عقم
ع - ق - م
جذر- الورود: ٤
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٤
- المعاجم: ١٢
عَقِيمٌ: kısır anlamındadır ancak hastalığa bağlı kısırlıktır. Yani doğurgan olabilen erkek veya kadının kısır olmasıdır. Yaşlılığa bağlı kadının kısır olması ise عَاقِرٌ dur.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
عَقِيمٌ: kısır anlamındadır ancak hastalığa bağlı kısırlıktır. Yani doğurgan olabilen erkek veya kadının kısır olmasıdır. Yaşlılığa bağlı kadının kısır olması ise عَاقِرٌ dur.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٨٠٤باب العين و القاف والميم
ع ق م، ع م ق، م ع ق، ق ع م، ق م ع، م ق ع كلهن مستعملات
عقم: حَرْبٌ عَقامٌ وعُقامٌ، لُغتانِ، أي شَديدةٌ مُفْتِنَةٌ لا يلوي فيها أحدٌ على أحَدٍ، قال : حِفافاهُ مَوْتٌ ناقِعٌ وعُقامُ والعَقْمُ: المِرْطُ، ويقال: بل هُوَ ثَوْبٌ يُلْبَسُ في الجاهلية، ويقال: كلُّ ثَوْبٍ أحْمَرَ عَقْمٌ.
وعُقِمَت الرَّحِمُ عُقْماً. وذلك هَزْمَةٌ تَقَعُ فيها فلا تَقْبَلُ الوَلَدَ.
وكذلك عُقِمَت
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٩١العَقْمُ والعَقْمَةُ بالفتح: ضربٌ من الوَشْي، وكذلك العِقمة بالكسر. والعَقامُ بالفتح: العَقيمُ، والحربُ الشديدةُ والرجل السيِّء الخلق. وأنشد أبو عمرو:
وأنت عَقامٌ لا يُصاب له هـوًىوذو همَّةٍ في المال وهو مُضَيَّعُ
والعَقامُ أيضاً: الداء الذي لا يُبرأ منه. والمعاقِمُ من الخيل: المفاصلُ، واحدها مَعْقِمٌ. فالرسغ عند الحافر مَعْقِمٌ، والركبة مَعْقِمٌ، والعرقوبُ مَعْقِمٌ. والمَعْقِمُ أيضاً: عقدةٌ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٤٨٤باب العين والقاف مع الميم
عقم ، عمق ، قمع ، قعم ، معق ، مقع : مستعملات .
عقم : عمرو عن أبيه قال : العَقْميُّ : الرجُل القديمُ الكرم والشَّرف . قال : والعُقمي من الكلام : غريبُ الغريب .
وقال أبو الهيثم : قال ابن بُزْرج : امرأةٌ عَقَام ورجلٌ عَقَام ، إذا كانا سيِّئَيء الخُلُق . وما كان عَقاماً ولقد عَقُم تَخلّقه . قال : وامرأة عقيم : لا تلد . ورجلٌ عقيم : لا يُولَد له . قال : وجمع العَقام والعَقيم
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٦٬٣٨١(باب العين والقاف وما يثلثهما في الثلاثي)
(عقل) العين والقاف واللام أصلٌ واحد منقاس مطرد، يدلُّ عُظْمُه على حُبْسة في الشَّيء أو ما يقارب الحُبْسة. من ذلك العَقْل، وهو الحابس عن ذَميم القَول والفِعل.
قال الخليل: العَقل: نقيض الجهل. يقال عَقَل يعقِل عَقْلا، إذا عرَفَ ما كان يجهله قبل، أو انزجَر عمّا كان يفعلُه. وجمعه عقول. ورجل عاقلٌ وقوم عُقَلاء. وعاقلون. ورجل عَقُول، إذا كان حسَنَ الفَهم وافر
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٤٤ع ق م
تقول فلان شرّه مقيم وهو من الخير عقيم.
ويقال: امرأة عقيم ومعقومة وقد عُقمتْ وعَقِمتْ وعقُمتْ.
ومن المستعار: ريح عقيم.
والدنيا عقيم لا ترد على صاحبها خيراً.
وعقل عقيم: لا ينفع صاحبه.
وفي الحديث المرفوع " العقل عقلان فأما عقل صاحب الدنيا فعقيم وأما عقل صاحب الآخرة فمثمر " و " الملك عقيم ": لا ينفع فيه نسب.
وداء عقام: لا يرجى البرء منه وتقول: بلاه بالسقام
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٢٣٣العَقْمُ والعُقْمُ، بالفتح والضم: هَزْمةٌ تقعُ في الرَّحِم فلا تَقْبَلُ الولدَ. عَقِمَتِ الرَّحِمُ عَقْماً وعُقِمَتْ عُقْماً وعَقْماً وعَقَماً وعَقَمَها اللهُ يَعْقِمُها عَقْماً ورَحِمٌ عَقِيمٌ وعَقِيمةٌ مَعْقومةٌ، والجمعُ عَقائمُ وعُقُمٌ، وما كانت عَقِيماً ولقد عُقِمَت، فهي مَعْقومةٌ، وعَقُمَت إذا لم تَحْمِلْ فهي عَقِيمٌ وعَقُرَتْ، بفتح العين وضَمِّ القاف. وحكى ابن الأعرابي: امرأَةٌ عقيمٌ، بغير
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٨٣* ع ق م * * العَقَام * بالفتح * العَقِيمُ * وهو أيضا الداء الذي لا يُبْرأ منه وقياسه الضم إلا أن المسموع هو الفتح و * أَعْقَمَ * الله رحمها * فعُقِمَت * على ما لم يسم فاعله إذا لم تقبل الولد الكسائي رحم * مَعْقُومةٌ * أي مسدودة لا تلد ومصدره * العَقْمُ * و * العُقْمُ * بفتح العين وضمها ويقال أيضا * عُقِمَتْ * مفاصل يديه ورجليه إذا يبست وفي الحديث ﴿* تُعْقَمُ * أصلاب المشركين﴾ ورجل * عَقِيمٌ *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٢١٣| | ( العُقْمُ ، بِالضَّمِّ : هَزْمَةٌ تَقَعُ في الرَّحِمِ | فَلا تَقْبَلُ الوَلَدَ ) ، كَذَا في المُحْكَمِ .
| | وقالَ الرَّاغِبُ : أصْلُ العُقْمِ : اليُبسُ | المانِعُ من قَبولِ الأثَرِ . | | ( عَقِمَت ) الرَّحِمُ ( كَفَرِحَ ونَصَرَ وكَرُمَ | وعُنِي ) - وعلى الأخِير اقْتَصَر الجوْهرِيُّ - | ( عَقَمًا ) مُحَرَّكَة ( وعَقْمًا ) بالفَتْح | ( ويُضَمُّ ) ، وعلى الأخِيريْن اقْتَصَر | الجوْهَرِيُّ . |
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١١٬٥٤٢عُقِمَتْ مَفَاصِلُهُ
1 عُقِمَتْ مَفَاصِلُهُ ذ His joints (S, K) of the arms and legs (S) became dry. (S, K.) [See عُقْمٌ, below.] Hence, (TA,) it is said in a trad. (S, TA) of Ibn-Mes'ood, relating to the resurrection, (TA,) تُعْقَمُ أَصْلَابُ المُنَافِقِينَ وَالمُشْرِكِينَ وَلَا يَسْجُدُونَ (S, * TA) i. e. The joints [of the backbones of the hypocrites and of the believers in a plurality of
عُقِمَتْ مَفَاصِلُهُ 1 عُقِمَتْ مَفَاصِلُهُ ذ His joints (S, K) of the arms and legs (S) became dry. (S, K.) [See عُقْمٌ, below.] Hence, (TA,) it is said in a trad. (S, TA) of Ibn-Mes'ood, relating to the resurrection, (TA,) تُعْقَمُ أَصْلَابُ المُنَافِقِينَ وَالمُشْرِكِينَ وَلَا يَسْجُدُونَ (S, * TA) i. e. The joints [of the backbones of the hypocrites and of the believers in a plurality of gods] shall become dry, and bound, so that their backbones shall be [as] one vertebra, impacted together in their constituent parts, [and they shall not be able to prostrate themselves.] (TA.) ― -b2- And عُقِمَتْ; (S;) or عَقِمَتْ; (Msb;) or both; and عَقَمَتْ, aor. عَقُمَ ; and عَقُمَتْ; (K;) inf. n. عَقْمٌ and عُقْمٌ (S, K) and عَقَمٌ, (K,) or the second of these is a simple subst., and the last is the inf. n. of the second verb; (Msb;) said of the womb (الرَّحِم, S, Msb, K, TA), It was, or became, barren, (Msb,) or incapable of receiving offspring, (S, K,) in consequence of a هَزْمَة therein. (K. [See عُقْمٌ, below.]) And عُقِمَتْ and عَقُمَتْ and عَقِمَتْ are said of a woman [as meaning She was, or became, barren]. (IB, TA.) ― -b3- [Hence,] عَقُمَ خُلُقُهُ, said of a man, (tropical:) His disposition was, or became, bad, or evil. (TA.) ― -b4- And عَقِمَ, (K, TA,) inf. n. عَقْمٌ, (TA,) (assumed tropical:) He (a man, TA) was, or became, silent. (K, TA.) -A2- عَقَمَ اللّٰهُ رَحِمَهَا, (IB, Msb, K, TA,) aor. عَقِمَ , (Msb, K, TA, [in the CK عَقَّمَها and تَعْقِيمًا are erroneously put for عَقَمَهَا and يَعْقِمُهَا,]) inf. n. عَقْمٌ; (IB, Msb, TA;) and (IB, K) ↓ أَعْقَمَهَا; (S, IB, K;) the former used by those who say عُقِمَتْ, and the chaste form; the latter, by those who say عَقُمَتْ and عَقِمَتْ; the two being like حَزَنْتُهُ and أَحْزَنْتُهُ; (IB, TA;) God made her womb to be barren, (Msb,) or incapable of receiving offspring. (S, K.) ― -b2- [Hence,] one says, اليَمِينُ الفَاجِرَةُ تَعْقِمُ الرَّحِمَ i. e. (assumed tropical:) [The false oath] severs communion and kindness between men. (TA.)
عقّمهُ 2 عقّمهُ ذ , inf. n. تَعْقِيمٌ, (assumed tropical:) He silenced them. (K.)
عاقمهُ 3 عاقمهُ ذ , (S, K,) inf. n. مُعَاقَمَةٌ and عِقَامٌ, (TA,) (tropical:) He contended with him in an altercation, disputed with him, or litigated with him: (S, K, TA:) and vied wth him, contended with him for. superiority, or strove to surpass him, in strength, power, or force. (TA.)
4 أَعْقَمَ see 1, last sentence but one.
5 تَعَقَّمَ In the saying of a poet, (S,) namely, Rabee'ah Ibn-Makroom Ed-Dabbee, (TA,) وَمَآءٍ آجِنِ الجَمَّاتِ قَفْرٍ تَعَقَّمُ فِى جَوَانِبِهِ السِّبَاعُ the meaning is تَحْتَفِرُ [i. e. the verse means Many a water, or and a water, of which the supplies are altered for the worse, and which is deserted, by the sides of which the beasts of prey dig hollows in the ground, app. to obtain water that has become purified by filtration]: or, as some say, the meaning is تَرَدَّدُ [i. e. go to and fro]. (S, TA.)
التَّعَاقُمُ 6 التَّعَاقُمُ ذ is syn. with التَّعَاقُبُ, (K, TA,) The coming to water [by turns, or] time after time; and some say that the م of the former is a substitute for the ب of the latter. (TA.)
الاِعْتِقَامُ 8 الاِعْتِقَامُ ذ signifies The digging a well, and, when one has nearly reached the water, digging a small well, (S, K, TA,) in the middle of the former, (TA,) of sufficient dimensions for one's finding the flavour of the water; when, if it be sweet, the rest of it is dug, (S, K, TA,) and made wide; otherwise it is abandoned. (TA.) ― -b2- Also The entering into, or upon, an affair. (TA.) ― -b3- And The overcoming [another] in a game of hazard; syn. القَمْرُ. (TA.)
عَقْمٌ عَقْمٌ ذ and ↓ عَقْمَةٌ and ↓ عِقْمَةٌ A red [garment of the sort called] مِرْط [q. v.]: or any red garment: and the last signifies a variegated, or figured, cloth or garment; syn. وَشْىٌ: (K:) [see an ex. of this last in a verse cited voce جِرْمَةٌ:] or all signify a certain sort of وَشْى: (S:) or, accord. to Lh, the last signifies one of the sorts of variegated, or figured, cloths [that serve for the coverings] of the [women's camel-vehicles called] هَوَادِج; (TA;) as also the second; and so عَقْبَةٌ: (O and TA in art. عقب:) but some, Lh adds, say that it signifies sorts of لَبِن [evidently, I think, a mistranscription for لِبْس i. e. clothing], white and red. (TA.)
عُقْمٌ عُقْمٌ ذ [accord. to the S and K an inf. n., but accord. to the Msb a simple subst.,] Dryness that prevents the receiving of an impression: this is the primary signification accord. to Er-Rلghib. (TA.) ― -b2- [And] Barrenness of the womb: (Msb:) or a هَزْمَة [generally and properly signifying a depression, or dint, but here app. meaning a stricture, (see عَقِيمٌ,)] that takes place in the womb, in consequence of which it is incapable of receiving offspring: (K, TA:) so in the M. (TA.)
عِقْمٌ [ عِقْمٌ ذ accord. to the TK signifies the same as عَقْمٌ as syn. with عَقْمَةٌ and عِقْمَةٌ: but this I do not find in the K.]
عَقْمَةٌ عَقْمَةٌ ذ : see عَقْمٌ. -A2- عَقْمَةُ القَمَرِ [in the CK عَقَمَةُ القَمَرِ] The return of the moon. (K, TA, TK.) [See عِقْبَةُ القَمَرِ and عَقْبَةُ القَمَرِ, of the latter of which it is app. a dial. var.]
عِقْمَةٌ عِقْمَةٌ ذ : see عَقْمٌ.
عَقْمِىٌّ عَقْمِىٌّ ذ : see the paragraph here following.
عُقْمِىٌّ عُقْمِىٌّ ذ A man of old [or hereditary] nobility and generosity. (K, TA. [For والكَرِيمُ in the CK, I read وَالكَرَمِ, as in other copies of the K and in the TA.]) ― -b2- Also, and ↓ عُقْمِىٌّ, [as rel. ns. from عُقْمٌ and its syn. عَقْمٌ, both inf. ns. accord. to the S and K,] (so in copies of the S,) or عُقْمِىٌّ and ↓ عِقْمِىٌّ, with damm and with kesr, (K,) applied to speech, or language, (كَلَام,) (tropical:) Obscure, recondite, or abstruse, (S, K, TA,) which men do not know; like what are termed نَوَادِر; and so عُقْبِىّ: or such as is termed ↓ عَقِيمٌ [lit. barren], from which no verb is derived: accord. to the A, strange, or difficult to understand; the mode, or manner, of which is not known: expl. to AA by a man of Hudheyl as meaning of the Time of Ignorance, not now known: accord. to Th, old and obsolete. (TA.) [Hence,] ↓ فُلَانٌ ذُو عقميّات [i. e. عُقْمِيَّاتٍ or عَقْمِيَّاتٍ, app. meaning Such a one has obscure modes of expression], mentioned by IAar as said of a man اذا كان يلوى بخصمه [which I can only conjecture to mean “ when he turns his adversary in a dispute from the right point: ” the difficulty in the phrase lies in the verb, which I think to be more probably يُلْوِى than يَلْوِى: (see أَلْوَى:) what follows it is evidently بِخَصْمِهِ]. (TA.)
عِقْمِىٌّ عِقْمِىٌّ ذ : see the next preceding paragraph.
عُقْمِيَّات عُقْمِيَّات ذ or عَقْمِيَّات: see عُقْمِىٌّ, last sentence.
عَقَامٌ عَقَامٌ ذ : see عَقِيمٌ, in two places. ― -b2- Also (tropical:) A vehement war or battle, (S, K, TA,) and so ↓ عُقَامٌ and ↓ عَقِيمٌ, (K, TA,) all meaning one in which no one pauses nor waits for another, in which is much slaughter, and women become husbandless. (TA.) ― -b3- And (tropical:) A man of evil disposition; (S, K, TA;) as also ↓ عُقَامٌ; (CK, but not in other copies of the K nor in the TA;) and a woman likewise. (TA.) ― -b4- And (assumed tropical:) An incurable disease; (S, K;) as also ↓ عُقَامٌ, which is the more chaste; (K;) or the latter is that which is accord. to analogy, but the former is that which has been heard: (S:) or of which one will not hope to be cured. (A, TA.) ― -b5- And A strong she-camel such as is termed بَازِلٌ [i. e. in her ninth, or eighth, year]. (K.) -A2- And A species of fish. (K.) ― -b2- And (K) it is said to be (TA) A serpent inhabiting the sea; (K, TA;) respecting which they say, (TA,) the أَسْوَد (i. e. the serpent so called, TA) comes from the land, and whistles upon the shore, whereupon the عقام comes forth to it, and they twist together (يَتَلَاوَيَانِ); then they separate, and each goes away to its abode. (K, TA.)
عُقَامٌ عُقَامٌ ذ : see the next preceding paragraph, in three places. ― -b2- Also, (K, TA,) and ↓ عَقِيمٌ, (TA,) A hard, distressing, or distressful, day: (K, TA:) accord. to Er-Rلghib, one in which is no joy. (TA.)
عَقِيمٌ عَقِيمٌ ذ , (K,) with which ↓ عَقَامٌ is syn., (S,) is applied to a womb, meaning [Barren; or] incapable of receiving offspring, in consequence of a هَزْمَة therein; [see عُقْمٌ;] as also عَقِيمَةٌ, and ↓ مَعْقُومَةٌ; (K;) the last of which is expl. by Ks as signifying, thus applied, bound, or constricted; (مَشْدُودَةٌ; so in some copies of the S, and in the TA;) or obstructed; (مَسْدُودَةٌ; so in other copies of the S;) that will not bring forth offspring. (S, TA.) It is also applied to a woman, (IAar, S, Msb, K,) as meaning Barren; that will not bring forth offspring: (IAar, Msb, TA:) so in a trad. cited voce أَسْوَأُ, in art. سوأ: (TA:) pl. عَقَائِمُ and عُقُمٌ, (S, Msb,) and sometimes عُقْمٌ, (S, and so in some copies of the K instead of عُقُمٌ,) a contraction of عُقُمٌ. (S.) And it is also applied to a man, meaning To whom no child is born; (S, Msb, K;) and so ↓ عَقَامٌ: (K:) pl. عُقَمَآءُ and عِقامٌ (Msb, K) and عَقْمَى. (K.) ― -b2- [Hence,] applied to a wind, (tropical:) Such as does not fecundate, or fructify; (K, TA;) that does not cause clouds to produce rain, nor trees to produce fruit; (S;) i. e. that does not bring rain, but is destructive: or that does not fructify the trees, nor raise clouds, nor bear rain. (TA.) And الرِّيحُ العَقِيمُ [mentioned in the Kur li. 41] means (assumed tropical:) The west, or westerly, wind, by means of which [the tribe of] 'ءd were destroyed. (TA.) ― -b3- Applied to intellect (عَقْلٌ), it means (assumed tropical:) [Barren, or] unprofitable to him who possesses it: (Msb:) or unfruitful of good. (TA.) ― -b4- As applied to speech, or language, see عُقْمِىٌّ. كَلِمَاتٌ عُقُمٌ means (assumed tropical:) [Words, or expressions, or sentences,] strange, or difficult to understand. (TA.) ― -b5- It is applied to a day as meaning (assumed tropical:) Without air [or wind], and therefore [sultry, or] intensely hot. (Msb.) ― -b6- See also عُقَامٌ. ― -b7- And see عَقَامٌ. ― -b8- The day of resurrection is termed يَوْمٌ عَقِيمٌ because [it is (assumed tropical:) A day] having no day after it. (S, TA.) Accord. to some, it is thus termed in the Kur xxii. 54. (Bd &c.) ― -b9- الدُّنْيَا عَقِيمٌ means (assumed tropical:) [The present world] does not render good to him who is of the people thereof. (TA.) ― -b10- And one says, المُلْكُ عَقِيمٌ meaning (tropical:) Dominion is a condition in which, (A, K, TA,) or in the seeking of which, (Msb,) relationship profits not, (A, Msb, K, TA,) nor friendship: (Msb:) for a man will slay his son, (S, Msb,) if he fear him, (S,) and his father, (Msb,) for dominion; (S, Msb;) or because, in seeking it, the father will be slain, and the son, and the brother, and the paternal uncle; (Th, K;) or because, in it, the ties of relationship are severed by slaughter and by undutiful conduct. (TA.)
مَعْقِمٌ مَعْقِمٌ ذ A joint of a horse; (S, K;) such as [that of] the pastern, next the hoof, and the knee, and the hock: (S:) pl. مَعَاقِمُ: (S, K:) the pl. signifies certain vertebrو between [the one called] the فَرِيدَة [q. v.] and the عَجْب [i. e. the root, or base, of the tail], in the hinder part of the backbone, (K, TA,) of the horse. (TA.) One says of a horse, هُوَ شَدِيدُ المَعَاقِمِ, meaning He is strong in respect of the vertebrو above mentioned: and likewise, in the joints of the pasterns. (TA.) ― -b2- Also A joint, or knot, in straw. (S, TA.)
مَقْعُومَةٌ مَقْعُومَةٌ ذ : see عَقِيمٌ, first sentence.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٢٧عَقَمَ
عَقَمَ U ( n. ac. عَقْم 1 ),
a. Was barren.
b. [ pass. ], Became dry, withered up.
c. I ( n. ac. عَقْم 1 ), see II (a) .
عَقِمَ
عَقِمَ A ( n. ac. عَقَم 4 ) عَقُمَ U ( n. ac. عُقْم 3 )
a. see supra (a) .
عَقَّمَ
عَقَّمَ II ,
a. Made barren, sterile.
b. Silenced.
أَعْقَمَ
أَعْقَمَ IV ,
a. see II (a) .
عَقْم
عَقْم 1 , عَقْمَة 1t , عِقْمَة 2t ,
a. Red cloth. - عُقْم 3 ,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٩٬١٠٥عقم
عَقِمَ - يَعْقَمُ - عَقِيْم
عََقِمَ - يَعْقَمُ + الكائن أو الأمر: ينمحق وينمحي أثره وخلفه: ينقطع نسله فلا يستمر بنسل أو ذرية أو بقايا أو مخلفات
عَقِيْم : اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة على وزن " فعيل " من " عَقِمَ - يَعْقَمُ ": الذي انعقم: الذي لا ثمرة ولا بقاء لاستمرار الحياة فيه: الذي يجعل الحياة تنقطع ولا تستمر عبر نسل أو ذرية أو من بقايا
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ٣٥)
- صكك
الآيات المشتركة: ١ · Hemen ard arda vurdu
- صرر
الآيات المشتركة: ١ · Cırcır böceğidir
- زول
الآيات المشتركة: ١ · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…
- بغت
الآيات المشتركة: ١ · Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir
- مري
الآيات المشتركة: ١ · مري Eskimiş elbise
- عاد
الآيات المشتركة: ١ · Âd
- عجز
الآيات المشتركة: ١ · Belin at tarafıdır
- أنث
الآيات المشتركة: ١ · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…
- مرأ
الآيات المشتركة: ١ · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
- سوع
الآيات المشتركة: ١ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
- روح
الآيات المشتركة: ١ · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır
- وجه
الآيات المشتركة: ١ · Yüz demektir
الآيات التي ورد فيها(٤)
وَفِي عَادٍ إِذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الرِّيحَ الْعَقِيمَ
Kısır
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عقم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عقر, جدب, قحط |
| Zıt Kök | خصب |
| Çekirdek Özet 1 | Rahmin büzüşüp tıkanması, tohum tutmaması; bir sürecin nesilsiz ve ürünsüz kalması |
| Çekirdek Özet 2 | Ardında hayır, döl, yağmur veya devamlılık bırakmayan kesinti ve sonuçsuzluk |
| Çekirdek Özet 3 | Bir sistemin girdi almasına rağmen çıktı üretememesi ve kendinden sonraya aktarım yapamaması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca biyolojik kısırlığa indirgenerek Kur'an'daki rüzgar ve gün nitelemelerindeki ontolojik kısırlığın gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عق | Kesmek, yarmak, bağı koparmak, engellemek; bu anlam عقب, عقد, عقر, عقل köklerinde de görülür | م | Kesilme ve tıkanma hareketine içe kapanma, toplanma ve büsbütün kuruyup donma boyutu eklenerek üretkenliğin ve semerenin tamamen yok olması anlamı pekişmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | İçsel potansiyeli, canlılık kaynağını ve varlığın özünü temsil eder |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Daralma, büzüşme, sınır noktasına varıp sıkışma hareketini gösterir |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Canlılığın taşıyıcısı olan akışkanlığı, tohumun ve hayatın ortamını simgeler |
| عقم | Kaynağın daralıp akışa kapanması | Yaşam ve verim kaynağının büzüşerek daralması, döllenme veya üreme akışını kesip süreci semeresiz bırakması hareketini ifade eder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Rahmin tohum kabul etmeyecek biçimde büzüşmesi, kuruması veya bozulmasıdır; bu durumdaki rahme هزمة تقع في الرحم فلا تقبل الولد denir. Ayrıca döllemeyen, yağmur getirmeyen rüzgara ve eklem yerlerinin kuruyup bükülmez hale gelmesine de bu kökle işaret edilir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye döneminde kök, aman vermeyen, ardında barış veya döl bırakmayan şiddetli savaşlar için حَرْبٌ عُقامٌ nitelemesiyle kullanılmıştır. Nitekim erken kaynaklarda geçen حِفافاهُ مَوْتٌ ناقِعٌ وعُقامُ mısraı bu amansız ve felaketle sonuçlanan savaşı anlatır. |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairlerinden Ebû Dehbel el-Cümahî, övgüsünde kadınların artık onun gibisini doğurmaktan kesildiğini ifade etmek üzere şu beyti söylemiştir: عُقِمَ النِّساءُ فلن يَلِدْنَ شَبيهَه / إن النِّساءَ بمثْلِه عُقْمُ |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça عقم kökü, Sami dillerinde daralma, bağlanma, bükülme ve üretimsizleşme semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede ʿāqam kökü eğrilik, bükülme, çarpıklık ve saptırma bildiren bir gövdeye dayanır; Süryanicede ʿ-q-m kökü benzer şekilde kıvrılma, engellenme ve doğrudan akışın bozulması anlamlarını taşır. Akkadçada doğrudan birebir ses denkliğiyle kısırlığı karşılayan bağımsız bir ʿqm kökü tespit edilmemiş olup bu anlam alanı daha çok genel Sami kökü olan ve kökünden kesilmeyi anlatan ʿ-q-r dairesinde yoğunlaşmıştır. Arapçada عقم kökü, büzüşme ve kapanma nüansını koruyarak özellikle dölsüzlük, semeresizlik ve ardı kesilme manasında uzmanlaşmış; fiziksel organ büzüşmesinden soyut sonuçsuzluğa doğru semantik bir derinlik kazanmıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | عق çekirdeğinden türeme | Kesme, engelleme ve kökten koparma anlamındaki ikili tabanın م harfiyle içe kapanma ve kuruma karakteri kazanması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice ʿ-q-m kökleri | Doğrusal akışın bükülmesi, engellenmesi ve tıkanması ekseninde ortak semantik bağ | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katman | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عقم | Anlamlı | Kısırlık, semeresizlik | Rahmin veya sürecin ürün vermekten kesilmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عمق | Anlamlı | Derinlik, uzaklık | Bir şeyin dibinin veya mesafesinin son derece uzak olması | Kur'an'da geçer; boyutsal derinlik |
| قعم | Anlamlı | Burnun dikleşmesi, bükülme | Bir şeyin ucunun yukarı doğru kıvrılması veya burnun içeri basık olması | Kur'an'da geçmez |
| قمع | Anlamlı | Bastırmak, boyun eğdirmek | Bir şeyi zorla sindirmek, tepesine vurup içeri tıkmak | Kur'an'da geçer; baskı ve durdurma |
| معق | Anlamlı | Göz pınarı, uzaklık | Gözün iç kenarı veya çölün derin ve ıssız köşesi | Kur'an'da geçmez |
| مقع | Anlamlı | Şiddetle emmek, yudumlamak | Bir sıvıyı son damlasına kadar çekip tüketmek | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عقم | Merkez | Semeresizlik | Sürecin tohum tutmaması, ürünsüz ve geleceksiz kalması | İçsel tıkanma sebebiyle neticesiz kalış |
| عقر | Komşu | Kısırlık ve kök kesme | Varlığın kökünün kesilmesi veya yaşlılık/tahribat sebebiyle doğuramama | عقم yapısal tıkanıklığı, عقر ise kökün yaralanıp kesilmesini öne çıkarır |
| جدب | Komşu | Kuraklık | Yağmurun kesilmesi sebebiyle toprağın bitki vermemesi | Dış etkenlere bağlı geçici verimsizlik |
| قحط | Komşu | Kıtlık | Yağışsızlığın uzaması sonucu ortaya çıkan darlık | İklimsel ve dönemsel mahsul kesintisi |
| خصب | Zıt | Verimlilik | Bol ürün verme, tohumu çoğaltarak besleme ve artırma | Sürecin gür ve bereketli çıktılar üretmesi |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عقم | Döl tutmama, semeresiz kalma | Bir yapının geleceğe dönük hayır ve ürün aktaramaması | Kesin |
| Latince | sterilis, infecundus | Kısır, ürünsüz | Biyolojik ve toprağa ait verimsizliği karşılar; manevi boyutu eksik kalır | Güçlü |
| İngilizce | sterile, barren, unproductive | Kısır, bereketsiz, sonuçsuz | Hem biyolojik hem mecazi verimsizliği karşılar ancak azap ve gün bağlamındaki dehşeti tam vermez | Güçlü |
| Almanca | unfruchtbar, steril | Verimsiz, döl tutmaz | Üretim yapamama durumunu net ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | stérile, infécond | Kısır, semeresiz | Canlı ve nesne düzeyindeki kısırlığı kapsar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Biyolojik kısırlık (insan) | Döl tutmayan, çocuk sahibi olamayan kadın veya erkek | İlahî iradenin dilediğine kız, dilediğine erkek bağışlaması veya dilediğini kısır bırakması bağlamı (Şûrâ 42:50; Zâriyât 51:29) |
| Helak edici rüzgar | Aşılamayan, bulut taşımayan, yağmur getirmeyip kök kurutan fırtına | Âd kavminin helaki bağlamında gönderilen yıkıcı rüzgar (Zâriyât 51:41) |
| Telafisi olmayan gün | Ardında hayır ve dönüş bırakmayan, sonu felaket olan azap günü | İnkarcıların şüphe içinde bocalarken ansızın yakalanacakları kıyamet veya helak günü (Hac 22:55) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahî irade ve kudret | Allah'ın yaratmadaki mutlak hürriyeti; sebepleri var edip dilediğinde sebebin sonucunu iptal etmesi | Yaratmanın biyolojik zorunluluğa değil mutlak meşîete bağlılığı |
| Fıkıh | Evlilik ve kusur | Eşlerden birinde kısırlığın bulunmasının evliliğin feshi için bir ayıp sayılıp sayılmayacağı | Nesil üretme yeteneğinin yapısal yokluğu |
| Tefsir | Mecaz ve tasvir | Rüzgarın ve kıyamet gününün kısır olarak nitelenmesindeki belagat ve helak boyutu | Hayır doğurmayan, ardında hiçbir canlılık ve kurtuluş bırakmayan felaket |
| Hadis | Ahlak ve basiret | Dünyevi hırsın ve ahiretsiz aklın faydasızlığını ifade eden rivayetler | Neticesi ebedî kurtuluşa ulaştırmayan amel ve anlayışın akameti |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ve meşîet | Mutlak bağımlılık | İnsanın biyolojik imkanının tek başına yeterli olmadığını, nihai sonucun Allah'a ait olduğunu idrak ettirme | İnsanın kendi kudretine güvenini kırıp ilahî lütfa yönelmesini sağlar | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve düşünce | Akamete uğramış bilgi | Hakikate ve ahlaki eyleme dönüştürülemeyen, ürün vermeyen zihni meşguliyet | Çıktısı insanlığa ve imana yaramayan teorik kısırlık | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve iktidar | Nesilsiz ve geleceksiz otorite | Ardında adalet ve devamlı bir ıslahat bırakmayan, salt tahribe dayalı güç | Toplumsal süreklilik üretemeyen zalim iktidarların çöküşü | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve sermaye | Atıl sermaye ve verimsiz yatırım | Reel üretime ve toplumsal refaha dönüşmeyen, kendi içinde sıkışıp kalan kaynak | Katma değer üretmeyen ve dolaşımı tıkanan ekonomik döngü | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yutan eleman veya kapalı döngü () | Sisteme giren hiçbir girdinin yeni bir çıktı veya türev üretememesi, sürecin sıfır noktasında sönümlenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal anomi ve jenerasyonel kopuş | Bir medeniyetin veya kurumun değerlerini bir sonraki nesle aktaramayarak kültürel intihara sürüklenmesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece tıbbi bir teşhis olan üreme yetersizliğine (infertilite) indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir sürecin, zaman diliminin veya tabiat olayının ardında hiçbir ıslah, rahmet, devamlılık ve semere bırakmayacak şekilde kesilip helake dönüşmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'daki rüzgar ve kıyamet tasvirlerinin sadece somut benzetmeler sanılması ve varoluşsal semeresizlik yasasının gözden kaçırılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın amacının semere vermek, hayır doğurmak ve süreklilik kazanmak olduğunu; ilahî irtibatı kopmuş her yapının kaçınılmaz biçimde akamete uğrayacağını gösterdiği için temel bir varoluş ölçütüdür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış ve nesil takdirini bildiren ayetlerde (Şûrâ 42:50), geçmiş kavimlerin helak sahnelerinde (Zâriyât 51:41) ve kıyamet tehdidinin kesinliğini bildiren uyarılarda (Hac 22:55) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sebeplerin mutlak üretici olduğu vehmini kırar; sebebin (evlilik, tohum, rüzgar) var olmasının sonucu garanti etmediğini, sonucun ancak ilahî bereketle doğacağını öğretir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamRahmin büzüşüp tohum tutmaz hale gelmesi, dölleme ve ürün verme yeteneğinin tamamen kaybolması.
- Soyut anlamBir sürecin girdi almasına rağmen hiçbir hayır, ıslah, devamlılık ve semere üretemeyerek kendinde son bulması.
- Sistematik karşılıkSistemin aktarım kanallarının tıkanması sonucu geleceğe hiçbir artı değer bırakamayan mutlak akamet durumu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , sürece yapılan girdiyi ve harcanan potansiyeli; ise sistemden doğması beklenen semereyi, hayrı ve ürünü temsil eder. Girdiye bağlı ürün türevinin sıfıra gitmesi, sistemin yapısal kısırlığını; zaman boyunca elde edilen toplam çıktının sıfıra eşit olması ise sürecin ardında hiçbir kalıcı eser veya nesil bırakamayan akamet durumunu ifade eder.