لقف
ل - ق - ف
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١١
معناه في القرآن: Kapar
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٧٠٨القاف واللام والفاء معهما
ق ل ف، ف ل ق، ل ق ف، ق ف ل، ل ف ق مستعملات قلف: القَلَفُ: مصدر الأقلف.
والقُلْفَةُ: جليدة القلف.
والقَلْفُ: اقتلاع الظفر من أصله، والقُلْفةِ من أصلها، قال:
يقتَلِفُ الأظفار عن بنانه
لقف: اللَّقْفُ: تناول شيء يرمى به إليك.
ولَقَّفَني تلقيفاً فلَقَفْتُه وتَلَقَّفْتُه والتَقَفْتُه أعم، قال الله تعالى: "فإذا هي تَلْقَفُ ما يأفكون".
ورجل لَقْفٌ ثقفٌ أي سريع الفهم لما يرمى
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦١٧لَقِفْتُ الشيء بالكسر ألْقَفُهُ لَقَفاً، وتَلَقّفْتُهُ أيضاً، أي تناولته بسُرعة. يقال رجلٌ ثَقْفٌ لَقْفٌ، أي خفيفٌ حاذقٌ. واللقفُ بالتحريك: سقوطُ الحائط. وقد لَقِفَ الحوضُ لَقَفاً، أي تهوَّر من أسفله واتّسَع. وحوضٌ لَقِفٌ. قِال خويلد:
كابي الرَمادِ عظيمُ القِدْرِ جَفْنَـتُـه حينَ الشتاءِ كحوضِ المَنْهَلِ اللَقِفِ
واللَقيفُ مثله. ومنه قول أبي ذؤيب:
فلم تَرَ غيرَ عادِيَةٍ لِـزامـاًكما
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٣٤٢ق ل ف
قلف ، قفل ، لقف ، لفق ، فلق ، فقل : مستعملات .
قلف : قال الليث : القَلَف : مصدر الأقلف . والقَليفة : الجُلَيْدة . والقَلْف : جَزْم اقتلاع الظُفْر من أصله ، واقتطاع القلْفة من أصلها ، وأنشد :
يقتلف الأظفار عن بَنانِه
وقال أبو مالك : القِلَّف والقِنَّف وَاحد ، وهو الغِرْيَن والتِّقْن : إذا يَبِسَ . ويقال له : غِرينٌ : إذا كان رَطْباً .
ونحو ذلك قال الفراء : ومثلهُ حِمَّص وقِنَّب ، ورجل خِنّب
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٢٣- لقفت الشيء ألقفه، وتلقفته: تناولته بالحذق، سواء في ذلك تناوله بالفم أو اليد. قال: ﴿فإذا هي تلقف ما يأفكون﴾ [الأعراب/117].
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٢ل ق ف
لقّفته الشيء فلقفه والتقفه وتلقّفه وتلقّفت الكرة برأس الصولجان.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٩٨٧اللَّقْفُ: تناوُل الشيء يرمى به إليك. تقول: لَقَّفَني تَلْقِيفاً فلَقِفْته. ابن سيده: اللَّقْفُ سرعة الأَخذ لما يرمي إليك باليد أَو باللسان. لَقِفَه، بالكسر، يلقَفه لَقْفاً ولَقَفاً والتقَفه وتَلقَّفه: تناوَله بسرعة؛ قال العجاج في صفة ثور وحْشِيّ وحَفْره كِناساً تحت الأَرْطاةِ وتلقُّفه ما يَنْهار عليه ورمْيه به:
من الشَّمالِيل وما تَلقَّفا
أَي ما يكاد يقع عليه من الكناس حين يَحفِره تَلقَّفه فرَمى
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٢* ل ق ف * * لَقِفَ * الشيء من باب فهِم و * تَلَقَّفَهُ * أي تناوله بسرعة
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٨٦٠لقفه، كسمعه لقفا بالفتح ولقفانا، محركة وهذه عن الفراء: تناوله بسرعة هكذا نقله الجوهري عن يعقوب، وقال غيره: اللقف: تناول الشيء يرمى إليك، وفي المحكم اللقف: سرعة الأخذ لما يرمى إليك باليد، أو باللسان، وقال غيره: اللقف أن تأخذ شيئا فتأكله وتبتلعه، وقرأ ابن أبي عبلة تلقف بسكون اللام، ورفع الفاء على الاستئناف. ويقال: رجل ثقف لقف، بالفتح وعليه اقتصر الجوهري وزاد اللحياني: رجل ثقف لقف، وثقيف لقيف ككتف
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣١٤لَقِفَهُ
1 لَقِفَهُ ذ He seized it, or took it quickly; (S, M, K;) namely, a thing thrown to him with the hand, or said to him. (M, TA.) See also last sentence of 1 in art. حنك.
تَلَقَّفَهُ مِنْ فَمِهِ
5 تَلَقَّفَهُ مِنْ فَمِهِ ذ He caught it and retained it quickly, [i. e., what he said,] from his mouth. (TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٤٥لَقِفَ
لَقِفَ A ( n. ac. لَقْف 1 , لَقَفَاْن 36 ),
a. Seized; snatched away.
b. ( n. ac. لَقَف 4 ), Fell, collapsed.
لَقَّفَ
لَقَّفَ II ,
a. Swallowed, gulped down.
تَلَقَّفَ
تَلَقَّفَ V ,
a. see I & II.
اِلْتَقَفَ
اِلْتَقَفَ VIII ,
a. see I (a) .
لَقْف
لَقْف 1 ,
a. see 5 (a) .
لَقَف
لَقَف 4 , ( pl. أَلْقَاْف 38 ),
a. Wall, side.
لَقِف
لَقِف 5 ,
a. Quick, sharp.
b. Decaying,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٣٥٩لقف
لَقِفَ - يَلْقَفُ
لَقِفَ - يَلْقَفُ + كائن + شيئاً: يلتقطه بسرعة واتقان، بيده أو بفمه أو ما شابه ،ثم يضمه إليه أو يلقمه ويبتلعه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " أخذ الشيء ولقطه وضمه وحمله لنقله والتصرف به " وهي:
أَخَذَ - يَأخُذُ، لَقِفَ - يَلْقَفُ، لَقَطَ - يَلْقُطُ، نَسَرَ - يَنْسُرُ (نَسَرَ - يَنْسِرُ)، خَطِفَ - يَخْطَفُ، نَاشَ -
لقف لَقِفَ - يَلْقَفُ
لَقِفَ - يَلْقَفُ + كائن + شيئاً: يلتقطه بسرعة واتقان، بيده أو بفمه أو ما شابه ،ثم يضمه إليه أو يلقمه ويبتلعه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " أخذ الشيء ولقطه وضمه وحمله لنقله والتصرف به " وهي: أَخَذَ - يَأخُذُ، لَقِفَ - يَلْقَفُ، لَقَطَ - يَلْقُطُ، نَسَرَ - يَنْسُرُ (نَسَرَ - يَنْسِرُ)، خَطِفَ - يَخْطَفُ، نَاشَ - يَنُوْشُ
تلقف ﴿وأوحينا إلى موسى أن ألق عصاك فإذا هي تلقف ما يأفكون(117)﴾ الأعراف ﴿فألقى موسى عصاه فإذا هي تلقف ما يأفكون(45)﴾ الشعراء ﴿وألق ما في يمينك تلقف ما صنعوا إنما صنعوا كيد ساحر ولا يفلح الساحر حيث أتى(69)﴾ طه جاء في التفسير: تبتلع بسرعة مختار الصحاح ● [لقف] ل ق ف: لَقِفَ الشيء من باب فهِم و تَلَقَّفَهُ أي تناوله بسرعة الراغب لقف - لقفت الشيء ألقفه، وتلقفته: تناولته بالحذق، سواء في ذلك تناوله بالفم أو اليد. قال: }فإذا هي تلقف ما يأفكون{ [الأعراب/117]. ملخص اللسان 1. اللَّقْفُ: تناوُل الشيء يرمى به إليك. تقول: لَقَّفَني تَلْقِيفاً فلَقِفْته. ابن سيده: اللَّقْفُ سرعة الأَخذ لما يرمي إليك باليد أَو باللسان. لَقِفَه، بالكسر، يلقَفه لَقْفاً ولَقَفاً والتقَفه وتَلقَّفه:تناوَله بسرعة 2. رجل لَقف : أَي خَفِيف حاذِق، وقيل: سريعُ الفَهْم لِما يُرمى إليه من كلام باللسان وسريع الأَخذ لما يرمى إليه باليد، وقيل: هو إذا كان ضابطاً لما يَحْويه قائماً به، وقيل: هو الحاذق بصِناعته؛ 3. لَقِفْتُ الشيء أَلقَفُه لقْفاً إذا أَخذته فأَكلته أَو ابْتَلَعتَه. والتلقُّف: الابتلاع 4. وحوض لَقِفٌ ولَقِيف: مَلآن، وقيل: هو الحوض الذي لم يُمْدَر ولم يُطيَّن فالماء يتفجّر من جوانبه لسان العرب ● - لقف: اللَّقْفُ: تناوُل الشيء يرمى به إليك. تقول: لَقَّفَني تَلْقِيفاً فلَقِفْته. ابن سيده: اللَّقْفُ سرعة الأَخذ لما يرمي إليك باليد أَو باللسان. لَقِفَه، بالكسر، يلقَفه لَقْفاً ولَقَفاً والتقَفه وتَلقَّفه: تناوَله بسرعة؛ قال العجاج في صفة ثور وحْشِيّ وحَفْره كِناساً تحت الأَرْطاةِ وتلقُّفه ما يَنْهار عليه ورمْيه به: من الشَّمالِيل وما تَلقَّفا أَي ما يكاد يقع عليه من الكناس حين يَحفِره تَلقَّفه فرَمى به، وفي حديث الحج: تلقَّفْتُ التلْبية مِن في رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، أَي تلقَّيتُها وحفِظتها بسرعة. ورجل ثَقِفٌ لَقِفٌ وثَقْفٌ لَقْف أَي خَفِيف حاذِق، وقيل: سريعُ الفَهْم لِما يُرمى إليه من كلام باللسان وسريع الأَخذ لما يرمى إليه باليد، وقيل: هو إذا كان ضابطاً لما يَحْويه قائماً به، وقيل: هو الحاذق بصِناعته؛ وقد يفرد اللقَف فيقال: رجل لَقف يعني به ما تقدَّم. وفي حديث الحجاج: قال لامرأة إنك لَقُوفٌ صَيُود؛ اللَّقُوف: التي إذا مسَّها الرجل لَقِفت يده سريعاً أَي أَخذتها. اللحياني: إنه لثَقْف لَقْف وثَقِف لَقِف وثَقِيف لَقيف بيِّن الثَّقافة واللّقافة. ابن شميل: إنهم لَيُلَقِّفُون الطعامَ أَي يأْكلونه ولا تقول يتلَقَّفونه؛ وأَنشد: إذا ما دُعِيتُم للطَّعامِ فلَقِّفوا، كما لَقَّفَتْ زُبٌّ شآمِيةٌ حُرْدُ والتلْقِيف: شدَّة رَفْعِها يدها كأَنما تَمُدُّ مَدّاً؛ ويقال: تَلْقِيفها ضَرْبها بأَيديها لَبّاتها يعني الجمال في سيرها. ابن السكيت في باب فَعلٍ وفَعَلٍ باختلاف المعنى: اللقْف مصدر لَقِفْتُ الشيء أَلقَفُه لقْفاً إذا أَخذته فأَكلته أَو ابْتَلَعتَه. والتلقُّف: الابتلاع. وفي التنزيل العزيز: فإذا هي تلقَّفُ ما يَأْفِكون، وقرئ: فإذا هي تَلْقَف؛ قال الفراء: لَقِفْت الشيء أَلقَفُه لقْفاً ولقَفاناً، وهي في التفسير تَبْتَلِع. وحوض لَقِفٌ ولَقِيف: مَلآن، وقيل: هو الحوض الذي لم يُمْدَر ولم يُطيَّن فالماء يتفجّر من جوانبه؛ قال أَبو ذؤيب: كما يَتهدَّم الحوض اللَّقِيف وقال الأَصمعي: هو الذي يَتَلَجَّف من أَسفله فيَنْهار، وتَلَجّفُه أَكل الماء نواحِيَه. وتلقَّف الحوضُ: تَلجَّف من أَسافله. وقال أَبو الهيثم: اللَّقِيف بالملآن أَشبه منه بالحوض الذي لم يُمْدَر. يقال: لَقِفْت الشيء أَلْقَفُه لَقْفاً، فأَنا لاقِف ولَقِيفٌ، فالحوضُ لَقِفَ الماء، فهو لاقِفٌ ولَقِيف؛ وإن جعلته بمعنى ما قال الأَصمعي: إنه تلَجَّف وتوسّع أَلجافه حتى صار الماء مجتمعاً إليه فامتلأَت أَلجافه، كان حسناً. وقال أَبو عبيدة: التلْقِيف أَن يَخْبِطَ الفرس بيديه في اسْتنانه لا يُقِلُّهما نحو بطنه، قال: والكَرْوُ مثل التَّوقِيفِ. وبعير متَلَقِّف: يهوي بخُفَّي يديه إلى وحْشِيّه في سيره. الجوهري: واللقَفُ، بالتحريك، سقُوط الحائط، قال: وقد لَقِفَ الحوض لقَفاً تَهوَّر من أَسفله واتَّسع، وحوض لَقِف؛ قال خُويْلِد، وقال ابن بري: هو لأَبي خراش الهُذَلي: كابي الرَّمادِ عَظيمُ القِدْرِ جَفْنَتُه، حين الشّتاء، كَحَوْضِ المَنْهَلِ اللَّقِفِ قال: واللَّقِيفُ مثله؛ ومنه قول أَبي ذؤيب: فلم تَر غيرَ عادِيةٍ لِزاماً، كما يَتَفَجَّر الحَوْضُ اللَّقِيفُ قال: ويقال المَلآن، والأَوّل هو الصحيح. والعادِيةُ: القوم يَعْدُون على أَرجلهم، أَي فَحَمْلَتُهُم لِزام كأَنهم لَزِموه لا يُفارقون ما هم فيه. والأَلْقاف: جَوانِب البئر والحوضِ مثل الأَلجاف، الواحد لَقَف ولجَف. ولَقْف أَو لِقْف: موضع؛ أَنشد ثعلب: لعنَ اللّه بطْنَ لَقْفٍ مَسِيلاً ومَجاحاً، فلا أُحِبُّ مَجاحا لَقِيَتْ ناقَتي به وبِلَقْفٍ بَلَداً مُجْدِباً، وماء شَحاحا القاموس المحيط: لَقِفَهُ، كَسَمِعَهُ، لَقْفاً ولَقَفاناً، مُحرَّكةً تَناوَلَهُ بِسُرْعَةٍ. ورجُلٌ ثَقْفٌ لَقْفٌ، بالفتح، وككَتِفٍ وأميرٍ خَفيفٌ حاذِقٌ. واللَّقَفُ، مُحرَّكةً جانِبُ البِئْرِ والحَوْضِ، ج ألْقافٌ، وسُقوطُ الحائِطِ، وتَهَوُّرُ الحَوْضِ من أسْفَلِهِ، كالتَّلَقُّفِ، وهو لَقِفٌ، ككَتِفٍ وأميرٍ، أو هو ما لم يُحْكَمْ بِناؤُهُ، وقد بُنِيَ بالمَدَرِ، أو يُحْفَرُ وهو مَمْلُوءٌ، فيُحْملُ عليه الماءُ، فَيُفَجِّرُهُ. ولِقْفٌ، بالكسر ماءُ آبارٍ كثيرةٍ، عَذْبٌ بأعْلَى قَوْرانَ. والتَّلْقيفُ بَلْعُ الطَّعامِ، كالتَّلَقُّفِ، والإِبلاعُ، وتَخَبُّطُ الفَرَسِ بِيَدَيْهِ في اسْتِنانِهِ، لا يُقِلُّهُما نَحْوَ بَطْنِهِ، أو شِدَّةُ رَفْعِها يَدَيها، كأنما تَمُدُّ مَدّاً، أو ضَرْبُ البُعْرانِ بأيْديها لَبَّاتِها في السَّيْرِ. وبَعيرٌ مُتَلَقِّفٌ إذا كانَ يَهْوِي بِخُفَّيْ يَدَيْهِ إلى وَحْشِيِّهِ في سَيْرِهِ. تاج العروس: ل - ق - ف لَقِفَه كسَمِعَه لَقْفاً بالفَتْحِ ولَقَفاناً مُحَرَّكَةً وهذه عن الفَرّاءِ : تَناوَلَه بسُرْعَةِ هكذا نَقَلَهُ الجوْهَرِيُّ عن يَعْقُوبَ وقالَ غَيْرُه : اللَّقْفُ : تَناوُلُ الشّيءِ يُرْمَى إِليكَ وفي المُحَكَمِ اللَّقْفُ : سُرْعَةُ الأَخْذِ لما يُرْمَى إِليكَ باليَدِ أَو باللِّسان وقالَ غيرُه : اللَّقْفُ أَنْ تَأْخُذَ شَيْئاً فتَأْكُلَه وتَبْتَلِعَه وقَرَأَ ابنُ أَبي عَبْلَةَ " تَلْقَفُ " بسكونِ اللامِ ورفعِ الفاءِ على الاسْتِئْناف . ويُقال : رَجُلٌ ثَقْفٌ لَقْفٌ بالفَتْحِ وعليه اقتَصَر الجَوْهَرِيُّ وزادَ اللِّحْيانِيُّ : رَجُلٌ ثَقِفٌ لَقِفٌ وثَقِيفٌ لَقِيفٌ ككَتِفِ وأَمِيرٍ : أَي خَفِيفٌ حاذِقٌ كما في الصِّحاحِ وقيل : سَريعُ الفَهْمِ لما يُرْمَى إِليه من كَلامٍ باللِّسانِ وسريعُ الأَخْذِ لما يُرْمَى إِليه باليَدِ وقِيلَ : هو إِذا كانَ ضابطاً لما يَحْوِيه قائِماً به وقيل : هو الحاذِقُ بصِناعَتِه وقد يُفْرَدُ اللَّقِفُ فيقالُ : رَجُلٌ لَقِفٌ يعنِي به ما تَقَدّم . واللَّقَفُ مُحَرَّكَةً وكَذا اللَّجَفُ : جانِبُ البِئْرِ والحَوْضِ ج : أَلْقافٌ وأَلْجافٌ كسَبَتٍ وأَسْبابٍ . وقالَ الجَوْهَرِيُّ : اللَّقَفُ : سُقُوطُ الحائِطِ وتَهَوُّرُ الحَوْضِ من أَسْفَلِه : إذا تَلَجَّفَ . وهُو أَي : الحَوْضُ لَقِفٌ ولَقِيفٌ ككَتِفٍ وأَمِيرٍ قال خُوَيْلِدٌ كما في الصِّحاحِ وقال ابنُ بَرِّي والصّاغانِيُّ : هو لأَبِي خِراشٍ الهُذَلِيِّ . قلتُ : واسمُ أَبِي خِراشٍ خُوَيْلِدٌ فارتَفَعَ الإِشْكالُ : " كابِي الرَّمادِ عَظِيمُ القدْرِ جَفْنَتُهحِينَ الشِّتاءِ كحَوْضِ المَنْهَلِ اللَّقِفِ وقال أَبو ذُؤَيْبٍ : فلَمْ يَرَ غيرَ عادِيَةٍ لِزاماً ... كما يَتَفَجَّرُ الحَوْضُ اللَّقِيفُ أَو هو أَي : اللَّقِيفُ واللَّقِفُ : ما لَمْ يُحْكُمْ بِناؤُه وقَدْ بُنِيَ بالمَدَرِ كما في العُبابِ وقال السُّكَّرِيُّ : يُقال : إِنَّه الذِّي سُوِّيَ بالطِّينِ . أَو الذِي يُحْفَرُ جانِباهُ وهُوَ مَمْلُوءٌ فيَحْمِلُ علَيْهِ الماءُ فيُفَجِّرُه وقال السُّكَّرِيُّ : يَقالُ : هو الذِي يَتَساقَطُ من جانِبَيْهِ وهو مَمْلُوءٌ وقالَ الأَصْمَعِيُّ : الذي يَضْرِبُ الماءُ أَسْفَلَه فيَتَساقَطُ . وقالَ في شَرْحِ قَوْلِ أَبِي ذُؤَيْبٍ : اللَّقِيفُ : الذِي يَتَقَعَّرُ من أَسْفَلِه فيَنْبَعِثُ الماءُ منه وفي الصِّحاحِ : ويُقالُ : هو المَلآنُ والأَولُ هو الصَّحِيحُ وقال أَبُو الهَيْثَمِ : اللَّقِيفُ بالمَلآنِ أَشْبَهُ منه بالحَوْضِ الّذِي لم يُمْدَرْ يُقال : لَقِفْتُ الشيءَ أَلْقَفُهُ لَقْفاً فأَنا لاقِفٌ ولَقِيفٌ فالحَوْضُ لَقِفَ الماءَ فهو لاقِفٌ ولَقِيفٌ : وإِنْ جَعَلْتَه بمعنَى ما قالَ الأَصْمَعِيُّ : إِنّه تَلَجَّفَ وتَوَسَّع أَلْجافُه حتى صارَ الماءُ مُجْتَمِعاً إليهِ فامْتَلأَت أَلْجافُه كان حَسَناً . ولِقْفٌ بالكسرِ : ماءُ آبارٍ كَثِيرَةٍ عَذْبٌ ليسَ عليها مَزارِعُ ولا نَخْلَ فِيها لِغِلَظِ مَوْضِعِها وخُشُونَتِه وهو بأَعْلَى قَوْرانَ : وادٍ من ناحِيَةِ السَّوارِقِيَّةِ نقله الصّاغانِيُّ قلتُ : والفَتْحُ لُغَةٌ فيه وبِهِما رُوِيَ ما أَنْشَدَ ثَعْلَبٌ : لَعَنَ اللهُ بَطْنَ لَِقْفٍ مَسِيلاً ... ومَجاحاً فلا أُحِبُّ مَجاحَا لَقِيَتْ ناقَتِي بهِ وبِلَقْفٍ ... بَلَداً مُجْدِباً وماءً شَحاحَا والتَّلْقِيفُ : بَلْعُ الطَّعامِ قال ابنُ شُمَيْلٍ : يُقالُ : إِنَّهُم ليُلَقِّفُونَ الطَّعامَ : أَي يَأْكُلُونَه وأَنْشَد : إِذ ما دُعِيتُمْ للطَّعامِ فَلقِّفُوا ... كما لَقَّفَتْ زُبٌّ شآمِيَةٌ حُرْدُ كالتَّلَقُّفِ وهو : الابْتلاعُ ومنه قوله تعالى : " تَلَقَّفْ ما صَنَعُوا " وقرَأَ ابنُ ذَكْوانَ برفعِ الفاءِ على الاسْتِئْنافِ . والتَّلْقِيفُ : الإِبلاعُ وقد لَقَّفَهُ تَلْقِيفاً فلَقِفَهُ . وقالَ أَبو عُبَيْدَةَ : التَّلْقِيفُ : تَخَبُّطُ الفَرَسِ بيَدَيْهِ في اسْتِنانِه لا يُقِلُّهُما نحوَ بَطْنِه . أَو هو : شِدَّةُ رَفْعِها يَدَيْها كأَنَّما تَمُدُّ مَدّاً . أَو ضَرْبُ البُعْرانِ بأَيْدِيها لَبَّاتِها في السَّيْرِ نَقَلَه الصّاغانِيُّ وبه فَسَّر ما أَنْشَدَه ابنُ شُمَيْلٍ وقد تَقدّم . وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : بَعِيرٌ مُتَلَقِّفٌ : إِذا كانَ يَهْوِي بخُفَّيْ يَدَيْهِ إلى وَحْشِيِّه في سَيْرِه ومما يستدركُ عليه : اللَّقَفُ محرَّكَةً : الأَخْذُ بسُرْعَةٍ كالالْتِقافِ والتَّلَقُّف . وتَلَقَّفَه مِنْ فَمِه : إِذا تَلَقاهُ وحَفِظَه بسُرْعَةِ . وامْرَأَةٌ لَقُوفٌ وهي التي إذا مَسَّها الرَّجُلُ لَقِفَتْ يَدَهُ سَرِيعاً أَي : أَخَذَتْها . واللَّقَافَةُ : الحِذْقُ كالثَّقافَةِ . واللَّقْفُ بالفَتْح : الفَمُ يمانِيَّةٌ
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢ (الإجمالي: ١٩)
- لقي
الآيات المشتركة: ٣ · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
- عصو
الآيات المشتركة: ٢ · Asân
- أفك
الآيات المشتركة: ٢ · Fek alt veya üst çene demektir
- موسى
الآيات المشتركة: ٢ · Musa
- صنع
الآيات المشتركة: ١ · İmal ederler
- حيث
الآيات المشتركة: ١ · Hayese sürülmüş tarla demektir
- كيد
الآيات المشتركة: ١ · Tuzak demektir
- فلح
الآيات المشتركة: ١ · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir
- سحر
الآيات المشتركة: ١ · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir
- يمن
الآيات المشتركة: ١ · Sağ yandır
- وحي
الآيات المشتركة: ١ · İşaretleşmek için yakılan ateştir
- أتي
الآيات المشتركة: ١ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
الآيات التي ورد فيها(٣)
وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ
Kapar
فَأَلْقَى مُوسَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ
Kapar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لقف |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لقط, لقم, بلع, ابتلع |
| Zıt Kök | لفظ |
| Çekirdek Özet 1 | Atılan veya fırlatılan bir şeyi yere düşmeden, havada çeviklik ve maharetle elle yahut ağızla anında kapıp tutmak |
| Çekirdek Özet 2 | Batılın, illüzyonun ve hilenin ortaya attığı sahte varlığı hakikat vasıtasıyla derhal yakalayıp bütünüyle hükümsüz kılarak yutmak |
| Çekirdek Özet 3 | Bir sisteme dışarıdan yöneltilen sahte veya yapay tehditlerin sistemin öz mekanizması tarafından eşzamanlı olarak etkisizleştirilip massedilmesi |
| Kritik Hata Riski | Eylemi sadece kör bir fiziki oburluk veya sıradan bir yutma (بلع) zannederek, kökün içerdiği atılanı karşılama, hız, maharet ve hileyi havada iptal etme nüansını gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لق | İki varlığın temas etmesi, karşılaşması, bir şeye aniden denk gelip onu alma veya yakalama; nitekim لقي kökünde karşılaşma, لقط kökünde yerden rasgele alma, لقم kökünde ağza alıp çiğneme ve لقح kökünde temasla dölleme anlamları esastır | ف | Ağız, açıklık ve dış kenar imgesi eklenerek temas ve alma eylemi, kendisine doğru fırlatılan veya savrulan bir nesneyi dışarıdan hızla kapma, ağız yahut çevik bir uzuvla yakalayıp içine alma boyutuna daralmış ve özelleşmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hareketin bir amaca sevk edilmesi, yönlendirici irade ve uzanma dinamizmi |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Nesnenin bir noktada odaklanması, toplanması, kaçamayacağı dar bir hatta hapsedilmesi |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Yakalanan şeyin açıklıktan içeri çekilmesi, yutulması veya ağız/çene hamlesiyle kuşatılması |
| لقف | Bir amaca yönelerek (ل) dar ve odaklanmış bir alanda toplayıp (ق) ağız veya kavrayıcı bir açıklıkla içine çekme (ف) hareketi | Kendisine doğru yönelen veya ortalığa saçılan bir nesneyi hedeflenmiş bir refleksle yakalayıp açıklıktan içeri alarak görünmez kılma sürecini tasvir eder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimseye doğru fırlatılan, atılan ekmek veya nesneyi havada çeviklikle yakalamak; topu çevgân sopasıyla havada karşılayıp kapmak; su sızdıran havuzun duvarındaki yarıklardan suyun fışkırması (حوض لقيف) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | الرَّاعي النُّمَيْري ve العجاج gibi erken dönem şairlerinin şiirlerinde geçer; العجاج yaban öküzünün kazdığı sığınaktaki toprak döküntülerini hızla savurup kapmasını şu mısra ile tasvir eder: من الشماليل وما تلقفا |
| Erken Arapça kullanım | Erken hadis rivayetlerinde bir sözü duyulduğu anda ezberleyip kavramak anlamında تلقفت التلبية من في رسول الله şeklinde kullanılmış; ayrıca zeki ve refleksleri güçlü kimseler için رجل ثقف لقف nitelemesi yapılmıştır |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça لقف kökü, Sami dillerinin batı ve güney kollarında çoğunlukla alma, yakalama, toplama ve bir araya getirme semantik matrisiyle irtibatlıdır. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) doğrudan l-q-p biçiminde yaygın bir üçlü kök yerine, aynı ikili çekirdekten türeyen ve yerden toplamak, bir araya getirmek anlamına gelen לקט (l-q-ṭ) kökü baskındır; İbranicede lâqaṭ (לָקַט) ve Süryanicede ləqaṭ (ܠܩܛ) kelimeleri meyve, başak veya nesneleri devşirmeyi ifade eder. Arapçada son sesin dudaksı ف sesine dönüşmesi, semantik odağı yerdeki nesneleri yavaşça toplamaktan ziyade, havadan atılanı ağız veya elle aniden yakalamaya ve ağız içine doğru çekmeye kaydırmıştır. Bu durum, kökün Arap dilinde avcılık, çevgan oyunu ve hızlı refleks gerektiren bedevi yaşam koşullarında özel bir kinetik terim olarak derinleştiğini göstermektedir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | لق çekirdeğinden türeme somut temas ve yakalama | Kendisine fırlatılanı havada karşılama eylemi sonradan zihni kavrayışa aktarılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice lâqaṭ (לָקַט) ve Aramice ləqaṭ (ܠܩܛ) ile semantik çekirdek ortaklığı | Ortak Sami kökünde toplama ve alma varken, Arapça kök bu hareketi hıza ve ağza bağlamıştır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanabilir bir Afroasyatik soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لقف | Anlamlı | Hızla kapmak, yutmak | Hedef köktür; atılan nesneyi havada çeviklikle yakalamak ve içine çekmek | Kur'an'da geçer |
| لفق | Anlamlı | Eklemek, yamamak, uydurmak | İki kumaş kenarını birbirine kavuşturup dikmek; lafı birbirine uydurarak konuşmak | Kur'an'da geçmez; hedef kökle zıt yönlü olarak parçaları birleştirme bağı taşır |
| قلف | Anlamlı | Kabuğunu soymak, kesmek | Ağacın kabuğunu veya deriyi soymak; sünnetsiz olmak (aklef) | Kur'an'da geçmez; koruyucu dış katmanın açılması |
| قفل | Anlamlı | Kilitlemek, kapatmak, geri dönmek | Kapıyı kilitleyip dışa kapatmak; seferden geri dönen kervan | Kur'an'da geçer; içeri hapsetme ve dışa kapama bağı |
| فلق | Anlamlı | Yarıp ayırmak, şafak | Bir şeyi ikiye bölüp içerisindekini dışarı çıkarmak; tohumun ve sabahın yarılması | Kur'an'da geçer; hedef kökün massetmesine karşılık dışa çıkarma |
| فقل | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde nadir ve mühmel kabul edilmiş, yerleşik bir semantik alan oluşturmamıştır | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لقف | Merkez | Hızla kapıp yutma | Fırlatılan veya ortaya atılan şeyi havada çeviklikle yakalayıp ortadan kaldırmak | Eylemde hız, çeviklik, dışarıdan atılanı karşılama ve yok etme unsuru esastır |
| لقط | Komşu | Toplama, devşirme | Yere düşmüş, saçılmış veya değersizleşmiş şeyleri tek tek arayıp yerden almak | لقف atılanı havada karşılarken, لقط yerde duranı sakin adımlarla toplar |
| لقم | Komşu | Ağza alma, lokma | Hazırlanmış yiyeceği ağza götürüp çiğnemek veya bir lokmada yutmak | لقف kökünde nesnenin fırlatılmış olması ve yakalama refleksi varken, لقم bilinen gıdanın alınışıdır |
| بلع | Komşu | Boğazdan geçirme, yutma | Maddenin çiğnenmeksizin doğrudan yemek borusundan mideye indirilmesi | بلع sadece biyolojik ve mekanik yutma eylemidir; لقف ise yakalama mahareti içerir |
| ابتلع | Komşu | İçine çekip yok etme | Bir şeyin bütünüyle başka bir kütle tarafından emilip görünmez hale gelmesi | لقف kökünün sonucunu paylaşır ancak başlangıcındaki yakalama ve refleks hızını taşımaz |
| لفظ | Zıt | Ağızdan dışarı atma | Ağızdaki veya içerideki nesneyi, sözü dışarıya fırlatıp atmak | لقف dışarıdan geleni hızla içeri alırken, لفظ içeride olanı dışarı savurur |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لقف | Hızla kapıp içine almak | Fırlatılan bir şeyi yere düşmeden refleksle yakalamak ve yutmak | Kesin |
| Latince | interceptio, deglutitio | Yolunu kesip yakalama, yutma | Interceptio hareketi havada yakalama yönünü, deglutitio ise yutma yönünü karşılar; ikisini birleştiren tek kelime yoktur | Güçlü |
| İngilizce | to catch mid-air, to swallow up, to intercept | Havada yakalamak, yutmak, önünü kesmek | To intercept eylemin önünü kesip yakalama refleksini verirken, to swallow up tamamen yok edip yutma sonucunu karşılar | Kesin |
| Almanca | auffangen, verschlingen | Havada yakalamak, yalayıp yutmak | Auffangen aşağı düşmekte olanı tutmayı, verschlingen ise bütünüyle oburca yutmayı karşılar | Kesin |
| Fransızca | intercepter, engloutir | Yolunu kesip yakalamak, yutmak | Intercepter havadaki nesneyi durdurmayı, engloutir ise deniz veya kütle gibi içine alıp batırmayı anlatır | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَلْقَفُ (Müzâri fiil) | Bâtılın ürettiği illüzyonları anında yakalayıp yutarak yok etmesi | Hz. Musa’nın asâsının yılana dönüşerek sihirbazların iplerini ve değneklerini, onların uydurduğu yalanları iptal edip yutması bağlamı (A'râf 7:117; Tâhâ 20:69; Şuarâ 26:45) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mucize ve sihir ayrımı | Asânın sihirbazların aletlerini yutmasının (تلقف) hakiki bir mahiyet dönüşümü mü yoksa bir gözbağcılık mı olduğu; mucizenin bâtılı ontolojik olarak yok edişi | Hakikatin sahte varlık alanını massedip ortadan kaldırması |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Fıkıh terminolojisinde bu kökten türeyen yerleşik bir hüküm terimi tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Asâ mucizesinin tasviri | Fiilin muzari sîgasında gelerek sihirbazların ortaya koyduğu her bir hileyi tek tek, seri ve kesintisiz şekilde yakalayıp iptal etme sürecinin izahı | Seri refleks, anında hükümsüz kılma ve batılı yutma |
| Hadis | Ezber ve rivayet çevikliği | Sahabenin Hz. Peygamber’in ağzından çıkan telbiyeyi veya sözleri anında, eksiksizce kavrayıp ezberlemesi (تلقف) rivayetlerde övgü olarak yer alır | Zihni uyanıklık, sözü havada kapma ve koruma |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve batıl mücadelesi | Bâtılı yok eden hakikat gücü | İllüzyonu iptal etme | Hakikat tecelli ettiğinde, üretilmiş tüm sahte inanç ve putları içine çekerek görünmez kılar | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Tahrif ve safsatayı ayıklama | Yanılsamayı bertaraf etme | Bilimsel doğrulama mekanizmasının ortaya atılan asılsız teorileri anında tespit edip çürütmesi | Güçlü |
| Siyasi | Kriz ve istihbarat yönetimi | Karşı hamle ve bertaraf | Tehdidi havada yakalama | Devlete yönelen manipülasyon ve sabotajları henüz etki oluşturmadan tespit edip massetme | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa regülasyonu | Spekülasyonu emme mekanizması | Şokları sönümleme | Piyasaya sürülen suni ve manipülatif varlıkların reel ekonomi kurumları tarafından emilip nötralize edilmesi | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fagositoz (Biyoloji) ve Paket Yakalama / Filtreleme (Bilişim) | Biyolojide akyuvarların organizmaya sızan yabancı maddeleri sarıp içine alarak parçalaması; ağ sistemlerinde zararlı veri paketlerinin hedefe ulaşmadan yakalanıp yok edilmesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kriz soğurma ve Algı operasyonlarını çökertme | Toplumsal yapının veya kurumların dışarıdan pompalanan asılsız panik ve tezviratları karşılayarak kendi meşruiyet alanında buharlaştırması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin sadece sıradan bir yeme-içme veya oburca yutma (بلع) eylemine indirgenerek, içerdiği atılan şeyi havada karşılama maharetinin ve hız unsurunun unutulması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün sadece fiziki cisimleri mideye indirmek değil, karşı tarafın kurduğu düzeni, ürettiği yalan ve yanılsamaları (ما يأفكون) bütünüyle iptal eden bir hakikat hamlesi olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Musa’nın mucizesini yırtıcı bir hayvanın saldırganlığı gibi algılamak; mucizenin asıl gayesi olan sahte argümanları ve göz boyamaları kökten çürüten ilahi mantığı kavrayamamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur’an’da hakkın batıl karşısındaki operasyonel hızını ve kesin galebesini anlatmak için seçilmiş en yetkin dinamik fiil olması bakımından kritik öneme sahiptir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Musa ile Firavun’un sihirbazları arasındaki karşılaşmayı ve hilenin ilahi delil karşısındaki çöküşünü tasvir eden kıssa ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hak ile batılın mücadelesinde hakikatin pasif bir bekleyiş içinde olmadığını, batılın ortaya attığı argümanları daha yere basmadan havada hükümsüz kıldığını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamKendisine doğru savrulan, atılan veya fırlatılan bir nesneyi yere düşmesine fırsat vermeden havada çevik bir el yahut ağız refleksiyle yakalayıp içine alarak görünmez kılmak.
- Soyut anlamZihni düzeyde söylenen sözü derhal kavrayıp hafızaya almak; ontolojik düzeyde ise hakkın tecellisiyle batılın ürettiği tüm hile, illüzyon ve asılsız kurguları anında massederek hükümsüz bırakmak.
- Sistematik karşılıkBir ana yapının, kendisine yöneltilen harici ve suni girişimleri (parazitleri, manipülasyonları) önleme hattında yakalayarak bütünüyle yok eden ve sisteme dahil ederek etkisizleştiren dinamik sönümleme ve savunma mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , hakikati ve meşru sistemi temsil eden ana varlığı; , dışarıdan sisteme fırlatılan ayrık ve yapay yanılsamaları (sihirbazların ipleri ve değnekleri); ise yakalayıp massetme operatörünü (لقف) simgeler. Formül, dış girdilerin ortaya atıldığı anda son derece dar bir zaman aralığında () sistem tarafından bütünüyle sıfırlanarak massedildiğini ve sistemin yapısında hiçbir bozulma kalmaksızın korunduğunu gösterir.