لم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-مالصيغ: ١٢ · الجذور المجاورة: ٤٨٠ · الآيات: ٤٧٩ · السور: ٨٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».شيأفَلَمْأَفَلَمْفَلَمَّافَلِمَلمرأيجيأوَلَمَّاأَوَلَمْقولكفرلَمْأَلَمْنهي

الجذرالصيغ ١٢الآيات ٤٧٩السور ٨٣المجاورة ٤٨٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

لم

ل - م

جذر
  • الورود: ٥٣١
  • الآيات: ٤٧٩
  • الصيغ: ١٢
  • المعاجم: ٥

معناه في القرآن: Değil

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

ملاحظاتي

المعاجم(٥)

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٣٥
لم: حرفُ نفي لما مضى. تقول: لم يفعل ذاك، تريد أنه لم يكن ذلك الفعل منه فيما مضى من الزمان. وهي جازمة. وحروف الجزم: لَمْ، ولَمَّا، وألَمْ، وألَمَّا. ولِمَ بالكسر: حرفٌ يستفهَم به. تقول: لِمَ ذهبت? ولك أن تدخل عليه ما ثم تحذف من الألف، قال الله تعالى: "عَفا الله عَنْكَ لِمَ أذِنْتَ لَهُم". ولك أن تدخل عليها الهاء في الوقف فتقول لِمَهْ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٩٢٥
باب اللام والميم لم ، مل . لم : اللّيث : اللَّمّ : الْجَمع الكثيرُ الشَّدِيد . تقول : كتيبة مَلْمُومة ، وحَجر مَلْمُوم ، وطِين مَلْمُوم ؛ وقال أبو النَّجْم : مَلْمُومة لمًّا كَظَهْر الجُنْبُلِ وصَف هامة جَمل . قال : والآكل يَلُمّ الثّريد فيجعله لُقَماً . وقال الله جلّ وعزّ : ( الْمِسْكِينِ وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلاً لَّمّاً ) ( الفجر : 19 ) أي أكلاً شَدِيداً . وقال الزّجّاج : أي تأكلون تراث
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٦٦١
(باب اللام وما بعدها في المضاعف والمطابق([1])) (لم) اللام والميم أصلُه صحيحٌ يدلُّ على اجتماعٍ ومقارَبَة ومُضامَّة. يقال: لَمَمْتُ شَعَثه، إذا ضممتَ ما كان من حالِهِ متشعِّثاً منتشِراً. ويقال: صخرةٌ ملَمْلَمَةً، أي صُلْبة مستديرة، وملمومة أيضاً. قال: * ملمومة لَمَّاً كظهر الجُنْبُلِ([2]) * ومن الباب ألمَمْتُ بالرّجُلِ إلماماً، إذا نزلتَ به وضامَمْتَه. فأمَّا اللَّمَم فيقال: ليس بمواقَعَة
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥١١
- تقول: لممت الشيء: جمعته وأصلحته، ومنه: لممت شعثه. قال تعالى: ﴿وتأكلون التراث أكلا لما﴾ [الفجر/19] واللمم: مقاربة المعصية، ويعبر به عن الصغيرة، ويقال: فلان يفعل كذا لمما. أي: حينا بعد حين، وكذلك قوله: ﴿الذين يجتنبون كبائر الإثم والفواحش إلا اللمم﴾ [النجم/32] وهو من قولك: ألممت بكذا. أي: نزلت به، وقاربته من غير مواقعة، ويقال: زيارته إلمام. أي: قليلة. و (لم) نفي للماضي وإن كان يدخل على الفعل
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٠٧٠
لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ 1 لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ ذ God rectified, or repaired, and consolidated, what was disorganized, disordered, or unsettled, of his affairs. (S.) لَمَّمَ 2 لَمَّمَ ذ He made a لِمَّة of his hair. (Z, TA in art. جم.) أَلَمَّ بِالقَوْمِ 4 أَلَمَّ بِالقَوْمِ ذ He came to the people, and alighted at their abode as a guest. (Msb.) See أَطَافَ. ― -b2- And hence, أَلَمَّ
رابط المدخل

لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ 1 لَمَّ اللّٰهُ شَعَثَهُ ذ God rectified, or repaired, and consolidated, what was disorganized, disordered, or unsettled, of his affairs. (S.)

لَمَّمَ 2 لَمَّمَ ذ He made a لِمَّة of his hair. (Z, TA in art. جم.)

أَلَمَّ بِالقَوْمِ 4 أَلَمَّ بِالقَوْمِ ذ He came to the people, and alighted at their abode as a guest. (Msb.) See أَطَافَ. ― -b2- And hence, أَلَمَّ بِالمَعْنَى (assumed tropical:) He knew the meaning. (Msb.) ― -b3- And أَلَمَّ بَالذَّنْبِ (assumed tropical:) He committed the sin, or offence. (Msb.) ― -b4- And أَلَمَّ He, or it, visited covertly; (Ham, p. 23;) or in a light, slight, or hasty manner. (Idem, pp. 385 and 815.) It became near. (Msb.) ― -b5- It happened. (Ham, p. 385.) ― -b6- أَلَمَّ بِهِ He came to him. (Ham, p. 127.) ― -b7- I. q. زَارَهُ غِبًّا; as also أَلَمَّ عَلَيْهِ. (TA.)

اِلْتَمَّ 8 اِلْتَمَّ ذ It was collected, accumulated. ― -b2- التمّوا They collected themselves; congregated.

لَمْ لَمْ ذ with an aor. following it is often to be rendered in English by the preterperfect: ex., لَمْ أَرَهُ مُذُ يَوْمَانِ I have not seen him for two days. ― -b2- لَمْ يَضْرِبْ He did not beat. (S, &c.) See also لَمَّا. ― -b3- أَلَمْ: see the latter half of art. أَلَا; and the former part of art. أَمَا. ― -b4- لَمَّا as a particle of exception [is equivalent to our But; meaning both except and, after an oath or the like, only, or nothing more than; and] is put before a nominal proposition; as, اِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ [There is not any soul but over it is a guardian, (Kur lxxxvi. 4,)] accord. to those who pronounce the م with teshdeed: and before a verb which is literally, but not in meaning, a preterite; as in أَنْشُدُكَ اللّٰهَ لَمَّا فعَلْتَ [I conjure, or beg, or beseech, thee by God but that thou do such a thing], i. e. مَا أَسْأَلُكَ اـَلَّا فِعْلَكَ [I do not ask of thee anything save thy doing such a thing]. (Mughnee.) See its syn. اِلَّا. In the Kur xxxviii. 13, accord. to one reading, it occurs before a verb which is a preterite literally and in meaning. ― -b5- لَمَّا, accord. to Ibn-Mلlik, is syn. with اِذْ: [and sometimes, like اِذْ, it means Since, or because:] one may say, لَمَّا أَكْرَمْتَنِى أَمْسِ أَكْرَمْتُكَ اليَوْمَ: but this is said to mean لَهَّا ثَبَتَ اليَوْمَ اِكْرَامُكَ لِى أَمْسِ أَكْرَمْتُكَ. (Mughnee.) See also an ex. voce رَزَقَ. ― -b6- لَمَّا يَضْرِبْ He has not yet beaten. (S, &c.) See also لَمْ.

لَمَمٌ لَمَمٌ ذ A slight insanity or diabolical possession; (Mgh, Msb:) a slight taint or infection of insanity. See طَيْفٌ.

لَمَّةٌ لَمَّةٌ ذ A touch, or somewhat [of a taint or an infection of insanity], from the jinn. (S, K.) See لَمَمٌ.

لِمَّةٌ لِمَّةٌ ذ Hair that descends below the lobe of the ear. (S, K.) But see وَفْرَةٌ: and see a tropical use of it in a verse of Kumeyt cited in art. حف, p. 597 c.

مِلَمٌّ مِلَمٌّ ذ : see مِثَمٌّ.

مُلِمَّةٌ مُلِمَّةٌ ذ A misfortune that befalls in the present world. (S.) See an ex. in a verse cited voce حَجَا.

مُلَمَّمٌ مُلَمَّمٌ ذ A boy having a لِمَّة. (IDrd, TA, voce مُجَمَّمٌ.)

الصيغ(١٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٨٠ (الإجمالي: ٨٨٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. رأي

    الآيات المشتركة: ٩٥ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  2. جيأ

    الآيات المشتركة: ٦٥ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٢٢١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. قول

    الآيات المشتركة: ١٦٩ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  5. كون

    الآيات المشتركة: ١٤٤ · Kevn, tepe demektir

  6. أتي

    الآيات المشتركة: ٧٤ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  7. كفر

    الآيات المشتركة: ٦٩ · Hufre, çukur demektir

  8. قبل

    الآيات المشتركة: ٤٨ · Önce

  9. مع

    الآيات المشتركة: ٣٠ · Beraber

  10. سير

    الآيات المشتركة: ١٠ · Gezerler

  11. شيأ

    الآيات المشتركة: ٦١ · Şey

  12. نهي

    الآيات المشتركة: ١٥ · Nihayet, son demektir

الآيات التي ورد فيها(٤٧٩)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٤٧٩؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

    Değil

  2. فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

    Değil

  3. كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

    Değil

  4. … بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا …

    Değil

  5. … وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا …

    Değil

  6. لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ …

    Değil

  7. فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

    Değil

  8. … مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ …

    Değil

  9. … بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ …

    Değil

  10. … جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Değil

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökلم
YapıEdat veya işlev sözü
Özel Durumİki harfli işlev sözü; kök düzeyinde muzaaf لمم ile semantik kesişim
Bağlamsal Yakın Köklerلن, ما, لا
Zıt Kökقد
Çekirdek Özet 1Bir araya getirme, toplayıp bitiştirme, sınırlandırma ve bir olguyu geçmiş zaman kesitinde kesin olarak kapatma
Çekirdek Özet 2Gelecek zaman kipine girerek eylemin geçmişteki gerçekleşme imkânını kesin biçimde kesme ve olumsuzluğu sabitleme
Çekirdek Özet 3Zaman akışını donduran, eylemin yokluğunu geçmişte toplayıp sınırlandıran ve zihni kesin sonuca bağlayan mantıksal operatör
Kritik Hata RiskiEdatın yalnızca basit bir olumsuzluk sanılıp fiilin kip ve zamanını geçmişe çeviren cezm edici ve sınırlayıcı kurucu işlevinin göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لمDağınık unsurları bir araya getirme, sınırlama, toparlayıp kuşatma ve bir noktada kesintiye uğratma; nitekim aynı çekirdeği taşıyan لمم bir şeyi toplayıp düzeltmeyi, لمظ dudakları toplayıp tat almayı ifade ederمÜçüncü harf olarak aynı sesin yinelenmesiyle türeyen muzaaf formda, toparlama ve sınırda durma eylemi yoğunlaşarak küçük günah, dokunup geçme veya bir şeyi bütünüyle derleyip yeme anlamına dönüşür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireYöneltme, bir hedefe bağlama, sevk etme ve kontrol altına alarak sınır koyma
مSuAkış, dalgalanma, kapsayıcılık, toplanma ve çevreleme
لمYönlendirici bir müdahaleyle akışı durdurup sınırlamaAkıp giden zaman veya eylem sürecine müdahale ederek onu belirli bir geçmiş sınır içinde tutma, toparlama ve dışına çıkılmasını engelleme

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDağınık şeyleri bir araya toplayıp düzene koyma, dağılmış hali derleme ve bir sınıra teğet geçip orada durma
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde bu yapı hem geçmişteki olumsuzluğu kesin olarak bildiren bir edat hem de toplayıp kuşatma anlamında kullanılmıştır. Nitekim Züheyr b. Ebî Sülmâ muallakasında sevgilinin yurduna uğrayıp orada kimseyi bulamayışını ve zamanın getirdiği değişimi olumsuzluk edatıyla şöyle tespit eder: فَلَمْ أَرَ غَيْرَ عَايٍ وَمُنْحَفَرٍ / وَلَمْ أَلْقَ إِلَّا رَبْعَةً وَعَوَاسِيَا
Erken Arapça kullanımErken bedevi dilinde dağınık saç ve durumun düzeltilmesi için kullanılan deyimleşmiş kullanım: لَمَمْتُ شَعَثَهُ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwān Zuhayr b. Abī Sulmā.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapçada yer alan لم edatı ve bununla yakından ilişkili olan kök gövdesi, Sami dillerinin batı ve güney kollarında işlevsel ve morfolojik bir süreklilik sergiler. İbranicede olumsuzluk ve sınırlama bildiren yapılarla fonetik benzerlik taşımasının yanı sıra, Güney Arapça yazıtlarda ve Ge'ez dilinde benzer sınırlandırma ve birleştirme parçacıkları mevcuttur. Sami dillerinde l- kök sesinin yönelme ve sınır bildirmesi, m- sesinin ise toplama veya durum sabitleme vasfı taşıması, bu iki sesin birleşiminden oluşan edatın zamanı belirli bir sınıra raptetme işlevini doğurmuştur. Arap dilinde bu edat, muzari fiilin başına gelerek onu lafzan cezm ederken manen geçmişe çeviren çok özgün ve gelişmiş bir zaman kaydırma mekanizması kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Brockelmann Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönلم edatının zamanı geçmişe bağlama ve kesme işleviMuzari fiilin ifade ettiği şimdiki ve gelecek zaman potansiyelini geçmişe çekip kesin olarak olumsuzlayan yapısal edatlaşmaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Güney Sami dillerinde yönelme ve sınırlama parçacıklarıl- ve m- morfemlerinin yön ve sınır bildiren temel Sami unsurlarıyla paralelliğiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dil ailesinde olumsuzluk ve zaman belirteçleriEski Mısır ve Berberi dillerindeki m tabanlı olumsuzluk ve sınırlama ekleriyle tipolojik benzerlikMuhtemel

المصدر Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lipiński Semitic Languages.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لمAnlamlıToplama, sınırlama, geçmişi olumsuzlamaEylemin geçmişte gerçekleşmediğini kesinleştiren edat ve bir araya getirme eylemiHedef kök; Kur'an'da çok sık geçer
ملAnlamlıUsanma, bıkma, doldurma, yazdırmaBir şeyin fazlalığından bıkkınlık duyma veya bir metni baştan sona dikte ettirmeKur'an'da ملل biçiminde geçer; hedef kökle zıtlaşan doluluk ve taşma ilişkisi taşır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لمMerkezKesin geçmiş olumsuzluğuEylemin geçmişte gerçekleşmediğini kesin olarak bildirir ve beklenti payı bırakmazMuzariyi cezm edip geçmiş zamana nakleder
لنKomşuGelecek zaman olumsuzluğuEylemin gelecekte asla gerçekleşmeyeceğini vurgularEylemin gelecekteki imkânını olumsuzlar
ماKomşuGenel geçmiş ve durum olumsuzluğuEylemin geçmişte olmadığını nötr olarak bildirir; fiilin kipini değiştirmezFiil-i mazi ile doğrudan kullanılır
لاKomşuGeniş ve şimdiki zaman olumsuzluğuEylemin genel olarak yapılmadığını veya nehyedildiğini anlatırSüreklilik veya yasaklama bildirir
قدZıtKesinleşmiş geçmiş ve tahkikEylemin geçmişte kesin olarak vuku bulduğunu veya gerçekleşmek üzere olduğunu bildirirلم edatının geçmişteki kesin yokluğuna karşı kesin varlığı kurar

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلمGeçmiş zaman olumsuzluğuFiilin çekimini geçmiş zamana çevirerek olumsuz kılan cezm edatıKesin
Latincenon (cum perfecto)OlumsuzlamaLatince basit olumsuzluk sağlar ancak Arapçadaki gibi gelecek biçimli fiili geçmişe kaydıran morfosintaktik dönüştürme gücüne sahip değildirGüçlü
İngilizcedid notGeçmiş zaman olumsuzluğuEylemin geçmişte yapılmadığını tam karşılar fakat Arapçadaki cezm ve takrîrî soru nüanslarını tek başına vermezGüçlü
Almancahat nicht / tat nichtGeçmiş zaman olumsuzluğuGeçmişte gerçekleşmeyen eylemi ifade eder; biçimsel olarak yardımcı fiil kurulumu gerektirirGüçlü
Fransızcane ... pas (au passé composé)Geçmiş zaman olumsuzluğuİki parçalı olumsuzluk yapısıyla eylemin geçmişte yokluğunu anlatırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَمْKesin geçmiş zaman olumsuzluğuEylemin geçmişte meydana gelmediğini kesin hükümle bildiren bağlamlar; İhlâs 112:3, Bakara 2:6
لَمَّاHenüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi beklenen olumsuzlukEylemin şimdiye kadar olmadığını fakat gelecekte olabileceğini ima eden bağlamlar; Hucurât 49:14, Tevbe 9:16
فَلَمَّا / لَمَّاZaman zarfı ve şart işlevi (-dığı zaman, hemen ardından)Bir olayın gerçekleşmesinin hemen peşinden diğerinin doğduğu anlatı bağlamları; Bakara 2:17, Yûnus 10:81
أَلَمْ / أَوَلَمْİstifham-ı takrîrî (muhataba onaylatma ve delili ikrar ettirme)Karşı tarafın inkâr edemeyeceği bir nimeti veya hakikati kabul ettirme bağlamı; İnşirâh 94:1, Fîl 105:1
إِنْ ... لَمَّاTahkik ve istisna (ancak, mutlaka)Vurgulu tekit ve sınırlandırma bağlamı; Târık 86:4

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfâtullah ve uluhiyet tenzihinde olumsuzlamaAllah'ın doğurmadığı ve doğurulmadığı yönündeki ontolojik yokluk beyanıEzeli ve ebedi yetkinliğin zıddının geçmiş ve gelecekten bütünüyle nefyedilmesi
FıkıhŞart ve adak cümlelerinde olumsuzlama ve zaman bağlayıcılığıBir eylemin yapılmaması şartına bağlanan hükümlerin geçmişe dönük geçerliliğiYükümlülüğün doğması için olumsuzluğun geçmişte sabit kalmış olma şartı
Tefsirİstifham-ı takrîrî ve kıssa anlatılarında zaman kurgusuأَلَمْ kalıbının soru değil ikrar ve tespit amacı taşımasıMuhatabı geçmişteki açık olguyu itirafa mecbur bırakma yöntemi
HadisNebevi irşad ve geçmiş derslerin hatırlatılmasıSahabeye hitap ederken geçmiş tecrübelerin onaylatılması kalıbıHatırlatma, minnet ve geçmişteki bir durumun delil kılınması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid inancı ve ontolojik arınmaTenzih ve noksanlığın kesin reddiEksikliği ortadan kaldırmaTanrılık iddiasını geçmişten bugüne hiçbir dayanağı olmaksızın kökten iptal ederKesin
İlmiMantıksal önermeler ve delillendirmeHükmün olumsuzlanması ve yanlışlanabilirlikİddiayı çürütmeBir hipotezin geçmiş verilerle doğrulanmadığını göstererek delil dairesini temizlerGüçlü
SiyasiHukuki meşruiyet ve ahitlerin tespitiİhlalin veya eylemsizliğin tespitiYetkiyi sınırlamaYöneticinin veya tebaanın geçmişteki bir yükümlülüğü yerine getirmediğini tescil ederGüçlü
İktisadiBorç, ifa ve mülkiyet akitleriİfanın gerçekleşmediğinin teyidiHak düşürücü tescilBir borcun veya teslimatın geçmiş vadede vuku bulmadığını hukuken sabit kılarKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMantıksal DEĞİL (NOT) kapısı ve geçmişe dönük sıfırlama operatörüBilişimde ve matematiksel mantıkta bir durumun t<t0 aralığında 0 değerini aldığını kesinleştiren mantıksal kesme işlemiKesin
Beşeri bilimlerHukuki tescil ve negatif ispatHukukta bir fiilin gerçekleşmediğine dair kurulan kesin karine ve geçmiş eylemsizlik durumuGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatın Türkçeye yalnızca kuru bir "-medi/-madı" eki gibi çevrilerek taşıdığı cezm, fiilin kipini tersyüz etme ve kesin bağlama kudretinin yok sayılması
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da edat yalnızca inkâr aracı değil; soru kılıfında ikrar ettirici (takrîr), şart kipinde tarihi dönüm noktalarını birbirine bağlayıcı (fîl-kıssa) kurucu bir zihinsel bağlaçtır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki أَلَمْ yapılarının gerçek bir soru zannedilerek muhatabın şüphe içinde olduğu zannına kapılınması veya لَمَّا edatındaki beklenti nüansının kaçırılması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mantıksal örüntüsünü kuran, geçmiş zaman ile şimdi arasındaki nedensellik bağını tespit eden ve muhatabın vicdanına doğrudan seslenerek hakikati ikrar ettiren temel gramatikal eksendir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların geçmiş iddialarının çürütüldüğü tevhid ayetlerinde, peygamber kıssalarının dönüm noktalarında ve muhataba ilahi nimetlerin hatırlatıldığı ikrar ayetlerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tarihsel bir olayın belirsiz bırakıldığı algısını yıkar; geçmişte gerçekleşmeyen şeyin imkânsızlığını veya vuku bulmayışını kesinleştirerek agnostik kuşkuculuğu bertaraf eder

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDağınık unsurların toparlanıp bir araya getirilmesi, çevrelenmesi ve sınır çizgisi çekilerek durdurulması.
  • Soyut anlamZamanın ileriye doğru akışını kesintiye uğratarak eylemin gerçekleşme potansiyelini geçmiş bir aralıkta kesin bir sıfır noktasına indirgeme.
  • Sistematik karşılıkZihni ve dili geçmişteki kesin yokluk veya ikrar üzerinden yeniden yapılandıran biçimsel operatör.
  • LaTeX modeliOلم(E,t)={¬Eeg˘er t<t0∅eg˘er t≥t0
  • LaTeX açıklamasıModelde E incelenen eylemi veya önermeyi, t0 konuşma anını, t ise zaman koordinatını temsil eder; Oلم operatörü eylemin şimdiki zamana taşan akışını keserek konuşma anından önceki zaman kesitinde eylemin kesin yokluğunu (¬E) sabitler ve sonrasındaki gerçekleşme alanını o bağlam için tanımsız kılar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل