غطي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-ط-يالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١٠ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سمععينطوعغِطَاءَكَغطيحدديومغِطَاءٍكشفذكركونبصر

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ١٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غطي

غ - ط - ي

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٩

غِطَاءٍ bir şeyin üzerine örtülen fanus benzeri nesneye denir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

غِطَاءٍ bir şeyin üzerine örtülen fanus benzeri nesneye denir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٩٨
باب الغين والطاء غ و ط، غ ط ي، غ ط و، ط غ و، ط غ ي مستعملات غوط: الغُوطةُ: موضع بالشام، كثير الماء والشجر. والغُوطةُ: مدينة دمشق. والغَائِطُ: المطمئن من الأرض، وجمعه غِيطانٌ وأَغواطٌ. والتَّغَوُّطُ: كلمة كناية لفعله. غطي، غطو: والغِطاءُ: ما غَطَّيْتَ به أو تَغَطَّيْتَ به، ويجمع أَغطِيةً وغَطَا اللَّيلُ يَغْطُو غُطُوّاًأي غسا. ويقال: غَطَّى عليهم البلاد ونحوه. طغو، طغي: الطُّغْيان: الواوُ لغةٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٠١٦
باب الغين والطاء غوط ، غطي ، طغا . غوط : ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال للرجل غُطْ غُطْ : إذا أمَرْتُهُ أن يكونَ مع الجماعةِ إذا جاءتِ الفِتَنُ وهم الغاطُ . يقال : ما في الغاطِ مثله ، أي : في الجماعة . وقال الليث : الغُوطَةُ : موضعٌ بالشام كثيرُ الماءِ والشجر . قال : والغائِطُ : المُطْمَئِنُّ من الأرض ، وجمعه الغيطانُ ، والأغواط . قال : والتَّغْوِيطُ : كِنايةٌ عن الحَدَث . وقال الله جلَّ وعزَّ : (
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١١٤
غ ط ي تغطّيت من الدهر بفضل جناحك ومالي وطاء ولا غطاء إلا معروفك وطلب الناس لعيوبهم أغطية فما وجدوا مثل الأعطية‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٨٥٩
غَطَى الشَّبابُ غَطْياً وغُطِيّاً: امْتَلأَ. يقال للرجُلِ إِذا امْتَلأَ شَباباً: غَطَى يَغْطِي غَطْياً وغُطِيّاً؛ قال رجل من قيس: يَحْمِلْنَ سِرْباً غَطَى فيه الشَّبابُ مَعاً، وأَخْطَأَتْه عُيونُ الجِنِّ والحَسَدُ وهذا البيت في الصحاح: وأَخْطأَتْه عيونُ الجِنِّ والحَسَدَهْ قال ابن سيده: وكذلك أَنشده أَبو عبيد؛ ابن بري: قال ابن الأَنباري أَكثرُ الناسِ يروي هذا البيت: وأَخْطأَتْه عيونُ الجِنِّ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٧
* غ ط ي * * الغِطَاءُ * ما يُتغطى به و * غَطَّاهُ تَغْطِيَةً * و * غَطَاهُ * أيضا من باب رمى مثله
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٢٢٢
: ( ي ( *!غَطَى الشَّبابُ ، كرَمَى ) ، يَغْطِي ( *!غَطْياً ) ، بالفَتْح ( ويُضَمُّ ) ؛ ) وضَبَطَه ابنُ سِيدَه *!غَطِيًّا ، كعُتِيَ ، ومِثْلُه في كتابِ ابن القطَّاع والصَّاغاني ؛ ( امْتَلأَ ) . 9 ( وفي الصِّحاح : قالَ الفرَّاء : وإذا امْتَلأَ الرَّجلُ شَباباً قيلَ : غَطَى *!يَغْطِي *!غَطْياً *!وغُطِيًّا بالفَتْح والضمِّ والتَّشْديدِ ، وأَنْشَدَ : يَحْمِلْنَ سِرْباً غَطَى فيه الشَّبابُ معاً
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٩١
غَطَى غَطَى I ( n. ac. غَطْي 1 , غُطْي 3 ), a. see غَطَوَ I ( a ), ( b ). c. Was wide-spreading, flourished ( tree ); was vigorous, in his prime ( youth ). غَطَّيَ غَطَّيَ II , a. see غَطَوَ غَطَوَ غَطڤيَ I ( a. a ). أَغْطَيَ أَغْطَيَ IV , a. Was full of sap ( vine ). تَغَطَّيَ تَغَطَّيَ V , اِغْتَطَيَ VIII , a. see غَطَوَ V, VIII. غُِْيَرّ غُِْيَرّ a. Short, squat, stout.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٩٩٢
غطي غَطَى - يَغْطِي - غِطَاء غَطَى - يَغْطِي + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: غطاه وستره وحجبه عن نظر أو أثر أو فعل كائن آخر غِطاء: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " غَطَى - يَغْطِي ": الستر والحجب الشديدين: وهو كذلك اسم آلة منه: الشيء أو الأمر الذي يسبب الحجب والستر ومنع وصول أثر الشيء غَطَّى - يُغَطِّي: على وزن " فَعَّل ": من " غَطَى -
رابط المدخل

غطي غَطَى - يَغْطِي - غِطَاء غَطَى - يَغْطِي + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: غطاه وستره وحجبه عن نظر أو أثر أو فعل كائن آخر غِطاء: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " غَطَى - يَغْطِي ": الستر والحجب الشديدين: وهو كذلك اسم آلة منه: الشيء أو الأمر الذي يسبب الحجب والستر ومنع وصول أثر الشيء غَطَّى - يُغَطِّي: على وزن " فَعَّل ": من " غَطَى - يَغْطِي ": جعل آخر " يَغْطيه " على وجه التكرار والشدة: ستره وواراه بغشاء أو ستر عن نظر أو أثر كائن واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التغطية بغطاء أو خمار أو ثوب يلقى على الجسم ويقترب منه ولا يلتصق به "، وهي: دَثَرَ - يَدْثُرُ، لَحَفَ - يَلْحَفُ، سَرْبَلَ - يُسَرْبِلُ، سَبَغ َ - يَسْبُغُ، خَمَرَ - يَخْمُرُ (خَمَرَ - يَخْمِرُ)، غَطَى - يَغْطِي غطاء ﴿الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا(101)﴾ الكهف ﴿لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ(22)﴾ ق مختار الصحاح ● [غطى] غ ط ى: الغِطَاءُ ما يُتغطى به و غَطَّاهُ تَغْطِيَةً و غَطَاهُ أيضا من باب رمى مثله الراغب غطا - الغطاء: ما يجعل فوق الشيء من طبق ونحوه، كما أن الغشاء ما يجعل فوق الشيء من لباس ونحوه، وقد استعير للجهالة. قال تعالى: }فكشفنا عنك غطاءك فبصرك اليوم حديد{ [ق/22]. ملخص اللسان: 1. غطي: غَطَى الشَّبابُ غَطْياً وغُطِيّاً: امْتَلأَ. 2. يقال للرجُلِ إِذا امْتَلأَ شَباباً: غَطَى يَغْطِي غَطْياً وغُطِيّا 3. غَطاهُ الشبابُ يَغْطِيه غَطْياً وغُطِيّاً وغَطَّاه كلاهما أَلْبَسَه، 4. وغَطَاه الليلُ وغَطَّاه: أَلْبَسَه ظُلْمَته؛ 5. وغَطَتِ الشَجرة وأَغْطتْ: طالَتْ أَغْصانُها وانْبَسَطَت على الأَرض فأَلْبَسَت ما حولها؛ 6. وغَطَى الشيءَ يَغْطِيه غَطْياً وغَطَّى عليه وأَغْطاه وغَطَّاه: سَتَره وعَلاه؛ 7. والغِطاءُ: ما غُطِّيَ به. 8. وماءٌ غاطٍ: كثيرٌ، 9. وغَطا الليلُ يَغْطُو ويَغْطِي غُطْواً وغَطُوّاً إِذا غَسا وأَظْلَم، 10. وقيل: ارْتَفَع وغَشَّى كلَّ شيءٍ وأَلبسه، 11. وغَطا الماء. وكل شيءٍ ارْتَفَع وطالَ على شيءٍ فقدْ غَطا عليه لسان العرب ● - غطي: غَطَى الشَّبابُ غَطْياً وغُطِيّاً: امْتَلأَ. يقال للرجُلِ إِذا امْتَلأَ شَباباً: غَطَى يَغْطِي غَطْياً وغُطِيّاً؛ قال رجل من قيس: يَحْمِلْنَ سِرْباً غَطَى فيه الشَّبابُ مَعاً، وأَخْطَأَتْه عُيونُ الجِنِّ والحَسَدُ وهذا البيت في الصحاح: وأَخْطأَتْه عيونُ الجِنِّ والحَسَدَهْ قال ابن سيده: وكذلك أَنشده أَبو عبيد؛ ابن بري: قال ابن الأَنباري أَكثرُ الناسِ يروي هذا البيت: وأَخْطأَتْه عيونُ الجِنِّ والحَسَدَهْ وإِنما هو: وأَخْطأَتْه عيونُ الجنِّ والحَسَدُ وبعده: ساجِي العُيونِ غَضِيض الطَّرْفِ تَحْسِبُه يوماً، إِذا ما مَشى، في لِينِه أَوَدُ اللحياني: غَطاهُ الشبابُ يَغْطِيه غَطْياً وغُطِيّاً وغَطَّاه كلاهما أَلْبَسَه، وغَطَاه الليلُ وغَطَّاه: أَلْبَسَه ظُلْمَته؛ عنه أَيضاً. وغَطَتِ الشَجرة وأَغْطتْ: طالَتْ أَغْصانُها وانْبَسَطَت على الأَرض فأَلْبَسَت ما حولها؛ وقوله أَنشده ابن قتيبة: ومِن تَعاجِيبِ خَلْقِ اللهِ غاطِيَةٌ، يُعْصَرُ منها مُلاحِيٌّ وغِرْبِيبُ إِنما عَنى به الداليَةَ، وذلك لسُمُوِّها وبُسُوقها وانتِشارِها وإِلْباسِها. المفضل: يقال للكَرْمةِ الكثيرةِ النَّوامي غاطِيةٌ. والنَّوامي: الأَغْصانُ، واحِدَتُها نامِيةٌ. وغَطَى الشيءَ يَغْطِيه غَطْياً وغَطَّى عليه وأَغْطاه وغَطَّاه: سَتَره وعَلاه؛ قال: أَنا ابنُ كِلابٍ وابنُ أَوْسٍ، فمَنْ يَكُنْ قِناعُه مَغْطِيّاً فإِني مُجْتَلى وفي التهذيب: فإني لَمُجْتَلى. وفلانٌ مَغْطِيُّ القِناعِ إِذا كان خامِلَ الذِّكْرِ؛ وقال حسان: رُبَّ حِلْمٍ أَضاعه عَدَمُ الما ل، وجَهْلٍ غَطَّى عليه النَّعِيمُ قال أَبو عبد الله بنُ الأَعرابي: حُكِيَ أَنَّ حسانَ بنَ ثابت صاحَ قبلَ النُّبوّة فقال: يا بَني قَيْلةَ، يا بَني قَيْلة قال: فجاءه الأَنصارُ يْهْرَ عُونَ إِليه قالوا: ما دَهاكَ؟ قال لهم: قلتُ الساعةَ بيتاً خَشِيتُ أَن أَموتَ فيَدّعِيَه غيري قالوا: هاتِه، فأَنشَدهم هذا البيت:رُبَّ حِلْمٍ أَضاعَه عَدَمُ المالِ والغِطاءُ: ما غُطِّيَ به. وفي الحديث: أَنه نَهَى أَن يُغَطِّيَ الرجلُ فاهُ في الصلاةِ. ابن الأَثير: من عادة العرب التَّلَثُّم بالعَمائمِ على الأَفْواه فنُهوا عن ذلك في الصلاة، فإِنْ عَرَضَ له التَّثاؤب جاز له أَن يُغَطِّيه بثَوْبه أَو يده لحديث ورد فيه. وقالوا: اللهمَّ أَغْطِ على قَلْبه أَي غَشِّ قلْبَه. وفعَلَ به ما غطاه أَي ما ساءَه. وماءٌ غاطٍ: كثيرٌ، وقد غَطى يَغْطِي؛ قال الشاعر: يَمُرُّ كمُزْبِدِ الأَعْرافِ غاطِ ابن سيده: وغَطا الشيءَ غَطْواً وغَطَّاه تَغْطِيةً وأَغْطاه واراهُ وسَتَرَه. قال: وهذه الكلمة واويَّة وبائيَّة، والجمع الأَغْطِيَة، وقد تَغَطَّى. والغِطاءُ: ما تَغَطَّى به أَو غَطَّى به غيرَه. والغِطايةُ: ما تغَطَّتْ به المرأَةُ من حشْو الثياب تحت ثيابها كالغِلالة ونحوها، قُلبَت الواو فيها ياء طَلَبَ الخفَّة مع قربِ الكسرة. وغَطا الليلُ يَغْطُو ويَغْطِي غُطْواً وغَطُوّاً إِذا غَسا وأَظْلَم، وقيل: ارْتَفَع وغَشَّى كلَّ شيءٍ وأَلبسه، وغَطا الماء. وكل شيءٍ ارْتَفَع وطالَ على شيءٍ فقدْ غَطا عليه؛ قال ساعدة بن جُؤيَّة: كذَوائِب الحَفاءِ الرَّطِيبِ غَطا به عَبْلٌ، ومَدَّ بجانبيه الطُّحْلُبُ غَطا به: ارْتَفَع. وليلٌ غاطٍ: مظْلِمٌ؛ قال العجاج: حتى تَلا أَعْجازَ لَيْلٍ غاطِ ويقال: غَطا عليهم البَلاءُ. وأَغْطَى الكَرْمُ: جَرى الماءُ فيه وزادَ، وكلُّ ذلك مذكورٌ في الواو والياء، مقاييس اللغة: (غطو) الغين والطاء والحرف المعتل يدلُّ على الغِشاء والسَّتر. يقال: غَطَيت الشَّيءَ وغَطَّيْتُه. والغِطاء: ما تَغَطَّى به. وغَطَا اللّيلُ يَغْطُو، إذا غَشَّى بظلامه. القاموس المحيط: ي غَطَى الشَّبابُ، كَرَمَى، غَطْياً، ويُضَمُّ امْتَلأَ، و الناقَةُ ذَهَبَتْ في سَيْرِها، و الليلُ أظْلَمَ، و الشجرةُ طالَتْ أغْصانُها، وانْبَسَطَتْ على الأرضِ، كأَغْطَتْ، و الليلُ فُلاناً ألْبَسَهُ ظُلْمَتَهُ، كغَطَّاهُ، و الشيءَ، و عليه سَتَرَهُ، وعَلاَهُ، كأَغْطاهُ وغَطَّاهُ. واغْتَطَى تَغَطَّى. و غَطَا الليلُ غَطْواً وغُطُواً أظْلَمَ، و الماءُ ارْتَفَعَ، و الشيءَ داراهُ، وسَتَرَهُ. والغِطاءُ، ككِساءٍ ما يُغَطَّى به. والغِطايَةُ، بالكسر ما تَغَطَّتْ به المرأةُ من حَشْوِ الثِّيابِ كغِلالَةٍ ونحوِها. وأغْطَى الكَرْمُ: جَرَى فيه الماءُ. وإنَّهُ لَذُو غَطَوانٍ، محركةً: مَنَعَةٍ وكَثْرَةٍ. تاج العروس: ( ى غطى الشباب كرمى ) يغطى ( غطيا ) بالفتح ( ويضم ) وضبطه ابن سيده غطيا كعتى ومثله في كتاب ابن القطاع والصاغانى امتلاء ) وفى الصحاح قال الفراء وإذا امتلاء الرجل شبابا قيل غطى يغطى غطيا وغطيا بالفتح والتشديد 2 وأنشد يحملن سربا غطى فيه الشباب معا * وأخطأته عيون الجن والحسده ( و ) غطت ( الناقة ) غطيا ( ذهبت في سيرها ) وانبسطت ( و ) غطى ( الليل ) يغطى ويغطو ( أظلم ) يائية واوية ( و ) غطت ( الشجرة طالت أغصانها وانبسطت على الارض ) فالبست ما لها فهى غاطية ( كاغطت ) فهى غاطية أيضا على خلاف القياس ( و ) غطى ( الليل فلانا ألبسه ظلمته ) يتعدى ولا يتعدى ( كغطاه ) بالتشديد ( و ) غطى ( الشئ ) غطيا ( و ) غطى ( عليه ) إذا ( ستره وعلا ه ) وقال حسان بن ثابت رب حلم أضاعه عدم الما * ل وجهل غطى عليه النعيم حكى انه صاح يا بنى قيلة فجاء الانصار يهرعون عليه قالوا ما دهاك قال قلت بيتا خشيت ان أموت فيدعيه غيرى قالوا هاته فانشده والشئ مغطى كمر مى وأنشد الجوهرى أنا ابن كلاب وابن أوس فمن يكن * قناعه مغطيا فانى مجتلى ( كاغطاه وغطاه ) بالتشديد ( واغتطى ) و ( تغطى ) بمعنى واحد قال رؤبة عليه من أكناف قيظ يغتطى * شبك من الال كشبك المشط * ومما يستدرك عليه غطاه الشباب غطيا وغطيا ألبسه كغطاه والغاطية الدالية من الكرم لسموها وبسوقها وانتشارها ومنه قول الشاعر ومن تعاجيب خلق الله غاطية * يعصر منها ملاحى وغربيب وفعل به ما غطاه أي ساءه كذا في المحكم ومر للمصنف هذا المعنى في ع ظ ى فلعلهما لغتان أو هذا تصحيف منه ويقولون اللهم اغط على قلبه أي اغش وهو مغطى القناع إذا كان خامل الذكر وماء غاط كثير وقد غطى يغطى وغطيان البحر فيضانه زنة ومعنى نقله السهيلي في الروض و ( غطا الليل ) يغطو ( غطوا ) بالفتح ( وغطوا ) كسمو ( أظلم ) وقيل ارتفع وغشى كل شئ وألبسه فهو غاط ( و ) غطا ( الماء ارتفع ) واوية يائية وقال الجوهرى وكل شئ ارتفع وطال على شئ فقد غطا عليه أنشد لساعدة بن جؤية كذوائب الحفا الرطيب غطابه * غيل ومد بجانبيه الطحلب ( و ) غطا ( الشئ ) غطوا ( واراه وستره ) كغطاه واويه يائية وقد تغطى ( والغطاء ككساء ما يغطى به ) وفى الصحاح ما تغطيت به وفى المحكم ما تغطى به أو غطى به غيره وقال الراغب هو ما يجعل فوق الشئ من طبق ونحوه كما ان الغشاء ما يجعل فوق الشئ من لباس ونحوه وقد استعير للجهالة ومنه قوله عز وجل فكشفنا عنك غطاءك فبصرك اليوم حديد وفى المصباح الغطاء الستر والجمع أغطية ( والغطاية بالكسر ما تغطت به المرأة من حشو الثياب ) تحت ثيابها ( كغلالة ونحوها ) قلبت الواو فيها ياء طلب الخفة مع قرب الكسرة ( وأغطى الكرم جرى فيه الماء ) وزاد ونما ( وانه لذو غطوان محركة ) أي ذو ( منعة وكثرة )

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠ (الإجمالي: ١٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حدد

    الآيات المشتركة: ١ · Hadid demir demektir

  2. كشف

    الآيات المشتركة: ١ · Açık baş demektir

  3. غفل

    الآيات المشتركة: ١ · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir

  4. كون

    الآيات المشتركة: ٢ · Kevn, tepe demektir

  5. عين

    الآيات المشتركة: ١ · Ayn göz, “evya” göze demektir

  6. طوع

    الآيات المشتركة: ١ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…

  7. بصر

    الآيات المشتركة: ١ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  8. سمع

    الآيات المشتركة: ١ · İşiten

  9. ذكر

    الآيات المشتركة: ١ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  10. يوم

    الآيات المشتركة: ١ · “Yemm” durgun akan su demektir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا

    Kapak

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغطي
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerستر, حجب, غشي
Zıt Kökكشف
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin veya yüzeyin üzerini tamamen bürüyerek doğrudan algılanmasını ve dış dünya ile temasını kesen örtü
Çekirdek Özet 2İnsanın basiretini örten, hakikati algılamasını engelleyen ve ahirette bütünüyle kaldırılacak olan gaflet perdesi
Çekirdek Özet 3Algı ile gerçeklik arasına çekilen epistemik bariyerin varlığı ve bu bariyerin kalkmasıyla gerçekleşen kesin yüzleşme
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir örtü veya basit bir görme engeli sayıp algı donanımının kilitlenmesini ve sorumluluk doğuran iradi körlüğü gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غطİçine çekme, daldırma, bütünüyle bürüme ve dış irtibatı kesme; nitekim aynı çekirdekten gelen غطش kökünde gecenin karanlığının her şeyi sarıp görünmez kılması esastırيDaldırma veya gömülme hareketine esneklik, sarıcılık ve bir nesnenin üzerine kılıf yahut fanus gibi tam intibak ederek onu dış etkilere karşı bürüyen örtü hüviyeti kazandırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غİkiz harfi olan ع göz ve kaynak imgesinden türetilmiş; derinlik, perdelenme, gözden ve algıdan kaçarak karanlıkta kalma eylemini temsil eder
طSepet, çark; içine alma, sarma, kuşatma ve sınır çekme hareketini ifade eder
يEl ve kol; iş yapma, uzanma, bizzat sarma ve örtüyü nesnenin üzerine yerleştirme eylemini bildirir
غطيBir varlığın üzerini el ile bütünüyle sarıp kapatarak onu algılayan gözün ve bilincin erişim sahasından çıkarma hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kabın, nesnenin veya başın üstüne geçirilen, onu tozdan ve dış bakıştan koruyan yaygı veya kapak; asmanın toprağı ve çevresini dallarıyla bütünüyle bürümesi
Cahiliye şiiri kullanımıGençliğin bedeni bütünüyle bürüyüp tazelikle sarmasını tasvir etmek üzere Kays kabilesinden bir şair şu beyti söylemiştir: يَحْمِلْنَ سِرْباً غَطَى فيه الشَّبابُ مَعاً / وأَخْطَأَتْه عُيونُ الجِنِّ والحَسَدُ
Erken Arapça kullanımKlasik hitabet ve deyimlerde birinin kusurlarını veya yoksulluğunu örtmeyi anlatmak üzere kullanılan mecazlar; nitekim iyilik ve bağışın insan ayıplarına örtü kılınması anlamında تَعَطَّيْتُ ve تَغَطَّيْتُ fiilleri kullanılmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Asâsü’l-Belâga.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça غطي kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde örtme, sarma, gizleme ve bir kabın ağzını kapama anlam alanına uzanan arkaik bir örtü köküdür. İbranice ve Ârâmîce katmanlarında doğrudan fonetik denkliği olan غ harfinin ע (ayin) yönüne kaymasıyla oluşan soydaş formlarda, yüzeyi sıvama veya bürüme anlamları takip edilebilir; ancak Arapça kök özellikle üstten sarıp kapaklama ve dış irtibatı sıfırlama niteliğiyle ayrışmıştır. Akadca katmanında benzer kök türevleri örtmek ve perdelemek bağlamında mevcuttur. Çöl ortamında su kaplarının, yiyeceklerin ve kuyuların üzerini kumdan korumak için örtülen nesne zamanla soyut düzlemde aklın ve gözün hakikate kapanmasını ifade eden zihinsel bir kılıf anlamına doğru semantik genişleme göstermiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر HALOT, Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-Arab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönغطي / غطوBir şeyin üzerine kapanan örtü veya gece karanlığının her yanı kaplaması kök anlamından türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami benzerleriÖrtme, kapama ve perdeleme işlevini bildiren çöl göçebe donanımına ait ortak leksikal tabakaGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غطيAnlamlıÖrtmek, kapamakBir nesnenin üzerini bütünüyle sararak dış irtibatını kesen örtü veya kapakHedef kök; Kur'an'da geçer
غيطAnlamlıÇukura inmek, alçalmakAlçak ve çukur yer; insanın gözden kaybolarak ihtiyacını giderdiği derinlikKur'an'da geçmez; gizlenme yönüyle anlamdaştır
طغيAnlamlıHaddi aşmak, taşmakSınırları çiğneyip kabarmak, ölçüyü bütünüyle aşmakKur'an'da geçer; harf kalbi ile örtünün ölçüyü aşması arasında ilişki kurulabilir
طيغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
يغطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı kombinasyon
يطغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı kombinasyon

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غطيMerkezÖrtü, perdeÜzerine tam oturarak nesneyi veya organı işlevsiz kılan, dışarıyla temasını kesen kılıf ve kapakNesnenin kendi varlığını değil algılama ve algılanma kabiliyetini sıfırlayan tam örtü
سترKomşuGizlemeBir engelin arkasına saklayarak görünmeyi engelleme; araya set çekmeستر nesneyi görünmez kılarken, غطي doğrudan nesnenin üzerine serilip onu kaplar
حجبKomşuEngellemeİki şey arasına girip geçişi veya erişimi fiziksel olarak durduran kalın perdeحجب girmeyi ve ulaşmayı yasaklarken, غطي algı organının üstünü bürür
غشيKomşuBürümekBir şeyin üstünü aniden, dalga dalga sarıp kaplayan dışsal etkiغشي kuşatıcı bir baskınlık bildirirken, غطي kalıcı ve kılıf niteliğinde bir kapaktır
كشفZıtAçmakÜzerindeki örtüyü, engeli veya perdeyi kaldırıp apaçık ortaya çıkarmaPerdenin bütünüyle sıyrılması ve gizlenen hakikatin dolaysız görülmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaغطيغِطاء / غِشاوةBir nesneyi dış etkilerden veya algıdan kesen kılıf ve kapakKesin
Latincevelamen, tegumentumÖrtü, perde, kılıfNesneyi dıştan saran fiziki katmanı karşılar; zihinsel gaflet perdesi anlamı bağlamla kurulurGüçlü
İngilizceveil, covering, lidPerde, örtü, kapakBir nesnenin üzerine geçen kapağı ve algıyı engelleyen perdeyi karşılarKesin
AlmancaDecke, Hülle, SchleierÖrtü, kılıf, perdeMaddi muhafazayı ve bilinci örten yanılsama tülünü ifade ederGüçlü
Fransızcavoile, couvertureÖrtü, tül, örtme nesnesiGözün önüne çekilen perde ve yüzeyi kapatan koruyucu katmanGüçlü

المصدر Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غِطَاءٍBasireti körleştiren inkar ve gaflet perdesiDünyada vahyi ve ilahi uyarıyı algılamaya karşı zihne ve kalbe çekilen iradi körlük örtüsü (Kehf 18:101)
غِطَاءَكَÖlümle birlikte kalkan dünyevi algı sınırlılığıAhirette perdelerin yırtılması, hakikatin bütün çıplaklığıyla görünür kılınması ve keskinleşen görüş (Kâf 50:22)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEpistemoloji ve basiret meselesiKafirlerin hakikati göremeyişinin ontolojik bir engel mi yoksa iradi bir inkar perdesi mi olduğuHakikati idrak etmeyi engelleyen psikolojik ve ahlaki örtü
FıkıhKapların muhafazası ve temizlikYiyecek ve içecek kaplarının üzerinin örtülmesi (tağtiyetü'l-inâ) emriNecaset ve zararlı unsurların girişini önleyen fiziksel kapak
TefsirAhiret sahneleri ve basiretDünyadaki gaflet örtüsünün ahirette kalkmasıyla görme duyusunun keskinleşmesi analiziGözün değil doğrudan kalbi basiretin üzerindeki örtünün kalkması
HadisGece tedbirleri ve sağlıkGeceleyin kapların üzerinin örtülmesini emreden nebevi tavsiyelerBulaşıcı hastalıklara ve haşerata karşı koruyucu fiziki örtü

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve basiretEpistemik perdeHakikati perdelemeİnsanın nefsi arzuları sebebiyle ilahi bildirime karşı geliştirdiği idrak blokajıKesin
İlmiBilgi felsefesiYanılsama filtresiVeriyi çarpıtmaÖn yargıların ve dogmaların somut gerçekliğin üzerini örterek doğru gözlemi engellemesiGüçlü
SiyasiYönetim ve kamuoyuSansür ve dezenformasyonGerçeği gizlemeİktidarın toplumsal hakikatlerin üzerini manipülasyon örtüsüyle kapatmasıGüçlü
İktisadiPiyasa ve akitlerKusuru gizleme örtüsüŞeffaflığı bozmaMalın veya sözleşmenin ayıbını suni bir kılıfla örterek haksız kazanç sağlamaGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük geçiren filtre / Sinyal maskelemesiGelen temel sinyalin yüksek frekanslı bileşenlerini veya hakiki dalga boyunu engelleyerek alıcıya yalnızca bozulmuş yahut sınırlı bilginin ulaşmasına izin veren bariyerGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel körleşme / İdeolojik yanılsamaBireyin veya toplumun olgusal gerçekliği olduğu gibi görmesini engelleyen, zihnin üzerine bir fanus gibi oturup dış girdileri filtreleyen algısal kabukGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel bir kumaş parçası, battaniye veya alelade bir göz perdelenmesi olarak düşünmek
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın kendi elleriyle ördüğü, vahye ve hakikate karşı geliştirdiği zihinsel fanus ile bu fanusun ölüm anında parçalanışı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnkarcıların vahyî gerçekleri duymayışını ve görmeyişini doğuştan gelen ontolojik bir eksiklik sanarak ahlaki ve iradi mesuliyeti yok saymak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın dünyevi algısının mutlak olmadığını, ön yargı ve gaflet örtüleriyle sınırlandığını ve nihai hesaplaşmada bu perdenin kalkmasıyla mutlak hakikatle yüzleşileceğini kavratır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkarcıların vahiy karşısındaki basiretsizliğini anlatan uyarı ayetlerinde ve ölümle başlayan eskatolojik uyanış sahnelerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikati görememenin göz kusurundan değil, zihne çekilen iradi ve ideolojik fanuslardan kaynaklandığını göstererek determinist kader anlayışını tashih eder

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesnenin, kabın veya bedenin üzerini bütünüyle kapatarak dış dünyayla irtibatını kesen kapak, örtü veya kılıf.
  • Soyut anlamZihnin, basiretin ve kalbin hakikate karşı kapatılması; insanın algı alanını sınırlandıran gaflet ve yanılsama bariyeri.
  • Sistematik karşılıkVarlık ile bilinç arasına giren ve ancak ölüm veya mutlak bilinç sıçramasıyla yırtılabilen epistemik filtreleme mekanizması.
  • LaTeX modeliO=lim⁡G→0(V⋅[1−G])=V
  • LaTeX açıklamasıFormülde V nesnel hakikati, G insan algısını kısıtlayan ve üzerini örten perdeyi, O ise bilince yansıyan nihai gözlemi temsil eder. Dünyada G>0 olduğu sürece gözlem perdeli kalır; ahirette perdenin kalkmasıyla (G→0) insan algısı hakikatin kendisiyle (V) doğrudan ve eksiksiz biçimde yüzleşir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ