قوم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ق-و-مالصيغ: ١٣٨ · الجذور المجاورة: ٤١٥ · الآيات: ٥٩٧ · السور: ٧٩؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».يوملِقَوْمٍهديقومصلوصرطقَوْمٍفسقزكوقَوْمًاخزيالْقَوْمَ

الجذرالصيغ ١٣٨الآيات ٥٩٧السور ٧٩المجاورة ٤١٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

قوم

ق - و - م

جذر
  • الورود: ٦٦٠
  • الآيات: ٥٩٧
  • الصيغ: ١٣٨
  • المعاجم: ١٣

Hayvanların ön ayaklarına denir. Kavm ise ağacın gövdesi demektir. Kıyam etmek, kalkmak veya ayakta durmak anlamındadır. Kayyim ayakta durandır. Mecazi olarak sağlam, bozulmamış veya bozulamayacak anlamındadır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hayvanların ön ayaklarına denir. Kavm ise ağacın gövdesi demektir. Kıyam etmek, kalkmak veya ayakta durmak anlamındadır. Kayyim ayakta durandır. Mecazi olarak sağlam, bozulmamış veya bozulamayacak anlamındadır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬١٨٥
القاف والميم و"وأيء" معهما ق و م، و ق م، و م ق، م و ق، م أ ق، ق م أ مستعملات قوم: القَوْمُ: الرجال دون النساء، قال الله جل وعز: "لا يسخر قَوْمٌ من قوم، عسى أن يكونوا خيراً منهم، ولا نساء من نساء عسى أن يكن خيراً منهن"، وقال زهير: وما أدري، وسوف أخال أدري أقومٌ آل حصن أم نـسـاء?! وقومُ كل رجل: شيعته وعشيرته. والقَوْمَةُ: ما بين الركعتين من القيام. قال أبو الدقيش: أصلي الغداة قومتين، والمغرب ثلاث
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٤٧٧
القَوْمُ: الرجال دون النساء، لا واحد له من لفظه. قال زهير: وما أدري وسَوف إخالُ أدريأقَوْمٌ آلُ حِصْـنٍ أم نـسـاءُ وقال تعالى: "لا يسخر قومٌ من قومٍ" ثم قال سبحانه: "ولا نساءٌ من نساءٍ". وربَّما دخل النساء فيه على سبيل التبَع، لأن قوم كلِّ نبيّ رجالٌ ونساء. وجمع القَوْمِ أقوامٌ، وجمع الجمع أقاوِمُ. قال أبو صخر: فإن يَعْذِرِ القلبُ العَشِيَّةُ في الصِبافُؤادَكَ لا يَعْذِرْكَ فـيه الأقـاوِمُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٤٬٩٢٨
باب القاف والميم قوم ، قمي ، قمأ ، وقم ، ومق ، موق ، مأق ، مقا . قوم : قال الليث : القوم : الرِّجال دون النساء . ومنه قول الله : ( ءَامَنُواْ لاَ يَسْخَرْ قَوْمٌ مِّن ( ، أي : رجالٌ من رجال ، ) مِّنْهُمْ وَلاَ نِسَآءٌ مِّن ) ( الحجرات : 11 ) يدلُّ عليه قولُ زهير : وما أدري ولستُ إخالُ أدرِي أقومٌ آلُ حِصْنٍ أم نِسَاءُ قال : وقومُ كلِّ رجلٍ شيعتُه وعشيرته . وأخبرني المنذريّ عن أبي العباس ، أنّه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬١٩٤
(باب القاف والواو وما يثلثهما) (قوي) القاف والواو والياء أصلانِ متباينان، يدلُّ أحدُهما على شِدَّة وخِلافِ ضَعْف، والآخَر على خلافِ هذا وعلى قِلّة خَيْر. فالأوَّل القُوّة، والقوِيّ: خلاف الضّعيف. وأصل ذلك من القُوَى، وهي جَمْعُ قوةٍ من قُوَى الحبل. والمُقْوِي: الذي أصحابُه وإبلُه أقوياء. والمُقْوِي: الذي يُقْوِي وَتَرَه، إذا لم يُجِدْ إغارتَه فتراكبَتْ قُواه. ورجلٌ شديد القُوى، أي شديدُ أسْرِ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٦٧
- يقال: قام يقوم قياما، فهو قائم، وجمعه: قيام، وأقامه غيره. وأقام بالمكان إقامة، والقيام على أضرب: قيام بالشخص؛ إما بتسخير أو اختيار، وقيام للشيء هو المراعاة للشيء والحفظ له، وقيام هو على العزم على الشيء، فمن القيام بالتسخير قوله تعالى: ﴿منها قائم وحصيد﴾ [هود/100]، وقوله: ﴿ما قطعتم من لينة أو تركتموها قائمة على أصولها﴾ [الحشر/5]، ومن القيام الذي هو بالاختيار قوله تعالى: {أم من هو قانت آناء الليل
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٧٩٤
ق و م رأيت أقواماً وأقاويم‏.‏ وقام قومة واحدة وقيل لأبي الدّقيش‏:‏ كم تصلّي الغداة فقال‏:‏ اصلي الغداة قومتين والمغرب ثلاث قومات‏.‏ وبه قوام‏:‏ يقوم كثيراً من خلفة به‏.‏ وفلان يقام به وقيم بفلان وأقامه من مكانه وأقاموا بالدار‏.‏ وأقاموا عنها‏:‏ ظعنوا‏.‏ وهذا مقام الساقي وهذا مقام الحيّ ومقامتهم ودار مقامتهم‏.‏ وقوم العود وأقامه فقام واستقام وتقوّم‏.‏ ومحٌ قويمٌ‏.‏ وقوّم المتاع
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٦٬٦٧٨
القيامُ: نقيض الجلوس، قام يَقُومُ قَوْماً وقِياماً وقَوْمة وقامةً، والقَوْمةُ المرة الواحدة. قال ابن الأَعرابي: قال عبد لرجل أَراد أن يشتريه: لا تشترني فإني إذا جعت أَبغضت قَوْماً، وإذا شبِعت أَحببت نَوْماً، أي أَبغضت قياماً من موضعي؛ قال: قد صُمْتُ رَبِّي، فَتَقَبَّلْ صامتي، وقُمْتُ لَيْلي، فتقَبَّل قامَتي أَدْعُوك يا ربِّ من النارِ التي أَعْدَدْتَ للكُفَّارِ في القِيامةِ وقال بعضهم: إنما أَراد
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٬١٥٥
* ق و م * * القَوْمُ * الرجال دون النساء لا واحدا له من لفظه قال زهير وما أدري ولست إخال أدري أقوم آل حصن أم نساء وقال الله تعالى ﴿لا يسخر قوم من قوم﴾ ثم قال ﴿ولا نساء من نساء﴾ وربما دخل النساء فيه على سبيل التبع لأن قوم كل نبي رجال ونساء وجمع القوم * أقْوامٌ * وجمع الجمع * أَقاوِمُ * و * أقائِمُ * و * القَوْمُ * يذكر ويؤنث لان أسماء الجموع التي لا واحد لها من لفظها إذا كان للآدميين يذكر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٦٬٣٣٦
| | ( *!القَوْمُ : الجَمَاعَةُ من الرِّجَالِ والنِّساءِ | مَعًا ) ؛ لأن قَومَ كلِّ رَجُل شِيعَتُه وعَشِيرَتُه ، | ( أَوِ الرِّجَالُ خَاصَّةً ) دُونَ النِّسَاءِ لا واحِدَ | له من لَفْظِهِ ، قال الجَوْهَرِيُّ : ومنهُ قَولُه | تَعَالَى : ! 2 < لا يسخر *!قوم من قوم > 2 ! ، ثم | قال : ! 2 < ولا نساء من نساء > 2 ! أي : فَلَو | كَانَت النِّساءُ مِنَ القَوْمِ لم يَقُلْ : ولا نِساءٌ | من نِسَاءٍ ، وقال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٥١٩
قَامَ 1 قَامَ ذ He stood still (Ksh and Bd in ii. 19) in his place. (Ksh.) ― -b2- قَامَتِ الدَّابَّةُ The beast stopped (S, K, TA) from journeying, (TA,) from fatigue, or being jaded; (S, TA;) i. q. انقطعت. (A.) And قَامَتْ عَلَيْهِ الدَّابَّةُ His beast, being jaded, stopped with him, and moved not from its place. (Mgh.) ― -b3- قَامَ He, or it, stood up, or erect; syn. اِنْتَصَبَ. (K.) And
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٠٩٨
قَامَ قَامَ ( w ) U ( n. ac. قَوْم [ 1 ] , قَوْمَة [ 1t ] , قَامَة قَامَة [ 1tA ] , قِيَام [ 23I ] ), a. Rose; stood, stood up; was upright; was set up, erected. b. Stopped, stood still; was motionless, immovable; was frozen ( water ). c. Rose again; resuscitated; revived. d. Was worth, amounted to, stood at, cost. e. Was animated, brisk ( market ). f. Triumphed, prevailed ( truth
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٨٬١٨٣
قوم قَامَ - يَقُوْمُ - قَوَام - قَوَاماً - قَائِم - قِيَام - أَقْوَم - قَيِّم - قَيِّمَة - قَوَّام - قَوَّامُوْن - قَيُّوْم - قِيَامَة - مَقَام - أَقَامَ - يُقِيْمُ - مُقِيْم - إِقَام قَوَّمَ - يُقَوِّمُ - تَقْوِيْم اسْتَقَامَ - يَسْتَقِيْمُ - مُسْتَقِيْم قَامَ - يَقُوْمُ + كائن: ينهض وينتصب متجهاً لهدف، بشكل مباشر ومتعامد عليه: ينهض، من
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٣٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤١٥ (الإجمالي: ٨٥٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صلو

    الآيات المشتركة: ٥٢ · Namaz

  2. صرط

    الآيات المشتركة: ٣٣ · Yol

  3. يوم

    الآيات المشتركة: ١٠٤ · “Yemm” durgun akan su demektir

  4. زكو

    الآيات المشتركة: ٢٧ · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir

  5. هدي

    الآيات المشتركة: ٦٦ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  6. نوح

    الآيات المشتركة: ٢٢ · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır

  7. فسق

    الآيات المشتركة: ٢١ · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…

  8. أله

    الآيات المشتركة: ٢٤٢ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  9. أتي

    الآيات المشتركة: ٨٣ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  10. قول

    الآيات المشتركة: ١٨٦ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  11. ظلم

    الآيات المشتركة: ٥٧ · Zalimler

  12. خزي

    الآيات المشتركة: ١٢ · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir

الآيات التي ورد فيها(٥٩٧)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٥٩٧؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. … ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا …

    Kıyamet

  2. … لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

    Kıyamet

  3. … فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Kıyamet

  4. زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

    Kıyamet

  5. … وَجَاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيمَا كُنْتُمْ فِيهِ …

    Kıyamet

  6. … الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    Kıyamet

  7. وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

    Kıyamet

  8. … هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

    Kıyamet

  9. كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ …

    Kıyamet

  10. رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَى رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ

    Kıyamet

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökقوم
YapıÜçlü (ecvef-vâvî)
Özel Durumİlletli (orta harfi vâv)
Bağlamsal Yakın Köklerنصب, ثبت, عزم
Zıt Kökقعد
Çekirdek Özet 1Dikey doğruluş, yere basarak kendi ekseninde dengeli ve müstakil biçimde ayakta durma
Çekirdek Özet 2İlahi iradeye ve adalete dayalı nizamı ikame etme, sürekli gözetim ve istikamet üzere bulunma
Çekirdek Özet 3Bir sistemin kendi ayakları üzerinde çökmeden durabilmesini sağlayan kurucu nizam ve toplumsal dinamizm
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel duruş veya etnik topluluk (kavim) olarak daraltılıp, kurucu istikamet, süreklilik ve nizamı ayakta tutma (ikame) işlevinin göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قوToplanma, yoğunlaşma, bükülmezlik, içsel güç ve varlığını sürdürme direnci; قوت (bedeni ayakta tutan rızık), قوس (gerilerek güç toplayan yay), قوي (sağlam ve sarsılmaz olma) köklerinde olduğu gibi biriken direnç ve mevcudiyetمÇekirdekteki içsel direnç ve güç, mim harfinin kattığı toplanma, süreklilik, kuşatıcılık ve derinlik boyutuyla birleşerek varlığın dikey eksende kaim olmasına, kendi dengesini kurup nizam teşkil etmesine ve bir toplum veya yapının ortak bir eksen etrafında toplanmasına dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırBir merkez etrafında toplanma, yoğunlaşma, sınırları belirginleşerek odak noktası olma
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaYere sağlamca tutunma, sabitleme, dikey bağlantı kurarak yukarı yönlü bağ oluşturma
مSu; akış, çokluk, derinlikBir araya gelen kütle, süreklilik, topluluk hali ve kapsayıcı nizam
قومMerkeze toplanıp yere çakılan bir direk gibi dikey eksende birleşerek yükselmeBir odağa bağlanarak yere sağlam basma, dikey doğrultuda kendi dengesini sağlayarak çökmekten kurtulma ve çokluğun bu istikamette bir nizam oluşturması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİnsanın veya bir nesnenin yere dayanarak dikey biçimde doğrulması, çökmüşlükten veya yatay halden dik konuma geçmesi; çadır direğinin dikilmesi, kuyunun başına dikilen ağaç direkler ve devenin ayağa kalkması
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ meşhur beytinde kelimeyi topluluğu sırtlayan, sorumluluk alan dirayetli erkekler zümresi anlamında kullanmıştır: وما أدري وسوف إخال أدري / أقوم آل حصن أم نساء
Erken Arapça kullanımKuyunun ağzına makaranın ağacını yerleştirmek üzere dikilen iki direk veya taş duvara kâme denmesi; bir şeyin değerini belirleme, bir işi bizzat üstlenme ve bir yerde sürekli ikamet etme

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinin genelinde ortak olan قوم kökü, dikey doğruluş, ayakta durma, uyanma, canlanma ve mevcudiyetini koruma çekirdek semantiğine dayanır. Akatçada kâmu / qummu biçiminde ayakta durmak, kalkmak ve mevcudiyetini sürdürmek manasında kullanılır. İbranicede qūm (קtext{וּ}ם) kökü kalkmak, ayağa dikilmek, bir hükmü veya ahdi yerine getirip geçerli kılmak (ikame etmek) anlamlarını taşır. Süryanicede qām (ܩܡ) benzer şekilde uykudan veya ölümden uyanmak, doğrulmak ve sağlam durmak fiilidir. Güney Sami (Eski Güney Arapça ve Ge'ez) kollarında da k-w-m kökü hem şahsın dikelmesi hem de bir görevi yerine getirmesi, bir işi ayakta tutması bağlamında mevcuttur. Arapçada bu kök yalnızca fiziksel dikilmeyi değil; bir hakkı yerine getirmeyi, bir sistemi veya kurumu işler vaziyette tutmayı (ikame), nesnelerin iç dengesini ve gerçek değerini (kıymet) ve ortak bir davayı omuzlayan faal cemiyeti (kavim) kapsayacak geniş bir semantik olgunluğa ulaşmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDikey doğrulma ve ayakta durmaFiziksel dikilişten kurumsal sürekliliğe, bir nizamı icra etmeye ve toplumsal sorumluluğu yüklenmeye doğru gelişen semantik seyirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiOrtak Kuzeybatı ve Doğu Sami mirasıAkatça kâmu, İbranice qūm, Süryanice qām biçimleriyle dikey doğruluş, varoluş ve ahdin yürürlüğe konmasıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanÇad ve Kuşitik dillerinde yer yer dikilme ve kalkma eylemleriyle örtüşen fonetik izler bulunmakla birlikte sistematik soydaşlık zayıftırMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قومAnlamlıAyakta durmak, doğrulmakDikey konuma gelmek, bir işi omuzlamak, nizamı kurmakHedef kök; Kur'an'da geçer
قموAnlamlıAşağılamak, boyun eğdirmekBirini hor görmek, küçültmek, başını eğdirmekHedef kökün dikey yükselişinin aksine baş eğdirmeyi ifade eder; Kur'an'da geçmez
وقمAnlamlıBastırmak, kahretmekKarşı tarafı susturmak, boyun eğdirip hareketini engellemekBaskı altına alma anlamı; Kur'an'da geçmez
ومقAnlamlıSevmek, muhabbet beslemekİçten ve derin bir bağlılıkla sevgi duymakKalbi bağlanma; Kur'an'da geçmez
مقوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş bağımsız bir kök olarak kaydedilmemiştirMühmel kombinasyon; Kur'an'da geçmez
موقAnlamlıAhmaklık, göz pınarıAklın zayıflığı veya gözün iç pınarıAyakta durmanın zıddı olan zihni düşüklük; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قومMerkezDikey doğruluş ve nizamKendi ekseninde dengeli durma, işi omuzlama ve süreklilikYere basarak dikey nizamı kurma
نصبKomşuDikilme ve yorulmaBir hedefe dikilme veya bir nesneyi saplayarak dik duruma getirmeDışarıdan bir müdahaleyle dikilme ve bu esnada çekilen meşakkat vurgulanır
ثبتKomşuSabit kalmaBir noktada kımıldamadan yerinde durmaDikey yükselişten ziyade yerinden oynamama ve sebat esastır
عزمKomşuKararlılıkZihni ve iradi olarak bir işe kilitlenmeEylemin bedeni veya kurumsal duruşundan çok zihni yönelişini içerir
قعدZıtOturma ve pasiflikHareketi bırakıp yere çökmek, yükümlülükten kaçınmakEylemsizlik, durağanlık ve sorumluluk alanını terk etme halidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقومAyakta durmak, doğrultmak, nizam kurmakDikey doğruluş, mevcudiyet, adaleti icra etme, sorumlu toplulukKesin
LatinceStare, consistere, constituereAyakta durmak, tesis etmekFiziksel duruşu ve bir kurumu ayağa kaldırıp kurmayı karşılar; dini-ahlaki gözetim nüansı dışarıda kalırGüçlü
İngilizceStand, establish, uphold, communityAyakta durmak, kurmak, sürdürmekİkame ve kıyam anlamlarını farklı kelimelerle karşılar; kökün içsel bütünlüğünü tek kelimede toplayamazGüçlü
AlmancaStehen, aufrichten, einsetzenDurmak, dikeltmek, tayin etmekDikey duruş ve inşa eylemini iyi verir; kavim ve kıyamet kavramlarındaki ontolojik süreklilik eksik kalırGüçlü
FransızcaSe dresser, établir, maintenirDoğrulmak, kurmak, ayakta tutmakNizamın ve hukukun yürütülmesi bağlamını karşılar; kökün ilahi gözetim boyutunu tam kapsamazGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَوْمOrtak sorumluluk taşıyan toplulukBir peygambere muhatap olan veya ortak bir davayı/ameliyeyi üstlenen cemiyet (A'râf 7:93, Nûh 71:2)
أَقَامَ / يُقِيمُŞartlarına ve ruhuna uygun icra etmek (ikame)Namazı bütün rükünleriyle, süreklilik ve istikamet üzere hayata geçirmek (Bakara 2:43, Rûm 30:31)
الْقِيَامَةBüyük diriliş ve ilahi adalet divanına dikilişBütün varlığın hesap için kabirlerinden kalkıp Allah'ın huzurunda durması (Bakara 2:85, Kıyâme 75:6)
مُسْتَقِيمBükülmez, doğru ve hedefe ulaştıran yolEğriliği olmayan, sapmadan hedefe götüren ilahi cadde (Fâtihâ 1:6, Bakara 2:142)
قَوَّام / قَيِّمGözeten, kollayan, yöneten, sağlamVarlıkların nizamını sağlayan, işleri ayakta tutan otorite ve dosdoğru din (Nisâ 4:34, Tevbe 9:36)
قَامَ (fiziksel/iradi)Ayağa kalkmak, gece ibadetine durmakOturma halinden ibadete veya eyleme geçiş, adaletle şahitlik etmek (Müzzemmil 73:20, Mâide 5:8)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAllah'ın Kayyûm sıfatı ve KıyametVarlığın zatıyla mı yoksa Allah'ın ayakta tutmasıyla mı kaim olduğu ve haşr esnasında bedenlerin kıyamıVarlığı varlıkta tutan yegane ontolojik dayanak ve ebedi diriliş
FıkıhNamazda kıyam rüknü ve ikameNamazın sıhhati için ayakta durmanın farziyeti, hadlerin ve şeriat hükümlerinin ikamesiŞekli ve hukuki bir yükümlülüğün eksiksiz yerine getirilmesi
Tefsirİstikamet, kayyim din ve kavim kavramıMüstakim yolun sınırları, dinin niçin kayyim olduğu ve kavim lafzının kadınları da kapsayıp kapsamadığıİtikadi ve ahlaki doğruluk ile toplumsal dayanışma dengesi
HadisGece namazı (kıyamü'l-leyl) ve nizamGece ibadetine kalkmanın fazileti, adalet üzere kaim olan adil yöneticinin vasıflarıİbadette sebat ve toplumsal emaneti ayakta tutma şuuru

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kullukKayyûmiyet ve İkameVarlığın devamını sağlama ve kulluk nizamını diri tutmaAllah'ın evreni ayakta tutması karşısında kulun dini hayatı ikame etmesiKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiİstikamet ve KıvamBilgide tutarlılık ve ölçülülükTeori ve uygulamanın eğrilikten uzak, sağlam bir mantıksal sütun üzerine oturmasıGüçlü
SiyasiHukuk ve otoriteAdaleti İkameHukukun üstünlüğünü ve meşru düzeni korumaOtoritenin şahıslara değil, adalet ve hakkaniyet sütununa dayanarak ayakta kalmasıKesin
İktisadiDeğer ve mal yönetimiKıymet ve KıvamKaynakların israftan ve darlıktan korunup değerini bulmasıMalın toplumun ayakta kalma vesilesi (kıyâm) kılınarak korunmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDenge durumu (Statik ve Dinamik Denge)Bir cismin veya sistemin yerçekimine veya dış kuvvetlere direnerek dengede durması; vektörel kuvvetlerin toplamının sıfır olması haliGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal meşruiyet ve toplumsal nizamBir toplumun dağılmadan, anomiye düşmeden ortak normlar ve hukuki kurumlar vasıtasıyla fonksiyonlarını sürdürebilmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün "kavim" kelimesine hapsedilerek salt kan bağına dayalı etnik bir ırk gibi anlaşılması veya "ikame"nin yalnızca namazın yatıp kalkma hareketine indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamBir davayı omuzlayan her türlü bilinçli toplumsal yapı; namazın, adaletin, şahitliğin ve ilahi ölçülerin bireysel ve toplumsal hayatta dimdik ayakta tutulması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplumsal ayetlerin kabileci/ırkçı bir dille yorumlanması ve ibadetlerin toplumsal nizamı inşa eden diriltici ve adil boyutunun kaybolarak şekilciliğe mahkum edilmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ontolojisini (Allah'ın el-Hayy ve el-Kayyûm oluşu), hem ahlakını (istikamet), hem ibadetini (ikametü's-salât), hem de toplumsal muhataplığını (kavim) tek bir dikey doğruluk ve nizam ekseninde birleştiren anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin muhatap kitleleriyle olan tebliğ mücadelelerinde, namaz ve zekatın emredildiği teşri ayetlerinde, adalet ve şahitliğin emredildiği hukuk ayetlerinde ve ahiretteki dirilişi anlatan sahnelerde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin sadece kalbi ve pasif bir inanç olduğu zannını çürütür; inancın ancak adaleti, ahlakı ve ibadeti hayatta "ikame ederek" (ayakta tutarak) var olabileceğini gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYere sağlam basarak dikey konuma gelmek, çökmüşlükten veya yataylıktan kurtulup dik bir direk gibi kendi ekseninde dengede durmak.
  • Soyut anlamİlahi veya ahlaki bir nizamı sarsılmadan, eğilip bükülmeden hayata hakim kılmak, sürekli gözetim ve mesuliyet şuuruyla varlığını korumak.
  • Sistematik karşılıkBir yapının iç dengesini bularak çöküşe karşı direnç göstermesi, adalet ve istikamet üzere fonksiyonlarını icra eden dinamik bir düzen tesis etmesi.
  • LaTeX modeliS(t)=∫0t(∑i=1nFi(τ)−D(τ))dτ  ⟹  lim⁡t→∞dSdt≥0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) sistemin veya toplumun ayakta kalma ve dik durma durumunu (kıyam/istikamet) temsil eder. Fi sisteme dikey duruş ve nizam sağlayan kurucu eylemleri (namazın ikamesi, adaletin tesisi, ortak bilinç), D ise sistemi çöküşe, eğrilmeye ve atalete sürükleyen bozucu faktörleri simgeler. Sistemin kaim olabilmesi, zaman içindeki kurucu girdilerin bozucu kuvvetleri aşarak dengenin süreklilik kazanmasına bağlıdır. Türevin sıfırdan büyük veya eşit kalması, sistemin çökmeden, bilfiil istikamet üzere ayakta durduğunu matematiksel olarak ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ق