ترك

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ت-ر-كالصيغ: ٢٣ · الجذور المجاورة: ٦٩ · الآيات: ٣٧ · السور: ٢٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سدسأخرفرضحظظتَرَكْتُمُوهَاتَرَكْنَتَرَكْتُتركنصفولدمثلبِتَارِكِيوصيورثتَرَكَنسو

الجذرالصيغ ٢٣الآيات ٣٧السور ٢٠المجاورة ٦٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ترك

ت - ر - ك

جذر
  • الورود: ٤٣
  • الآيات: ٣٧
  • الصيغ: ٢٣
  • المعاجم: ١٣

Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٥٥
الكاف والتاء والراء معهما ك ت ر، ت ك ر، ت ر ك، ر ت ك مستعملات كتر: الكَتْر: جوز كل شيء. أي: أوسطه. ويقال للجمل الجسيم: عظيم الكَتْر، وللرجل الشريف: إنه لرفيع الكَتْر في الحسب ونحوه. والكَتْرُ: مشية فيها تخلج كمشية السكران. تكر: التَّكُّرَى: القائد من قواد السند، وجمعه تَكاكِرة، قال: لقد علمت تكاكرةُ ابن تيري غداة البد أنـي هـيرزي ترك: التَّرْكُ: ودعك الشيء تتركه، والإتَّراك: الافتعال.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢١٨
تَركْتُ الشيء تَرْكاً: خلّيته. وتَراكِ، بمعنى اتْرُكْ، وهو اسمٌ لفعل الأمر. وقال: تَراكِها منإبلٍ تَراكِهأ أَما ترى الموتَ لدى أَوْراكِها وقال فيه فما اتِّرَكَ، أي ما تَرَكَ شيئاً. وتَرِكةُ الميّت: تُراثه المتروك.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٢٨
ك ت ر كتر ، كرت ، ترك ، رتك ، تكر : ( مستعملة ) . كتر : ( أبو عبيد ) : الكَتْرُ ، والكتَرُ : السَّنام العظيم . ويقال : الكَتْرُ : بناءٌ مثل القُبَّةِ ، شُبِّه السَنَامُ بهِ . وقال الليث : الكَتْرُ : جَوْزُ كل شيء أي أوْسَطُه ، وأصلُ السنامِ : كترٌ ، يقال للجمل الجسيم : إِنه لعظيم الكتر ، ويُقال للرجلِ : إِنه لرفيع الكِتْرِ في الحسبِ ونحوِه . وقال علقمة بن عَبَدَةَ يصف ناقة : قَدْ عُرِّيَتْ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٧١٥
(باب التاء والراء وما يثلثهما) (ترز) التاء والراء والزاء كلمةٌ واحدة صحيحة. تَرِزَ الشّيءُ صَلُبَ. وكلُّ مستحكِمٍ تارز. والميِّت تارزٌ؛ لأنَّه قد يَبِسَ. قال: * كأنَّ الذي يُرمَى من الوحشِ تارِزُ([1]) * وقال امرؤ القيس -ويدلّ على أنّ التارز الصُّلب -: بعَِجْلَِزَةٍ قد أتْرَزَ الجَرْيُ لَحْمَها *** كميتٍ كأنّها هِراوةُ مِنوالِ([2])ويقال أتْرَزَتِ المرأةُ حَبْلَها: فتلَتْه([3]) فتلاً شديداً.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٠٩
- ترك الشيء: رفضه قصدا واختيارا، أو قهرا واضطرارا؛ فمن الأول: ﴿وتركنا بعضهم يومئذ يموج في بعض﴾ [الكهف/99]، وقوله: ﴿واترك البحر رهوا﴾ [الدخان/24]، ومن الثاني: ﴿كم تركوا من جنات﴾ [الدخان/25]، ومنه: تركة فلان لما يخلفه بعد موته، وقد يقال في كل فعل ينتهي به إلى حالة ما تركته كذا، أو يجري مجرى جعلته كذا، نحو: تركت فلانا وحيدا. والتريكة أصله: البيض المتروك في مفازته، ويسمى بيضة الحديد بها كتسميتهم
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٣٤
ت ر ك تركه ترك ظبي ظله‏.‏ وترك فلان مالاً وعيالاً‏.‏ وأخرجوا الثلث من تركته‏.‏ وتاركه البيع وغيره وتتاركـوا الأمـر فيمـا بينهـم‏.‏ وقـال فيـه فمـا اتَّـرك‏.‏ ومن بذل نفسه فما اترك ولا مترك‏.‏ وفتل الحبل حتى تركه شديداً‏.‏ وتركته حزر السباع‏.‏ وتقول‏:‏ تراك تراك صحبة الأتراك‏.‏ ورعوا الكلأ وتركوا منه ترائك أي بقايا‏.‏ وفلانة تريكة‏:‏ متروكة لا تتزوج‏.‏ ولا بارك الله عليه ولا تارك ولا
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬١٨٥
التَّرْكُ: وَدْعُك الشيء، تَركه يَتْرُكه تَرْكاً واتَّرَكه. وتَرَكْتُ الشيءَ تَرْكاً: خليته. وتارَكْتُه البيع مُتارَكَةً. وتَراكِ: بمعنى اتْرُك، وهو اسم لفعل الأَمر؛ قال طفيل بن يزيد الحارثي: تَراكِها من إِبل تَراكِها أَما تَرَى المَوْت لَدَى أَوْراكِها؟ وقال فيه: فما اتَّرَكَ أَي ما تَرَكَ شيئاً، وهو افْتَعل. وفي الحديث: العهد الذي بيننا وبينهم الصلاةُ، فمن تركها فقد كفر، قيل: هو لمن تركها مع
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٤٠
* ت ر ك * * تَرَك * الشيء خلاّه وبابه نصر و * تارَكَهُ * البيع * مُتاركَةً * و * تَرِكَةُ * الميت تراثه المتروك و * التُّرْكُ * جيل من الناس
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٩٢٨
تركه يتركه تركا وتركانا بالكسر وهذه عن الفراء، واتركه كافتعله، وفي الصحاح قال فيه: فما اترك، أي: ما ترك شيئا، وهو افتعل: ودعه. قال شيخنا: وفيه استعمال الذي أماتوه. قلت: وفسره الجوهري بخلاه، وكذلك في الأساطير والعباب، قال شيخنا: وفسره أهل الأفعال بطرحه وخلاه. قلت: ولفظ الودع وقع في المحكم، فإنه قال: الترك: ودعك الشيء، تركه يتركه تركا. قال شيخنا: وقد يعلق الترك باثنين، فيكون مضمنا معنى صير، فيجري
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٠٬٧٠٠
تَرَكَهُ 1 تَرَكَهُ رك ترك تركه تركة تركي , (S, M, Msb, K, &c.,) aor. تَرُكَ , (S, M,) inf. n. تَرْكٌ (S, M, Msb, K, &c.) and ترْكَانٌ, with kesr, (Fr, K,) He left it, forsook it, relinquished it, abandoned it, deserted it, or quitted it; either intentionally, and by choice, or by constraint, and of necessity: (Er-Rلghib, TA:) he left it, forsook it, &c., as above; namely, a thing that he
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٥٢
تَرَكَ تَرَكَ U ( n. ac. تَرْك 1 ), a. Left, abandoned, forsook, relinquished. b. Neglected; overlooked, omitted. تَاْرَكَ تَاْرَكَ III , a. see I (a) . b. Made peace, made a truce with. تَرْكَة تَرْكَة 1t , ( pl. تَرَاْئِكُ 46 ), a. Inheritance, heritage. b. Egg-shell. تُرْك تُرْك 3 a. [ art. ], The Turks. تُرْكِيّ تُرْكِيّ 3yi , ( pl. أَتْرَاْك 38 ), a. A Turk. b. Turkish.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٠٬٧٩٩
ترك تَرَكَ - يَتْرُكُ - تارِك تَرَكَ - يَتْرُكُ + كائن + شيئاً: يُفْلِتُه بعد أن كان ممسكاً به: يتخلى عن الارتباط والتلازم معه في وجوده وفعله: يجعل الشيء يستقل بأمره وحركته، ويتحرك بحسب وضع جديد مستقل، بعد أن كان ملازماً لهذا الآخر في أمره وحركته ﴿إني تركت ملة قوم لا يؤمنون بالله﴾ تَرَكَ - يَتْرُكُ + كائن + شيئاً + في كائن أو شيء { وتركهم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٩ (الإجمالي: ٢٢٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نصف

    الآيات المشتركة: ٣ · Yarısı

  2. ولد

    الآيات المشتركة: ٦ · “Yavru” demektir

  3. أخر

    الآيات المشتركة: ٨ · Uhur ense demektir

  4. وصي

    الآيات المشتركة: ٣ · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…

  5. حظظ

    الآيات المشتركة: ٢ · Huzve atışlardaki hedef demektir

  6. ثلث

    الآيات المشتركة: ٣ · Sülle çokluk demektir

  7. ورث

    الآيات المشتركة: ٣ · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…

  8. سدس

    الآيات المشتركة: ٢ · سندس Hint kumaşıdır

  9. مثل

    الآيات المشتركة: ٥ · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  10. قرب

    الآيات المشتركة: ٤ · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  11. فرض

    الآيات المشتركة: ٢ · Farz (dat) Ayırmada ayrılacak yerin belirtildiği yer…

  12. نسو

    الآيات المشتركة: ٣ · Kadınlar

الآيات التي ورد فيها(٣٧)

  1. كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ

    Bıraktı

  2. … يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ إِنَّ فِي …

    Bıraktı

  3. لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا

    Bıraktı

  4. لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا

    Bıraktı

  5. … فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ …

    Bıraktı

  6. … فَلَهَا النِّصْفُ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ …

    Bıraktı

  7. وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ …

    Bıraktı

  8. وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا

    Bıraktı

  9. … لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ فَإِنْ …

    Bıraktı

  10. … لَهَا وَلَدٌ فَإِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ …

    Bıraktı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökترك
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerودع, خلوا, هجر, نبذ
Zıt Kökأخذ
Çekirdek Özet 1Bir şeyi geride bırakmak, tahliye etmek, temas ve ilgiyi kesip terk etmek
Çekirdek Özet 2İlahi hüküm, miras, emanet veya ibret vesilesi olarak geriye kalanı muhafaza veya ihmal etme
Çekirdek Özet 3Fiilin sonlanmasıyla geriye kalan durumun hukuki, ahlaki veya ontolojik bir sabiteye dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «vazgeçme» sayarak Kur'an'daki miras hukuku, geriye ibret bırakma ve hal değiştirme boyutlarını göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ترYerleşik olandan ayrılma, gevşeme, dökülme veya tabakanın açığa çıkması; nitekim ترب toprağa bulanma ve toprağa saçılmayı, ترف nimetle gevşeyip çözülmeyi ifade ederكAçılma ve gevşeme hareketini somut bir nesneden veya durumdan el çekme, onu geride kendi haline salma ve bağı kesin olarak koparma yönünde daraltmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
تİşaret, sınır çizgisi, antlaşma ve sonlanma imgesiHarekette bir sınır çekildiğini, bir dönüm noktasına veya eylemin nihayetine gelindiğini gösterir
رİnsan başı; başlangıç, üst ve yönlendirici iradeİradenin yön değiştirmesini, odaklanılan şeyden başın ve zihnin başka bir tarafa çevrilmesini belirtir
كAvuç içi; tutma, kavrama ve kavrayışı gevşetmeElde tutulan veya denetim altında bulunan nesnenin üzerindeki tutuşun kaldırılmasını, avucun açılmasını temsil eder
تركSınır noktasına varıldığında iradenin yönünü değiştirip eldeki tutuşu bırakmasıBir nesne veya bağ üzerindeki kavrayışın, sınırın tayin edilmesiyle kasıtlı ya da zorunlu olarak gevşetilmesi ve nesnenin arkada bırakılması hareketini doğurur

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl kuşunun (özellikle deveninkine benzetilen devekuşunun) kuluçkadan sonra yumurtasını arazide boş ve sahipsiz halde bırakması; içi boşalmış veya terkedilmiş yumurta kabuğu (تريكة), sel çekildikten sonra geride kalan durgun su birikintisi ve savaşçının başını koruyan miğfer (تركة السلاح)
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde ıssız çölü ve ortada sahipsiz bırakılmış devekuşu yumurtalarını bu kökle anar: ويَهْماءَ قَفْرٍ تَأْلَهُ العَيْنُ وسْطَها / وتَلْقَى بها بَيْضَ النَّعامِ ترائِكا / Lebîd b. Rebîa da miğferi devekuşu yumurtasına benzeterek şöyle der: فخمة ذفراء ترتى بالعرى / قردمانياً وتَرْكاً كالبصل
Erken Arapça kullanımTufeyl b. Yezîd el-Hârisî savaş hengamesinde develerin terk edilmesini emir sîgasıyla şöyle dile getirir: تَراكِها مِنْ إبلٍ تَرَاكـِها / أما تَرَى الموتَ لدى أوراكِها / Ayrıca evlenmeyip baba ocağında kendi haline bırakılan kadın için de تريكة denilmiştir

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ترك kökü, merkezi Sami dillerinde somut bir temasın kesilmesi ve geride bir nesne veya kalıntı bırakılması anlam alanına aittir. İbranicede doğrudan ses denkliğiyle birebir aynı kökten türeyen yaygın bir fiil kökü sınırlı olmakla birlikte, genel Sami gövdesinde nesneyi boşluğa salma, ardında boşluk oluşturma ve ayrışma eylemini bildiren ikili kök yapılarıyla temas halindedir. Süryanice ve klasik Aramice katmanında ayrılma ve bırakma eylemleri genellikle başka morfemlerle karşılansa da, Güney Sami (Arapça ve Güney Arabistan) sahasında kök, bedevi göçebe hayatının doğrudan tecrübeleriyle (konaklanan yerin boşaltılması, suyun çekilmesi, yumurtanın çölde yalnız kalması) billurlaşmış ve birincil anlamını «bir şeyden el çekip onu ardında hali üzere bırakmak» olarak sabitlemiştir. Arapçadaki kullanım, hem ihtiyari bir vazgeçişi hem de ölüm gibi zorunlu ayrılışların geride bıraktığı mirası (terike) kapsayacak şekilde semantik genişleme göstermiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇölde sahipsiz kalan yumurta (تريكة), suyun çekilip bıraktığı gölet, savaş başlığı miğferBir mahfazanın içindekinden ayrılması veya bir unsurun geride tek başına bırakılması somut çekirdeği oluştururKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami temas alanıÇekirdek ayrılma ve geride bırakma eylemi Arapçada tam fiil formuna kavuşmuş, çevre Sami dillerinde parçalı köklerle temsil edilmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda bu harf dizilimiyle doğrudan doğrulanmış soydaş kök tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha ve Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
تركAnlamlıBırakmak, terk etmekBir şeyi arkada bırakmak, el çekmek, ilişkiyi kesmekHedef köktür; Kur'an'da geçer
تكرAnlamlıTekrarlamak, dönmekBir işi art arda yapmak; sözlüklerde müsta'mel kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
رتكAnlamlıHızlı ve sarsıntılı yürümekDevenin ayaklarını toplayarak süratli ve sarsıntılı adımlarla koşmasıKur'an'da geçmez
ركتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
كترAnlamlıBir şeyin ortası, hörgüçDevenin hörgücü, bir şeyin orta ve tümsek kısmı; şeref ve soy üstünlüğüKur'an'da geçmez
كرتAnlamlıSıkıntıya sokmak, ağır basmakBir işin kişiye ağır gelmesi, zorluk ve darlık vermesiKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
تركMerkezAyrılmak, geride bırakmakBir şey üzerindeki tasarruftan el çekip onu arkada hali üzere bırakmakİhtiyari veya ıztırari olarak geride bir bakiye, eser veya durum bırakma
ودعKomşuSakin bırakmak, vedalaşmakTerk edilen şeyi sükûnet, emniyet veya geçici bir mühlet içinde bırakmakAyrılıkta bir dinginlik ve emanet boyutu baskındır
خلواKomşuBoşaltmak, yalnız bırakmakBir yeri veya şeyi içindekilerden arındırıp büsbütün boş kılmakMaddi veya manevi mekânı tahliye etme yönü öne çıkar
هجرKomşuİrtibatı kesip uzaklaşmakAradaki ünsiyeti ve iletişimi bilerek kesip mekânen veya kalben ayrılmakDuygusal ve toplumsal bir kopuş vurgulanır
نبذKomşuFırlatıp atmakDeğersiz görerek veya önemsemeyerek öne ya da arkaya fırlatmakBırakmada aşağılama ve fırlatma eylemi mevcuttur
أخذZıtTutmak, yakalamak, almakBırakmanın aksine nesneye yönelip onu kavramak ve tasarruf altına almakVarlık üzerinde aktif mülkiyet ve tasarruf kurma hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaتركBırakmak, terketmekBir şeyi arkada bırakma, hali üzere salma, miras bırakma veya dönüştürmeKesin
LatinceRelinquere, deserereGeride bırakmak, terk etmekRelinquere geride bir miras veya kalıntı bırakmayı tam karşılarken, deserere yalnız bırakmayı vurgularGüçlü
İngilizceLeave, abandon, forsakeBırakmak, terk etmekLeave nötr biçimde arkada bırakmayı ve mirası, abandon büsbütün ilgisiz kalmayı anlatırKesin
AlmancaVerlassen, hinterlassenAyrılmak, geride bırakmakHinterlassen bilhassa miras ve eser bırakma boyutunu kökle tam örtüşen biçimde karşılarKesin
FransızcaLaisser, abandonnerBırakmak, vazgeçmekLaisser kökün hal üzere bırakma ve dönüştürme yönünü, abandonner el çekme yönünü verirKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَرَكَ — Tereketi taksimMaddi miras bırakmakÖlüm sonrası mal ve mülkün geride kalanlara intikali bağlamı (Bakara 2:180, Nisâ 4:11, Nisâ 4:33)
وَتَرَكْنَا — Geride bakiye kılmakİbret ve zikir bırakmakHelak edilen kavimlerin ardından ayet veya peygamberler için sonraki nesillerde övgü bırakılması (Sâffât 37:78, Zâriyât 51:37)
تَارِكٌ / بِتَارِكِي — İhmal ve vazgeçişBir inanç veya tebliğden vazgeçmekMüşriklerin putları bırakmayacaklarını söylemesi ya da tebliğcinin vahyi terk etmemesi uyarısı (Hûd 11:12, Hûd 11:53)
أَتُتْرَكُونَ / تُتْرَكُوا — Başıboş bırakılmaİmtihansız kendi haline salınmakİnsanların hesapsız ve sorumsuz biçimde emniyet içinde bırakılmayacağı ihtarı (Tevbe 9:16, Şuarâ 26:146)
تَرَكْتُمُوهَا — Kendi halinde bırakmakTasarruftan el çekip salıvermekSavaşta hurma ağaçlarının kesilmeyip kökleri üzerinde dikili bırakılması (Haşr 59:5)
وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ — Hal değişikliği (sebbiyyet)Bir durumda bırakıp dönüştürmekMünafıkların nuru giderildikten sonra karanlıklar içinde çaresiz kılınması (Bakara 2:17)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTeklif, imtihan ve terk fiiliİnsanın başıboş (südâ) bırakılmaması, amellerin terkinin ademî mi yoksa vücûdî bir fiil mi olduğu meselesiTerk eyleminin iradi bir fiil sayılıp cezaya veya mükafata medar olması
FıkıhMiras hukuku ve ibadetlerin terkiTereke kavramının tespiti, borç ve vasiyetten sonra taksimi; farzların terkinin hükmüHukuki hakların intikali ve mükellefiyetin ihmal edilmesi
TefsirKıssa sonları ve sünnetullahHelak edilen toplumların geride bıraktıkları yurtlar ve peygamberler için bırakılan güzel anılışTarihsel kalıntıların ibret vesilesi ve zikir olarak daim kılınması
HadisAmellerin terki ve namazFarzların kasıtlı terk edilmesinin imana ve küfre taalluku; şüpheli şeylerin terkiKişi ile küfür arasındaki sınır çizgisi olarak terk eylemi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisiMükellefiyet ve imtihanSorumluluğu terk etmemek, imtihansız bırakılmayacağını idrak etmekİnsanın başıboş salıverilmediğini, her an ilahi gözetim altında bulunduğunu vazederKesin
İlmiYöntembilim ve bilgi kuramıİhmal ve öncüllerin elenmesiİspatsız olanı geride bırakmak, sağlam delille amel etmekDoğrulanamayan zanların terk edilerek muhkem bilgiye yönelinmesini temin ederGüçlü
SiyasiToplumsal düzen ve iktidarMiras kalan nizam ve emanetİktidarı kaybedenlerin geride bıraktığı ibretlik enkazZalim iktidarların zevaliyle güç dengelerinin sonraki toplumlara devredilmesiKesin
İktisadiMülkiyet ve miras nizamıTereke ve sermaye devriServetin tek elde birikmesini önleyip mirasçılara intikalini sağlamakMülkiyetin ölümle sona erip toplum tabanına adil akışını kurumsallaştırırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSistemden girdi kesilmesi ve serbest salınımBir dinamik sistemde uygulanan dış kuvvetin sıfırlanmasıyla (F=0) sistemin kendi iç dinamikleri ve sürtünmesiyle baş başa kalması haliGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal feragat ve miras intikaliHukuki süjenin bir hak veya nesne üzerindeki tasarruf yetkisinden çekilmesiyle mülkiyetin halefiyete geçişiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bireysel bir duygu durumu olan «ilgisizlik», «yarı yolda bırakma» veya «istifadeyi kesme» ile sınırlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün miras yoluyla mülkiyetin intikali, helak edilenlerin ardından geriye tarihsel ibret vesikaları bırakılması ve bir nesneyi bir halden başka bir hale dönüştürme (sebbiyyet) işlevlerini dışarıda bırakmamak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMiras ayetlerindeki (tereke) nesnel hukuki bağlam gözden kaçar; ayrıca Allah'ın insanları başıboş bırakmaması ilkesi eksik kavranarak teklifin ve tarihin sürekliliği anlaşılamaz

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem hukuki (tereke/miras) hem ahlaki (şirki ve hevasını terk) hem de kozmolojik/tarihsel (ibretlerin geride kalması) katmanlarını birbirine bağlayan temel eylem köklerinden biridir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nisâ suresindeki miras taksimi ayetlerinde (4:11-12), peygamberlerin tebliğ kararlılığını anlatan ayetlerde (11:12, 11:53) ve geçmiş kavimlerin helakini tasvir eden ayetlerde (37:78, 44:25).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Terk fiilinin sadece pasif bir yokluk veya hiçlik olmadığını; aksine arkasında mutlaka bir bakiye, bir hüküm veya bir hal değişikliği bırakan pozitif sonuçlu bir eylem olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKuşun yumurtasını, selin suyunu veya yolcunun yükünü arkada bırakıp uzaklaşması; kabuğun içindekinden ayrılıp geride kalması.
  • Soyut anlamBir failin bir nesne veya hal üzerindeki tasarruf ve müdahalesini sona erdirerek onu kendi tabiî akışına, mirasçısına veya ilahi hükme teslim etmesi.
  • Sistematik karşılıkHukukta mülkiyetin terekeye dönüşümü, itikatta teklifin kesilmeyişi ve tarihte ibret kalıntılarının devamlılığı.
  • LaTeX modeliT(St)=St+Δt∖{A}  ⟹  R≠∅
  • LaTeX açıklaması

Modelde St, t anındaki sistemi ve üzerindeki tasarrufları ifade eder; A sisteme müdahale eden aktif irade ve tasarruf kümesidir. T terk operatörüdür. Terk eylemi gerçekleştiğinde aktif müdahale sistemden çıkarılmakta (St+Δt∖{A}), ancak sistem sıfırlanmamakta; geriye mutlaka boş küme olmayan bir kalıntı, miras veya ibret hali (R≠∅) kalmaktadır.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ت