كور
ك - و - ر
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٣
“Küvar” başa sarılan sarık demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Küvar” başa sarılan sarık demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٤٨٦الكاف والراء و"وايء" معهما
ك ر و، ك و ر، ر ك و، و ك ر، و ر ك، ك ر ي، ك ي ر، أ ك ر، أ ر ك مستعملات كرو: الكَرا: الذكر من الكَرَوان. ويقال: الكَرَوانة الواحدة، والجميع: الكِرْوان. ومن أمثالهم: "أطرق كَرَا إن النعام بالقرى".
والكُرَةُ في آخرها نقصان واو وتجمع على الكُرِين. والمكان المَكْرُوُّ: الذي يلعب فيه بالكرة. وكَرَوْتُ البئر كَرْواً، إذا طويتها.
كور: الكُورُ: على أفواه العامة: كِير الحداد.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٣٨٥كارَ العِمامَةَ على رأسه يَكورُها كَوْراً، أي لاثَها. وكلُّ دَوْرٍ كَوْرٌ. وقولهم: نعوذ بالله من الحَوْرِ بعد الكَوْرِ، أي من النقصان بعد الزيادة. والكَوْرُ أيضاً: الجماعة الكثيرة من الإبل. يقال: على فلانٍ كَوْرٌ من الإبل. وجعله أبو ذؤيب في البقر أيضاً فقال:
ولا مُشِبٌّ من الـثِـيرانِ أفْـرَدهعن كَوْرِهِ كَثْرَةُ الإغْراءِ والطَرَدُ
والكورُ بالضم: الرَحْلُ بأداته، والجمع أكْوارٌ وكيرانٌ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٤٬٣٦٧ك ر ( و ا ي ء )
كري ، كرا ، كور ، كير ، ركا ، راك ، ورك ، وكر ، أرك ، أكر : ( مستعملة ) .
كرا : قال الليث : كَرَوْتُ البِئرَ كرْواً إذا طَوَيْتَها .
ونحو ذلك قال أبو عمرٍ و ، وأبو عبيدٍ عن الأصمعيِّ : كَرَا الغُلاَمُ يَكْرُو كَرْواً إذا لَعِبَ بالكُرَةِ .
وقال ابن السكيت : كَرَوْتُ بالكُرَةِ إذا ضَرَبْتَ بها .
وقال المُسَيَّبُ بن عَلَسٍ :
مَرِحَتْ يَدَاهَا للنَّجَاءِ كَأَنَّمَا
تَكْرُو بكَفَّيْ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٤٦٤(باب الكاف والواو وما يثلثهما)
(كوي) الكاف والواو والياء أصلٌ صحيح، وهو كَوَيْتُ بالنَّار. وقد ذكرناه.
(كوب) الكاف والواو والباء كلمةٌ واحدة. وهي الكُوب: القَدَح لا عُروةَ ـله؛ والجمع أكواب. قال الله تعالى: ﴿وأَكْوَابٌ مَوْضوعَةٌ﴾ [الغاشية14]. ويقولون: الكُوبةُ: الطَّبلُ لِلَّعب.
(كود) الكاف والواو والدال كلمةٌ كأنَّها تدلُّ على التماسِ شيءٍ ببعض العَناء. يقولون: كادَ يكُود كَوْداً ومَكاداً.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٣٥- كور الشيء: إدارته وضم بعضه إلى بعض، ككور العمامة، وقوله تعالى: ﴿يكور الليل على النهار ويكور النهار على الليل﴾ [الزمر/5] فإشارة إلى جريان الشمس في مطالعها وانتقاص الليل والنهار وازديادهما. وطعنه فكوره: إذا ألقاه مجتمعا (عن الأصمعي: طعنه فكوره وجوره: إذا صرعه. وتهذيب اللغة 10/346)، واكتار الفرس: إذا أدار ذنبه في عدوه، وقيل لإبل كثيرة: كور، وكوارة النحل معروفة. والكور: الرحل، وقيل لكل مصر: كورة،
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٣٦ك و ر
كار العمامة وكوّرها وهذه العمامة عشرة أكوار وعشرون كوراً.
واتخذ القين كوراً وكيراً: موقداً للنار وزقاً للنفخ.
والنحل في اعلكوّارة وهي الخليّة.
وكوّرت المتاع: وضعت بعضه على بعض.
وحمل على ظهره كارةً من الثياب وهذه كارةٌ من كارات القصار.
وطعنه فكوّره: صرعه.
وتكوّر الجبل: سقط واشترى جملاً بكوره وجالاً بأكوارها وكيرانها.
ودخلت كورة من كور خراسان.
" ونعوذ بالله
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٦٥٠الكُورُ، بالضم: الرحل، وقيل: الرحل بأَداته، والجمع أَكْوار وأَكْوُرٌ؛ قال:
أَناخَ بِرَمْلِ الكَوْمَحَيْن إِناخَةَ الْــيَماني قِلاصاً، حَطَّ عنهنّ أَكْوُرا والكثير كُورانٌ وكُؤُور؛ قال كُثَيِّر عَزَّة:
على جِلَّةٍ كالهَضْبِ تَخْتالُ في البُرى،
فأَحْمالُها مَقْصورَةٌ وكُؤُورُها
قال ابن سيده: وهذا نادر في المعتل من هذا البناء وإِنما بابه الصحيح منه كبُنُودٍ وجُنُودٍ. وفي حديث طَهْفَة: بأَكْوارِ
الكُورُ، بالضم: الرحل، وقيل: الرحل بأَداته، والجمع أَكْوار وأَكْوُرٌ؛ قال: أَناخَ بِرَمْلِ الكَوْمَحَيْن إِناخَةَ الْــيَماني قِلاصاً، حَطَّ عنهنّ أَكْوُرا والكثير كُورانٌ وكُؤُور؛ قال كُثَيِّر عَزَّة: على جِلَّةٍ كالهَضْبِ تَخْتالُ في البُرى، فأَحْمالُها مَقْصورَةٌ وكُؤُورُها قال ابن سيده: وهذا نادر في المعتل من هذا البناء وإِنما بابه الصحيح منه كبُنُودٍ وجُنُودٍ. وفي حديث طَهْفَة: بأَكْوارِ المَيسِ تَرْتَمِي بنا العِيسُ؛ الأَكْوارُ جمع كُورٍ، بالضم،وهو رَحْل الناقة بأَداته، وهو كالسَّرْج وآلتِه للفرس، وقد تكرّر في الحديث مفرداً ومجموعاً؛ قال ابن الأَثير: وكثير من الناس يفتح الكاف، وهو خطأ؛ وقول خالد بن زهير الهذلي:نَشَأْتُ عَسِيراً لم تُدَيَّثْ عَرِيكَتي، ولم يَسْتَقِرَّ فوقَ ظَهْرِيَ كُورُها استعار الكُورَ لتذليل نفسه إِذ كان الكُورُ مما يذلل به البعير ويُوَطَّأُ ولا كُورَ هنالك. ويقال للكُورِ، وهو الرحل: المَكْوَرُ، وهو المُكْوَرُّ، إِذا فتحت الميم خففت الراء، وإِذا ثقلت الراء ضممت الميم؛ وأَنشد قول الشاعر: قِلاص يَمانٍ حَطَّ عنهن مَكْوَرا فخفف، وأَنشد الأَصمعي: كأَنّ في الحََبْلَيْنِ من مُكْوَرِّه مِسْحَلَ عُونٍ قَصَدَتْ لضَرِّهِ وكُورُ الحَدَّاد: الذي فيه الجَمْر وتُوقَدُ فيه النار وهو مبنيّ من طين، ويقال: هو الزِّقُّ أَيضاً. والكَوْرُ: الإِبل الكثيرة العظيمة. ويقال: على فلان كَوْرٌ من الإِبل، والكَوْرُ من الإِبل: العَطيِعُ الضَّخْم، وقيل: هي مائة وخمسون، وقيل: مائتان وأَكثر. والكَوْرُ: القطيع من البقر؛ قال ذؤيب: ولا شَبُوبَ من الثِّيرانِ أَفْرَدَه، من كَوْرِه، كَثْرَةُ الإِغْراءِ والطَّرَدُ والجمع منهما أَكْوار؛ قال ابن بري هذا البيت أَورده الجوهري: ولا مُشِبَّ من الثِّيرانِ أَفْرَده، عن كَوْرِه، كَثْرَةُ الإِغراءِ والطَّرَدِ بكسر الدال، قال: وصوابه: والطردُ، برفع الدال؛ وأَول القصيدة: تالله يَبْقى على الأَيَّامِ مُبْتَقِلٌ، جَوْنُ السَّراةِ رَباعٌ، سِنُّه غَرِدُ يقول: تالله لا يبقى على الأَيَّام مُبْتَقِلٌ أَي الذي يَرْعى البقل. والجَوْنُ: الأَسْوَدُ. والسَّراةُ: الظَّهْر. وغَرِدٌ: مُصَوِّتٌ. ولا مُشِبَّ من الثيران: وهو المُسِنّ أَفرده عن جماعته إِغراءُ الكلب به وطَرَدُه. والكَوْرُ: الزيادة. الليث: الكَوْرُ لَوْثُ العمامة يعني إِدارتها على الرأْس، وقد كَوَّرْتُها تَكْوِيراً . وقال النضر: كل دارة من العمامة كَوْرٌ، وكل دَوْرٍ كَوْرٌ. وتكْوِيرُ العمامة: كَوْرُها. وكارَ العِمامَةَ على الرأْس يَكُورُها كَوْراً: لاثَها عليه وأَدارها؛ قال أَبو ذؤيب:وصُرَّادِ غَيْمٍ لا يزالُ، كأَنه مُلاءٌ بأَشْرافِ الجِبالِ مَكُورُ وكذلك كَوَّرَها. والمِكْوَرُ والمِكْوَرَةُ والكِوارَةُ: العمامةُ. وقولهم: نعوذ بالله من الحَوْرِ بعد الكَوْرِ، قيل: الحَوْرُ النقصان والرجوع، والكَوْرُ: الزيادة، أُخذ من كَوْرِ العمامة؛ يقول: قد تغيرت حاله وانتقضت كما ينتقض كَوْرُ العمامة بعد الشدّ، وكل هذا قريب بعضه من بعض، وقيل: الكَوْرُ تَكْوِيرُ العمامة والحَوْرُ نَقْضُها، وقيل: معناه نعوذ بالله من الرجوع بعد الاستقامة والنقصان بعد الزيادة. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه كان يتعوّذ من الحَوْر بعد الكَوْرِ أَي من النقصان بعد الزيادة، وهو من تَكْوِير العمامة، وهو لفها وجمعها، قال: ويروى بالنون. وفي صفة زرع الجنة: فيبادِرُ الطَّرْفَ نَباتُه واستحصادُه وتَكْوِيرُه أَي جَمْعُه وإِلقاؤه. والكِوارَة: خرقة تجعلها المرأَة على رأْسها. ابن سيده: والكِوارَةُ لوث تَلْتاثه المرأَة على رأْسها بخمارها، وهو ضَرْبٌ من الخِمْرَةِ؛ وأَنشد:عَسْراءُ حينَ تَرَدَّى من تَفَحُّشِها، وفي كِوارَتِها من بَغْيِها مَيَلُ وقوله أَنشده الأَصْمَعِيُّ لبعض الأَغْفال: جافِيَة مَعْوى ملاث الكَوْر قال ابن سيده: يجوز أَن يعني موضع كَوْرِ العمامة: والكِوارُ والكِوارَة: شيء يتخذ للنحل من القُضْبان، وهو ضيق الرأْس. وتَكْوِيرُ الليل والنهار: أَن يُلْحَقَ أَحدُهما بالآخر، وقيل: تَكْوِيرُ الليل والنهار تَغْشِيَةُ كل واحد منهما صاحبه، وقيل: إِدخال كل واحد منهما في صاحبه، والمعاني متقاربة؛ وفي الصحاح: وتَكْوِيرُ الليل على النهار تَغْشيته إِياه، ويقال زيادته في هذا من ذلك. وفي التنزيل العزيز: يُكَوِّرُ الليلَ على النهار ويُكَوِّرُ النهارَ على الليل؛ أَي يُدْخِلُ هذا على هذا، وأَصله من تَكْوِيرِ العمامة، وهو لفها وجمعها. وكُوِّرَتِ الشمسُ: جُمِعَ ضوءُها ولُفَّ كما تُلَفُّ العمامة، وقيل: معنى كُوِّرَتْ غُوِّرَتْ، وهو بالفارسية« كُورْبِكِرْ» وقال مجاهد: كُوِّرَت اضمحلت وذهبت. ويقال: كُرْتُ العمامةَ على رأْسي أَكُورُها وكَوَّرْتُها أُكَوِّرُها إِذا لففتها؛ وقال الأَخفش: تُلَفُّ فَتُمْحَى؛ وقال أَبو عبيدة: كُوِّرَتْ مثل تَكْوِير العمامة تُلَفُّ فَتُمْحَى، وقال قتادة: كُوِّرَتْ ذهب ضوءُها، وهو قول الفراء، وقال عكرمة: نُزِعَ ضوءُها، وقال مجاهد: كُوِّرَتْ دُهْوِرَتْ، وقال الرَّبيعُ بن خَيثَمٍ: كُوِّرَتْ رُميَ بها، ويقال: دَهْوَرْتُ الحائطَ إِذا طرحته حتى يَسْقُطَ، وحكى الجوهري عن ابن عباس: كُوِّرَتْ غُوِّرَتْ، وفي الحديث: يُجاءُ بالشمس والقمر ثَوْرَيْنِ يُكَوَّرانِ في النار يوم القيامة أَي يُلَفَّانِ ويُجْمَعانِ ويُلْقَيانِ فيها، والرواية ثورين، بالثاء، كأَنهما يُمْسَخانِ؛ قال ابن الأَثير: وقد روي بالنون، وهو تصحيف. الجوهري: الكُورَةُ المدينة والصُّقْعُ، والجمع كُوَرٌ. ابن سيده: والكُورَةُ من البلاد المِخْلافُ، وهي القرية من قُرَى اليمن؛ قال ابن دريد: لا أَحْسِبُه عربيّاً. والكارَةُ: الحالُ الذي يحمله الرجل على ظهره، وقد كارها كَوْراً واسْتَكارَها. والكارَةُ: عِكْمُ الثِّياب، وهو منه، وكارةُ القَصَّار من ذلك، سميت به لأَنه يُكَوِّر ثيابه في ثوب واحد ويحمِلها فيكون بعضُها على بعض. وكوّر المتاعَ: أَلقى بعضه على بعض. الجوهري: الكارةُ ما يُحمل على الظهر من الثِّياب، وتَكْوِيرُ المتاع: جمعُه وشدّه. والكارُ: سُفُن مُنحدِرة فيها طعام في موضع واحد. وضربه فكَوَّره أَي صرَعه، وكذلك طعنه فكَوّرَه أَي أَلقاه مجتمعاً؛ وأَنشد أَبو عبيدة: ضَرَبْناه أُمَّ الرَّأْسِ، والنَّقْعُ ساطِعٌ، فَخَرَّ صَرِيعاً لليَدَيْنِ مُكَوَّرَا وكَوَّرْته فتكَوَّر أَي سقَط، وقد تكَوَّر هو؛ قال أَبو كبير الهذلي: مُتَكَوِّرِينَ على المَعارِي، بينهم ضرْبٌ كتَعْطاطِ المَزادِ الأَثْجَلِ وقيل: التَّكْوِير الصَّرْع، ضرَبه أَو لم يضربْه. والاكتيارُ: صرعُ الشيءِ بعضُه على بعضٍ. والاكْتِيار في الصِّراع: أَن يُصرَع بعضه على بعض. والتَّكَوُّر: التَّقَطُّر والتَّشَمُّر. وكارَ الرجلُ في مشْيته كَوْراً، واسْتَكار: أَسْرع. والكِيار: رَفْع الفَرس ذنبه في حُضْره؛ والكَيِّر: الفرس إِذا فعل ذلك. ابن بزرج: أَكارَ عليه يضربه، وهما يَتَكايرانِ، بالياء. وفي حديث المُنافق: يَكِير في هذه مرّة وفي هذه مرّة أَي يجري. يقال: كارَ الفرسُ يَكِيرُ إِذا جرى رافعاً ذنبه، ويروى يَكْبِنُ. واكْتار الفرسُ: رفع ذنَبه في عَدْوِه. واكْتارَتِ الناقة: شالت بذنَبها عند اللِّقاح. قال ابن سيده: وإِنما حملنا ما جُهل من تصرّفه من باب الواو لأَن الأَلف فيه عين، وانقلاب الأَلف عن العين واواً أَكثر من انقلابها عن الياء. ويقال: جاء الفرس مُكْتاراً إِذا جاء مادّاً ذنبه تحت عَجُزِه؛ قال الكميت يصف ثوراً: كأَنه، من يَدَيْ قِبْطِيَّة، لَهِقاً بالأَتْحَمِيّة مُكْتارٌ ومُنْتَقِبُ قالوا: هو من اكْتار الرجلُ اكْتِياراً إِذا تعمَّم. وقال الأَصمعي: اكْتارَتِ الناقة اكْتِياراً إِذا شالت بذنَبها بعد اللِّقاح. واكْتار الرجل للرجل اكْتِياراً إِذا تهيأَ لِسبابه. وقال أَبو زيد: أَكَرْت على الرجل أُكِيرُ كيارةً إِذا استذللته واستضعفته وأَحَلْت عليه إِحالة نحو مائةٍ.والكُورُ: بناء الزَّنابير؛ وفي الصحاح: موضِع الزَّنابير. والكُوَّارات: الخَلايا الأَهْلِيَّة؛ عن أَبي حنيفة، قال: وهي الكَوائر أَيضاً على مثال الكَواعِر؛ قال ابن سيده: وعندي أَن الكَوائر ليس جمع كُوَّارة إِنما هو جمع كُوَارة، فافهم، والكِوَار والكِوارة: بيت يُتَّخذ من قُضبانٍ ضيِّقُ الرأْس للنحل تُعَسِّلُ فيه. الجوهري: وكُوَّارة النحل عسلها في الشمَع. وفي حديث عليّ، عليه السلام: ليس فيما تُخْرِج أَكْوارُ النَّحْل صدَقة، واحدها كُور، بالضم، وهو بيت النحل والزَّنابير؛ أَراد أَنه ليس في العسل صدقة. وكُرْت الأَرض كَوْراً: حفرتُها. وكُور وكُوَيْرٌ والكَوْر: جبال معروفة؛ قال الراعي: وفي يَدُومَ، إِذا اغْبَرَّتْ مَناكِبُه، وذِرْوَةِ الكَوْرِ عن مَرْوانَ مُعْتَزَلُ ودارَةُ الكَوْر، بفتح الكاف: موضع؛ عن كُراع. والمِكْوَرَّى: القصير العريض. ورجل مِكْوَرَّى أَي لئيم. والمَكْوَرَّى: الرَّوْثة العظيمة، وجعلها سيبويه صفة، فسرها السيرافي بأَنه العظيم رَوثَةِ الأَنف، وكسر الميم فيه لغة، مأْخوذ من كَوَّره إِذا جَمعه، قال: وهو مَفْعَلَّى، بتشديد اللام، لأَن فَعْلَلَّى لم يَجِئ، وقد يحذف الأَلف فيقال مَِكْوَرٌّ، والأُنثى في كل ذلك بالهاء؛ قال كراع: ولا نظير له. ورجل مَكْوَرٌّ: فاحش مكثار؛ عنه، قال: ولا نظير له أَيضاً. ابن حبيب: كَوْرٌ أَرض باليمامة.
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٢٨* ك و ر * * كَارَ * العمامة على رأسه أي لاثها وبابه قال وكل دور * كَوْرٌ * و * الكُورُ * بالضم الرحل بأداته والجمع * أكْوَارٌ * و * كِيرانٌ * و * الكُورُ * أيضا كور الحداد المبني من الطين و * كَوَّارةُ * النحل عسلها في الشمع قلت قال الأزهري * الكُوَّارُ * و * الكُوَّارَةُ * شيء كالقرطالة يتخذ من قضبان ضيق الرأس للنحل وفي المغرب الكُوَّارة بالضم والتشديد معسل النحل إذا سوي من الطين و * الكُورَةُ *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٩٨٣الكور، بالضم: الرحل، أي رحل البعير، أو هو الرحل بأداته، كالسرج وآلته للفرس. وقد تكرر في الحديث مفردا ومجموعا، قال ابن الأثير: وكثير من الناس يفتح الكاف، وهو خطأ. ج أكوار وأكور، والكثير كيران وكوران وكؤور، قال كثير عزة:
على جلة كالهضب تختال في البرى فأحمالها مقصـورة وكـؤورهـا قال ابن سيده: وهذا نادر في المعتل من هذا البناء، وإنما بابه الصحيح منه كبنود وجنود. وفي
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٣٤٧كَارَ العِمَامَةَ عَلَى رَأْسِهِ
1 كَارَ العِمَامَةَ عَلَى رَأْسِهِ ذ , (S, A, Msb, *) aor. يَكُورُ, (S, Msb,) inf. n. كَوْرٌ, (S, Msb, K,) He wound round the turban upon his head; (S, A, Msb, K;) as also ↓ كوّرها, inf. n. تَكْوِيرٌ: (S, A, K:) or the latter has an intensive signification [app. meaning he wound it round many times upon his head; or in many folds]: and hence you say, الشَّىْءَ ↓
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٠٩كَارَ
كَارَ ( w ) U ( n. ac. كَوْر 1 )
a. [ acc. & 'Ala ], Wound round.
b. Hastened.
c. Carried on the back.
كَوَّرَ
كَوَّرَ II ,
a. see I (a) .
b. Packed up.
c. Threw down; smote with a lance.
d. [ pass. ], Became obscured ( sun ).
أَكْوَرَ
أَكْوَرَ IV
a. [ 'Ala ], Despised.
تَكَوَّرَ
تَكَوَّرَ V ,
a. Was thrown down; fell.
اِكْتَوَرَ
اِكْتَوَرَ VIII ,
a. Put on a turban.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٤٬٨٩٣كور
كَارَ - يَكُوْرُ - كَوَّرَ - يُكَوِّرُ
كَارَ - يَكُوْرُ + الكائن: يدور حول نفسه متجمعاً ومتكوماً ومشكلاً صرة أو كتلة مستديرة (كرة)
كَوَّرَ - يُكَوِّرُ: على وزن " فـَعَّل " من " كَارَ - يَكُوْرُ " : يجعله " يَكُوْرُ " على وجه التكرار والشدة: يقبضه ويجمعه بعضه إلى بعض بشكل شديد ومتقن الاستدارة
﴿إذا الشمس كورت﴾:كورت الشمس: قبضت وجمعت إلى
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٤ (الإجمالي: ١٩)
- شمس
الآيات المشتركة: ٢ · Güneş demektir
- قمر
الآيات المشتركة: ١ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir
- سخر
الآيات المشتركة: ١ · Sahr kayalık sahadır
- أجل
الآيات المشتركة: ١ · İcl havuz demektir
- سمي
الآيات المشتركة: ١ · Ad verilen
- جري
الآيات المشتركة: ١ · Cariye yelkenli sandal demektir
- ليل
الآيات المشتركة: ١ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
- نهر
الآيات المشتركة: ١ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
- عزز
الآيات المشتركة: ١ · Yağmur suyu ile doymuş topraktır
- غفر
الآيات المشتركة: ١ · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır
- خلق
الآيات المشتركة: ١ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- حقق
الآيات المشتركة: ١ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
الآيات التي ورد فيها(٢)
إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ
Sarıldı
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كور |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لفف, دور, غشي |
| Zıt Kök | حور |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi bir merkez veya küre etrafında kat kat dolamak, sarmak ve yuvarlayarak toplamak |
| Çekirdek Özet 2 | Zaman dilimlerinin dairesel olarak birbirini örtmesi ve kozmik cisimlerin katlanıp dürülmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Dağınık unsurların dairesel sargıyla tek bir hacimde toplanması ve dinamik döngüsel sarılma nizamı |
| Kritik Hata Riski | Kökü salt düzlemsel bir örtme veya yok etme sayarak küresel, katmanlı ve kesintisiz sarma dinamiğini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كو | Bükme, içe kıvırma, kaplayıcı bir oyukluk veya yuvarlaklık oluşturarak toplama; nitekim كوب ağzı yuvarlak kadeh, كود yığma, كوكب dairesel parlayan gök cismi, كوي bükerek dağlama ve كون varlığın derlenip toparlanması anlamındadır. | ر | Çekirdeğin bükme ve toplama anlamına devir, tekrar ve dairesel akış dinamiği katarak eylemi sarığın başa dolanması gibi kesintisiz katmanlar halinde dairesel bir sarmaya dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Maddenin dıştan kavranarak bükülmesini ve kavisli bir hacim içine alınmasını temsil eder. |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Birbirini takip eden sargı ve katmanların birbirine raptedilmesini, süreklilik arz eden bağı simgeler. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Dairesel hareketin etrafında döndüğü merkezi, tepe noktasını veya küresel yapıyı (baş gibi) gösterir. |
| كور | Bir merkez etrafında kavrayıcı halkalarla kat kat bağlanıp sarılma | Avuçla kavranan örtünün küresel bir baş etrafına ardışık olarak dolanıp yekpare bir sargı oluşturması hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sarığın katlarının baş üzerine dairesel biçimde sarılması (kavru'l-imâme), devenin sırtını kavrayan ahşap semer (kûr), arıların yuvarlak kovanı (küvvâre) ve demirci ocağının dairesel yapısıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Hâlid b. Züheyr el-Hüzelî şiirinde kökü devenin sırtına vurulan semer ve terbiyeli boyun eğiş anlamında kullanmıştır: نشأت عسيرا لم تديث عريكتي / ولم يستقر فوق ظهري كورها |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem rivayetlerinde ve Hz. Peygamber'in duasında geçen deyimde derli toplu ve sarılmış halden çözülüp eksilmeye geçiş anlamında kullanılmıştır: نعوذ بالله من الحور بعد الكور |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde كور kökü, dairesel dönme, bükülme, fırın veya yuvarlak ocak yapma semantik matrisiyle temsil edilir. İbranicede kîr (כיור) veya kûr (כור) ocak, dairesel eritme fırını ve yuvarlak kazan anlamına gelir. Süryanicede kūrā (ܟܘܪܐ) demirci ocağı, pota ve yuvarlak tandır manasını muhafaza etmiştir. Akadcada kûru dairesel fırın ve ergitme kabı anlamıyla erken dönemden itibaren belgelenmiştir. Arapçada kök, demirci ocağı (kûr) şeklindeki somut nesne adını korumakla birlikte, asıl morfolojik gelişimini bir şeyin etrafında katlanarak dönme, sarığın başı sarması (kavr) ve zaman dilimlerinin dairesel olarak birbirini kuşatması yönünde genişletmiştir. Buradaki ortak arkaik çekirdek, iç bükey veya dairesel bir hat boyunca bükülerek toplanma eylemidir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sarığın kat kat sarılması ve yuvarlak heybe | Dairesel hareket ve toplanma (ed-devr ve't-tecemmu') ekseninde somut sarıktan soyut zamansal ve kozmik dolanmaya evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice kûr (כור), Süryanice kūrā (ܟܘܪܐ), Akadca kûru | Dairesel ocak, yuvarlak pota ve fırın tasvirinde ortaklaşan bir morfolojik bağ mevcuttur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ses denklikleriyle tespit edilmiş doğrudan bir karşılık saptanamamıştır. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, The Semitic Languages (Hetzron).
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كور | Anlamlı | Sarmak, yuvarlamak | Bir şeyin dairesel katmanlar halinde bir merkez üzerine dolanıp toplanmasıdır. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| كرو | Anlamlı | Hızlı dönme, bacak bükme | Koşarken bacakları bükerek hızlı adım atma ve turna kuşu (kerevân) adıdır. | Kökün bükülme ve hareket unsuru korunur; Kur'an'da geçmez. |
| وكر | Anlamlı | Kuş yuvası, sığınak | Kuşun yuvarlak oyuk yapıp içine çekilmesi veya bardağın doldurulmasıdır. | Yuvarlak toplanma alanıdır; Kur'an'da geçmez. |
| ورك | Anlamlı | Kalça, uyluk üzerine oturma | Vücudun eğilip uyluk üzerine dayanması ve yükün oraya bindirilmesidir. | Bükülerek oturma ve merkez teşkil etme bağı vardır; Kur'an'da geçmez. |
| ركو | Anlamlı | Yığmak, dayanmak, su kabı | Suyun veya eşyanın tek bir havuzda toplanması, deri su kabı (rekve) yapılmasıdır. | Toplama ve biriktirme bağı taşır; Kur'an'da geçmez. |
| روك | Anlamlı | Suyun bulanması, dönmesi | Suyun veya havanın dönerek karışması, bulanıklık göstermesidir. | Dairesel karışma hareketidir; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كور | Merkez | Dairesel sarma ve katlama | Bir küre veya merkez üzerine ardışık, düzenli ve kesintisiz katmanlar sararak toplamaktır. | Gece-gündüzün dairesel geçişini ve güneşin dürüleceğini ifade eder. |
| لفف | Komşu | Sarmak ve dolamak | Bir şeyi diğerine katlayıp bitiştirmektir; كور gibi küresel ve düzenli bir devir zorunluluğu taşımaz. | Genellikle nesnelerin karmaşık biçimde iç içe geçmesini anlatır. |
| دور | Komşu | Kendi ekseninde dönmek | Yalnızca dairesel yörünge hareketidir; كور kökündeki kat kat sargı oluşturma ve toplama unsurunu içermez. | Hareketin geometrik döngüsünü vurgular. |
| غشي | Komşu | Örtüp kaplamak | Bir nesnenin üstünü tamamen kapatmaktır; كور kökündeki dairesel bükülme ve sargı niteliğini barındırmaz. | Işığın veya bilincin düzlemsel perdelenmesini bildirir. |
| حور | Zıt | Çözülmek, geri dönüp eksilmek | Dürülmüş ve toplanmış nizamın çözülmesi, noksanlaşması ve dağılması halidir. | Toplanmış düzenin dağılmasını ifade eder (el-havru ba'de'l-kevr). |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كور | Dairesel sarmak, dürmek | Bir küre veya mihver üzerine kat kat sarıp toplamak. | Kesin |
| Latince | Convolvere, glomerare | Birlikte yuvarlamak, yumak yapmak | Convolvere katlayarak sarmayı, glomerare küresel yumak haline getirmeyi karşılar; kökün dinamik örtüşme nüansını tam yansıtmaz. | Güçlü |
| İngilizce | To wind, to fold over, to enfold | Sarmak, üst üste dolamak | To wind sarık gibi sarmayı, to fold over katlamayı ifade eder; kozmik döngüdeki küresel kesintisizliği tek başına veremez. | Güçlü |
| Almanca | Einwickeln, umhüllen | Sarmak, bürümek | Dairesel bir sargıyla kaplamayı anlatır; katmanların birbirini sürmesi boyutunu eksik bırakır. | Muhtemel |
| Fransızca | Enrouler, pelotonner | Sarmak, yumak haline getirmek | Kat kat sarıp küre haline getirme eylemini karşılar; zamanın ardışık geçiş nüansını dışarıda bırakır. | Muhtemel |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يُكَوِّرُ | Gece ve gündüzün dairesel olarak birbirinin üzerine kat kat sarılması | Kozmolojik nizam, küresel hareket ve zamanın kesintisiz ardışıklığı bağlamı (Zümer 39:5). |
| كُوِّرَتْ | Işığın ve nurlu gövdenin dürülüp toplanması, parlaklığının sarılarak giderilmesi | Kıyamet sahneleri, kozmik yapının çözülüşü ve güneşin hacimsel olarak kapatılıp toplanması bağlamı (Tekvîr 81:1). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kozmoloji ve âlemin sonu | Kıyamette güneşin dürülmesi (tekvîr), varlığın yok edilmesi mi yoksa form değiştirip ışığının toplanması mıdır tartışması. | Işığın ve enerjinin kaynağına katlanarak toplanması. |
| Fıkıh | Baş örtme ve sarık ahkâmı | Başa sarılan sarığın katları (ekvâr) üzerinden sarık üzerine meshin geçerliliği tartışması. | Fiziksel sarığın katmanları ve başı kuşatması. |
| Tefsir | Arzın ve göklerin küreselliği | Gece ile gündüzün birbirine sarılması (tekvîr) lafzından hareketle yerkürenin yuvarlaklığına dair istidlaller. | Küresel bir yüzeyde dairesel ve kesintisiz ardışıklık. |
| Hadis | Zeval ve eksilme duaları | Bir düzenin kurulduktan sonra çözülmesini anlatan dualarda (el-havru ba'de'l-kevr) istiare olarak yer alması. | Toplanmışlığın dağılması ve noksanlaşma tehlikesi. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kozmolojik delillendirme | Dairesel ilahî tasarruf | Nüfuz ve tecelli | Yaratıcının geceyi gündüze sarması, varlığın başıboş değil kesintisiz bir nizamla kuşatıldığını gösterir. | Kesin |
| İlmi | Astronomi ve jeodezi | Küresel yüzey dinamiği | Periyodik dönüşüm | Gece ile gündüzün düzlemsel bir perde gibi değil, küre üzerine sarılan katmanlar gibi hareket ettiğini delillendirir. | Güçlü |
| Siyasi | Hiyerarşik yapılanma | Merkezi sarıp toparlayan otorite | Düzen ve intizam | Dağınık unsurların meşru merkez etrafında sarık katları gibi ahenkle toplanıp teşkilatlanmasıdır. | Muhtemel |
| İktisadi | Kaynakların yoğunlaşması | Sermayenin dolaşımı ve toplanması | Hacimsel devir | Maddî imkânların başıboş dağılmayıp iktisadî bir mihverde dairesel hareketle değer üretmesidir. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dairesel konvolüsyon ve küresel sarılma | Bir fonksiyonun küresel koordinatlarda periyodik olarak diğerinin üzerine binmesi veya manyetik alan çizgilerinin bir bobin etrafına kat kat sarılması modelidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal konsolidasyon ve döngüsel tarih | Toplumsal kriz veya dağınıklık dönemlerinden sonra kurumların ortak bir değer etrafında katmanlaşarak toparlanması ve dönemsel kriz döngüleridir. | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca güneşin söndürülmesi veya gecenin gündüzü örtmesi gibi tek yönlü ve statik bir kapatma eylemine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir küre veya merkez etrafında katmanların birbirini takip ederek sarılması, zamanın ritmik akışı ve kozmik yapıların dairesel nizamıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Zümer 39:5 ayetindeki küresel rotasyon ve dinamik dönüşüm nüansını kaybetmek; Tekvîr 81:1 ayetinde ise güneşin ışığının katlanıp toplanması mucizesini alelade bir yok oluş sanmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın evren tasavvurunda zamanın ve kozmik cisimlerin mekanik değil, dairesel, katmanlı ve kesintisiz bir hareketle inşa edildiğini gösterdiği için merkezî önemdedir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılışın sürekliliğini, gece-gündüzün ardışıklığını anlatan kozmoloji ayetlerinde ve kıyametteki kozmik dürülmeyi tasvir eden kıyamet sahnelerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yerkürenin ve gök cisimlerinin hareketlerini düzlemsel zanneden yaklaşımları tashih eder; ışığın ve zamanın dalgalar halinde birbirini takip eden sarılışını ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir kumaşın, sarığın veya ipin küresel bir baş/merkez etrafında kat kat dolanıp toplanması.
- Soyut anlamZamanın, ışığın veya varlık katmanlarının dairesel bir devirle birbirinin üzerine binerek nizam oluşturması veya kozmik kapanışta dürülebilmesi.
- Sistematik karşılıkPeriyodik döngüsel sarılma, dinamik konsolidasyon ve küresel sargı nizamı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde kapalı küresel yüzeyi, geceyi temsil eden dinamik alanı, gündüzü temsil eden alanı, iki durumun birbiri üzerine ardışık sarılıp dolanmasını, ise zaman parametresi boyunca kesintisiz dairesel döngüyü temsil eder. Bütün ifade, sistemin toplam sarılma ve toplanma hali olan durumunu meydana getirir.