عزم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ز-مالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٦٨ · الآيات: ٩ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عرفخطبغفرعَزَمُواعزمعَزْمًاصبرالْعَزْمِأمرعَزْمِتَعْزِمُوافظظبلغكنن

الجذرالصيغ ٧الآيات ٩السور ٧المجاورة ٦٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عزم

ع - ز - م

جذر
  • الورود: ٩
  • الآيات: ٩
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Kesin karar

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٧٠٤
باب العين و الزاي والميم معهما ع ز م- ز ع م- م ع ز- ز م ع- م ز ع مستعملات ع م ز مهمل عزم: العَزْمُ: ما عَقدَ عليه القلبُ أنَّكَ فاعلهُ، أو من أمرٍ تيقّنْتَهُ. وما لفلان عزيمة، أي: ما يثُبتُ على أمرٍ يَعْزُِم عليه، وما وجدنا له عَزْما، وإن رأيه لذو عزم. والعزيمة: الرُّقَى ونحوها يعزم على الجنّ ونحوها من الأرواح، ويجمع: عزائم. وعزائم القرآن: الآيات التي يقرأ بها على ذوي الآفات لما يرجى من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٦٦
عَزَمْتُ على كذا عَزْماً وعُزْماً بالضم وعَزيمَةً وعَزيماً، إذا أردت فعله وقطعت عليه. قال الله تعالى: "ولم نَجِد له عَزْماً" أي صَريمةَ أمرٍ. ويقال أيضاً: عَزَمْتُ عليك، بمعنى أقسمت عليك. واعْتَزَمْتُ على كذا وعَزَمْتُ بمعنًى. والاعْتِزامُ: لزوم القصد في المشي. والعَزائِمُ: الرُقَى. الأصمعي: العَوْزَمُ: الناقةُ المسنَّةُ وفيها بقيَّةٌ من شباب. والعَوْزَم: العجوزُ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٢٠٤
باب العين والزاي مع الميم عزم ، زمع ، زعم ، مزع ، معز : مستعملة . عزم : قال الله جلّ وعزّ : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ) ( محمد : 21 ) سمعت المنذري يقول : سمعت أبا الهيثم يقول في قوله تعالى : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ( هو فاعل معناه المفعول ، وإنما يُعْزَم الأمر ولا يَعزِم ، والعزم للإنسان لا للأمر . قال : وهكذا كقولهم : هَلَك الرجلُ وإنما أُهْلِكَ . وقال الزجّاج في قوله : ( مَّعْرُوفٌ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٣١٦
(باب العين والزاء وما يثلثهما) (عزف) العين والزاء والفاء أصلانِ صحيحان، أحدهما يدلُّ على الانصراف عن الشَّيء، والآخر على صوت من الأصوات. فالأوَّل قول العرب: عَزَفت عن الشَّيء إذا انصرفتَ عنه. والعَزُوف: الذي لا يكاد يثبُت على خُلَّة خليل قال: ألم تعلمي أنِّي عزوفٌ عن الهوى *** إذا صاحبي في غير شيء تغضَّبا([1]) وقال الفَرزدق: * عزَفْتَ بأعشاشٍ وما كدتَ تعزِفُ([2]) * والأصل الثاني: العَزيف:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٠٥
- العزم والعزيمة: عقد القلب على إمضاء الأمر، يقال: عزمت الأمر، وعزمت عليه، واعتزمت. قال: ﴿فإذا عزمت فتوكل على الله﴾ [آل عمران/ 159]، ﴿ولا تعزموا عقدة النكاح﴾ [البقرة/235]، ﴿وإن عزموا الطلاق﴾ [البقرة/227]، ﴿إن ذلك لمن عزم الأمور﴾ [الشورى/43]، ﴿ولم نجد له عزما﴾ [طه/115]، أي: محافظة على ما أمر به وعزيمة على القيام. والعزيمة: تعويذ، كأنه تصور أنك قد عقدت بها على الشيطان أن يمضي إرادته فيك. وجمعها:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٨٩
ع ز م اعتزم الفرس في عنانه إذا مرّ جامحاً لا ينثني‏.‏ قال‏:‏ سبوح إذا اعتزمت في العنان مروح ململمة كالحجر وعزمت على الأمر واعتزمت عليه‏.‏ وإن رأيه لذو عزيم‏.‏ ورقاه بعزائم القرآن وهي الآيات التي يرجى البرء ببركتها‏.‏ ويقال للرقي‏:‏ العزائم‏.‏ وعزّمت عليك لمّا فعلت كذا بمعنى أقسمت‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬١١٨
العَزْمُ: الجِدُّ. عَزَمَ على الأَمر يَعْزِمُ عَزْماً ومَعْزَماً ومَعْزِماً وعُزْماً وعَزِيماً وعَزِيمةً وعَزْمَةً واعْتَزَمَه واعْتَزمَ عليه: أَراد فِعْلَه. وقال الليث: العَزْمُ ما عَقَد عليه قَلْبُك من أَمْرٍ أَنَّكَ فاعِلُه؛ وقول الكميت: يَرْمي بها فَيُصِيبُ النَّبْلُ حاجَته طَوْراً، ويُخْطِئُ أَحْياناً فيَعْتَزِمُ قال: يَعودُ في الرَّمْي فَيَعْتَزِمُ على الصواب فيَحْتَشِدُ فيه، وإِن شئت قلت
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٥٣
* ع ز م * * عَزَ * على كذا أراد فعله وقطع عليه وبابه ضرب و * عُزْما * بوزن قفل و * عَزِيماً * و * عَزيمةً * أيضا قال الله تعالى ﴿ولم نجد له عَزْماً﴾ أي صريمة أمر و * اعْتَزَمَ * بمعنى * عَزَم * و * عَزَمْتُ * عليك بمعنى أقسمت و * العَزَائِمُ * الرُّقى
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٢١٧
| | ( عَزَمَ عَلَى الأَمْرِ يَعْزِم عَزْمًا ) بالفَتْح | ( ويَضَمُّ ، ومَعْزَمًا كَمَقْعَدٍ ومَجْلِسٍ ، | وعُزْمانًا بالضَّمِّ ) وعَزْمَةً ( وعَزِيمًا وعَزِيمَةً ) ، | اقْتَصر الجَوْهَرِيُّ منهن على الأَوَّلَيْن | والأَخِيرَين . | | ( و ) قال ابنُ بَرِّي : ( عَزَمَه ) وعَزَم عليه | بِمَعْنًى ، وأَنْشَدَ للأسوَدِ بنِ عُمارةَ النَّوْفَلِيِّ : | % ( خَلِيلَيَّ من سُعْدَى أَلِمَّا فَسلِّمَا % | عَلَى
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٠٬٤٤٩
عَزَمَ عَلَيْهِ 1 عَزَمَ عَلَيْهِ ذ , (S, Msb, K,) aor. عَزِمَ , (Msb, K,) inf. n. عَزْمٌ (S, Msb, K) and عُزْمٌ (S, K) and عَزْمَةٌ (TA) and عُزْمَانٌ (K) and عَزِيمَةٌ and عَزِيمٌ (S, K) and مَعْزَمٌ and مَعْزِمٌ; (K;) and عَزَمَهُ; (Msb, K;) both signify the same; (IB, TA;) and ↓ اعتزم عَلَيْهِ, (S, K,) and ↓ اعتزمهُ; and ↓ تعزّم [app. تعزّم عليه, but accord. to the TK تعزّمهُ]; (K;) [He
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٢٢
عَزَمَ عَزَمَ I ( n. ac. عَزْم 1 , عُزْم 3 , عَزَمَة 4t , مَعْزَم 17 , عَزِيْم 25 , عَزِيْمَة 25t , عُزْمَاْن 35 ) a. [ acc. or 'Ala ], Resolved, decided, determined upon. b. Executed, carried out ( resolution ). c. Was resolved upon, decided ( affair ). d. [ acc. & 'Ala ] [ coll. ], Summoned, invited to; requested to; conjured to. e. Conjured, used enchantments. عَزَّمَ عَزَّمَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٦٬٥٠٢
عزم عَزَمَ - يَعْزِمُ - عَزْم عَزَمَ - يَعْزِمُ + كائن + أمراً: ينوي فعله بشكل أكيد: يختار من غير تراخ أمرا دون غيره، وينوي فعله حتماً: بعد انتهاء التفكير في أمر، يقع اختياره على عدد من الأحكام المختلفة كلها قريبة من الصواب، ولكنه يرجح أحد الأحكام بأنه هو الأصوب، ويختاره للتنفيذ دون غيره منعاً للتردد والتراخي في الفعل عَزْم: اسم فعل " عَزَمَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٨ (الإجمالي: ٩٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صبر

    الآيات المشتركة: ٤ · Granit taş demektir

  2. أمر

    الآيات المشتركة: ٥ · Murar acı bir ağacın adıdır

  3. عرف

    الآيات المشتركة: ٣ · Tanınan ile

  4. فظظ

    الآيات المشتركة: ١ · Kaba

  5. غفر

    الآيات المشتركة: ٣ · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

  6. شور

    الآيات المشتركة: ١ · Danışmak

  7. بلغ

    الآيات المشتركة: ٢ · İş ayakkabısı

  8. لين

    الآيات المشتركة: ١ · “Line” değişik renkte hurmalıkları olan ağaçlıklardır

  9. عقد

    الآيات المشتركة: ١ · Düğüm demektir

  10. فضض

    الآيات المشتركة: ١ · Fidde, (dat) Gümüş demektir

  11. خطب

    الآيات المشتركة: ١ · Hitbe: “Hetba” kına yakılmış el demektir

  12. كنن

    الآيات المشتركة: ١ · Okların konduğu kap demektir

الآيات التي ورد فيها(٩)

  1. … أَذًى كَثِيرًا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

    Kesin karar

  2. يَابُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

    Kesin karar

  3. وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

    Kesin karar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعزم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقصد, همم, نوي, صرم
Zıt Kökتردد
Çekirdek Özet 1Tereddüdü ve ikircikliliği kesip atarak bir yöne, hedefe veya yola kesin bir kararlılıkla yönelme, geri dönmeksizin bağlanma
Çekirdek Özet 2Zihinsel veya kalbî müzakerenin ardından iradenin kesin hükme bağlanması ve ilahî emre sadakatle fiiliyata dökülme eşiği
Çekirdek Özet 3Bir yükümlülüğün, toplumsal sözleşmenin veya ahlaki duruşun sarsılmaz bir sebat ve kesinleşmiş irade ile icra edilmesi
Kritik Hata RiskiKökün salt zihinsel bir niyet veya temenni sanılması; tereddüdü kesip atma, eyleme geçme ve sebat etme zorunluluğunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عزBir şeyin sertleşmesi, yoğunlaşması, güç ve direnç kazanması; zayıflık ve dağınıklıktan kurtulup baskın hale gelmesi anlamını taşır. Bu çekirdek عزز kökünde üstünlük, güç ve sağlamlık; عزل kökünde sınır çekip ayırma ve müstakil kılma; عزر kökünde engelleme ve güçlendirerek destekleme; عزب kökünde uzaklaşıp kendi başına kalma; عزي kökünde ise sabır ve direnç kazandırma şeklinde belirir.مÇekirdeğe eklenen م harfi, toplanma, bütünüyle kuşatma, kemale erme ve somutlaşma karakteri katarak kökün anlamını güçten kalbî bir düğüme, tereddüdü tamamen dışarıda bırakan kesinleşmiş bir irade ve karara dönüştürür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakDurumu idrak etme, hedefi açıkça görme ve iradenin merkezî kaynağına yönelme hareketini temsil eder.
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeİkircikliliği, tereddüdü, seçeneklerin dağınıklığını kesip atma ve kesin bir ayrım yapma işlevini gösterir.
مSu; akış, çokluk, derinlikDağınık unsurların toplanıp birleşmesini, iradenin derinleşerek kemale ermesini ve kararın bütünlenmesini anlatır.
عزمGözün hedefi belirleyip kesici bir hamleyle tereddüdü yok etmesi ve iradenin bütünlenerek mühürlenmesiBilinçli bir kavrayışın ardından zihindeki seçenek fazlalığını kesip atarak kararı toplayıcı ve nihai bir düğümle eyleme bağlama hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir yolcunun duraksamadan ve başka yöne sapmadan hedefine doğru kararlılıkla yol alması; atın dizginini aşarak durdurulamaz bir sebatla koşması (اعتزم الفرس في عنانه); bir şeyi kesip kopararak ikiye ayırma (الصريمة والقطع).
Cahiliye şiiri kullanımıHumeyd el-Erkat şöyle demektedir: مُعْتَزِماً للطّرُقِ النَّواشِطِ / Bir yerden diğerine uzanan yollara kararlılıkla yönelmiş ve tereddütsüz biçimde o yolda ilerleyen yolcu tasvir edilmektedir.
Erken Arapça kullanımRu'be'nin beytinde geçen kullanım: إذا اعتز مَنْ الرّهَو في انتهاض / جاذبن بالأصلاب والأنواض / Burada yolcunun veya devenin kalkışıp yola koyulurken tereddüdü kesip atarak hızla ilerlemesi dile getirilmiştir. Ayrıca الأسود بن عمارة النوفلي bir beytinde وقُولا لها: هذا الفراقُ عَزَمْتِه / فهلْ مَوْعِدٌ قَبْل الفِراقِ فيُعْلَما diyerek ayrılığın kesinleştiğini ifade etmiştir.

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عزم kökü, Sami dil ailesinde iradenin toplanması, bir nesneye veya hedefe yönelmede gösterilen sebat, bağlama ve büyü/efsun benzeri bağlayıcı söz söyleme alanlarıyla paralellik arz eder. Klasik Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü kök formu dar bir alanda izlense de kökün çekirdeğini oluşturan عز tabanı, Batı Sami ve Güney Sami dillerinde kuvvet, katılık, direnç ve tahkimat anlamlarıyla ortaktır. İbranicede yer alan ʿāzam kökü ve bununla bağlantılı kemik/sağlamlık bildiren ʿeṣem köküyle anlam akrabalığı tartışılmış; nesnenin sertleşmesi, yoğunlaşması ve kırılmaz bir bütünlük kazanması fikrinin zihinsel düzleme taşınarak karar ve sebat anlamını doğurduğu değerlendirilmiştir. Süryanicede bağlayıcı söz, ant ve efsun anlamındaki ʿuzmā kullanımları, Arapçadaki el-ʿazāim (bağlayıcı rukyeler, ilahî emirler) kullanımıyla semantik bir kesişim gösterir. Arapçada bu kök, fiziksel olarak bir yolun kararlılıkla kat edilmesi ve duraksamanın kesilmesi anlamından zihinsel bir sözleşme ve sarsılmaz peygamberî iradeye doğru özelleşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعز çekirdeğinden türeyen güç ve direnç kökünün م harfiyle toplanıp bütünlenmesiKesip bitirme (sarîme), yol alma ve kalbin bir fiile kesin olarak bağlanması anlamında merkezîleşmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿ-z-m / ʿ-ṣ-m ve Süryanice bağlayıcı metin/yemin (ʿuzmā) izleriMaddi güç, kemikleşme ve direnç anlamından bağlayıcı söz, kararlılık ve efsun/rukye semantiğine geçiş görülür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapçası ve epigrafik metinlerdeki bağlayıcı niyet ve adak ifadeleriİradî bir taahhüdü yerine getirme ve sözleşmeye sadakat gösterme yönündeki Afro-Asyatik izler.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques) ve Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عزمAnlamlıKarar vermek, tereddüdü kesmek, sebat etmekKalbin bir işi yapmaya kesin olarak bağlanması ve yola koyulmasıdır.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عمزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde (Kitābü'l-ʿAyn ve et-Tehzîb) mühmel olarak kaydedilmiştir.Kur'an'da geçmez.
زعمAnlamlıİddia etmek, zannetmek, kesin delilsiz konuşmakGerçekliği kesinleşmemiş bir sözü ileri sürme veya bir duruma kefil olma anlamıdır; عزم kökündeki kesinleşmişliğin aksine zan ve iddia taşır.Kur'an'da geçer; anlamca hedef kökün zıddına yaklaşır.
زمعAnlamlıBir işe süratle azmetmek, sebat göstermek, paçaları sıvamakBir fiile kesin olarak niyetlenip tereddütsüzce atılmak; ayak bileğindeki küçük tırnak/çıkıntı.Kur'an'da geçmez; hedef kökle yakın anlamlıdır.
معزAnlamlıKeçi, sertlik, derinin sıkı olmasıDayanıklılık, sert ve çetin mizaç; keçi cinsi.Kur'an'da geçer; sertlik ve dayanıklılık boyutuyla ortak tabana dayanır.
مزعAnlamlıParçalamak, hızlı yürümek, eti ayırmakBir şeyi çekiştirip parçalamak veya hızlıca atılarak koşmak.Kur'an'da geçmez; hareket ve kesme yönünden ortak ses çağrışımı taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عزمMerkezKarar, sebat, tereddüdü kesmeTereddüt ve istişare evresinden sonra ulaşılan sarsılmaz irade ve kesintiye uğramayan eylemdir.Kalbin bir işe kesin bağlanması ve zorluklara rağmen o çizgide sebat edilmesidir.
قصدKomşuHedefe yönelme, itidalقصد doğruca hedefe yönelmeyi ve aşırılıktan uzak orta yolu anlatırken عزم tereddüdün tamamen kesilip iradenin kilitlenmesini vurgular.İstikameti belirleme ve ölçülü hareket etme anlamı öne çıkar.
هممKomşuNiyet, zihinsel yöneliş, arzuهمم eylemin hemen öncesindeki zihinsel kıpırdanış veya ilk niyet düzeyiyken عزم bu niyetin kesin karara ve icraya dönüşmesidir.İçsel temayül ve ilk zihinsel yönelim aşamasıdır.
نويKomşuNiyet etme, yönelme, kastنوي zihinde bir yön ve gaye belirlemeyi içerir; عزم ise niyetin gerektirdiği güçlükleri göğüsleme azmini ve sebatını kapsar.Bir şeyin özüne ve geleceğine dair kurulan içsel yönelimdir.
صرمKomşuKesip atma, koparmaصرم fiziksel veya ilişkisel bir bağı tamamen kesip ayırmayı ifade ederken عزم tereddüt bağını kesip kararı tahkim etmektir.İlişkiyi veya nesneyi kökünden kesip bitirme eylemidir.
ترددZıtİkirciklilik, gidip gelme, kararsızlıkBir karara varamayıp seçenekler arasında gidip gelmek, geri dönmek ve irade zaafı yaşamaktır.Kesinliğin zıddı olan belirsizlik ve sebat yoksunluğudur.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعزمKarar vermek, sebat etmek, tereddüdü kesmekKalbin bir işi icra etmeye düğümlenmesi ve zorluklara karşı dirençle yola devam etmesidir.Kesin
LatinceResolutio, Determinado, ConstantiaÇözümleyip kesinleştirme, sınır koyma, sebatResolutio tereddüdü çözüp karara bağlamayı, constantia ise kararda sarsılmaz sebatı karşılar; efsun ve ilahî emir nüansını içermez.Güçlü
İngilizceDetermination, Resolve, Firm resolveKararlılık, azim, tereddütsüz iradeResolve içsel düğümü ve tereddüdün aşılmasını çok iyi verir; ancak kökün içerdiği ahlaki mükellefiyet ve akit bağlamını tam kapsamaz.Kesin
AlmancaEntschlossenheit, Festigkeit, BeharrlichkeitKararlılık, sağlamlık, sebatEntschlossenheit seçeneklerin kapatılıp bir karara varılmasını (kilitlenme) anlatır; fiziksel yola koyulma boyutu zayıftır.Güçlü
FransızcaRésolution, Fermeté, PersévéranceKararlılık, sağlam duruş, sebatZihinsel kesinlik ve sebatı karşılar; ancak kökün fıkhi bir akdi kesinleştirme (nikah, talak gibi) işlevsel nüansını doğrudan vermez.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short ve Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَزْمِ الْأُمُورِSarsılmaz sebat gerektiren, tereddüt kabul etmeyen ilahî buyruklar ve ahlaki sorumluluklarSabır, affetme, namazı ikame etme, iyiliği emredip kötülükten alıkoyma bağlamındaki ayetler (Âl-i İmrân 3:186, Lokmân 31:17, Şûrâ 42:43).
أُولُو الْعَزْمِTebliğ ve risalet yolundaki ağır engellere karşı sarsılmaz bir sebat ve kesin kararlılık gösteren peygamberlerPeygamberlerin çetin mücadeleleri ve sabır yükümlülüğü bağlamı (Ahkâf 46:35).
عَزَمْتَİstişare sürecinin tamamlanıp tereddüdün kesilerek nihai eyleme geçilmesi ve tevekkül edilmesiSavaş, yönetim ve toplumsal kararların icra edilmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:159).
عَزَمُوا الطَّلَاقَHukuki bir bağın tereddüt ve bekleme evresinden çıkarılarak kesin olarak bitirilmesi, bağlayıcı irade beyanıAile hukuku ve evliliğin kesin olarak sonlandırılması bağlamı (Bakara 2:227).
لَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِHukuki bir akdin kesin iradeyle bağlanması, nikah akdinin fiilen kurulmasıİddet bekleyen kadınlarla evlenme niyetinin hukuki bir bağa dönüştürülmesinin yasaklanması bağlamı (Bakara 2:235).
لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًاEmre sadakat göstermede sebat, direnç ve iradî teyakkuz yetersizliğiHz. Âdem'in yasak ağaca yaklaşması kıssasındaki irade zaafı ve unutma bağlamı (Tâhâ 20:115).
عَزَمَ الْأَمْرُCihad veya ağır bir yükümlülüğün fiilen kesinleşmesi, kaçınılmaz hale gelmesiMünafıkların kaçamak tutumları karşısında ciddiyet ve sadakat sınavının başladığı bağlam (Muhammed 47:21).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKulun fiilleri, irade, kesb ve nübüvvet dereceleriİradenin kast ve meşietten sonra eylemi zorunlu kılan 'azm-i musammem' (kesin karar) mertebesi ve peygamberlerin ismet/sebat niteliği.Tereddütsüz yöneliş ve eylemi doğuran nihai irade yoğunlaşması.
FıkıhAkitler, talak, yeminler ve ruksat-azimet ayrımıAkdin inikadında kalbî niyetin kesin irade beyanına dönüşmesi; ayrıca meşakkatli olan asıl hükmün (azimet) ruhsata tercih edilmesi.Hukuken bağlayıcı irade ve tavizsiz şer'î sorumluluk.
Tefsirأولو العزم tamlaması ve عزم الأمور terkibinin izahıHangi peygamberlerin bu sıfata haiz olduğu ve ahlaki erdemlerin niçin 'kararlılık gerektiren işler' sayıldığı meselesi.Sebat, tahammül, ilahî emre tavizsiz bağlılık.
HadisVitir namazı, dualar ve kesin kararla yapılan taleplerDuada 'inşallah' diyerek tereddüt göstermek yerine kararlılıkla isteme (ليَعْزِمِ المسألة) ve Hz. Ebû Bekir'in vitri gecenin başında kılmasına dair 'azîmet' nitelemesi.İstekte ciddiyet, tereddütsüz talep ve amelde ihtiyat.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisi ve şer'î yükümlülüklerAzimet ve sebatİlahî emirlere karşı gevşekliği ve bahaneleri ortadan kaldırmakKulun ilahî teklif karşısında tereddüdü bir kenara bırakarak emre bütünüyle sadakat göstermesidir.Kesin
İlmiHakikatin araştırılması ve bilginin kesinleşmesiKesin kanaat ve zihnî sebatKuşku, zan ve vehimlerin ilmi araştırmayı saptırmasını engellemekDelillerin müzakeresinden sonra ulaşılan kesin hükmün arkasında durarak uygulamaya geçilmesidir.Güçlü
SiyasiYönetim, karar alma mekanizmaları ve liderlikİcracı karar ve istişare sonrası yürütmeİstişare ile toplanan aklın eylemsizliğe ve felce dönüşmesini önlemekŞûra sürecinin ardından yöneticinin tereddüt etmeden kararı tatbik etmesi ve sorumluluk almasıdır (Âl-i İmrân 3:159).Kesin
İktisadiAkitler, sözleşmeler ve ticari girişimlerBağlayıcı irade beyanı ve yatırım kararlılığıBelirsizlik (garar) ve sözleşmeden cayma risklerini bertaraf etmekTicari bir girişime başlarken veya bir akdi bağlarken spekülatif kararsızlığı kesip taahhüde girmektir.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEşik enerjisi, histerezis ve kararlı durum geçişi (faz kilitlemesi)Fizikte veya dinamik sistemlerde, bir sistemin potansiyel bariyeri aşarak geri dönüşsüz biçimde yeni ve kararlı bir duruma kilitlenmesi, salınımın (tereddüdün) sönümlenmesidir.Güçlü
Beşeri bilimlerKarar teorisinde seçim kilitlenmesi (decision commitment) ve bağlayıcı iradeBilişsel ve kurumsal düzeyde seçenekler arası dalgalanmanın sona erdirilip kaynakların tek bir hedefe tahsis edilmesi ve geri dönüş maliyetinin üstlenilmesidir.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca bireysel hırs, kişisel motivasyon veya salt kuru bir inat ve inisiyatif olarak anlaşılması; bağlayıcı ahlak, sabır ve istişare bağlamından koparılması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da عزم, keyfî bir dikte değil; istişarenin ardından gelen (Âl-i İmrân 3:159), ağır toplumsal baskılara ve eziyetlere karşı gösterilen sebatı (Âl-i İmrân 3:186) ve hukuki bir akdin sorumluluğunu üstlenmeyi (Bakara 2:227, 235) ifade eden çok katmanlı bir kavramdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerin bireyci bir güç gösterisi veya despotik bir kararlılık şeklinde yorumlanması; Âdem kıssasındaki irade zaafının doğru tahlil edilememesi ve 'azimet' kavramının sabır-tevekkül dengesinden koparılması riski doğar.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da iman ve ahlak salt teorik kabullerden ibaret değildir; tereddüdün aşılması, iradenin sınanması ve zorluklar karşısında sebat gösterilmesiyle somutlaşır. عزم kökü, zihinsel niyet ile fiili eylem arasındaki geçiş eşiğini ve müminin sarsılmaz duruşunu temsil eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yönetim ve istişare kurallarını belirleyen ayetlerde (Âl-i İmrân 3:159), peygamberlerin tebliğ mücadelesi ve sabır sınavında (Ahkâf 46:35, Tâhâ 20:115), ahlaki direnç ve olgunluk bağlamında (Lokmân 31:17, Şûrâ 42:43) ve aile hukuku ahkâmında (Bakara 2:227, 235) kurucu rol oynar.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanın tevekkül anlayışının eylemsizlik veya pasiflik olduğu yanılgısını düzeltir; bilakis istişare ve kesin kararın ardından tevekkülün geldiğini bildirir. Aynı zamanda sabrın zayıflık değil, en yüksek irade ve 'azm' gerektiren bir güç olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTereddüdü ve ikircikliliği kesip atarak duraksamaksızın yola koyulmak, kalbi bir hedefe sağlam bir düğümle bağlamaktır.
  • Soyut anlamZihinsel müzakere ve içsel yönelim süreçlerini tamamlayarak ilahî veya ahlaki bir sorumluluğu sarsılmaz bir sebatla icra etme iradesidir.
  • Sistematik karşılıkDinî, hukuki ve siyasi alanlarda belirsizliği, dağınıklığı ve gevşekliği ortadan kaldıran bağlayıcı eylem ve sebat standardıdır.
  • LaTeX modeliI(t)=Θ(∫0tM(τ) dτ−κ)⋅S
  • LaTeX açıklamasıFormülde M(τ) zihinsel ve toplumsal müzakere ile içsel niyet akışını, κ tereddüdün kesilmesi için gereken kritik karar eşiğini temsil eder. Θ basamak fonksiyonu, eşik aşıldığında kararsızlığın aniden sıfırlanıp kesin karara dönüşmesini simgeler. S ise kararın ardından gelen sarsılmaz sebat ve ilahî emre sadakat vektörüdür; bu çarpım sonucunda ortaya çıkan I(t) nihai bağlayıcı iradeyi ve icrayı ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع