غدر
غ - د - ر
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Es geçer
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨٨٠باب الغين والدال والراء معهما
غ د ر، ر غ د، د غ ر، ر د غ، غ ر د مستعملات غدر: غَدَرَ غَدْراً أي: نَقَضَ العَهْدَ ونحوَه. ويقال: غُدَرُ أي يا غَدَارُ، وللمرأة غَدارِ أي يا غَدَارةُ. ويا ابن مَغدِر ويا مَغْدِرُ.
ولا يقال: رجل غُدَرُ، لأن "غُدَر" عندهم في حد المَعْرِفةِ، وإذا كان في حد النَّكرِةِ صرف فتقول: رأيت غُدَراً من الناسِ.
ورجلٌ مَغْدِرانُ: كثيرُ الغدرِ.
والغَديرُ: مستنقع ماء المطر صغيراً
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٢٤الغَدْرُ: ترك الوفاء، وقد غَدَرَ به فهو غادرٌ وغُدَرٌ أيضاً. وأكثر ما يستعمل هذا في النداء بالشتم يقال: يا غدَرُ: وفي الحديث: "يا غدَرُ، ألستَ أسعى في غدرتك". ويقال في الجمع: يالَ غُدَرَ. وغَدِرَتِ الليلة تَغْدَرُ غَدْراً، أي أظلمت، فهي غَدِرَةٌ. وأغْدَرَتْ فهي مُغْدِرَةٌ. وغَدَرَتِ الناقة أيضاً عن الإبل، والشاةُ عن الغنم، إذا تخلَّفت عنها. فإن تركها الراعي فهي غَديرَةٌ، وقد أَغْدَرَها. والغَدَرُ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٣٧١غ د ر
غدر ، غرد ، دغر ، رغد ، ردغ : مستعملة .
غدر : قال الليث : تقول : غَدَرَ يَغْدِرُ غَدْراً إذا نقض العهد ونحوه ، ورجلٌ غُدَرٌ وغَدّارٌ وامرأةٌ غَدّارٌ وغَدّارةٌ ، ولا تقول العرب : هذا رجلٌ غُدَرُ لأن الْغُدَرَ في حدّ المعرفةِ عندهم .
وقال أبو العباس المبرّد : فُعَلُ إذا كان
نَعْتاً نحو : سُكَع وكُتَع وحُطَم فإنه ينصرف .
قال الله تعالى : ( يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالاً ) ( البلد : 6 ) .
قال : فأما
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٧٧٥(باب الغين والدال وما يثلثهما)
(غدر) الغين والدال والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على تَرك الشيء. من ذلك الغَدْر: نَقْضُ العَهْد وتَرْك الوفاءِ به. يقال غَدَر يَغْدِرُ غَدْراً. ويقولون في الذَّمِّ: يا غُدَرُ، وفي الجمع: يالَغُدَرَ([1]) . ويقال: ليلةٌ غَدِرَةٌ: بيِّنَة الغَدَر، أي مُظْلمة. وقيل لها ذلك لأنّها تُغَادِرُ النَّاسَ في بيوتهم فلا يَخْرُجُون من شدَّة ظُلْمتها. والغَدير: مُستنقَع ماء المطر،
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٢٣- الغدرك الإخلال بالشيء وتركه، والغدر يقال لترك العهد، ومنه قيل: فلان غادر، وجمعه: غدرة، وغدار: كثير الغدر، والأغدر والغدير: الماء الذي يغادره السيل في مستنقع ينتهي إليه، وجمعه: غدر وغدران، واستغدر الغدير: صار فيه الماء، والغديرة: الشعر الذي ترك حتى طال، وجمعها غدائر، وغادره: تركه. قال تعالى: ﴿لا يغادر صغيرة ولا كبيرة إلا أحصاها﴾ [الكهف/49]، وقال: ﴿فلم نغادر منهم أحدا﴾ [الكهف/47]، وغدرت الشاة:
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٣٢غ د ر
يا غدر ويا لغدر ويا غدار.
وتقول: استغزرت الذهاب واستغدرت اللهاب أي صارت غزراً وغدراً والذهبة: مطرة شديدة سريعة الذهاب واللهب: مهواة ما بين الجبلين.
ومن المجاز: سنة غدّارة إذا كثر مطرها وقلّ نباتها.
وفلان ثابت الغدر إذا ثبت في القتال والخِصام، وأصل الغَدَرِ: اللّخاقيق كأنّه يَغْدِر بسالكه، الواحدة: غَدَرَةٌ.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٤٩٢ابن سيده: الغَدْرُ ضدُّ الوفاء بالعهد. وقال غيره: الغَدْرُ ترك الوفاء؛ غدَرَهُ وغَدَر به يَغْدِرُ غَدْراً. تقول: غَدَرَ إِذا نقض العهد، ورجل غادِرٌ وغَدَّارٌ وغِدِّيرٌ وغَدُور، وكذلك الأُنثى بغير هاء، وغُدَرُ وأَكثر ما يستعمل هذا في النداء في الشتم يقال: يا غُدَرُ وفي الحديث: يا غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى في غَدْرَتكففقال في الجمع: يالَ غُدَر. وفي حديث الحديبية: قال عروة بن مسعود للمُغِيرة: يا
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٤٦* غ د ر * * الغَدْرُ * ترك الوفاء وبابه ضرب فهو * غَادِرٌ * و * غُدَرٌ * أيضا بوزن عُمر وأكثر ما يُستعمل الثاني في النداء بالشتم فيُقال يا غُدر و * غادَرَهُ * تركه و * الغَدِيرُ * القطعة من الماء يُغادرها السيل وهو فعِيل في معنى مُفاعَل من غادره أو مُفعَل من * أغْدَرَهُ * بمعنى تركه وقيل هو فعيل بمعنى فاعِل لأنه يغْدر بأهله أي ينقطع عند شدة الحاجة إليه والجمع * غُدْرانٌ * و * غُدُرٌ * بضمتين و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٨٥٦الغدر: ضد الوفاء بالعهد؛ قاله ابن سيده في المحكم. وقال غيره: الغدر: ترك الوفاء، وقيل: هو نقض العهد. وفي البصائر للمصنف: الغدر: الإخلال بالشيء وتركه. وقال ابن كمال باشا: الوفاء: مراعاة العهد، والغدر: تضييعه، كما أن الإنجاز مراعاة الوعد، والخلف تضييعه، فالوفاء والإنجاز في الفعل كالصدق في القول، والغدر والخلف كالكذب فيه. غدره، وغدر به، أي متعديا بنفسه وبالباء كنصر وضرب وسمع الأولان ذكرهما ابن القطاع
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٣٣٠غَدَرَهُ
1 غَدَرَهُ ذ , (K,) and [more commonly] غَدَرَ بِهِ, aor. غَدِرَ (S, M, IKtt, Msb, K) and غَدُرَ ; (M, IKtt, K;) and غَدِرَ, aor. غَدَرَ , (Lh, K,) but ISd doubts the correctness of this last; (TA;) inf. n. غَدْرٌ, (S, Msb, K,) of غَدَرَ; (S, Msb, TA;) and غَدَرٌ (TA, and so in the CK in the place of غَدْر,) and غَدَرَانٌ, (K, TA,) which are both of غَدِرَ; (TA;) He acted perfidiously,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٩٧غَدَرَ
غَدَرَ I , U ( n. ac. غَدْر 1 , غَدَرَاْن 36 )
a. [ acc. or Bi ], Betrayed; deceived; left in the lurch, abandoned, forsook, deserted.
b. I ( n. ac. غَدْر 1 ), Drank of a spring.
غَدِرَ
غَدِرَ A ( n. ac. غَدَر 4 )
a. [ 'An ], Lagged behind; forsook, deserted.
b. Was rocky, stony.
c. see IV (c) .
غَدَّرَ
غَدَّرَ II ,
a. Betrayed &c.
غَاْدَرَ
غَاْدَرَ III ,
a. Left, behind.
غَدَرَ غَدَرَ I , U ( n. ac. غَدْر 1 , غَدَرَاْن 36 ) a. [ acc. or Bi ], Betrayed; deceived; left in the lurch, abandoned, forsook, deserted.
b. I ( n. ac. غَدْر 1 ), Drank of a spring.
غَدِرَ غَدِرَ A ( n. ac. غَدَر 4 ) a. [ 'An ], Lagged behind; forsook, deserted.
b. Was rocky, stony.
c. see IV (c) .
غَدَّرَ غَدَّرَ II , a. Betrayed &c.
غَاْدَرَ غَاْدَرَ III , a. Left, behind.
أَغْدَرَ أَغْدَرَ IV , a. see II & III.
c. Was dark, gloomy.
تَغَدَّرَ تَغَدَّرَ V , a. see ( غَدِرَ ) ( a ).
اِسْتَغْدَرَ اِسْتَغْدَرَ X , a. Was full of ponds, pools ( place ).
غَدْر غَدْر 1 , a. Treason; treachery, perfidy; desertion, betrayal.
غَدْرَة غَدْرَة 1t , ( pl. غَدَرَات ), a. see 1 & 4 ( a ), ( b ).
غِدْرَة غِدْرَة 2t , ( pl. غِدَر 7 ), a. see 4 (a) , ( b ).
غُدْرَة غُدْرَة 3t , ( pl. reg. ), a. see 4 (a) , ( b ).
غَدَر غَدَر 4 , a. Abandoned, deserted, forsaken; left behind.
b. Rest, remainder, remnant, residue.
c. ( pl. أَغْدَاْر 38 ), Stony ground; bank; burrow.
غَدَرَة غَدَرَة 4t , a. see 4 (a) , ( b ). - غُدَر 9 , مَغْدَر 17 , مَغْدِر 18 , see 21 .
غَاْدِر غَاْدِر 21 , a. Traitorous; treacherous, perfidious, faithless; traitor; betrayer; deserter.
غِدَاْرَة غِدَاْرَة 23t , غُدَاْرَة 24t , a. see 4 (a) , ( b ).
غَدِيْر غَدِيْر 25 , ( pl. غُدُر 10 , أَغْدِرَة 15t , غُدْرَاْن 35 ), a. Pool; pond.
b. Stream.
غَدِيْرَة غَدِيْرَة 25t , ( pl. غَدَاْئِرُ 46 ), a. Tress, plait, lock of hair.
b. Hollow, cavity.
c. Deserted, abandoned ( camel ).
غَدُوْر غَدُوْر 26 , غَدَّاْر 28 , a. see 21 .
غَدَّاْرَة غَدَّاْرَة 28t , ( pl. reg. ) a. [ coll. ], Small pistol.
غِدِّيْر غِدِّيْر 30 , a. see 21 .
غَدْرًا غَدْرًا a. Treacherously, perfidiously; by treachery.
ثَبْتُ الْغَدَر ثَبْتُ الْغَدَر a. Firm under difficulties.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٨٬٠٥٢غدر
غَدِرَ - يَغْدَرُ - غَادَرَ - يُغََادِرُ
غَدِرَ - يَغْدَرُ + كائن + كائناً أو مكاناً: خَلَّفه وتركه وفرط به وانتقل إلى غيره
غَدْر - الغدر: ترك الوفاء بالعهد، وتخليفه وعدم الالتزام به
غادَرَ - يُغََادِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: على وزن " فاعـَلَ " من " غَدِرَ - يَغْدَرُ ": يتبادل مع آخر فعل " غَدِرَ - يَغْدَرُ ": يُهْمِل ويُضَيِّع كل
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٢٩)
- وحد
الآيات المشتركة: ٢ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
- رأي
الآيات المشتركة: ٢ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
- برز
الآيات المشتركة: ١ · Bariz çıkıntı demektir
- حصي
الآيات المشتركة: ١ · Hasiy, Çakıl taşı demektir
- شفق
الآيات المشتركة: ١ · Akşam karanlığında gökte meydana gelen kızıl aydınlıktır
- صغر
الآيات المشتركة: ١ · Küçük
- وضع
الآيات المشتركة: ١ · Koyar
- حضر
الآيات المشتركة: ١ · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir
- سير
الآيات المشتركة: ١ · Gezerler
- ويل
الآيات المشتركة: ١ · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir
- جبل
الآيات المشتركة: ١ · Dağ anlamındadır
- حشر
الآيات المشتركة: ١ · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…
الآيات التي ورد فيها(٢)
وَيَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبَالَ وَتَرَى الْأَرْضَ بَارِزَةً وَحَشَرْنَاهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ أَحَدًا
Es geçeriz
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غدر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ترك, نكث, خلف |
| Zıt Kök | وفى |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi geride bırakmak, arkada terk edip geçmek, selin geride su birikintisi bırakması |
| Çekirdek Özet 2 | Kapsam dışı bırakmamak, hesaptan veya haşirden hiçbir ferdi ya da ameli es geçmemek |
| Çekirdek Özet 3 | Ahdi terk etmek suretiyle bağı koparmak; mutlak kayıt sisteminde sıfır kayıp ve tam kuşatma |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca ahlaki bir kusur olan hıyanet ile sınırlayıp Kur'an'daki nesnel dışarıda bırakmama ve tam ihata anlamını gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غد | Akış, ayrılma, öne veya arkaya doğru kopup belirsizleşme; nitekim غدو kökünde sabah erken ayrılıp gitme, غدق kökünde ise suyun bolca akıp ayrılması görülür | ر | Çekirdeğe eklenen tepe ve süreklilik bildiren ses unsuru, eylemi geride bir iz veya artık bırakacak şekilde arkada terk etmeye ve sınır dışına itmeye dönüştürmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | göz; görme, bilme, kaynak | Erken alfabede ayın harfinin türevi olup boğazdan gelen hırıltılı ses yapısıyla örtülme, perdelenme, gözden kaçırma ve bulanıklık hareketini temsil eder |
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir eşikten geçişi, bir alandan diğerine çıkışı ve arkada bırakılan geçiş noktasını betimler |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Eylemin nihai sonucunu, yönelimini ve süreç boyunca arkada kalan sınır hattını vurgular |
| غدر | Eşikten geçip öteye giderken arkada bir şeyi gözden çıkarıp bırakma | Bir sınır veya menzil aşılırken nesnenin ya da ahdin arkada terk edilmesi, sınırın ötesine geçilirken parçanın dışarıda bırakılması hareketini oluşturur |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi arkada bırakmak ve terk etmektir. Nitekim sel akıp gittikten sonra çukurda geride kalan su birikintisine غَدِير, sürüden geride kalan koyuna غَدِيرَة denir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruülkays Muallaka'sında kadının arkaya salınan ve serbest bırakılan saç örgülerini nitelerken bu kökü kullanır: غَدائِرُهُ مُسْتَشْزِراتٌ إلى العُلَى |
| Erken Arapça kullanım | Hudeybiye günü Urve b. Mes'ûd'un el-Mugīre b. Şu'be'ye hitabında kökün ahdi terk etme anlamı şahittir: يا غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى في غَدْرَتك |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü'l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça غدر kökü, merkezi Sami gövdesinde özellikle ayrılma, geride bırakma ve bir bütünden koparıp terk etme semantik ekseninde yer alır. İbranice ve Aramice katmanlarda benzer fonetik dizilimler genellikle gedik açma, çit çekme veya taş duvarla ayırma ekseninde (גדר / gādar) gelişmişken, Arapçada boğaz ünsüzü غ ile başlayan biçim doğrudan arkada bırakma, terk etme, bağı çözüp geçme ve akıntıdan arta kalan durgun su çukuru manasına özelleşmiştir. Bu durum, kökün Sami kök ailesi içinde mekânsal bir engelden ziyade, hareket halindeki bir unsurun geride bıraktığı artık veya ihmal edilen parça kavramına odaklandığını gösterir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneyi arkada terk etmek | Suyun geride bıraktığı gölet ve ahdin terk edilmesi bu fiziksel kökten türer | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami dillerindeki ayırma ve sınırlama kökleri | Arapçada sınırın gerisinde terk etme ve kopma yönünde semantik daralma göstermiştir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dış halkalarda doğrudan düzenli ses ve anlam denkliği tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs ve Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غدر | Anlamlı | Terk etmek, arkada bırakmak | Ahdi bozmak, geride kalmak, bir şeyi dışarıda bırakmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| غرد | Anlamlı | Şakımak, ses çıkarmak | Kuşun veya devenin sesini boğazında dalgalandırarak ötmesi | Kur'an'da geçmez |
| دغر | Anlamlı | İtmek, dalmak | Ansızın hücum etmek, bir şeyin içine birdenbire girmek | Kur'an'da geçmez |
| درغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| رغد | Anlamlı | Bolluk ve genişlik | Geçimin zahmetsiz, bol ve geniş olması | Kur'an'da geçer |
| ردغ | Anlamlı | Çamur ve balçık | Yürümeyi zorlaştıran yoğun su ve toprak karışımı | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غدر | Merkez | Terk etmek, geride bırakmak | Bir bütünden bir parçayı dışarıda bırakmak veya ahdi bozup arkaya atmak | Hem fiziksel geride bırakmayı hem ahlaki taahhüdü terk etmeyi kapsar |
| ترك | Komşu | Bırakmak, vazgeçmek | Kasıtlı veya doğal olarak bir şeyi olduğu yerde bırakmak | غدر kökünde özellikle sayım, kuşatma veya ahit bağlamında geride bırakma vurgusu vardır |
| نكث | Komşu | Ahdi çözmek | İpi büklümünden çözmek gibi bağı gevşetip feshetmek | نكث örülmüş bağı doğrudan çözmeyi, غدر ise taahhüdü arkada terk etmeyi ifade eder |
| خلف | Komşu | Arkada kalmak, vaadi tutmamak | Zaman veya mekân bakımından geriye düşmek ve söze muhalefet etmek | خلف vaadin içeriğini yerine getirmemektir, غدر ise bağı tamamen terk edip geçmektir |
| وفى | Zıt | Tamamlamak, gereğini yerine getirmek | Borcu ve sözü eksiksiz yerine getirip hiçbir şeyi açıkta bırakmamak | غدر kökünün zıddı olarak tam teslimiyet ve taahhüde bütünüyle sadık kalmaktır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غدر | Terk etmek, dışarıda bırakmak | Bir şeyi arkada bırakmak, sayımda atlamak veya ahdi terk etmek | Kesin |
| Latince | praeterire, relinquere | Es geçmek, geride bırakmak | Bir unsuru hesaba katmayıp geride bırakma hareketini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to leave behind, to omit, to betray | Geride bırakmak, atlamak, hıyanet etmek | Omit eylemi sayım dışı bırakmayı, betray ise ahdi bozmayı karşılar | Kesin |
| Almanca | auslassen, zurücklassen, hintergehen | Atlamak, geride bırakmak, aldatmak | Auslassen hariç tutmayı, zurücklassen fiziksel geride bırakmayı verir | Güçlü |
| Fransızca | omettre, laisser en arrière, trahir | Atlamak, arkada bırakmak, ihanet etmek | Omettre kayıt dışı bırakma yönünü, trahir ahit bozma yönünü karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch ve Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يُغَادِرُ | Kayıt dışı bırakmak, sayımda es geçmek | Amel defterinin küçüklü büyüklü hiçbir davranışı atlamadan kaydettiğini anlatan hesap sahnesi (Kehf 18:49) |
| نُغَادِرْ | Geride bir tek fert bırakmamak, dışarıda tutmamak | Kıyamet günü bütün insanların istisnasız diriltilip mahşer meydanına toplanması bağlamı (Kehf 18:47) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ilim ve adalet | Allah'ın ilminin ve amel defterinin hiçbir fiili atlamaması; haşirde hiçbir ferdin gözden kaçmaması | İhatada sıfır eksiklik ve tam kuşatma |
| Fıkıh | Akitler ve emanet hukuku | Verilen söze, yapılan anlaşmaya ve emanete hıyanet etmeksizin sadık kalma zorunluluğu | Ahdin tek taraflı terk edilmesinin haramlığı |
| Tefsir | Kehf Suresi tefsiri | Amel defterinin inceliği karşısında suçluların dehşeti ve mutlak ihsâ hakikati | Sayım ve kayıt sisteminde hiçbir parçanın es geçilmemesi |
| Hadis | Ahlak ve emanet | Kıyamet günü her ahdini bozan ve hıyanet eden için dikilecek tanıtıcı sancak rivayetleri | Verilen sözü arkaya atmanın ahlaki ve cezai vebali |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi hesaplaşma | Mutlak ihata | Sıfır kayıp | İlahi sistemde hiçbir amelin ve hiçbir ferdin sistem dışına kaçamayacağını gösterir | Kesin |
| İlmi | Veri tabanı ve arşivleme | Tam kayıtlılık | Dışarıda bırakmama | Eksiksiz bir bilgi yapısında hiçbir verinin filtrelenip es geçilmemesi ilkesidir | Güçlü |
| Siyasi | Uluslararası muahedeler | Ahde vefa | İtimat tesisi | Siyasi otoritelerin imzaladıkları taahhütleri keyfi biçimde terk etmesini engeller | Güçlü |
| İktisadi | Muhasebe ve denetim | Eksiksiz bilanço | Açık bırakmama | Mali kayıtlarda en küçük meblağın dahi kayıt dışı bırakılmaması güvencesidir | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kümeler teorisinde evrensel küme ve tam kapsama () | Bir kümeleme işleminde tanımlanan evrenin hiçbir elemanı dışarıda bırakılmaksızın taranması ve işlenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukukta sözleşmeye bağlılık ve kusursuz sorumluluk | Tarafların üstlendikleri hukuki yükümlülüklerden hiçbir maddeyi tek taraflı olarak devreden çıkarmaması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bireysel ve ahlaki bir hıyanet veya arkadan vurma anlamıyla sınırlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, nesnel bir kayıt ve toplama sürecinde hiçbir unsurun gözden kaçırılmaması ve dışarıda bırakılmamasıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kehf Suresi'ndeki ayetleri ahlaki bir sadakatsizlik gibi okuyarak ilahi muhasebenin mutlak kapsayıcılığı ve sistemsel tamlığı fikrini yitirmek |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi adaletin ve bilginin mutlaklığını, haşir ve amel defteri sahnelerinde hiçbir detayın atlanamayacağını en somut şekilde bildirdiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mahşer günü insanların eksiksiz toplanmasını ve amel defterinin kusursuz kaydını bildiren Kehf Suresi ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Küçük görülen günahların veya unutulan amellerin hesap dışı kalacağı vehmini ortadan kaldırarak tam sorumluluk bilincini kurar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir bütünü hareket ettirirken veya bir menzilden geçerken arkada bir parçayı terk etmek, selin geride su bırakması gibi bir nesneyi dışarıda bırakmak.
- Soyut anlamBir sayım, ihata, hesap veya taahhüt sürecinde herhangi bir unsuru atlamamak, es geçmemek ve kayıt dışı bırakmamak.
- Sistematik karşılıkBütüncül bir kümede tam taranırlık; sisteme dahil olan her bir elemanın mutlak şekilde korunduğu ve hiçbir istisnanın oluşmadığı kapalı devre muhasebe.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde kümesi gerçekleşen tüm fiilleri veya toplanacak fertleri, kümesi ise ilahi kaydı ve haşir alanını temsil eder. ifadesi, kümesine ait olup da kümesinin dışında kalan, yani geride bırakılan veya es geçilen hiçbir elemanın bulunmadığını sembolize eder.