نكس
ن - ك - س
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٣
Bir ucu körelmiş iki uçlu kazıktır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Bir ucu körelmiş iki uçlu kazıktır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢١٦الكاف والسين والنون معهما
ك ن س، س ك ن، ن ك س، ن س ك مستعملات كنس: الكَنْسُ: كسح القمام عن وجه الأرض. والكُناسَةُ: ملقاها.
والكِناسُ: مولج للوحش من البقر يستكن فيه من الحر والصر، ثم يذهب إذا أمسى، فإذا صار مألفاً فهو تولجه، وكَنَسَتْ، وتكنّست: دخلته، وقوله:
شاقتك ظعن الحي حين تحملوا فتكنّسوا قطناً تصير خيامهـا
أي: دخلوا في هوادج جللت بثياب القطن.
وقوله جل ذكره: "الجوار الكُنَّس": النجوم التي
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٧٠نَكَسْتُ الشيء أنْكُسُهُ نَكْساً: قلبته على رأسه فانْتَكَسَ. ونَكَّسْتُهُ تَنْكيساً. والناكِسُ: المُطأطئ رأسه. وجمع في الشعر على نواكِسَ وهو شاذٌّ. قال الفرزدق:
وإذا الرجالُ رَأًوْا يزيدَ رأيتَهُـمْ خُضْعَ الرقابِ نواكِسَ الأبْصارِ
والوِلادُ المَنْكوسُ: الذي تخرج رجله قبل رأسه. وهو اليَتْنُ. والمُنَكِّسُ من الخيل: الذي لا يسمو برأسه. والنُكْسُ بالضم: عَوْدُ المريض بعد النَقَهِ. وقد نُكِسَ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬٠٢٧ك س ن
كنس ، سكن ، نسك ، نكس ، سنك : ( مستعملة ) .
سنك : أهمله الليث : ورَوى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ أنّه قال : السُّنُكُ : المَحَاجُّ اللَّيِّنة ، ولم أسمعه لغيرِه ؟ .
كنس : قال الليث : الكَنْسُ : كَسْحُ القُمامِ عن وجه الأرض ، والكُنَاسةُ : مُلْقاها ، والكِناسُ : مَوْلِجٌ للوحْش من البقر تَسكنُ فيه من الحرِّ .
يقال : كنَسَتِ الظِّبَاءُ ، وتَكَنَّسُوا . وقال
لبيد :
شَاقَتْكَ ظُعْنُ الحيِّ حين
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٥٠٦(باب النون والكاف وما يثلثهما)
(نكل) النون والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على مَنعٍ وامتناع، وإليه يرجع فروعه. ونَكَل عنه نُكولاً يَنكِل. وأصل ذلك النِّكْل: القَيْد، وجمعه أنكال، لأنَّه يَنْكُل: أي يَمنَع. والنِّكْل: حديدة اللِّجام. وهو ناكلٌ عن الأمور: ضعيفٌ عنها. وقال ابن دُريد: رماه [اللهُ بنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ، أي رماه بما([1])] ينكِّله.
ومن الباب نَكَّلت به تنكيلاً، ونَكَّلت به نَكالاً، وهو
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٣٩- النكس: قلب الشيء على رأسه، ومنه: نكس الولد: إذا خرج رجله قبل رأسه، قال تعالى: ﴿ثم نكسوا على رؤسهم﴾ [الأنبياء/65] والنكس في المرض أن يعود في مرضه بعد إفاقته، ومن النكس في العمر قال تعالى: ﴿ومن نعمره ننكسه في الخلق﴾ [يس/68] وذلك مثل قوله: ﴿ومنكم من يرد إلى أرذل العمر﴾ [النحل/70] وقرئ: ﴿ننكسه﴾ (وهي قراءة الجميع إلا عاصما وحمزة. الإتحاف ص 366)، قال الأخفش: لا يكاد يقال نكسته بالتشديد إلا لما يقلب
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٢٥ن ك س
نكس رأسه ونكّسه: ونكست الشيء.
قلبته فانتكس.
والولد المنكوس: الذي تخرج رجلاه قبل رأسه.
وسهم نكس: انكسر فوقه فجعل أعلاه أسفله وسهام أنكاس.
قال الحطيئة: مجد تليد ونبل غير أنكاس ومن المجاز: نكس في مرضه.
وأكل كذا فنكّسه.
ونكس الخضاب على رأسه: أعاده مراراً.
وإنّه لنكس من الأنكاس: للرذل.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٢٢٩النَّكْسُ: قلب الشيء على رأَسه، نَكَسَه يَنْكُسُه نَكْساً فانْتَكَسَ. ونَكَسَ رأَسَه: أَماله، ونَكَّسْتُه تَنْكِيساً. وفي التنزيل: ناكِسو رؤوسِهم عند ربهم. والناكِسُ: المُطأْطئ رأْسَه. ونَكَسَ رأْسَه إِذا طأْطأَه من ذُلٍّ وجمع في الشعر على نواكِس وهو شاذ على ما ذكرناه في فَوارس؛ وأَنشد الفرزدق:
وإِذا الرِّجالُ رَأَوْا يَزيدَ، رأَيْتَهُم
خُضْعَ الرِّقابِ، نَواكِسَ الأَبْصار
قال سيبويه: إِذا كان
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٦٠* ن ك س * * نَكَسَ * الشيء * فانْتَكَسَ * قلبه على رأسه وبابه نصر * ونَكَّسَهُ تَنْكِيساً * و * النُّكْسُ * بالضم عوْد المرض بعد النَّقَهِ وقد * نُكِسَ * الرجل * نُكْساً * على ما لم يُسم فاعله ويُقال تَعسا له و * نُكْسًا * وقد يُفتح ها هنا للازدواج أو لأنه لغة
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٢٤٩نكسه ينكسه نكسا: قلبه على رأسه، فإنتكس، وقال شمر: النكس: يرجع إلى قلب الشيء ورده وجعل أعلاه أسفله، ومقدمه مؤخره. وقال الفراء في قوله عز وجل ثم نكسوا على رؤوسهم يقول: رجعوا عما عرفوا من الحجة لإبراهيم عليه السلام. ونكس رأسه: أماله، كنكسه تنكيسا، والتشديد للمبالغة، وبه قرأ عاصم وحمزة ومن نعمره ننكسه وقرأ غيرهما بفتح النون وضم الكاف، أي من أطلنا عمره نكسنا خلقه فصار بعد القوة الضعف، وبعد الشباب
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٠٧٢نَكَسَهُ
1 نَكَسَهُ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. نَكُسَ , inf. n. نَكْسٌ, (S, Msb,) He turned it over, or upside down; inverted it; reversed it; changed its manner of being, or state: (Sh, Msb: *) he turned it over upon its head: (S, A, K:) and he turned it fore part behind; made the first part of it to be last; or put the first part of it last: (Sh:) and ↓ نكّسهُ, (S, A, K) inf. n. تَنْكِيسٌ, (S,)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٧٥نَكَسَ
نَكَسَ U ( n. ac. نَكْس 1 ),
a. Overturned, capsized; reversed, inverted.
b. Hung down ( the head ).
c. Brought on a relapse ( food ).
d. [ pass. ], Had a relapse.
e. [ acc. & Fī or 'Ala ], Made to return to.
f. [ pass. ], see ( نَكِسَ )
g. [ coll. ], Lowered, hauled down ( flag ). ( نَكِسَ ) A ( n. ac. نَكَس 4 ) [ 'An ], Was inferior to.
نَكَّسَ
نَكَّسَ II ,
a. see I (a)
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٥٬٨٢٨نكس
نَكَسَ - ينْكُسُ - نَاكِس - نَاكِسُوْن - نَكَّسَ - يُنَكِّسُ
نَكَسَ - ينْكُسُ + كائن + شيئاً: ينزله للأسفل قالباً إياه رأساً على عقب: يحرك شيئاً من العالي نحو الأسفل وبنفس الوقت مدوراً إياه ليصبح عاليه سافله
نَاكِس: اسم فاعل صفة مشبهة من " نَكََسَ - ينْكُسُ "
نَاكِسُون: جمع " نَاكِس "
﴿ولو ترى إذ المجرمون ناكسوا رءوسهم عند ربهم﴾:
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٦ (الإجمالي: ٢٧)
- رأس
الآيات المشتركة: ٢ · Baş demektir
- نطق
الآيات المشتركة: ١ · Nitak kuşak, kemer demektir
- عمر
الآيات المشتركة: ١ · “U’mare” katlı bina demektir
- يقن
الآيات المشتركة: ١ · “U’kne” dağların başında bulunan çukur, krater; “kayene”…
- عقل
الآيات المشتركة: ١ · Akledersiniz
- جرم
الآيات المشتركة: ١ · Cürame hurma döküntüsü demektir
- رجع
الآيات المشتركة: ١ · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
- بصر
الآيات المشتركة: ١ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- سمع
الآيات المشتركة: ١ · İşiten
- صلح
الآيات المشتركة: ١ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
- عند
الآيات المشتركة: ١ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
- خلق
الآيات المشتركة: ١ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
الآيات التي ورد فيها(٣)
وَلَوْ تَرَى إِذِ الْمُجْرِمُونَ نَاكِسُو رُءُوسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنَا أَبْصَرْنَا وَسَمِعْنَا فَارْجِعْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا إِنَّا مُوقِنُونَ
Tersine çevirenler
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نكس |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قلب, عكس, ردد |
| Zıt Kök | قوم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin başını aşağı eğmek, üstünü altına getirmek ve tepetaklak çevirmek |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın yaratılış, idrak veya ahlaki duruşunda fıtrî doğruluğun tersine dönmesi ve baş aşağı düşüşü |
| Çekirdek Özet 3 | Fıtrat ve hakikat ekseninden sapan sistemlerin veya yapıların çöküş ve geriye dönüş kaçınılmazlığı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir bükülme veya yaşlanma sayıp ontolojik ve ahlaki tersyüz oluş boyutunu göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نك | Doğrultudan sapma, eğilme, geri çekilme veya zedelenerek eksenini kaybetme; nitekim نكب yoldan sapmayı, نكث bağı çözüp geri bozmayı, نكص ökçeleri üzerine geri dönmeyi, نكل caydırıcı bir bağ ile engellemeyi ifade eder. | س | Çekirdekteki eğilme ve sapma hareketine tutunma, dayanma ve zemin yönlü sabitlenme anlamı katarak şeyin baş aşağı tersyüz edilmesini, tepe noktasının aşağıya getirilerek tersine çevrilmesini sağlamıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Dikey veya ileri doğru akan canlı hareket ve süreklilik potansiyeli |
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Hareketi yakalayıp yönünü bükme, kavrayarak eğme ve baskılama |
| س | Diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Eğilen nesnenin zemin bularak tepe üstü çakılması veya aşağıda sabitlenmesi |
| نكس | Doğrultunun bükülüp zemine çakılması | Akış halindeki canlı doğrultunun kavranarak tersine bükülmesi ve başın tabana çevrilmesi hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi baş aşağı çevirmek, tersine çevirmek; başı aşağı doğru eğmek; oku yayıldığı yerden ters çevirip kirişe takmak; anne karnındaki ceninin ters gelmesi (ayaklarının baştan önce doğması). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Huşeyme b. Hureyye veya el-Hutay'a'ya nispet edilen kullanımda okun kırılan başının ters çevrilip alta getirilmesi kastedilerek şöyle denmiştir: مجد تليد ونبل غير أنكاس |
| Erken Arapça kullanım | el-Ferazdak bir beytinde heybet karşısında başlarını ve gözlerini yere indiren insanları tasvir ederken نواكس الأبصار ifadesini kullanmıştır. Ayrıca hastalığın nüksetmesi (iyileşmeden sonra başa dönmesi) erken dönemden itibaren bu kökle ifade edilmiştir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde نكس kökü, fiziksel olarak bir nesnenin dikey ekseninin tersyüz edilmesi, düşürülmesi, başın aşağı eğilmesi veya geriye doğru nüksetmesi semantik matrisi etrafında şekillenir. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan bu ses dizilimi yerine kökle semantik akrabalık taşıyan veya tersine dönmeyi, çökmeyi ifade eden kök formları görülmekle birlikte, klasik Arapçada kavram özellikle okun başının alta getirilmesi, doğumda çocuğun ayaklarının önce gelmesi ve bedenin yaşlanarak gücünü yitirip çocukluk zayıflığına geri dönmesi bağlamında merkezîleşmiştir. Kökün içerdiği yönsel değişim, yatay bir dönmeden ziyade dikey eksendeki tepetaklak oluşu ifade eden özgün bir Arapça semantik derinleşmeye işaret eder.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesnenin üstünü altına getirmek, baş aşağı etmek | Okun başının ters çevrilmesi, hastalığın gerilemesi ve insanın başını utançtan öne eğmesi gibi somut eylemlerden türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Dikey eksenli devrilme ve geriye dönüş semantiği | Güney Sami ve Arap yarımadası dil havzasında dikey dönüş ve gerileme bildiren fiil kökleriyle uyumludur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نكس | Anlamlı | Baş aşağı çevirmek | Bir şeyin üstünü altına getirmek, boyun eğmek, tersine dönmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| نسك | Anlamlı | İbadet etmek, kurban kesmek | Özveriyle arınmak, hakka yönelmek ve kurban takdim etmek | Kur'an'da geçer; boyun eğişin ahlaki ve meşru yönüdür |
| كنس | Anlamlı | Süpürmek, gizlenmek | Yüzeyi temizlemek, ortadan kaybolmak, yuvasına çekilmek | Kur'an'da geçer; yönün örtülmesi ve çekilme bağı |
| كسن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde anlamlı bağımsız kök kaydı yoktur | Kur'an'da geçmez |
| سنك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Tehzîbü'l-Luğa'da müsta'mel kaydı düşülmüşse de yaygın kullanım dışıdır | Kur'an'da geçmez |
| سكن | Anlamlı | Durulmak, yerleşmek, yatışmak | Hareketin durması, sükûnete ermek ve barınmak | Kur'an'da geçer; hareketin nihayete erip durması |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نكس | Merkez | Tersyüz olmak, baş aşağı çevrilmek | Dikey eksende üstün alta, başın aşağıya gelmesi | Nesnenin veya şahsın fıtrî dikey hiyerarşisinin baş aşağı devrilmesidir |
| قلب | Komşu | Bir şeyin içini dışına veya arkasını önüne çevirmek | Genel yön veya hal değişimi | قلب genel bir altüst oluşu veya halden hale geçişi anlatırken, نكس dikey doğrultunun doğrudan baş aşağı dönmesidir |
| عكس | Komşu | Zıddına çevirmek, yansıtmak | Yatay veya mantıksal tersine çevirme | عكس bir şeyin yönünü veya hükmünü zıddına bağlarken, نكس bedensel veya fiziksel tepetaklak olmayı öne çıkarır |
| ردد | Komşu | Geri döndürmek, reddetmek | Kaynağına veya ilk konumuna iade etmek | ردد gerisin geri gönderme hareketiyken, نكس yapının tepetaklak edilerek zayıflatılmasıdır |
| قوم | Zıt | Dikilmek, dosdoğru ayakta durmak | Dikey doğruluğu ve sağlamlığı koruma | Başın yukarıda, ayakların sağlam zeminde olduğu fıtrî ve dosdoğru duruştur |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نكس | Baş aşağı çevirmek | Bir şeyin üstünü altına getirmek, boynunu bükmek, gerilemek | Kesin |
| Latince | Invertere, recurvare | Tersyüz etmek, eğmek | Düzenin altüst olmasını karşılar ancak utançtan baş eğme tonunu tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Invert, regress, relapse | Tersine çevirmek, gerilemek | Durumun tersine dönmesini ve nüksetmeyi verir, baş aşağı fizikselliği dışarıda bırakabilir | Güçlü |
| Almanca | Umkehren, rückfällig werden | Geri dönmek, baş aşağı etmek | Sürecin tersine çevrilmesini ve nüksetmeyi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Inverser, rechuter | Tersyüz etmek, gerilemek | Yapısal tersyüz oluşu ve hastalığın başa dönmesini ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نَاكِسُو | Mahcubiyet, suçluluk ve zilletle başı öne eğmek | Ahirette suçluların hakikati gördüklerinde yaşadıkları derin utanç ve teslimiyet bağlamı; Secde 32:12 |
| نُكِسُوا | Zihnen ve ahlaken tersyüz olmak, eski bâtıla rücu etmek | İbrahim kıssasında delil karşısında aciz kalan kavmin hakikatten yüz çevirip tekrar putperestliğe dönmesi; Enbiyâ 21:65 |
| نُنَكِّسْهُ | Yaratılışta tersine çevrilmek, yaşlanıp fıtrî zayıflığa dönmek | İnsanın biyolojik gücünün zirveye ulaştıktan sonra gerileyip çocukluk acziyetine dönmesi bağlamı; Yâsîn 36:68 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayetten dalalete dönüş ve fıtratın bozulması | İnsanın aklı ve fıtratı hakkı idrak ettiği halde inada sapıp hakikati tepetaklak yorumlaması | Zihnin ve kalbin hakikat karşısında tersyüz olması |
| Fıkıh | İbadetlerde tertip ve ters sıra | Abdestte veya namaz surelerinde tertibin tersine işletilmesi (tenkîs) tartışmaları | Amellerin meşru sırasının tersine çevrilmesi |
| Tefsir | İnsanın ontolojik çevrimi ve inkârcı psikolojisi | Secde 32:12, Enbiyâ 21:65 ve Yâsîn 36:68 ayetlerinde insanın acziyeti ve inkârın utancı | Fiziksel ve ahlaki baş aşağı oluşun incelenmesi |
| Hadis | Fitne ve nifak alameti | Kalbin altüst olmuş bir testi gibi hakikati tutamaz hale gelmesi (el-kalbü'l-menkûs) rivayetleri | Kalbin fıtrî istikametini kaybedip baş aşağı devrilmesi |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrî doğrultunun korunması | Hidayetten sapma ve irtidad | Fıtrat ekseninin tersine dönmesi | Hakikate tabi olmak yerine hevayı üste alıp dini baş aşağı çevirme tehlikesi | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve akıl yürütme | Mantıksal çelişki ve yanılgı | Öncüller ile sonuçların yer değiştirmesi | Hakikati delile uydurmak yerine delili peşin kabullere göre eğip bükme hatası | Güçlü |
| Siyasi | Meşruiyet ve adalet hiyerarşisi | Liyakatin altüst oluşu | Alt tabakanın başa geçip nizâmın bozulması | Toplumsal adalet terazisinin tersyüz edilerek zulmün hâkim kılınması | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve tüketim dengesi | Tüketimin üretimi boğması | Sermaye piramidinin tersine dönmesi | Değer üreten tabakanın ezilerek asalak yapıların üste çıkarılması krizi | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fonksiyonun tersinmesi ve simetri ekseninde ters çevrilme (inversion) | Bir dalganın veya fonksiyon eğrisinin tepe noktasının dip noktasına dönüşmesi, fazın 180 derece tersine dönmesi hareketi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Psikolojik regresyon ve ahlaki anomi | Bireyin veya toplumun olgunlaşma aşamasından gerileyerek ilkel tepkilere ve normsuzluğa baş aşağı yuvarlanması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca yaşlılık sebebiyle kamburlaşmak veya fiziksel olarak eğilmek gibi biyolojik bir sürece indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; biyolojik ihtiyarlığın yanı sıra aklî delil karşısında sıkışıp cehalete dönmeyi ve ahirette suçun ağırlığı altında baş aşağı edilmeyi içeren bütüncül bir varoluşsal çöküşü ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlgili ayetlerdeki ahlaki, zihni ve ontolojik uyarıların sıradan bir yaşlılık tasviri sanılarak mesajın sarsıcı tevhit ve adalet çağrısının gözden kaçırılması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın büyüklük taslamasının sonunun zillet, aklını işletmemesinin sonunun cehalete rücu, ömürle şımarmanın sonunun ise kaçınılmaz biyolojik tükeniş olduğunu gösteren ontolojik ilkeyi açıklar. |
| Hangi ayet groupslarında belirleyicidir? | Putperestlerin mantıksal çıkmazlarını anlatan ayetlerde (Enbiyâ suresi), kıyamet günü inkârcıların psikolojisini çizen tablolarda (Secde suresi) ve insanın ömür döngüsünü ele alan ibret sahnelerinde (Yâsîn suresi). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın kendi gücünü kalıcı, aklını da her şartta bağımsız sanma vehmini yıkar; vahiyden kopan aklın ve bedenin eninde sonunda baş aşağı devrileceğini gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesnenin başını aşağıya eğmek, üstünü altına getirmek, dikey hiyerarşiyi tepetaklak çevirmek.
- Soyut anlamFıtrî doğrultu ve erdemden koparak zihnen, ahlaken veya biyolojik olarak zıddına dönmek, gerilemek ve mahcup olmak.
- Sistematik karşılıkDikey nizam üzere kurulmuş herhangi bir yapının (akıl, beden, ahlak, toplum) kendi fıtrî yöneliminin zıddına bükülerek çöküşe geçmesi yasası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde dikey eksendeki konumu veya doğrultuyu, incelenen varlığı veya niteliği, başlangıçtaki fıtrî ve dik hâli, ise sapma veya yaşlanma anını temsil eder. Eksi işareti (), doğrultunun tepe noktasından dip noktasına bütünüyle tersyüz oluşunu gösterir. bağıntısı ise hiyerarşi ve diklik potansiyelinin () zamanla azalarak baş aşağı çöküşe doğru evrilmesini ifade eder.