Birlikteliği gizlilikten çıkarıp şahitler ve velayet mekanizmasıyla kamu hukukunun teminatına alır | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet, mehir ve nafaka | İktisadi ortaklık ve mali sorumluluk | Kaynak paylaşımı, miras düzeni ve bakım yükümlülüğü | Mehrin kadına mülk kılınması, erkeğe nafaka yüklenmesi ve miras intikalinin meşru zemini kurulur | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kovalent bağ ve moleküler kenetlenme | İki ayrı atomun veya molekülün dış yörüngelerindeki elektronları ortaklaşa kullanarak kararlı, sarsılmaz ve yeni özelliklere sahip ortak bir yapı meydana getirmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal sözleşme ve kurumsal entegrasyon | Bağımsız iki bireysel iradenin, karşılıklı hak ve ödevleri belirleyen kurumsal bir mukavele ile birleşerek korunaklı mikro-hukuki bir birlik oluşturması | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramın yalnızca kuru bir bürokratik imza yahut bireylerin anlık hazlarına hizmet eden geçici bir cinsel onay belgesi şeklinde algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Nikah; sadece medeni bir izin değil, can, mal, nesil ve namus emniyetini üstlenen, tarafları birbirine 'sağlam bir teminatla' (mîsâkan galîzâ) bağlayan çok katmanlı bir nizamdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Akdi cinsellikten veya cinselliği meşru sözleşmeden ayırmak; evliliği ahlaki ve hukuki yükümlülüklerinden soyutlayarak ya gayrimeşru ilişkilere kapı aralamak ya da aileyi sadece şekli bir merasime indirgemek |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan cinselliğini, kadın-erkek ilişkilerini, yetim haklarını ve miras düzenini nasıl bir ahlaki-hukuki zemine oturttuğunu gösteren en temel eksen kavram olduğu için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Evlilik haramlarının sayıldığı Nisâ 4:22-25, aile hukukunun ve iddetin belirlendiği Bakara 2:221-237, iffet ve toplumsal temizliğin emredildiği Nûr 24:3-33 ve peygamber ailesi ile müminlerin evlilik adabını düzenleyen Ahzâb suresi ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Evliliğin sadece erkek egemen bir mülkiyet edinimi olduğu algısını yıkarak onu iki tarafın rızasına dayalı, mehrin kadına ait olduğu, yetimlerin rüştüne endeksli adil ve denetlenebilir bir hukuki mukavele haline getirir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİki cismin birbirinin içine geçerek sarılması, kenetlenmesi ve bütünleşmesi.
- Soyut anlamBireysel iradelerin ve bedensel çekimin karşılıklı rıza, hak ve sorumluluklar içeren meşru bir akit dairesinde birleşmesi.
- Sistematik karşılıkBiyolojik üreme ve cinsellik potansiyelinin hukuki, mali ve ahlaki bir kurum aracılığıyla toplumsal nizama bağlanması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ve bağımsız tarafları (kadın ve erkek), aralarındaki tabii ve potansiyel çekimi, meşruiyet şartlarını (rıza, mehir, şahitlik, aleniyet ve akit bağını), ortaya çıkan korunaklı evlilik kurumunu (nikah çatısı), ise bu bağın doğurduğu hukuki haklar, nafaka, helallik, nesep güvenliği ve miras gibi sistematik sonuçlar bütününü temsil eder.