قحم
ق - ح - م
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Zayıf ve ince at demektir. İnce tahtalara Türkçede kahma denmektedir. İttiham etmek, zayıflamak demektir. Şişmanlığın zor yürümesin ve yukarıya çıkmasına mukabil zayıfların kolay yürümesi.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Zayıf ve ince at demektir. İnce tahtalara Türkçede kahma denmektedir. İttiham etmek, zayıflamak demektir. Şişmanlığın zor yürümesin ve yukarıya çıkmasına mukabil zayıfların kolay yürümesi.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٥٩٨باب الحاء والقاف والميم معهما
ق ح م، ق م ح، ح م ق، م ح ق مستعملات
قحم:
قَحَمَ الرجُلُ يَقْحَم قُحوماً في الشِعْر، ويقال في الكلام العام: اقتَحَمَ وهو رَمْيُه بنفسَه في نَهْر أو وَهْدةٍ أو في أمْرٍ من غير رَوِيّة. ويقال: قَحَمَ قُحُوماً: إذا كَبِرَ.
قال زائدة: قَحَمَ وأقحَمَ تجاوَزَ، واقتَحَم هو. والقَحْم: الشّيْخ الخَرِف، والقَحْمةُ: الشَّيْخةُ، قال الراجز:
إنّي وإنْ قالوا كبير قَحْمُ عندي
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩١٠شيخٌ قَحْمٌ، أي هِمٌّ مثل قَحْلٍ. وقَحَمَ في الأمر قُحوماً: رمى نفسه فيه من غير رويّة. والقُحْمَةُ بالضم: المهْلكةُ. وقُحَمُ الطريق: مصاعبه. وللخصومة قُحَمٌ، أي أنها تَقْحَمُ صاحبها على ما يريده. والقُحْمَةُ: السنة الشديدة. يقال: أصابت الأعراب القُحْمَةُ، إذا أصابهم قحطٌ فدخلوا بلاد الريف. ويقال أيضاً: أُقْحِمَ أهل البادية، على ما لم يسمّ فاعله، إذا أجدبوا فدخلوا الريف. وأقْحَمَ فرسَه النهرَ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٧٧٧باب الحاء والقاف والميم
حمق ، قحم ، قمح ، محق : مستعملة .
قحم : قال الليث : قَحَمَ الرّجلُ يَقْحَمُ قُحُوماً . وفي الكلام العامِّ : اقْتَحَم وهو رَمْيُه بنفسه في نَهرٍ أو وهْدَة أو في أمر من غير دُرْبَة .
وقال الله جلّ وعزّ : ( ? لنَّجْدَينِ فَلاَ ? قتَحَمَ ) ( البَلَد : 11 ) ثم فسر اقْتِحَامَها فقال : ( فَكَّ رَقَبة أو أَطْعَمَ ) . وقرىء : ( ? لْعَقَبَةُ فَكُّ رَقَبَةٍ أَوْ إِطْعَامٌ فِى يَوْمٍ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٤٣٦(باب القاف والحاء وما يثلثهما)
(قحد) القاف والحاء والدال كلمةٌ واحدة هي القَحَدَة: أصلُ السَّنام، والجمع قِحادٌ. وناقة مِقْحادٌ: ضخمة السَّنام.
(قحر) القاف والحاء والراء كلمةٌ واحدة، وهي القَحْر، يقال إنَّه الفحلُ المُسِنُّ على بقيّةٍ فيه وجَلَد. وقد يقال للرَّجُل. والقُحارِيَةُ مثل القَحْر.وامرأة قَحْرةٌ: مُسِنَّة.
(قحز) القاف والحاء والزاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على قَلَقٍ أو إقلاقٍ وإزعاج. من ذلك
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٦٨- الاقتحام: توسط شدة مخيفة. قال تعالى: ﴿فلا اقتحم العقبة﴾ [البلد/11]، ﴿هذا فوج مقتحم﴾ [ص/59]، وقحم الفرس فارسه: توغل به ما يخاف عليه، وقحم فلان نفسه في كذا من غير روية، والمقاحيم: الذين يقتحمون في الأمر، قال الشاعر:
*مقاحيم في الأمر الذي يتجنب*
(لم أجده)
ويروى: يتهيب.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٩٩ق ح م
ركب قحمةً من القحم وهي عظام الأمور التي لا يركبها كل أحد.
ووقعوا في القحمة وهي السنة الشديدة.
وركب قحمة الطريق: ما صعب منها على سالكه وللخصومة قحمٌ.
واقتحم عقبه أو وهدة أو نهراً: رمى بنفسه فيها على شدّة ومشقّة وأقحم دابته النهر.
وقال عمرو بن العاص لعبد الرحمن بن خالدب بن الوليد: أقحم يا ابن سيف الله.
وقحّم الفرس راكبه تقحيماً: رمى به على وجهه.
وتقحمت به الناقة:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬١٤٧القَحْم: الكبير المُسنّ، وقيل: القَحْم فوق المسنّ مثل القَحْر؛ قال رؤبة:
رأَينَ قَحْماً شابَ واقْلَحَمّا،
طالَ عليه الدَّهْرُ فاسْلَهَمّا
والأُنثى قَحْمة، وزعم يعقوب أن ميمها بدل من باء قَحْبٍ. والقَحومُ: كالقَحْم. والقَحْمة: المسنة من الغنم وغيرها كالقَحْبة، والاسم القَحامة والقُحومة، وهي من المصادر التي ليست لها أَفعال. قال أبو عمرو: القَحْم الكبير من الإبل ولو شبه به الرجل كان جائزاً؛
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٤٠* ق ح م * * قَحَمَ * في الأمر رمى بنفسه فيه من غير روية وبابه خضع و * أقْحَمَ * رسه النهر * فانْقَحَمَ * أي أدخله فدخل وفي الحديث ﴿أقحم يا بن سيف الله﴾ و * أقْتَحَمَ * الفرس النهر دخله و * تَقْحيمُ * النفس في الشيء إدخالها فيه من غير روية
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٧٨٠| | ( قَحَمَ ) الرَّجلُ ( في الأمْرِ ، كَنَصَرَ ) | يَقْحُمُ ( قُحُومًا : رَمَى بِنَفْسِهِ فِيه فَجْأَةً بِلاَ | رَوِيَّةٍ ) ، وهو مَجازٌ ، وقيل : رَمَى نَفسَهُ في نَهر أو في وَهْدَةٍ ، وقيل : إنّما جاءَ قَحَمَ في | الشِّعْر وَحْدَهُ . | | ( وقَحَّمَه تَقْحِيمًا ) : أَدْخَلَه في الأمرِ من | غَيْرِ رَوِيَّةٍ ، وفي حَدِيثِ عائِشَة : أَقْبَلَتْ | زَيْنَبُ تَقَحَّمُ لها ؛ أَيْ : تَتَعَرَّضُ
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٢٥١
1 قحم نَفْسَهُ فِى الأُمُورِ ذ and فيها ↓ تقحمّ and ↓ اقتحم He entered into affairs without consideration. (A.)
تَقَحَّمَ
5 تَقَحَّمَ ذ He experienced dearth, drought, or sterility. See an ex. voce تَبِعَةٌ. ― -b2- تَقَحَّمَ فِى الأَمْرِ بِلاَ رَوِيَّةٍ [He plunged, or rushed, into the affair without consideration]. (K, * TA in art. علط.) See 1. ― -b3- تَقَحَّمَ: see تَدَلَّثَ.
اـِقْتَحَمَ
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٨١قَحَمَ
قَحَمَ U ( n. ac. قُحُوْم 27 )
a. [ Fī ], Rushed blindly, headlong into.
b. A ( n. ac. قَحْم 1 ), Plunged into ( desert ).
c. [ Ila ], Approached, neared.
قَحَّمَ
قَحَّمَ II
a. [ acc. & Fī ], Caused to rush, plunge into.
b. Threw off ( rider: horse ).
أَقْحَمَ
أَقْحَمَ IV ,
a. see II (a) .
b. Spurred into.
c. [ pass. ], Emigrated, fled.
تَقَحَّمَ
تَقَحَّمَ V ,
a. Dashed,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٧٬٤١٨قحم
قَحَمَ - يَقْحَمُ - اقْتَحَمَ - يَقْتَحِمُ - مُقْتَحِم
قَحَمَ - يَقْحَمُ + كائن + شيئاً: دفع شيئاً أو كائناً من خلال فتحة ضيقة إلى داخل مكان أو شيء
اقْتَحَمَ - يَقْتَحِمُ: على وزن" افتعل " من " قَحَمَ - يَقْحَمُ ": يقوم بفعل " قَحَمَ - يَقْحَمُ " بشكل ذاتي: يقحم نفسه بنفسه: يُدخِل نفسه بنفسه من خلال فتحة ضيقة إلى داخل شيء
مُقْتَحِم: اسم
الجذور المجاورةالمجاورة: ٦ (الإجمالي: ١٠)
- رحب
الآيات المشتركة: ١ · Rab (Ayn) taşmakta olan dolu kap demektir
- فوج
الآيات المشتركة: ١ · Fevc Deve sürüsü su başına getirildiklerinde birden su…
- صلي
الآيات المشتركة: ١ · Ona yaslanırlar
- عقب
الآيات المشتركة: ١ · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
- مع
الآيات المشتركة: ١ · Beraber
- نور
الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir
الآيات التي ورد فيها(٢)
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قحم |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ولج, دخل, هجم, ركب |
| Zıt Kök | نكص |
| Çekirdek Özet 1 | Bir engeli, tehlikeyi veya zorluğu hesaba katmadan, kendini doğrudan ve sakınmasızca o şeyin içine atma, yararak dalma |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın nefsin bencil dirençlerini aşarak zorlu ahlaki sorumluluklara atılması veya inkârcıların topluca azaba sürüklenip dalması |
| Çekirdek Özet 3 | Bir eşiği aşmanın tereddütle değil, bütün sonuçları göze alan köklü ve ani bir eylemsel fedakârlıkla gerçekleşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü sıradan bir «girmek» veya «geçmek» eylemine indirgeyerek, fiilin içerdiği tehlikeyi göze alma, sarp engeli zorla yarma ve sakınmasız dalış unsurunu yok saymak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قح | Sertlik, kuruluk, kabuk bağlama ve dış etkilere karşı dirençli bir katılık sergileme; قحط, قحف, قحل köklerinde olduğu gibi sert ve şiddetli şartlarla yüzleşme | م | Çekirdeğin sertlik ve zorluk anlamına kuşatıcı bir dalış, kendini bütünüyle zorluğun içine fırlatma ve bir engele göğüs gererek içine girme boyutu eklenmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Aşılması gereken çetin bir sınırı, dar bir geçidi veya yüksek bir eşiği temsil eder |
| ح | Çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Girişi engelleyen, koruma veya set oluşturan sarp bir bariyeri simgeler |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Bir ortama bütünüyle dalmayı, içine gömülmeyi ve kuşatıcı bir akışla kaplanmayı anlatır |
| قحم | Sarp bir sınırı ve çiti yararak bütünüyle içine dalma | Karşıdaki dik engeli ve bariyeri (çit/duvar) zorlayıp geçerek kendini sakınmasızca o derinliğin içine fırlatma hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir atlının veya devenin tehlikeli bir uçuruma, nehre, derin bir çukura ya da sarp bir tepeye kendini sakınmasızca atması; atın binicisini üzerinden fırlatıp zor bir yere atması; kuraklık yılının bedevileri yerleşik alanlara göçe zorlayıp sokması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye ve erken dönem recez şairlerinin şiirlerinde yaşlanıp gücünü kaybetmiş fakat tecrübesiyle zorluklara atılan deve veya insan için kullanılan ifade: إنّي وإنْ قالوا كَبيرٌ قَحْمُ / عِندي حُداءٌ زَجَلٌ ونَهْمُ |
| Erken Arapça kullanım | Amr b. el-Âs’ın zorlu ve tehlikeli bir askeri harekât anında Abdurrahman b. Hâlid b. Velîd’e söylediği rivayet edilen cesaretlendirme sözü: أقحم يا ابن سيف الله (Dal/Atıl ey Allah’ın kılıcının oğlu) |
المصدر İbn Düreyd, el-Cemhere; Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; İbn Manzûr, Lisânü’l-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde قحم kökü, Arapçada ses ve anlam bakımından oldukça özelleşmiş bir hareket dinamiğini temsil eder. Batı Sami ve Doğu Sami (Akadca) şubelerinde bu üçlü kök dizilişi Arapçadaki biçimiyle yaygın bir sözlüksel kök olarak tespit edilememektedir; kökün ilk iki ünsüzü olan قح katı, sert, kuru olma veya sert cisimlerin çarpışma sesini yansıtan onomatopeik bir Proto-Sami temel ile ilişkilidir. Arapçada kök, sonuna gelen nazal م ünsüzünün etkisiyle, sert bir nesneyle yüzleşmekten çıkıp «zorlu bir duruma körlemesine ya da sakınmasızca dalmak, bir engeli yararak içine girmek» şeklinde dinamik bir eylem karakteri kazanmıştır. Bazı klasik filologlar kelimenin yaşlılık bildiren قَحْم formunun, nefes darlığı ve öksürük bildiren قَحْب kökünden dönüşmüş olabileceğini ileri sürmüşlerse de kökün ana omurgası atılmak, dalmak ve güçlükleri yararak aşmaktır.
درجة الثقة Muhtemel
المصدر Lane, Arabic-English Lexicon; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çetin bir araziye, nehre veya kavgaya düşünmeksizin atılma | Fiziksel olarak bir süvarinin ya da hayvanın zorlu bir vadiye atılması fiilinden, genel anlamda büyük ve sarp işlere pervasızca dalma anlamı türetilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Sami ikili sertlik/kuruluk çekirdeği | İbrânîce veya Ârâmîcede doğrudan üçlü q-ḥ-m biçimi yerine, kuraklık ve sertlik bildiren köklerle dolaylı anlamsal örtüşmeler mevcuttur | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan güvenilir bir soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر İbn Fâris, Muʿcemü Maḳāyîsi’l-luġa; Lisânü’l-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قحم | Anlamlı | Kendini zorluğa atma | Bir işe veya zorlu bir yere pervasızca, cesaretle ya da sakınmasızca dalmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| قمح | Anlamlı | Başını kaldırma, buğday | Devenin su içmeyip başını dikmesi; başı yukarı kaldıran nesne veya tahıl | Kur'an'da geçer; fiziksel zorlama ve yönelme ilişkisi |
| حقم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| حمق | Anlamlı | Akıl kıtlığı, basiretsizlik | Bir şeyin gereğini düşünmeden, ölçüsüzce ve akılsızca davranmak | Kur'an'da geçmez; düşünmeksizin atılma unsuruyla anlamsal temas taşır |
| مقح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| محق | Anlamlı | Eksiltme, silip yok etme | Bir şeyin bereketini, varlığını ya da izini bütünüyle ortadan kaldırmak | Kur'an'da geçer; zıt kutupta bir tüketme ve silme hareketi |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قحم | Merkez | Tehlikeli/sarp bir eşiğe dalmak | Sakınmasızca, zorluk ve tehlikeyi göze alarak kendini bir durumun içine fırlatmak | Zorlu engeli yarma ve cüretkâr dalış |
| ولج | Komşu | Bir şeyin içine nüfuz etmek | ولج dar veya gizli bir aralıktan yavaşça, süzülerek girmeyi ifade ederken قحم şiddetle ve engeli yararak girmektir | Süzülerek girme nüansı |
| دخل | Komşu | Genel giriş | دخل engelsiz ya da engelli her türlü girmeyi anlatan genel fiildir; قحم ise mutlak surette çetin bir dirençle yüzleşmeyi gerektirir | Nötr giriş eylemi |
| هجم | Komşu | Ansızın baskın yapmak | هجم karşıdakini gafil avlayıp üzerine çullanmayı anlatırken قحم failin doğrudan zorluğun/tehlikenin bizzat içine dalmasıdır | Baskın ve hücum boyutu |
| ركب | Komşu | Üstüne binmek, üstlenmek | ركب bir vasıtaya veya tehlikeli bir işin üstüne çıkmayı anlatır; قحم ise kendini o işin içine fırlatıp gömülmeyi bildirir | Üstüne çıkma ve yüklenme |
| نكص | Zıt | Geri adım atmak, çekilmek | Zorluk veya tehlike karşısında ilerlemek yerine arkasını dönüp geri kaçmayı, vazgeçmeyi ifade eder | Geriye çekilme ve tereddüt |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قحم | Kendini sarp bir zorluğun içine fırlatma | Bir engeli göğüsleyerek, sakınmadan içine dalmak | Kesin |
| Latince | Ingruo, irrumpo | Zorla içeri dalmak, hücum etmek | İrrumpo engelleri kırarak içeri dalmayı iyi karşılar; ingruo ise şiddetle üstüne düşmeyi anlatır | Güçlü |
| İngilizce | To plunge into, to breach, to storm | Bir şeye balıklama dalmak, yarmak | To plunge into tehlikeli bir duruma düşünmeden veya cesaretle dalmayı; breach bir engeli delip geçmeyi karşılar | Güçlü |
| Almanca | Vordringen, sich stürzen in | Zorla ilerlemek, içine atılmak | Sich stürzen in eylemi göze alarak dalmayı, vordringen ise zorlu engelleri aşarak içeriye sokulmayı verir | Güçlü |
| Fransızca | S'engouffrer, franchir de force | Zorla içeri dalmak, gömülmek | S'engouffrer bir boşluğa/tehlikeye kendini bırakmayı, franchir de force sarp bir eşiği zorla aşmayı anlatır | Güçlü |
المصدر Lane, Arabic-English Lexicon; Oxford Latin Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| اقْتَحَمَ | Sarp ahlaki sorumluluğu göze alıp zorluğu aşmak | İnsanın bencil nefsi tutumları kırarak köle azat etmek ve açları doyurmak gibi fedakârlıklara atılması; Beled 90:11 |
| مُقْتَحِمٌ | İnkârcı güruhun cehennem ateşine zorla ve topluca sürüklenip dalması | Ahirette inkâr liderlerinin ardından gelen kalabalıkların ateşin içine hesapsızca tıkılması bağlamı; Sâd 38:59 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri ve azap tasviri | Sâd 38:59 ayetindeki inkârcı zümrelerin ateşe giriş biçimi; onların iradî mi yoksa itilerek mi daldıkları | Korkunç bir akıbete topluca, birbirini ezerek sürüklenme |
| Fıkıh | Tehlikeye atılma ve cihadda fedakârlık | Savaşta düşman saflarının arasına tek başına dalmanın (iktihâm) intihar sayılıp sayılmayacağı | Hayati tehlike bulunan bir hatta bilerek ve meşru gaye ile atılma |
| Tefsir | Akabe metaforu ve nefisle mücadele | Beled 90:11 ayetindeki akabenin sarp bir dağ geçidi mi yoksa ahlaki bir eşik mi olduğu tartışması | Nefse ağır gelen sosyal ve mâlî mükellefiyetleri cesaretle üstlenme |
| Hadis | Şüpheler ve günaha sürüklenme tasviri | Şüpheli şeylerin etrafında dolaşan kişinin günaha dalmasını anlatan rivayetlerdeki iktihâm tasvirleri | Kişinin kendini felaketin veya haramın içine kontrolsüzce düşürmesi |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahlaki tekâmül ve nefsani bariyerler | Sarp yokuşu aşma iradesi | Direnç kırma | Dindarlık pasif bir koruma değil, nefsin mülkiyet ve cimrilik tutkularına karşı sarp engelleri göze alıp aşmaktır | Kesin |
| İlmi | Bilinmeyenin ve epistemik krizlerin aşılması | Paradigmaları zorlama | Sınır ihlali | Bilimsel sıçramalar, konfor alanından çıkıp aşılması imkânsız gibi görünen çetin problemlere cesaretle dalmakla gerçekleşir | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal krizler ve liderlik | Kriz alanına müdahale | İnisiyatif alma | Toplumu felakete sürükleyen baskı veya kaos ortamlarında liderliğin tehlikeyi göğüsleyerek inisiyatif almasıdır | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet tekellerini kırma ve infak | Risk ve mali fedakârlık | Kaynak dolaşımı | Servetin atıl kalmasını önlemek için zor zamanlarda mülkiyeti yoksulla paylaşma riskini ve yükünü üstlenmektir | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Aktivasyon enerjisi eşiği ve potansiyel bariyeri tünelleme | Bir kimyasal reaksiyonun başlaması veya bir parçacığın potansiyel engelini aşması için gereken yüksek kinetik atılım ve bariyeri delip geçme hareketi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal konfor alanını yıkan radikal karar alma | Bireyin veya grubun statükonun ürettiği risk bariyerini yok sayarak, sonuçlarını göze alıp dönüştürücü bir eyleme girişmesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir hücum, bir yere aniden dalmak veya fiziksel bir kapıdan girmek şeklinde daraltmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, insanın kendi bencil arzularına, mülkiyet hırsına ve korkularına rağmen; köle azadı ve yetimi doyurmak gibi ağır ahlaki eşikleri (akabe) zorlayarak geçmesini ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Beled Suresi'ndeki akabe kavramı soyut bir dağ tasvirine hapsedilir ve ayetin asıl hedefi olan «nefsin cimrilik bariyerini yıkarak toplumsal adaleti tesis etme» yükümlülüğü ıskalanır |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kurtuluş tasavvurunda dindarlığın yalnızca sözlü kabul veya pasif bir bekleyiş olmadığını, aksine sarp engellerle yüzleşip onları yararak eyleme geçmeyi gerektirdiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın sorumluluktan kaçış psikolojisini ve sosyal adaletin maliyetini ele alan Beled Suresi bağlamı ile inkârcıların toplu akıbetini anlatan Sâd Suresi bağlamında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İmanın maliyetsiz bir konfor alanı olduğu algısını yıkar; kurtuluşun, nefsin cimrilik ve mülkiyet tutkularından oluşan sarp engeli (akabe) cesaretle ve fedakârlıkla aşmaktan geçtiğini ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir binek hayvanının veya insanın derin bir çukura, azgın bir nehre veya sarp bir yola kendini sakınmasızca atarak engeli yarması.
- Soyut anlamTehlike ve zorluk barındıran kritik bir eşiği, tüm tereddütleri bir kenara bırakıp cesaretle ve sonuçlarını göze alarak aşma iradesi.
- Sistematik karşılıkNefsin mülkiyet, bencillik ve korku duvarlarına karşı, ahlaki ve toplumsal kurtuluşu sağlamak adına yüksek dirençli eylem eşiklerine doğrudan atılmak.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde aşılamaz gibi duran sarp engeli veya potansiyel bariyerini; failin ortaya koyduğu atılım enerjisini ve fedakârlık iradesini temsil eder. Bu kinetik irade engelin potansiyel direncini aştığında (), korunaklı sınır yarılır ve durumun içine doğru zorlu bir yer değiştirme () gerçekleşir.