كظم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ك-ظ-مالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٣٩ · الآيات: ٦ · السور: ٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وَالْكَاظِمِينَوجهأسفكَاظِمِينَأنثكظموحدسودظللمَكْظُومٌكَظِيمٌشفعحنجرحوتحمم

الجذرالصيغ ٤الآيات ٦السور ٦المجاورة ٣٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

كظم

ك - ظ - م

جذر
  • الورود: ٦
  • الآيات: ٦
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: İçerde tutan

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٥٤
الكاف والظاء والميم معهما ك ظ م مستعمل فقط كظم: كَظمَ الرجل غيظه: اجترعه. وكَظَم البعير جرته إذا ازدردها وكف عنها. ويقال للإبل: كَظُوم، وناقة كَظُوم أيضاً، إذا لم تجتر. والكَظْمُ: مخرج النفس. يقال: قد غمه وأخذ بكَظْمه فما يقدر أن يتنفس، أي: كربه، وهو مكظوم كظيم، أي: مكروب. والكِظامةُ: سير نوصله بوتر القوس العربية، ثم يدار بطرف السية العليا، وربما كانت حبلاً يكظم به خطم البعير، ويتخذ له درجة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٩١
كَظَمَ غيظه كَظْماً: اجترَعه، فهو رجلٌ كَظيمٌ. والغَيْظُ مَكْظومٌ. والكَظيمُ: غَلَقُ الباب. والكَظومُ: السكوتُ. وكَظَمَ البعير يَكْظمُ كُظوماً، إذا أمسَكَ عن الجِرَّة، فهو كاظِمٌ. وإبلٌ كظومٌ. تقول: أرى الإبل كَظوماً لا تجترُّ. وقومٌ كُظَّمٌ، أي ساكتون. ويقال: أخذت بكَظْمِه، أي بمَخْرَج نَفَسه. والجمع أكْظامٌ. والكِظامَةُ: بئرٌ إلى جنبها بئر، وبينهما مجرًى في بطن الوادي. والكِظامَةُ: الحَلقة التي
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٨٢٩
ك ظ م كظم استعمل من وجوهه : كظم . كظم : قال الله عزّ وجلّ : ( وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ ) ( آل عمران : 134 ) . قال أبو إسحاق : أي أُعدَّت الجنة للذين جرَى ذِكرهم وللَّذِينَ يكظِمون غيظَهم . ورُوي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( ما من جُرْعةٍ يتجرّعها الإنسان أعظمَ أَجْراً من جُرعة غيْظٍ مخافةَ الله ) . ويقال : كظمْتُ الغيظ أكظِمُه كَظْماً إذا أَمْسكتَ على ما في نفسِكَ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٠٠
(باب الكاف والظاء وما يثلثهما) (كظر) الكاف والظاء والراء كلمة. يقولون: الكُظْر: مَحَزُّ الفُرْضة في سِيَة القَوس.‏ (كظم) الكاف والظاء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على معنىً واحد، وهو الإمساك والجمعُ للشَّيء. من ذلك الكَظْم: اجتراع الغَيظ والإمساك عن إبدائه، وكأنَّه يجمعه الكاظمُ في جوفه. قال الله تعالى: ﴿وَالكَاظِمِينَ الغَيْظَ﴾ [آل عمران 134]. والكُظُوم: السُّكوت. [و] الكُظوم: إمساك البعير عن
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٩٢
- الكظم: مخرج النفس، يقال: أخذ بكظمه، والكظوم: احتباس النفس، ويعبر به عن السكوت كقولهم: فلان لا يتنفس: إذا وصف بالمبالغة في السكوت، وكظم فلان: حبس نفسه. قال تعالى: ﴿إذ نادى وهو مكظوم﴾ [القلم/ 48]، وكظم الغيظ: حبسه، قال: ﴿والكاظمين الغيظ﴾ [آل عمران/134] ومنه: كظم البعير: إذا ترك الاجترار، وكظم السقاء: شده بعد ملئه مانعا لنفسه، والكظامة: حلقة تجمع فيها الخيوط في طرف حديدة الميزان، والسير الذي يوصل
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٣٨
ك ظ م كظم البعير جِرّته‏:‏ ازدردها وكفّ عن الاجترار وباتت الإبل كوظوماً وكواظم‏.‏ وحفروا كظامةً وكظيمةً وكظائم‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ أتى كظامة قومٍ فتوضّأ ‏"‏ وهي الفقير يحفر من بئر إلى بئر والسقاية والحوض‏.‏ قال طرفة‏:‏ يشربن من فضلة العقار كما اس - توجر ماء الكظيمة الشرب جمع شروب‏.‏ ويقال لأنهار الكرم‏:‏ الكظائم‏.‏ وعقد الخيوط في كظامتي الميزان وهما الحلقتان في طرفي العمود‏.‏ ويقال‏:‏ كظم
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٧١٠
الليث: كَظَم الرجلُ غيظَه إذا اجترعه. كَظَمه يَكْظِمه كَظْماً: ردَّه وحبَسَه، فهو رجل كَظِيمٌ، والغيظ مكظوم. وفي التنزيل العزيز: والكاظمين الغيظ؛ فسره ثعلب فقال: يعني الخابسين الغيظ لا يُجازُون عليه، وقال الزجاج: معناه أُعِدَّتِ الجنة للذين جرى ذكرهم وللذي يَكْظِمون الغيظ. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أنه قال: ما من جُرْعة يَتَجَرَّعُها الإنسان أَعظم أَجراً من جُرْعة غيظ في الله عز وجل.
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٠٠
* ك ظ م * * كظَمَ * غيظه اجترعه وبابه ضرب فهو رجل * كَظِيمٌ * والغيظ * مَكْظومٌ * و * كاظِمةُ * موضع
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٥٣٣
| | | ( كَظَمَ غَيْظَهُ يَكْظِمُه ) كَظْمًا : | | اجْتَرَعَه كما في الصَّحَاحِ . | | وقِيلَ : ( رَدَّهُ وحَبَسَهُ ) ، واحْتَمَلَ | سَبَبَه ، وصَبَر عليه ، وهو مَجاز ، مأْخُوذٌ | من كَظَمَ البَعيرُ الجِرَّة ، ومنه قَولُه تَعالَى : | ! 2 < والكاظمين الغيظ والعافين عن الناس > 2 ! . وفي الحَدِيثِ : ما مِنْ جُرْعَةٍ | يَتَجَرَّعُها الإنْسانُ أَعظَمُ أَجْرًا مِنْ جُرْعَةِ | غَيْظٍ في الله عَزَّ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٩٧
كَظَمَ غَيْظَهُ 1 كَظَمَ غَيْظَهُ ذ He repressed, or restrained, his wrath, or rage. (K.) ― -b2- كَظَمَ, aor. كَظِمَ , inf. n. كَظْمٌ, He restrained himself. (TA.) ― -b3- مَا يَكْظِمُ عَلَى جِرَّةٍ; and لَا يَكْظِمٌ عَلَى جِرَّتِهِ: see جِرَّةٌ. ― -b4- كَظَمَ عَلَى غَيْظِهِ i. q. كَظَمَ غَيْظَهُ. (TA.) كَظَائِمُ كَظَائِمُ ذ [pl. of كِظَامَةٌ] Subterranean conduits for water. (TA in art. قنو.)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧١٩
كَظَمَ كَظَمَ I ( n. ac. كَظْم 1 , كُظُوْم 27 ), a. Closed; stopped up; obstructed. b. Suppressed ( anger ). c. [ pass. ], Held his tongue. كَظْم كَظْم 1 , ( pl. كِظَاْم 23 , أَكْظَاْم 38 ), a. Throat, gullet. b. Bronchial tube. كَظَم كَظَم 4 , a. see 1 . كَاْظِم كَاْظِم 21 , ( pl. كُظَّم 11 ), a. Silent, mute. كِظَاْم كِظَاْم 23 , a. Obstruction. b. Stopper. كِظَاْمَة
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٥٬٢٩٩
كظم كَظَمَ - يَكْظِمُ - كَاظِم - كَاظِمِيْن - كَظِيْم - مَكْظُوم كَظَمَ - يَكْظِمُ + كائن + شيئاً: يضيق عليه المكان أو المخرج فيمنعه من الحركة ويجعله حرجاً محصوراً: وهو في الغيظ: منع إنفاذه أو إظهاره كَاظِم: اسم فاعل صفة مشبهة من " كَظَمَ - يَكْظِمُ كَاظِمِيْن: جمع " كَاظِم" كَظِيْم: اسم فاعل مبالغة على وزن " فعيل " من " كَظَمَ - يَكْظِمُ "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٩ (الإجمالي: ٥١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سود

    الآيات المشتركة: ٢ · Kararan

  2. ظلل

    الآيات المشتركة: ٢ · Gölge demektir

  3. أزف

    الآيات المشتركة: ١ · Ezef bodur ormanlık, sık ormanlık demektir

  4. حنجر

    الآيات المشتركة: ١ · Gırtlaklar

  5. وجه

    الآيات المشتركة: ٢ · Yüz demektir

  6. أسف

    الآيات المشتركة: ١ · Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir

  7. حوت

    الآيات المشتركة: ١ · Balık demektir

  8. بشر

    الآيات المشتركة: ٢ · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir

  9. غيظ

    الآيات المشتركة: ١ · Öfke

  10. وحد

    الآيات المشتركة: ٢ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  11. بيض

    الآيات المشتركة: ١ · Biid yumurta demektir

  12. حمم

    الآيات المشتركة: ١ · Hümem kömür demektir

الآيات التي ورد فيها(٦)

  1. وَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاأَسَفَى عَلَى يُوسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ

    İçerde tutan

  2. وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ

    İçerde tutan

  3. وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمَنِ مَثَلًا ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ

    İçerde tutan

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökكظم
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكتم, حلم, صبر
Zıt Kökطيش
Çekirdek Özet 1Dolup taşma veya patlama noktasına gelen bir akışı boğazından sıkarak içeride tutmak, nefes veya sıvının çıkış yolunu kapatmak
Çekirdek Özet 2İnsanın içine dolan şiddetli öfke, keder veya ızdırabı dışa vurmayıp iradeyle göğüste hapsetmesi ve yutkunarak baskılaması
Çekirdek Özet 3Basınç altındaki içsel gerilimin bilinçli bir iç disiplinle denetlenerek yıkıcı bir taşkınlığa dönüşmesinin engellenmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca hissizlik veya edilgen bir suskunluk olarak anlaşılıp, içeride kaynayan yüksek enerjinin bilinçli bir iradeyle zapt edilmesi gerçeğinin gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كظSıkışma, tıkanma, daralma ve aşırı doluluktan dolayı nefessiz kalma veya taşma raddesine gelme hali; nitekim كظظ kökü bir kabın veya boğazın tıka basa dolup daralmasını ifade eder.مÇekirdekteki sıkışma ve taşma basıncına mim harfinin toplayıcı ve kapatıcı özelliği eklenerek, taşmak üzere olan basıncın çıkış noktasından bağlanıp içeride hapsedilmesi ve yutulması anlamı pekişmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içiİçine alma, sarma, dıştan kavrayarak baskı altına alma ve tutma hareketi.
ظÇit veya duvar imgesinin sertleşmiş/yoğunlaşmış türeviAşılmaz bir engel koyma, sert bir bariyer örme ve basıncın önüne set çekme eylemi.
مSuAkışkanlık, içsel dalgalanma, kabaran ve taşma eğilimi gösteren sıvı veya duygu basıncı.
كظمKabaran akışın önüne sert bir bariyer koyup avuçla sıkarak hapsetmeİçeride kabaran ve taşkınlık yapmaya meyilli olan akışkan basıncın (öfke, nefes, keder) çıkış menfezini sertçe kapatıp içeride zapt etme hareketi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğzına kadar doldurulan su tulumunun ağzını sıkıca bağlayıp suyun dökülmesini ve hava almasını engellemek; devenin geviş getirmeyi keserek lokmasını yutması ve ses çıkarmadan boğazını kapatması; nefes borusunun sıkılarak nefesin dışarı çıkışının önlenmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında yer altı su kanalını ve suyun kuyular arasında hapsedilerek akıtılmasını şu mısra ile tasvir etmiştir: يَشْرَبْنَ مِنْ فَضْلَةِ العُقَارِ كَمَا اسْـ / ـتَوْجَرَ مَاءَ الكَظِيمَةِ الشَّرِبُ
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi kullanımında kuyu sularını birbirine bağlayan kapalı yer altı kanallarına veya suyun hapsedildiği bentlere كظامة denilmiş; nefesi tıkanıp göğsü daralan kişi için de nefes borusunun hapsedilmesini ifade eden mecazlar kullanılmıştır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça كظم kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle boğazı tıkamak, nefesi zapt etmek, yutmak ve bir sıvının çıkış yolunu kapatmak semantiği etrafında şekillenmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı ses denkliğiyle korunmuş kök formları sınırlı olmakla birlikte, kökün fonetik varyantları ve türevleri Güney Sami ve Arapça sahasında kendine has bir uzmanlaşma sergilemiştir. İbranice ve Süryanicede boğazı sıkma, nefessiz bırakma veya susturma anlamı taşıyan fonetik olarak bitişik köklerle (örneğin boğma ve tıkama bildiren köklerle) kavramsal bir akrabalık sezilse de, üç harfin aynı dizilimle bir duygu durumunu zapt etme motifi en yetkin morfolojik gelişimini Arapçada tamamlamıştır. Arapçadaki kullanım, devenin geviş getirmeyi durdurup lokmasını yutması (içeri çekmesi) ve tulumun ağzının boğulması gibi pastoral hayatın doğrudan gözlemlerine dayanarak, iç basıncı denetleme kabiliyetini tanımlayan özgün bir semantik alan inşa etmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönكظمDevenin geviş getirmeyi kesmesi, su tulumunun ağzının boğulması ve nefes borusunun tıkanması gibi somut bedensel/pastoral eylemlerden öfke ve kederin zapt edilmesine geçiş.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Merkezi Sami katmanıNefes yolunu ve boğazı kapama, içe çekme ve sessizleşme kavramlarıyla fonetik-semantik örtüşme.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik havzaSıvı veya havanın bir kanalda hapsedilmesi ve basıncın dar bir boğazda tutulması mantığıyla sınırlı izler.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كظمAnlamlıİçerde tutmak, hapsetmek, boğmakTaşmak üzere olan nefesi, sıvıyı, öfkeyi veya hüznü çıkış yolunu tıkayarak zapt etmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
كمظKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf diziliminde bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder.
ظكمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf diziliminde bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder.
ظمكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf diziliminde bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder.
مكظKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf diziliminde bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder.
مظكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf diziliminde bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كظمMerkezBasınç altındaki taşkınlığı içeride hapsetmePatlama noktasına gelmiş duygu veya tepkiyi boğazında yutkunarak zapt etme.İçerisi doludur; taşma eşiğindeki enerjiyi iradeyle içeride kilitler.
كتمKomşuBilgi ve sırrı gizlemeكتم, bir haberi veya bilgiyi başkalarından saklamayı anlatırken; كظم, kaynayan bir duygusal basıncı durdurmayı ifade eder.Nesnesi zihinsel veya harici bilgi iken كظم kökünde nesne bedensel ve duygusal taşkınlıktır.
حلمKomşuAğırbaşlılık ve olgunlukحلم, öfke duygusunun baştan yatışmasını ve dinginliği ifade ederken; كظم, öfke kabarmışken onu zorla baskılamaktır.Hilim bir tabiat ve ahlaki sükunet; kazm ise kriz anında uygulanan bir irade frenidir.
صبرKomşuZorluğa direnme ve nefsi tutmaصبر, genel bir dayanıklılık ve süreklilik gösterirken; كظم, özellikle gırtlağa dayanan anlık öfke veya kederin hapsedilmesidir.Sabır zamana yayılan bir sebat iken, kazm anlık patlamayı boğazlama refleksidir.
طيشZıtKontrolsüzce savrulma ve hafiflikAklın ve iradenin devreden çıkarak öfke veya dürtüyle hesapsızca dışa patlaması.İç basıncın hiçbir engele çarpmadan anında dışa vurularak yıkıma yol açması halidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaكظمİçte tutmak, yutkunup zapt etmekKabaran nefesi, sıvıyı veya öfkeyi çıkış noktasını kapatıp hapsetmek.Kesin
Latincereprimere, suffocareBastırmak, dizginlemek, boğmakBir kuvvetin dışarı çıkışını geri iterek engelleme; kökün kederle boğulma yönünü kısmen karşılar.Güçlü
İngilizcerepress, suppress, choke backGeri bastırmak, yutkunarak zapt etmekDışa taşmak üzere olan şiddetli bir duyguyu yutkunarak veya iradeyle geride tutma halini doğru yansıtır.Kesin
Almancaunterdrücken, herunterschluckenBastırmak, içine atmak, yutmakDuygunun dışa vurulmayıp boğazdan aşağı geri itilmesi ve içe gömülmesi nüansını karşılar.Güçlü
Fransızcaréprimer, étoufferDizginlemek, bastırmak, boğmakPatlamaya hazır bir hissi boğarak etkisizleştirme ve görünmez kılma eylemini ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert French Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كَاظِمِينَ / وَالْكَاظِمِينَÖfkeyi iradeyle yutup intikamdan vazgeçmeMüminlerin faziletleri ve takva sahiplerinin kriz anındaki ahlaki kontrolü; Âl-i İmrân 3:134.
كَظِيمٌİçine kapanıp derin keder ve ızdırabı sessizce içine atmaYakub aleyhisselamın evlat acısını kimseye taşkınlık yapmadan içinde saklaması; Yûsuf 12:84.
كَظِيمٌCahiliye zihniyetinde kız çocuğu haberine karşı duyulan nefret ve utancın içe kilitlenmesiKız evlat müjdesi karşısında yüzün kararması ve duyulan zehirli öfkenin dışa vurulamayıp yutulması; Nahl 16:58, Zuhruf 43:17.
كَاظِمِينَKıyamet gününde dehşetten yüreklerin ağza gelip nefeslerin düğümlenmesiHesabın ağırlığı karşısında insanların korkudan konuşamaz ve soluk alamaz hale gelmesi; Mü'min 40:18.
مَكْظُومٌGam, keder veya pişmanlıkla boğazı düğümlenmiş, çaresizce sıkışmış olma haliYunus aleyhisselamın balığın karnında derin keder ve sıkıntı içinde Rabbine yönelişi; Kalem 68:48.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade özgürlüğü ve ahlaki sorumlulukİnsanın fıtri bir refleks olan öfkeyi yok edemeyeceği, ancak onu fiiliyata dökmemekle mükellef olduğu; kaza ve kadere rıza bağlamında kederin isyana dönüşmesini engelleme.Duygunun varlığı değil, onun eyleme dönüşme eşiğindeki iradi denetimi.
FıkıhHaksız fiiller, kısas ve af hukukuGücü yettiği halde öfkesini yutup hakkından feragat etmenin hükmü; kazm eyleminin cezalandırma yetkisine sahipken sergilenmesi halinde hukuki fazilet sayılması.Cezalandırma gücüne sahipken intikam duygusunu askıya alma ve sulhe zemin hazırlama.
TefsirKarakter inşası ve nebi kıssalarıYakub ve Yunus aleyhisselamın durumlarında kederin, müminlerde ise öfkenin zapt edilmesi arasındaki psikolojik farklar ve dilsel incelikler.Dışarıya isyan veya zulüm olarak taşmayan, içe hapsedilmiş yüksek ıstırap veya öfke yoğunluğu.
HadisAhlaki fazilet ve nefis terbiyesiKuvvetli kimsenin güreşte galip gelen değil, öfkelendiğinde nefsine hakim olan (öfkesini yutan) kişi olduğu ve esneme anında nefesin tutulması rivayetleri.Beden ve duygu üzerindeki fiziki/psikolojik hakimiyetin en üst ahlaki güç göstergesi sayılması.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNefis tezkiyesi ve ihsan makamıDuygusal nefis freniYıkıcı enerjiyi yapıcı affa dönüştürmeİnsanın içindeki intikam ateşini ilahi rıza için boğması, yıkımı durdurur.Kesin
İlmiMetodolojik soğukkanlılıkZihni önyargı bariyeriHissi reaksiyonların analitik aklı örtmesini engellemeEleştiri veya itiraz karşısında duygusal tepkiyi bastırıp nesnel hakikate odaklanma.Güçlü
SiyasiKriz yönetimi ve diplomasiStratejik itidalSıcak çatışmayı ve kontrolsüz savaşı önlemeHükümranın tahrik edici hamleler karşısında fevri davranmayıp gücünü saklı tutması.Güçlü
İktisadiPiyasa paniği ve spekülatif baskıPiyasa tansiyonunu emmeAni fiyat dalgalanmalarında paniğin yayılmasını durdurmaPiyasa aktörlerinin spekülatif korku veya açgözlülük dürtülerini kurumsal tedbirle frenlemesi.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBasınç tahliye vanası / Hidrolik sönümlemeKapalı bir sistemde aşırı yükselen akışkan basıncının dışarı patlamasını engellemek için sistem içine hapsedilmesi veya sönümlenerek kontrol altında tutulması mantığı.Güçlü
Beşeri bilimlerDuygusal regülasyon (Reaktif ketleme)Bireyin yoğun affektif uyarıcılar karşısında limbik sistem tepkilerini prefrontal korteks aracılığıyla baskılaması ve sosyal davranışı denetlemesi.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece pasif bir öfke kontrolü veya duygusuz bir kayıtsızlık gibi algılanması; öfkeyi hiç hissetmemekle karıştırılması.
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca öfkeyi değil; nefesi kesecek derecede ağır hüznü, utancı, dehşeti ve çaresizlikten kaynaklanan derin iç daralmasını da kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki peygamberlerin ve salihlerin hissiz robotlar olduğu zannedilir; oysa onların içlerinde bir volkan kaynarken bunu ilahi edeple içlerinde zapt ettikleri gerçeği yitirilir.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisini ne kadar gerçekçi ele aldığını gösterir; erdem, negatif duygulardan tamamen arınmak değil, o duyguların en şiddetli olduğu anda irade bariyerini kurabilmektir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin infak ve af vasıflarını anlatan ahlak ayetlerinde, Yakub aleyhisselamın sabrını işleyen kıssalarda ve ahiretin dehşet verici atmosferini tasvir eden sahnelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminin hiç öfkelenmeyen veya hiç üzülmeyen biri olduğu yanılgısını düzeltir; asıl ahlakın, kabaran öfke ve kederi meşru olmayan yollarla dışa vurmaktan imtina etmek olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAğzına kadar dolu tulumun ağzını bağlayıp sıvının çıkmasını engellemek; devenin lokmasını yutarak nefes borusunu tıkaması ve sessizleşmesi.
  • Soyut anlamDışa vurulması halinde tahribat yapacak şiddetli bir içsel duygunun (öfke, keder, dehşet) iradi bir bariyerle boğazlanıp göğüste hapsedilmesi.
  • Sistematik karşılıkİnsani ilişkilerde çatışmayı söndüren, kriz anında reaktif davranışı engelleyen ve bireyi ahlaki fail konumuna yükselten iç regülasyon mekanizması.
  • LaTeX modeliPi>P0→BΔVe=0  ⟹  ∫t0t1(Pi−B) dt≤0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Pi sistemin içinde biriken içsel basıncı (öfke veya keder şiddetini), P0 ise normal durum eşiğini temsil eder. Basınç eşiği aştığında devreye giren B iradi bariyeri (kazm eylemini) gösterir. Bu bariyer sayesinde dışa doğru akış veya tahribat hacmi sıfırlanır (ΔVe=0). Belirli bir zaman aralığında ([t0,t1]) iç basınç ile irade bariyeri arasındaki integral dengelenerek sistemin dışarıya yıkıcı bir enerji transfer etmesi engellenir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ك