غدر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-د-رالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٢ · الآيات: ٢ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جبليُغَادِرُشفقصغروجدغدروحدويلرأيسيرحصيكبروضعحشر

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ١المجاورة ٢٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غدر

غ - د - ر

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Es geçer

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨٨٠
باب الغين والدال والراء معهما غ د ر، ر غ د، د غ ر، ر د غ، غ ر د مستعملات غدر: غَدَرَ غَدْراً أي: نَقَضَ العَهْدَ ونحوَه. ويقال: غُدَرُ أي يا غَدَارُ، وللمرأة غَدارِ أي يا غَدَارةُ. ويا ابن مَغدِر ويا مَغْدِرُ. ولا يقال: رجل غُدَرُ، لأن "غُدَر" عندهم في حد المَعْرِفةِ، وإذا كان في حد النَّكرِةِ صرف فتقول: رأيت غُدَراً من الناسِ. ورجلٌ مَغْدِرانُ: كثيرُ الغدرِ. والغَديرُ: مستنقع ماء المطر صغيراً
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٢٤
الغَدْرُ: ترك الوفاء، وقد غَدَرَ به فهو غادرٌ وغُدَرٌ أيضاً. وأكثر ما يستعمل هذا في النداء بالشتم يقال: يا غدَرُ: وفي الحديث: "يا غدَرُ، ألستَ أسعى في غدرتك". ويقال في الجمع: يالَ غُدَرَ. وغَدِرَتِ الليلة تَغْدَرُ غَدْراً، أي أظلمت، فهي غَدِرَةٌ. وأغْدَرَتْ فهي مُغْدِرَةٌ. وغَدَرَتِ الناقة أيضاً عن الإبل، والشاةُ عن الغنم، إذا تخلَّفت عنها. فإن تركها الراعي فهي غَديرَةٌ، وقد أَغْدَرَها. والغَدَرُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٣٧١
غ د ر غدر ، غرد ، دغر ، رغد ، ردغ : مستعملة . غدر : قال الليث : تقول : غَدَرَ يَغْدِرُ غَدْراً إذا نقض العهد ونحوه ، ورجلٌ غُدَرٌ وغَدّارٌ وامرأةٌ غَدّارٌ وغَدّارةٌ ، ولا تقول العرب : هذا رجلٌ غُدَرُ لأن الْغُدَرَ في حدّ المعرفةِ عندهم . وقال أبو العباس المبرّد : فُعَلُ إذا كان نَعْتاً نحو : سُكَع وكُتَع وحُطَم فإنه ينصرف . قال الله تعالى : ( يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالاً ) ( البلد : 6 ) . قال : فأما
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٧٧٥
(باب الغين والدال وما يثلثهما) (غدر) الغين والدال والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على تَرك الشيء. من ذلك الغَدْر: نَقْضُ العَهْد وتَرْك الوفاءِ به. يقال غَدَر يَغْدِرُ غَدْراً. ويقولون في الذَّمِّ: يا غُدَرُ، وفي الجمع: يالَغُدَرَ([1]) . ويقال: ليلةٌ غَدِرَةٌ: بيِّنَة الغَدَر، أي مُظْلمة. وقيل لها ذلك لأنّها تُغَادِرُ النَّاسَ في بيوتهم فلا يَخْرُجُون من شدَّة ظُلْمتها. والغَدير: مُستنقَع ماء المطر،
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٢٣
- الغدرك الإخلال بالشيء وتركه، والغدر يقال لترك العهد، ومنه قيل: فلان غادر، وجمعه: غدرة، وغدار: كثير الغدر، والأغدر والغدير: الماء الذي يغادره السيل في مستنقع ينتهي إليه، وجمعه: غدر وغدران، واستغدر الغدير: صار فيه الماء، والغديرة: الشعر الذي ترك حتى طال، وجمعها غدائر، وغادره: تركه. قال تعالى: ﴿لا يغادر صغيرة ولا كبيرة إلا أحصاها﴾ [الكهف/49]، وقال: ﴿فلم نغادر منهم أحدا﴾ [الكهف/47]، وغدرت الشاة:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٣٢
غ د ر يا غدر ويا لغدر ويا غدار‏.‏ وتقول‏:‏ استغزرت الذهاب واستغدرت اللهاب أي صارت غزراً وغدراً والذهبة‏:‏ مطرة شديدة سريعة الذهاب واللهب‏:‏ مهواة ما بين الجبلين‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سنة غدّارة إذا كثر مطرها وقلّ نباتها‏.‏ وفلان ثابت الغدر إذا ثبت في القتال والخِصام، وأصل الغَدَرِ: اللّخاقيق كأنّه يَغْدِر بسالكه، الواحدة: غَدَرَةٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٤٩٢
ابن سيده: الغَدْرُ ضدُّ الوفاء بالعهد. وقال غيره: الغَدْرُ ترك الوفاء؛ غدَرَهُ وغَدَر به يَغْدِرُ غَدْراً. تقول: غَدَرَ إِذا نقض العهد، ورجل غادِرٌ وغَدَّارٌ وغِدِّيرٌ وغَدُور، وكذلك الأُنثى بغير هاء، وغُدَرُ وأَكثر ما يستعمل هذا في النداء في الشتم يقال: يا غُدَرُ وفي الحديث: يا غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى في غَدْرَتكففقال في الجمع: يالَ غُدَر. وفي حديث الحديبية: قال عروة بن مسعود للمُغِيرة: يا
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٤٦
* غ د ر * * الغَدْرُ * ترك الوفاء وبابه ضرب فهو * غَادِرٌ * و * غُدَرٌ * أيضا بوزن عُمر وأكثر ما يُستعمل الثاني في النداء بالشتم فيُقال يا غُدر و * غادَرَهُ * تركه و * الغَدِيرُ * القطعة من الماء يُغادرها السيل وهو فعِيل في معنى مُفاعَل من غادره أو مُفعَل من * أغْدَرَهُ * بمعنى تركه وقيل هو فعيل بمعنى فاعِل لأنه يغْدر بأهله أي ينقطع عند شدة الحاجة إليه والجمع * غُدْرانٌ * و * غُدُرٌ * بضمتين و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٨٥٦
الغدر: ضد الوفاء بالعهد؛ قاله ابن سيده في المحكم. وقال غيره: الغدر: ترك الوفاء، وقيل: هو نقض العهد. وفي البصائر للمصنف: الغدر: الإخلال بالشيء وتركه. وقال ابن كمال باشا: الوفاء: مراعاة العهد، والغدر: تضييعه، كما أن الإنجاز مراعاة الوعد، والخلف تضييعه، فالوفاء والإنجاز في الفعل كالصدق في القول، والغدر والخلف كالكذب فيه. غدره، وغدر به، أي متعديا بنفسه وبالباء كنصر وضرب وسمع الأولان ذكرهما ابن القطاع
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٣٣٠
غَدَرَهُ 1 غَدَرَهُ ذ , (K,) and [more commonly] غَدَرَ بِهِ, aor. غَدِرَ (S, M, IKtt, Msb, K) and غَدُرَ ; (M, IKtt, K;) and غَدِرَ, aor. غَدَرَ , (Lh, K,) but ISd doubts the correctness of this last; (TA;) inf. n. غَدْرٌ, (S, Msb, K,) of غَدَرَ; (S, Msb, TA;) and غَدَرٌ (TA, and so in the CK in the place of غَدْر,) and غَدَرَانٌ, (K, TA,) which are both of غَدِرَ; (TA;) He acted perfidiously,
رابط المدخل

غَدَرَهُ 1 غَدَرَهُ ذ , (K,) and [more commonly] غَدَرَ بِهِ, aor. غَدِرَ (S, M, IKtt, Msb, K) and غَدُرَ ; (M, IKtt, K;) and غَدِرَ, aor. غَدَرَ , (Lh, K,) but ISd doubts the correctness of this last; (TA;) inf. n. غَدْرٌ, (S, Msb, K,) of غَدَرَ; (S, Msb, TA;) and غَدَرٌ (TA, and so in the CK in the place of غَدْر,) and غَدَرَانٌ, (K, TA,) which are both of غَدِرَ; (TA;) He acted perfidiously, unfaithfully, faithlessly, or treacherously, to him; (M, K;) he broke his compact, contract, covenant, or the like, with him; (Msb;) he neglected the performance, or fulfilment, of his compact, &c., with him: (S:) غَدْرٌ is the contr. of وَفَآءٌ, (K,) or of وَفَآءٌ بِعَهْدٍ: (M:) or it signifies the being remiss in a thing, and neglecting it. (B.) -A2- غَدَرَ, aor. غَدِرَ , (T, O, K,) inf. n. غَدْرٌ, (T, O,) He drank the water of the غَدِير [q. v.]: (T, O, K:) and, accord. to the K, غَدِرَ, he drank the water of the sky; but this is a sheer mistake, occasioned by a misunderstanding of a saying in the T; here following: (TA:) Az says that غَدَرَ meaning as expl. above should accord. to analogy be غَدِرَ, like كَرِعَ meaning “ he drank the كَرَع, ” i. e. the water of the sky: (O, TA:) moreover, a distinction is strangely made in the K between the water of the غَدِير and the water of the sky. (TA.) -A3- غَدَرَتْ وَلَدَهَا, said of a woman, is like دَغَرَتْهُ [q. v.]. (TA.) -A4- غَدِرَ, [aor. غَدَرَ , inf. n. غَدَرٌ,] He remained, or lagged, behind; as also ↓ تغدّر, accord. to As, who cites the following verse of Imra-el-Keys: عَشِيَّةَ جَاوَزْنَا حَمَاةَ وَسَيْرُنَا أَخُو الجَهْدِ لَا نَلْوِى عَلَى مِنْ تَغْدَّرَا [In the evening when we passed beyond Hamلh, and our journeying was laborious, we not waiting for such as lagged behind]: but accord. to one relation it is تَعَذَّرَ, which means [the same, or] “ held back, or withheld himself, for a cause rendering him excused. ” (TA.) You say غَدِرَ عَنْ أَصْحَابِهِ He remained, or lagged, behind his companions. (TA.) And غَدِرَتِ النَّاقَةُ عَنِ الاـِبِلِ, (S, K,) and الشَّاةُ عَنِ الغَنَمِ, (S,) The she-camel remained, or lagged, behind the other camels, (S, K,) not coming up to them, (TA,) and so the sheep, or goat, behind the other sheep, or goats. (S.) And غَدَرَ فُلَانٌ بَعْدَ اـِخْوَتِهِ Such a one remained after the death of his brothers. (TA. [But غَدَرَ, here, is app. a mistake for غَدِرَ, unless both forms be allowable.]) -A5- غَدِرَ اللَّيْلُ; (K;) or غَدِرَتِ اللَّيْلَةُ, aor. غَدَرَ , inf. n. غَدَرٌ; and ↓ أَغْدَرَت; (S;) The night became dark: (K:) or became intensely dark. (S.) -A6- غَدِرَتِ الغَنَمُ, (K,) inf. n. غَدَرٌ, (TA,) The sheep, or goats, became satiated in the place of pasture in the first of the growth thereof. (K.) -A7- غَدِرَتِ الأَرْضُ The land abounded with غَدَر [q. v.]. (K.)

غدّر 2 غدّر ذ He cast men, or made them to fall, into what is termed غَدَر [q. v.]; and ↓ اغدر may signify the same. (O.)

غادرهُ 3 غادرهُ ذ , inf. n. مُغَادَرَةٌ (S, K) and غِدَارٌ; (K;) and ↓ اغدرهُ; (S, K;) He left him, or it; (S, K;) he left him, or it, remaining. (K.) It is said in the Kur xviii. 47, لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً It will not leave, or omit, or it will not fall short of, (TA,) a small sin nor a great sin. (Jel.) And in a trad., يَا لَيْتَنِى غُودِرْتُ مَعَ أَصْحَابِ نُحْصِ الجَبَلِ Would that I had [been left behind, and had] suffered martyrdom with the people of the foot of the mountain of Ohud, who were slain there, and the other martyrs: said by Mohammad. (A 'Obeyd.) [See also a verse of 'Antarah cited voce مُتَرَدَّمٌ; and another, of Kutheiyir, voce عَسْبٌ.] ― -b2- اغدر also signifies He left behind. (TA.) You say النَّاقَةَ ↓ اغدر, and الشَّاةَ, He (the pastor) left the she-camel behind the other camels, and the sheep, or goat, behind the other sheep, or goats. (S.) And لَهُ ذٰلِكَ فِى قَلْبِى مَوَدَّةً i. e. [Such a one aided me, and that] left remaining [in my heart a love for him]. (Lh, TA.)

4 أَغْدَرَ see 3, in four places: -A2- and see also 1: -A3- and 2.

5 تَغَدَّرَ see غَدِرَ.

استغدر 10 استغدر ذ It (a place) had in it pools of water left by a torrent or torrents. (K.) ― -b2- And اِسْتَغْدَرَتْ هُنَاكَ غُدُرٌ Pools of water left by a torrent or torrents became formed there. (S.)

غَدَرٌ غَدَرٌ ذ ; pl. غُدُورٌ: see غُدْرَةٌ, in three places. ― -b2- [Hence,] one says, أَلْقَتِ النَّاقَةُ غَدَرَهَا The she-camel cast forth what her womb had left remaining in it of blood and foul matter [after her bringing forth]. (TA.) And أَلْقَتِ الشَّاةُ غُدُورَهَا The ewe, or she-goat, cast forth the water and blood and other remains in her womb after bringing forth. (TA.) ― -b3- And فِى النَّهْرِ غَدَرٌ In the river, or rivulet, is slime remaining when the water has sunk into the earth. (TA.) -A2- غَدَرٌ signifies also A place such as is termed ظَلِف [app. as meaning hard, and that does not show a footmark, or rugged and hard], abounding with stones: (S, O, TA:) or a place abounding with stones, difficult to traverse: (TA:) or any difficult place, through which the beast can hardly, or in nowise, pass: (K:) or soft ground, in which are [trenches, or channels, such as are termed] لَخَاقِيق: (TA:) or burrows, (Lh, S, K, TA,) and banks, or ridges, worn and undermined by water, (Lh, TA,) and uneven لَخَاقِيق in the ground: (Lh, S, K, TA: [and the like is also said in the TA on the authority of As:]) and stones (K, TA) with trees; thus accord. to AZ and IKtt: (TA:) and anything that conceals one, and obstructs his sight: pl. أَغْدَارٌ. (TA.) ― -b2- [Hence,] one says, مَا أَثْبَتَ غَدَرَهُ, meaning مَا أَثْبَتَهُ فِى الغَدَرِ [How firm is he in traversing the rugged and hard and stony place! &c.]: this is said of the horse: and also (assumed tropical:) of the man when his tongue is firm in the place of slipping and of contention or litigation: (S, TA:) or, accord. to Lh, it means (assumed tropical:) how firm, or valid, is his argument, or plea, and how seldom does harm in consequence of slipping and stumbling befall him! or, accord. to Ks, how firm is what remains of his intellect or understanding! but ISd says that this explanation did not please him. (TA.) And فَرَسٌ ثَبْتُ الغَدَرِ A horse firm, or steady, in the place of slipping. (Ibn-Buzurj, TA.) And رَجُلٌ ثَبْتُ الغَدَرِ (tropical:) A man firm, or steadfast, in fight, or conflict, (S, K, TA,) or in altercation or disputation, or in speech, (S accord. to different copies,) or and in altercation or disputation, (K, TA,) and in speech; (TA;) and also in everything that he commences. (K, TA.) And accord. to Ibn-Buzurj one says, اـِنَّهُ لَثَبْتُ الغَدَرِ, meaning (assumed tropical:) Verily he is strong in talking or discoursing, with men, and in contending, or disputing, with them. (L.) [See also ثَبْتٌ.]

غَدِرٌ غَدِرٌ ذ [part. n. of غَدِرَ]. ― -b2- See غَادِرٌ, last sentence but one. -A2- And see also غَدُورٌ. -A3- You say also لَيْلَةٌ غَدِرَةٌ and ↓ مُغْدِرَةٌ (S, K) meaning A dark night; (K;) as also ↓ غَدْرَآءُ: (IKtt, TA:) or an intensely-dark night, (S,) in which the darkness confines men in their places of alighting or abode, and their shelter, so that they remain behind: or, as some say, such a night is termed ↓ مُغْدِرَةٌ because it casts him who goes forth therein into the غدر [i. e. غَدَر]. (L, TA.)

غُدَرُ غُدَرُ ذ and غُدَرٌ: see غَادِرٌ, in six places: -A2- and for غُدَرٌ, see also غَدِيرٌ.

غَدْرَةٌ غَدْرَةٌ ذ [an inf. n. un., signifying An act of perfidy. unfaithfulness, faithlessness, or treachery]: see two exs. voce غَادِرٌ.

غُدْرَةٌ غُدْرَةٌ ذ and ↓ غِدْرَةٌ, (K,) or ↓ غِدَرَةٌ, (ISk, Az, TA,) and ↓ غَدَرَةٌ and ↓ غَدَرٌ, (Lh, TA,) and ↓ غُدَارَةٌ, with damm, (K,) or ↓ غِدَارَةٌ, (as written in the L,) A portion that is left, or left remaining, of a thing; (K, * TA;) a remain, remainder, remnant, relic, or residue: (Lh, ISk, Az, L:) the pl. of غُدْارَةٌ is غُدْرَاتٌ (K) [and accord. to analogy غُدَرَاتٌ and غُدُرَاتٌ] and app. غُدَرٌ; (TA;) and that of ↓ غِدَرَةٌ [or ↓ غِدْرَةٌ] is غِدَرٌ and غِدَرَاتٌ; (ISk, Az;) and that of ↓ غَدَرٌ is غُدُورٌ. (TA.) You say, عَلَى مِنَ الصَّدَقَةِ ↓ فُلَانٍ غِدَرٌ Such a one owes arrears of the poor-rate. (ISk.) And عَلَى بَنِى فُلَانٍ مِنَ الصَّدَقَةِ ↓ غَدَرَةٌ and ↓ غَدَرٌ The sons of such a one owe an arrear of the poor-rate. (Lh, L.) And مِنْ مَرَضٍ ↓ بِهِ غَادِرٌ In him is a relic of disease; like غَابِرٌ. (TA.)

غِدْرَةٌ غِدْرَةٌ ذ , and the pl. غِدَرٌ: see غُدْرَةٌ, in three places.

غَدَرَةٌ غَدَرَةٌ ذ : see غُدْرَةٌ, in two places. غِدَرَةٌ, and the pl. غِدَرٌ: see غُدْرَةٌ, in three places.

غَدْرَآءُ غَدْرَآءُ ذ Darkness. (K.) ― -b2- See also غَدِرٌ. -A2- أَرْضٌ غَدْرَآءُ Land abounding with places of the kind termed غَدَر. (IKtt, TA.)

غَدَارِ غَدَارِ ذ : see غَادِرٌ.

غَدُورٌ غَدُورٌ ذ : see غَادِرٌ, in two places. -A2- Also A she-camel that remains, or lags, behind the other camels: (K, TA:) in some of the copies of the K غَدُورَةٌ, with ة; but the former is the right. (TA.) And غَبِرَةٌ غَمْرَةٌ ↓ نَاقَةٌ غَدِرَةٌ A she-camel that remains, or lags, behind the other camels, in being driven. (Lh.)

غَدِيرٌ غَدِيرٌ ذ A pool of water left by a torrent: (A 'Obeyd, S, M, K:) of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مُفَاعِلٌ, from غَادَرهُ, or مُفْعَلٌ, from أَغْدَرَهُ; or, as some say, of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure فَاعِلٌ; (S;) because it is unfaithful to those who come to it to water, failing when much wanted: (S, * TA:) but it is a subst.; [not an epithet; or an epithet in which the quality of a subst. predominates, and only used as a subst.:] you do not say هٰذَا مَآءٌ غَدِيرٌ: (Lh:) or a place in which rain-water stagnates, whether small or large, not remaining until the summer: (Lth:) or a river: (Msb:) [but this is extr.:] pl. [of pauc. أَغْدِرَةٌ, (occurring in a verse cited voce اـِلَّا, &c.,) and of mult.] غُدْرَانٌ (S, Msb, K, TA) and غُدُرٌ (S, Nh, L, TA,) which last is sometimes contracted into غُدْرٌ: (TA:) in the K, the last pl. is said to be of the measure of صُرَدٌ; [i. e. ↓ غُدَرٌ;] but this is inconsistent with what is said in other lexicons, as shown above: and it is also said in the K that غُدَرٌ signifies the same as غَدِيرٌ, in the sense first given above; but it appears that this is a pl. of غُدْرَةٌ; and that, in the K, we should read, for وَالغَدِيرُ، كَالغَدِيرِ, and place this before, instead of after, its explanation. (TA.) ― -b2- Hence, (tropical:) A piece of herbage; (TA;) as also ↓ غَدِيرَةٌ: pl. غُدْرَانٌ: (K, TA;) this is the only pl. (TA.) ― -b3- Hence also, (TA,) (tropical:) A sword; (K, TA;) like as it is called لُجٌّ. (TA.) ― -b4- And ↓ غَدِيرَةٌ also signifies A she-camel left by the pastor (S, K) behind the other camels; and in like manner, a sheep, or goat. (S.)

غُدَارَةٌ غُدَارَةٌ ذ or غِدَارَةٌ: see غُدْرَةٌ.

غَدِيرَةٌ غَدِيرَةٌ ذ : see غَدِيرٌ, last two sentences. -A2- Also A portion, or lock, or plaited lock, of hair, hanging from the head; syn. ذُؤَابَةٌ: (S, K:) accord. to Lth, every عَقِيصَة is a غَدِيرَة; and the غَدِيرَتَانِ are the two portions, or locks, or plaited locks, of hair (ذَؤَابَتَانِ) which fall upon the breast: (TA:) pl. غَدَائِرُ: (S, K:) or غدائر pertain to women, and are plaited; and ضَفَائِر, to men. (TA.) -A3- غَدِيرَةُ الحَائِكِ means The hollow, in the ground, in which the weaver puts his legs, or feet: also called الوَهْدَةُ. (Mgh in art. وهد.)

غَدَّارٌ غَدَّارٌ ذ : see غَادِرٌ; the first and third, in two places.

غَدِّيرٌ غَدِّيرٌ ذ : see غَادِرٌ; the first and third, in two places.

غَدَّارَةٌ غَدَّارَةٌ ذ : see غَادِرٌ; the first and third, in two places.

غَادِرٌ غَادِرٌ ذ and ↓ غُدَرٌ [respecting which see below] (S, K) and ↓ غَدُورٌ and ↓ غَدَّارٌ and ↓ غِدِّيرٌ (K) are epithets applied to a man [and signifying, the first, Perfidious, unfaithful, faithless, or treacherous; or acting perfidiously, &c.; and the rest, very perfidious, &c.]: (S, K:) and ↓ غَدُورٌ and ↓ غَدَّارٌ and ↓ غَدَّارَةٌ are epithets applied to a woman [and signifying as above]: (K:) but ↓ غُدَر is mostly used in calling to a man and reviling him: (S:) you say to a man, يَا غُذَرُ [O very perfidious man]; (S, K;) and in like manner, ↓ يَا مَغْدَرُ, and ↓ يا مَغْدِرُ, and ↓ يَا ابْنَ مَغْدَرٍ, and ↓ يا ابن مَغْدِرٍ, all determinate; (K, TA;) and to a woman, ↓ يا غَدَارِ, like قَطَامِ: (K:) [accord. to some, ↓ غُدَر is only used in this manner, and is therefore without tenween; for] it is said that رَجُلٌ غُدَرُ is not allowable, because غُدَرُ is determinate: but Sh says رَجُلٌ غُدَرٌ, writing it, says Az, with tenween, contr. to what Lth says; and this is correct; a word of the measure فُعَل being imperfectly decl. [only] when it is a determinate subst., like عُمَرُ and زُفَرُ: and IAth says that غُدَرُ is altered from its original form, which is غَادِرٌ, for the sake of intensiveness: (TA:) in the pl. [sense] you say يَالَ غُدَرَ, (S,) or يَا لَغُدَرَ, [for يَا آلَ غُدَرَ, (see the letter ل, and see آلٌ, in art. اول,)] like يَا لَفُجَرَ. (TA.) It is said in a trad., ↓ يَا غُدَرُ ↓ أَلَسْتُ أَسْعَى فِى غَدْرَتِكَ [app. meaning, O thou very perfidious: am I not striving, or labouring, in respect of thine act of perfidy, to rectify it?]. (S: but in one copy, غُدْرَتِكَ.) And in another trad., relating to El-Hodeybiyeh, وَهَلْ ↓ يَا غُدَرُ اـِلَّا بِالْأَمْسِ ↓ غَسَلْتَ غَدْرَتَكَ [O thou very perfidious: and didst thou wash away thine act of perfidy save yesterday?]: said by 'Orweh Ibn-Mes'ood to El-Mugheereh. (TA.) And in another trad., ↓ اِجْلِسْ غُدَرُ [Sit thou, O very perfidious]; for يَا غُدَرُ: said by 'ءïsheh to El-Kلsim. (TA.) ― -b2- [Hence,] ↓ سِنُونَ غَدَّارَةٌ (tropical:) Years in which is much rain and little herbage; from [the inf. n.] الغَدْرُ; i. e. that excite people's eager desire for abundance of herbage, by the rain, and then fail to fulfil their promise. (TA.) ― -b3- [And ↓ غَدِرٌ is app. syn. with غَادِرٌ; for] غَدِرَةٌ occurs in a trad. applied to land (أَرْض), as though meaning (assumed tropical:) Not producing herbage bountifully; or giving growth to herbage, and then soon becoming blighted, or blasted; wherefore it is likened to the غَادِر, who acts unfaithfully. (TA.) -A2- See also غُدْرَةٌ, last sentence.

مَغْدَر مَغْدَر ذ and مَغْدِر: see غَادِرٌ, each in two places.

لَيْلَةٌ مُغْدِرَةٌ لَيْلَةٌ مُغْدِرَةٌ ذ : see غَدِرٌ, in two places.

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٩٧
غَدَرَ غَدَرَ I , U ( n. ac. غَدْر 1 , غَدَرَاْن 36 ) a. [ acc. or Bi ], Betrayed; deceived; left in the lurch, abandoned, forsook, deserted. b. I ( n. ac. غَدْر 1 ), Drank of a spring. غَدِرَ غَدِرَ A ( n. ac. غَدَر 4 ) a. [ 'An ], Lagged behind; forsook, deserted. b. Was rocky, stony. c. see IV (c) . غَدَّرَ غَدَّرَ II , a. Betrayed &c. غَاْدَرَ غَاْدَرَ III , a. Left, behind.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٨٬٠٥٢
غدر غَدِرَ - يَغْدَرُ - غَادَرَ - يُغََادِرُ غَدِرَ - يَغْدَرُ + كائن + كائناً أو مكاناً: خَلَّفه وتركه وفرط به وانتقل إلى غيره غَدْر - الغدر: ترك الوفاء بالعهد، وتخليفه وعدم الالتزام به غادَرَ - يُغََادِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: على وزن " فاعـَلَ " من " غَدِرَ - يَغْدَرُ ": يتبادل مع آخر فعل " غَدِرَ - يَغْدَرُ ": يُهْمِل ويُضَيِّع كل
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٢٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. وحد

    الآيات المشتركة: ٢ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  2. رأي

    الآيات المشتركة: ٢ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  3. برز

    الآيات المشتركة: ١ · Bariz çıkıntı demektir

  4. حصي

    الآيات المشتركة: ١ · Hasiy, Çakıl taşı demektir

  5. شفق

    الآيات المشتركة: ١ · Akşam karanlığında gökte meydana gelen kızıl aydınlıktır

  6. صغر

    الآيات المشتركة: ١ · Küçük

  7. وضع

    الآيات المشتركة: ١ · Koyar

  8. حضر

    الآيات المشتركة: ١ · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir

  9. سير

    الآيات المشتركة: ١ · Gezerler

  10. ويل

    الآيات المشتركة: ١ · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir

  11. جبل

    الآيات المشتركة: ١ · Dağ anlamındadır

  12. حشر

    الآيات المشتركة: ١ · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. وَيَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبَالَ وَتَرَى الْأَرْضَ بَارِزَةً وَحَشَرْنَاهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ أَحَدًا

    Es geçeriz

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغدر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerترك, نكث, خلف
Zıt Kökوفى
Çekirdek Özet 1Bir şeyi geride bırakmak, arkada terk edip geçmek, selin geride su birikintisi bırakması
Çekirdek Özet 2Kapsam dışı bırakmamak, hesaptan veya haşirden hiçbir ferdi ya da ameli es geçmemek
Çekirdek Özet 3Ahdi terk etmek suretiyle bağı koparmak; mutlak kayıt sisteminde sıfır kayıp ve tam kuşatma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca ahlaki bir kusur olan hıyanet ile sınırlayıp Kur'an'daki nesnel dışarıda bırakmama ve tam ihata anlamını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غدAkış, ayrılma, öne veya arkaya doğru kopup belirsizleşme; nitekim غدو kökünde sabah erken ayrılıp gitme, غدق kökünde ise suyun bolca akıp ayrılması görülürرÇekirdeğe eklenen tepe ve süreklilik bildiren ses unsuru, eylemi geride bir iz veya artık bırakacak şekilde arkada terk etmeye ve sınır dışına itmeye dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غgöz; görme, bilme, kaynakErken alfabede ayın harfinin türevi olup boğazdan gelen hırıltılı ses yapısıyla örtülme, perdelenme, gözden kaçırma ve bulanıklık hareketini temsil eder
دkapı; giriş, geçiş, hareketBir eşikten geçişi, bir alandan diğerine çıkışı ve arkada bırakılan geçiş noktasını betimler
رinsan başı; baş, ilk, üstEylemin nihai sonucunu, yönelimini ve süreç boyunca arkada kalan sınır hattını vurgular
غدرEşikten geçip öteye giderken arkada bir şeyi gözden çıkarıp bırakmaBir sınır veya menzil aşılırken nesnenin ya da ahdin arkada terk edilmesi, sınırın ötesine geçilirken parçanın dışarıda bırakılması hareketini oluşturur

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi arkada bırakmak ve terk etmektir. Nitekim sel akıp gittikten sonra çukurda geride kalan su birikintisine غَدِير, sürüden geride kalan koyuna غَدِيرَة denir.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays Muallaka'sında kadının arkaya salınan ve serbest bırakılan saç örgülerini nitelerken bu kökü kullanır: غَدائِرُهُ مُسْتَشْزِراتٌ إلى العُلَى
Erken Arapça kullanımHudeybiye günü Urve b. Mes'ûd'un el-Mugīre b. Şu'be'ye hitabında kökün ahdi terk etme anlamı şahittir: يا غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى في غَدْرَتك

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü'l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça غدر kökü, merkezi Sami gövdesinde özellikle ayrılma, geride bırakma ve bir bütünden koparıp terk etme semantik ekseninde yer alır. İbranice ve Aramice katmanlarda benzer fonetik dizilimler genellikle gedik açma, çit çekme veya taş duvarla ayırma ekseninde (גדר / gādar) gelişmişken, Arapçada boğaz ünsüzü غ ile başlayan biçim doğrudan arkada bırakma, terk etme, bağı çözüp geçme ve akıntıdan arta kalan durgun su çukuru manasına özelleşmiştir. Bu durum, kökün Sami kök ailesi içinde mekânsal bir engelden ziyade, hareket halindeki bir unsurun geride bıraktığı artık veya ihmal edilen parça kavramına odaklandığını gösterir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi arkada terk etmekSuyun geride bıraktığı gölet ve ahdin terk edilmesi bu fiziksel kökten türerKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami dillerindeki ayırma ve sınırlama kökleriArapçada sınırın gerisinde terk etme ve kopma yönünde semantik daralma göstermiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda doğrudan düzenli ses ve anlam denkliği tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs ve Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غدرAnlamlıTerk etmek, arkada bırakmakAhdi bozmak, geride kalmak, bir şeyi dışarıda bırakmakHedef kök; Kur'an'da geçer
غردAnlamlıŞakımak, ses çıkarmakKuşun veya devenin sesini boğazında dalgalandırarak ötmesiKur'an'da geçmez
دغرAnlamlıİtmek, dalmakAnsızın hücum etmek, bir şeyin içine birdenbire girmekKur'an'da geçmez
درغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
رغدAnlamlıBolluk ve genişlikGeçimin zahmetsiz, bol ve geniş olmasıKur'an'da geçer
ردغAnlamlıÇamur ve balçıkYürümeyi zorlaştıran yoğun su ve toprak karışımıKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غدرMerkezTerk etmek, geride bırakmakBir bütünden bir parçayı dışarıda bırakmak veya ahdi bozup arkaya atmakHem fiziksel geride bırakmayı hem ahlaki taahhüdü terk etmeyi kapsar
تركKomşuBırakmak, vazgeçmekKasıtlı veya doğal olarak bir şeyi olduğu yerde bırakmakغدر kökünde özellikle sayım, kuşatma veya ahit bağlamında geride bırakma vurgusu vardır
نكثKomşuAhdi çözmekİpi büklümünden çözmek gibi bağı gevşetip feshetmekنكث örülmüş bağı doğrudan çözmeyi, غدر ise taahhüdü arkada terk etmeyi ifade eder
خلفKomşuArkada kalmak, vaadi tutmamakZaman veya mekân bakımından geriye düşmek ve söze muhalefet etmekخلف vaadin içeriğini yerine getirmemektir, غدر ise bağı tamamen terk edip geçmektir
وفىZıtTamamlamak, gereğini yerine getirmekBorcu ve sözü eksiksiz yerine getirip hiçbir şeyi açıkta bırakmamakغدر kökünün zıddı olarak tam teslimiyet ve taahhüde bütünüyle sadık kalmaktır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغدرTerk etmek, dışarıda bırakmakBir şeyi arkada bırakmak, sayımda atlamak veya ahdi terk etmekKesin
Latincepraeterire, relinquereEs geçmek, geride bırakmakBir unsuru hesaba katmayıp geride bırakma hareketini karşılarGüçlü
İngilizceto leave behind, to omit, to betrayGeride bırakmak, atlamak, hıyanet etmekOmit eylemi sayım dışı bırakmayı, betray ise ahdi bozmayı karşılarKesin
Almancaauslassen, zurücklassen, hintergehenAtlamak, geride bırakmak, aldatmakAuslassen hariç tutmayı, zurücklassen fiziksel geride bırakmayı verirGüçlü
Fransızcaomettre, laisser en arrière, trahirAtlamak, arkada bırakmak, ihanet etmekOmettre kayıt dışı bırakma yönünü, trahir ahit bozma yönünü karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُغَادِرُKayıt dışı bırakmak, sayımda es geçmekAmel defterinin küçüklü büyüklü hiçbir davranışı atlamadan kaydettiğini anlatan hesap sahnesi (Kehf 18:49)
نُغَادِرْGeride bir tek fert bırakmamak, dışarıda tutmamakKıyamet günü bütün insanların istisnasız diriltilip mahşer meydanına toplanması bağlamı (Kehf 18:47)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ilim ve adaletAllah'ın ilminin ve amel defterinin hiçbir fiili atlamaması; haşirde hiçbir ferdin gözden kaçmamasıİhatada sıfır eksiklik ve tam kuşatma
FıkıhAkitler ve emanet hukukuVerilen söze, yapılan anlaşmaya ve emanete hıyanet etmeksizin sadık kalma zorunluluğuAhdin tek taraflı terk edilmesinin haramlığı
TefsirKehf Suresi tefsiriAmel defterinin inceliği karşısında suçluların dehşeti ve mutlak ihsâ hakikatiSayım ve kayıt sisteminde hiçbir parçanın es geçilmemesi
HadisAhlak ve emanetKıyamet günü her ahdini bozan ve hıyanet eden için dikilecek tanıtıcı sancak rivayetleriVerilen sözü arkaya atmanın ahlaki ve cezai vebali

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi hesaplaşmaMutlak ihataSıfır kayıpİlahi sistemde hiçbir amelin ve hiçbir ferdin sistem dışına kaçamayacağını gösterirKesin
İlmiVeri tabanı ve arşivlemeTam kayıtlılıkDışarıda bırakmamaEksiksiz bir bilgi yapısında hiçbir verinin filtrelenip es geçilmemesi ilkesidirGüçlü
SiyasiUluslararası muahedelerAhde vefaİtimat tesisiSiyasi otoritelerin imzaladıkları taahhütleri keyfi biçimde terk etmesini engellerGüçlü
İktisadiMuhasebe ve denetimEksiksiz bilançoAçık bırakmamaMali kayıtlarda en küçük meblağın dahi kayıt dışı bırakılmaması güvencesidirGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümeler teorisinde evrensel küme ve tam kapsama (U∖A=∅)Bir kümeleme işleminde tanımlanan evrenin hiçbir elemanı dışarıda bırakılmaksızın taranması ve işlenmesiGüçlü
Beşeri bilimlerHukukta sözleşmeye bağlılık ve kusursuz sorumlulukTarafların üstlendikleri hukuki yükümlülüklerden hiçbir maddeyi tek taraflı olarak devreden çıkarmamasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bireysel ve ahlaki bir hıyanet veya arkadan vurma anlamıyla sınırlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, nesnel bir kayıt ve toplama sürecinde hiçbir unsurun gözden kaçırılmaması ve dışarıda bırakılmamasıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKehf Suresi'ndeki ayetleri ahlaki bir sadakatsizlik gibi okuyarak ilahi muhasebenin mutlak kapsayıcılığı ve sistemsel tamlığı fikrini yitirmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İlahi adaletin ve bilginin mutlaklığını, haşir ve amel defteri sahnelerinde hiçbir detayın atlanamayacağını en somut şekilde bildirdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mahşer günü insanların eksiksiz toplanmasını ve amel defterinin kusursuz kaydını bildiren Kehf Suresi ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Küçük görülen günahların veya unutulan amellerin hesap dışı kalacağı vehmini ortadan kaldırarak tam sorumluluk bilincini kurar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir bütünü hareket ettirirken veya bir menzilden geçerken arkada bir parçayı terk etmek, selin geride su bırakması gibi bir nesneyi dışarıda bırakmak.
  • Soyut anlamBir sayım, ihata, hesap veya taahhüt sürecinde herhangi bir unsuru atlamamak, es geçmemek ve kayıt dışı bırakmamak.
  • Sistematik karşılıkBütüncül bir kümede tam taranırlık; sisteme dahil olan her bir elemanın mutlak şekilde korunduğu ve hiçbir istisnanın oluşmadığı kapalı devre muhasebe.
  • LaTeX modeliA⊆B  ⟹  ∀x (x∈A  ⟹  x∈B)veA∖B=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde A kümesi gerçekleşen tüm fiilleri veya toplanacak fertleri, B kümesi ise ilahi kaydı ve haşir alanını temsil eder. A∖B=∅ ifadesi, A kümesine ait olup da B kümesinin dışında kalan, yani geride bırakılan veya es geçilen hiçbir elemanın bulunmadığını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ