لهم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-ه-مالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٢ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».لهمفجرفَأَلْهَمَهَاوقي

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

لهم

ل - ه - م

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

“Leim”, yarayı yumuşatmak için sürülen yağ ve benzeri yumuşatıcıdır. Melhem bu anlamdadır. Hemze elife dönüşmüştür. Nefs bir sorunla karşılaştığı zaman sıkıntıya girer. İlham ona melhem olur. Sıkıntılar beyinde çözülmüş olur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Leim”, yarayı yumuşatmak için sürülen yağ ve benzeri yumuşatıcıdır. Melhem bu anlamdadır. Hemze elife dönüşmüştür. Nefs bir sorunla karşılaştığı zaman sıkıntıya girer. İlham ona melhem olur. Sıkıntılar beyinde çözülmüş olur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٧٨٣
باب الهاء واللام والميم معهما ه ل م، ه م ل، ل ه م، مهل مستعملات م ل ه، ل م ه مهملان هلم: الهَلامُ: طعامٌ يُتَّخَذ من لحم العِجْل بجِلْدِهِ. والهِلِّمان: الشّيء الكثير . وهَلُمَّ: كلمةُ دعوةٍ إلى شَيْء. التَّثنيةُ والجمعُ والوحدان، والتّأنيثُ والتّذكيرُ فيه سواءٌ، إلّا في لغة بني سعدٍ فإنّهم يَحملونَهُ على تَصريفِ الفِعْل، فيقولون: هلُمّا وهلُمُّوا ونحو ذلك. همل: الهَمَلُ: السُّدَى، وما ترك اللهُ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٨١
اللَهْمُ: الابتلاعُ. وقد لَهِمَهُ، إذا ابتلعه. واللُهْمومُ من النوق: الغزيرة اللبن. واللُهْمومُ: الجَوادُ من الناس والخيل. وقال: لا تَحْسَبَنَّ بياضاً فيَّ مَنْقَصَةً إنَّ اللَهاميمَ في أقرابها بَلَقُ واللُهامُ: الجيشُ الكثير، كأنَّه يلتهم كلَّ شيء. واللُهَيْم: الداهيةُ، وكذلك أمُّ اللُهَيْمِ. وفرسٌ لِهَمٌ: سَبَّاقٌ، كأنَّه يلتهم الأرض. واللِهَمُّ أيضاً: العظيم. ورجلٌ لِهَمٌّ: كثير العطاء.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٠٨٨
ه ل م هلم ، همل ، لهم ، مهل : مستعملة . هلم : عمرو عن أبيه : الهِلِمَّان الكثير من كلّ شيء وأنشد لكُثَيِّر المحارِبيّ : قد مَنَعتْني البُرَّ وهي تلحَّانْ وهو كثيْرٌ عندها هِلِمّانْ وهي تُخَنذِي بالمقالِ البَنْيَانْ قال : والبَنْبان : الرَّديء من المَنْطِق . ورَوَى أبو العباس ، عن ابن الأعرابي قال : الهَيْلَمان : المال الكثير ، يقال : جاء بالهَيْل والهَيْلَمان . أبو عُبيد ، عن أبي زيد في ( باب
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٢٩٩
(باب اللام والهاء وما يثلثهما) (لهو) اللام والهاء والحرف المعتلّ أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على شُغْل عن شَيءٍ بشيء، والآخر على نَبْذِ شيءٍ من اليد. فالأوَّل اللَّهْو، وهو كلُّ شيءٍ شَغَلك عن شيء، فقد ألهاك. ولَهَوتُ من اللَّهْو. ولَهِيتُ عن الشَّيء، إذا تركتَه لِغيره. والقياسُ واحدٌ وإنْ تَغيَّر اللفظُ أدنَى تغيُّر. ويقولون: إذا استأثَرَ الله تعالى بشيءٍ فالْهَ عنهُ، أي اتركْهُ ولا تشتغل به.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٨٤
- الإلهام: إلقاء الشيء في الروع، ويختص ذلك بما كان من جهة الله تعالى، وجهة الملإ الأعلى. قال تعالى: ﴿فألهمها فجورها وتقواها﴾ [الشمس/8] وذلك نحو ما عبر عنه بلمة الملك، وبالنفث في الروع كقوله عليه الصلاة والسلام: (إن للملك لمة وللشيطان لمة) (عن ابن مسعود قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (إن للشيطان لمة بابن آدم، وللملك لمة، فأما لمة الشيطان فإيعاد بالشر، وتكذيب بالحق، وأما لمة الملك فإيعاد
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٦٥
ل ه م ألْهَمَه الله الخيرَ‏:‏ ألقاه في رُوعه‏.‏ والتهم الشيء‏:‏ ابتلعه‏.‏ قال‏:‏ ذبابٌ طار في لهوات ليث كذاك الليث يلتهم الذبابا والتهم الفصيل ما في ضرع أمّه‏:‏ اشتفّه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جواد يلتهم الأرض وفرس لهمٌ ولهمومٌ من اللهاميم‏.‏ وإبل لهاميم‏:‏ غزارٌ أو سراع‏.‏ قال الراعي‏:‏ لهاميم في الخرق البعيد نياطه وراء الذي قال الأدلاء تصبح وقوم لهاميم‏:‏ أسخياء‏.‏ وجيش لهام‏:‏ يغتمر من يدخله
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٢٢٩
اللَّهْمُ : الابْتِلاعُ . الليث : يقال لَهِمْتُ الشيءَ وقَلَّما يقال إِلاَّ الْتَهَمْت وهو ابتلاعُكه بمرّة قال جرير : ما يُلْقَ في أَشْداقِه تَلَهَّما و لَهِمَ الشيءَ لَهْماً و لَهَماً و تَلَهَّمَه و الْتَهَمَه : ابْتَلَعَه بمرّة . ورجل لَهِمٌ و لُهَمٌ و لَهُومٌ : أَكولٌ . و الـمِلْهَمُ : الكثيرُ الأَكْل . والْتَهَمَ الفصيلُ ما في الضرع : اسْتَوْفاه . و لَهِمَ الماءَ لَهْماً : جرعَه قال : جابَ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٧٠
* ل ه م * * اللَّهُمَّ * معناه يا الله والميم المُشددة في آخره عِوض من حرف النداء و * الإلْهامُ * ما يُلقى في الرُّوع يقال * ألْهَمَهُ * الله و * اسْتَلْهَمَ * الله الصبر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٩٦١
| | ( لَهِمَهُ ، كَسَمِعَهُ ، لَهْمًا ) ، بالفَتْح ، | ( ويَحَرَّكُ ، وتَلَهَّمَه والْتَهَمَهُ ) ، وقَلَّمَا يُقالُ | إلاَّ الْتَهَمَه ، أَيْ : ( ابْتَلَعَهُ بِمَرَّةٍ ) ، قال جَريرٌ : | % ( * ما يُلْقَ في أَشْدَاقِهِ تَلَهَّمَا * % ) % | ( ورَجُلٌ لَهِم ، كَكَتِفٍ ، وصُرَدٍ ، وصَبُورٍ ، | ومِنْبَرٍ ) ، أَيْ : ( أَكُولٌ ) . | | ( و ) رَجُلٌ لِهَمٌّ ، ( كَخِدَبٍّ : رَغِيبُ | الرَّأْيِ ) ، وقيل : (
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٧٢
أَلْهَمَهُ اللّٰهُ لِلْخَيْرِ 4 أَلْهَمَهُ اللّٰهُ لِلْخَيْرِ ذ [God directed him by inspiration to that which was good, or to prosperity] (TA, art. وفق) ― -b2- أَلْهَمَهُ اِيَّاهُ He suggested it to him; (in the order of the words, he suggested to him it;) he put it into his mind. اِلْتَهَمَ 8 اِلْتَهَمَ ذ He gulped. لَاهُمَّ لَاهُمَّ ذ and اللّٰهُمَّ: see اللّٰهُ.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٥٩
لَهِمَ لَهِمَ A ( n. ac. لَهْم 1 , لَهَم 4 ), a. Gulped, gobbled down. تَلَاْهَمَ تَلَاْهَمَ VI , a. Inspired, enlightened, illumined ( God ). b. Made to gulp. تَلَهَّمَ تَلَهَّمَ V , a. see I . اِلْتَهَمَ اِلْتَهَمَ VIII , a. see I . b. [ pass ], Became changed ( colour ). اِسْتَلْهَمَ اِسْتَلْهَمَ X , a. Prayed for inspiration. لِهْم لِهْم 2 , ( pl. لُهُوْم 27 ), a. Old, aged.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٠٦٢
لهم لَهِمَ - يَلْهَمُ - أَلْهَمَ - يُلْهِمُ لَهِمَ - يَلْهَمُ + كائن + شيئاً: يشعر في نفسه أنه قد تلقى وحياً أو معلومة من الله أو من الملائكة كجواب أو حل لمسألة أَلْهَمَ - يُلْهِمُ: على وزن " أفعل " من " لَهِمَ - يَلْهَمُ ": جعله " يَلْهَمُ " بشيء: أوحى أو ألقى في نفسه معلومة كجواب أو حل لمشكلة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " نقل معلومات من
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢ (الإجمالي: ٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. فجر

    الآيات المشتركة: ١ · Fecr Yarık demektir

  2. وقي

    الآيات المشتركة: ١ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا

    Hemen ona ilham etti

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökلهم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerوحي, نفث, قذف, لقن
Zıt Kökلفظ
Çekirdek Özet 1Bir şeyi tek seferde yutmak, bütünüyle içine çekip sindirmek
Çekirdek Özet 2İlahi bilginin veya ahlaki idrak kabiliyetinin nefsin derinliğine doğrudan ve aracısız akıtılması
Çekirdek Özet 3İnsanın yaratılışında fıtri bir ayrım ve yöneliş kapasitesi olarak ahlaki bilincin deruni kabulü
Kritik Hata Riskiİlhamı yalnızca şairane veya mistik bir esriklik sayarak Kur'an'daki fıtri ve ontolojik ahlak idraki boyutunu dışarıda bırakmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لهBir şeye aniden kapılma, açgözlülükle yönelme, tüketici arzu veya alevlenmeمToplama, bütünüyle içine alma ve kuşatma niteliği taşıyan mim harfinin eklenmesiyle eylem; bir şeyi tek lokmada yutma, bütünüyle içine çekip yok etme ve kalbe doğrudan boca edilme anlamına özelleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaDıştan gelen yönlendirici bir etkiyi ve boyun eğdirici sevk hareketini temsil eder.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesİçsel bir uyanışı, nefes gibi dolan ani ve gizli tecelliyi simgeler.
مSu; akış, çokluk, derinlikBütünüyle içine alma, kuşatma, yutma ve derinliğe karışma hareketini verir.
لهمYönlendirici gücün içsel bir uyanışla nefse akması ve nefsin bunu bütünüyle içine çekmesiDışarıdan gelen yönlendirici bir etkinin (ilahi irade) deruni bir fısıltı ve nefes halinde bilince dolması, alıcının da bunu dirençsizce yutması hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir lokmayı veya sıvıyı çiğnemeden, tek hamlede bütünüyle yutmak; süt emen yavrunun memedeki bütün sütü bir kerede çekip tüketmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıCerîr beytinde ağza atılan şeyin tek seferde çiğnenmeden yutulmasını bu kökle tasvir eder: ما يُلْقَ في أَشداقِهِ تَلَهَّما
Erken Arapça kullanımHızlı koşan ata yeri tek seferde yutar gibi katettiği için فرس لهمّ denilmiş; her şeyi içine çekip yutan büyük ordu için de جيش لهام tabiri kullanılmıştır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça لهم kökü, fiziksel planda bir şeyi tek seferde, çiğnemeden yutmak ve içine çekmek anlamına dayanır. Bu kök, Güney Sami / Arap sahasında özelleşmiş bir içselleştirme ve sindirme semantiği sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan l-h-m kökü yerine yutma ve içine alma eylemleri l-ʿ-m veya l-q-m gibi fonetik akrabalarıyla temsil edilirken, Arapçada boğaz/hırıltı harfi olan he harfinin etkisiyle bu yutma eylemi daha akıcı, gizli ve engelsiz bir içe çekişe dönüşmüştür. Kullanıcının Excel notunda ileri sürdüğü merhem (لأم kökünden) ilişkisi fonetik olarak hemzenin he harfine dönüşmesi zannına dayansa da klasik filoloji bu iki kökü müstakil tutar; لهم kökünün birincil ekseni yarayı kapatmak değil, dışarıdan gelen bir nesneyi veya manayı tek seferde bütünüyle içine çekip sindirmektir (iltiham).

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYutmak, içine çekmek, sindirmekİltiham kökünden hareketle bir mananın kalbe doğrudan atılması ve kalbin onu tereddütsüz emmesi anlamına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiلقم ve لحم kökleriyle semantik kesişimKuzey Sami dillerindeki lokma ve et/bütünleşme kökleriyle kavramsal akrabalık taşır; ancak l-h-m formu Arapçada özgünleşmiştir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda doğrulanmış güvenilir bir kökdeş tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لهمAnlamlıTek hamlede yutmak, içine çekmekBir şeyi bütünüyle içine almak; kalbe mananın dolması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
لمهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
هلمAnlamlıÇağırmak, bir araya getirmekİnsanları bir eyleme veya yere davet etmek, gelmek.Kur'an'da geçer; çağrı ve toplama yönü vardır.
هملAnlamlıBaşıboş bırakmak, terk etmekHayvanları veya işi gözetimsiz, kendi haline salmak.Kur'an'da geçmez; kontrolsüz bırakma anlamı taşır.
ملهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
مهلAnlamlıYavaş davranmak, mühlet vermekAcele etmemek, sükunetle ve zamana yayarak hareket etmek.Kur'an'da geçer; yavaşlık ve erteleme bildirir.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لهمMerkezİçe akıtılan bilgi ve idrakBilginin veya ahlaki yönelimin kalbe tek hamlede, doğrudan ve fıtri olarak yerleşmesi.İdrakin nefse doğrudan boca edilmesi ve nefsin bunu içselleştirmesi.
وحيKomşuGizli ve süratli bildirimVahiy, peygamberlere elçi veya işaretle gelen kesin ve bağlayıcı ilahi buyruktur; ilham ise fıtrata yerleştirilen ahlaki melekeleri de içerir.Vahiyde teşri ve tebliğ esastır; ilhamda deruni kabulleniş ve ahlaki duyuş öne çıkar.
نفثKomşuÜflemek, kalbe bırakmakBir manayı ruha üflercesine gizlice fısıldamak; etki daha hafiftir.İlham nefsin bütünüyle yutması iken nefes daha ziyade atma anını bildirir.
قذفKomşuFırlatmak, atmakBilginin veya mananın kalbe aniden ve dışarıdan çarpıcı bir güçle sokulması.Güç ve baskınlık vurgusu vardır; ilhamda ise içselleştirme ve kabul daha belirgindir.
لقنKomşuSözle öğretmek, ezberletmekDışarıdan sözlü olarak tekrar ettirip zihne yerleştirmek.Dışsal ve sözel bir süreçtir; ilham gibi doğrudan kalbe akmaz.
لفظZıtDışarı atmak, tükürmekAğızdaki veya içteki bir şeyi dışarı fırlatıp atmak.İltiham bütünüyle yutmak iken lafz dışarı tükürmek ve çıkarmaktır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلهمTek hamlede yutmak, kalbe doğrudan bildirmekSomut olarak bütünüyle içine çekmeyi, soyut olarak ilahi bildirimi içerir.Kesin
Latinceinspirare, ingerereİçe solumak, içine akıtmakRuhani veya zihni bir etkiyi içeri üflemeyi karşılar; yutma ve özümseme nüansı eksiktir.Güçlü
İngilizceto inspire, to instill, to engulphİlham etmek, aşılamak, içine çekmekZihne fikir aşılama boyutunu verir; ancak kökün fıtri donanım ve bütünüyle yutma kök anlamını tam kapsamaz.Güçlü
Almancaeingeben, einflößenİçe aktarmak, telkin etmekZihne doğrudan bir fikrin düşürülmesini ifade eder; fiziksel sindirme yönünü içermez.Güçlü
Fransızcainspirer, inculquerEsinlemek, benimsetmekAhlaki veya sanatsal duyumu zihne sokmayı anlatır; ontolojik nefis inşasını kısmen dışarıda bırakır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden, Oxford English Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَأَلْهَمَهَا (Fiil - İf'âl)Fıtri ahlak bilincinin ve idrak kabiliyetinin nefse doğrudan yerleştirilmesiİnsanın yaratılışı, nefsin tezkiyesi ve ahlaki sorumluluğun temellendirildiği bağlam (Şems 91:8).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBilgi kaynakları ve epistemolojiİlhamın herkes için geçerli nesnel ve bağlayıcı bir bilgi kaynağı olup olamayacağı tartışması.Subjektif sezgi ve deruni idrak; bağlayıcı şeri delil sayılmaması yönünde daralma.
FıkıhHüküm çıkarma ve ictihadMüctehidin kalbine doğan kanaat veya haram/helal tayininde ilhamın hüccet değeri.Kişisel vicdani tatmin ile sınırlandırılmış; kamu hukukunda delil kabul edilmemiştir.
TefsirŞems Suresi 8. ayetin teviliNefse hem fücurun hem takvanın ilham edilmesinin cebir mi yoksa temyiz kabiliyeti mi olduğu.İyiyi ve kötüyü birbirinden ayırt etme fıtratının insana doğuştan öğretilmesi.
HadisRuha üfleme ve melek telkiniMeleğin kalbe dokunuşu (لمة الملك) ve Cebrail'in ruha üflemesi (نفث في الروع) rivayetleri.Şeytani vesvesenin zıddı olarak kalbe doğan hayırlı ve ilahi telkin.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtri ahlak ve vicdanDeruni temyiz mefhumuİyilik ile kötülüğü akıl yürütmeden önce kalben hissettirmeNefsin yaratılışında fıtri olarak iyiyi ve kötüyü tanıyıp ayırt edebilme kabiliyetidir.Kesin
İlmiSezgi ve keşif epistemolojisiİntüisyon (içgörü / ani sıçrama)Hipotez ve teori üretiminde zihne aniden doğan kavrayışRasyonel birikimin ardından gelen ani sentez ve anlama sıçramasıdır.Güçlü
SiyasiBasiret ve stratejik öngörüHızlı kriz yönetimi ve ferasetKarar anında yöneticinin doğru seçeneği tereddütsüz kavramasıKuralların yetersiz kaldığı kritik anlarda yöneticinin adil ve isabetli adımı sezmesi.Muhtemel
İktisadiTeşebbüs ve risk algısıİktisadi öngörü ve basiretBelirsizlik ortamında doğru yatırım ve tasarrufu hissetmePiyasadaki karmaşık işaretlerin içinde doğru tercihi hızla kavrama yeteneğidir.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBir fonksiyona dışarıdan doğrudan başlangıç parametresi atanması (inital input / injection)Sistemin ara işlemlere girmeden, doğrudan dış bir kaynaktan temel bir sınır ve yön değeri alarak çalışmaya başlaması gibi, nefse ahlaki yönelimin doğrudan yüklenmesidir.Güçlü
Beşeri bilimlerDoğuştan gelen ahlaki gramer (moral nativism) ve ahlaki sezgicilikBireyin karmaşık ahlaki durumları mantıksal çıkarsamalardan önce deruni bir duygu ve fıtri eğilimle doğrudan doğru ya da yanlış olarak kavramasıdır.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİlhamı yalnızca edebiyatçıların, ressamların veya mistiklerin yaşadığı irrasyonel, duygusal ve serbest bir hayal akışı derekesine indirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da ilham; bütün insanların nefsine yaratılış anında yerleştirilen, iyiyi ve kötüyü (takva ve fücur) ayırt etmeye yarayan evrensel ve ontolojik bir ahlaki bilinç donanımıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın ahlaki sorumluluğunu sadece dışsal vahiy veya toplumsal yasalara bağlayıp, içsel/fıtri ahlaki sorumluluğu ve vicdani hesabı yok saymak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın ahlak felsefesinin temeline fıtratı yerleştirir; insanın iyiliği ve kötülüğü dışarıdan öğrenmeden önce de derununda bunları tanıyacak ilahi bir donanıma sahip olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın yaratılışı, nefsin terbiyesi, tezkiye, fıtrat ve ahlaki sorumluluk eksenindeki ayetlerde belirleyicidir (özellikle Şems 91:7-10).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın zihninin ahlak bakımından boş bir levha (tabula rasa) olduğu veya insanın ahlaki doğruları yalnızca toplumsal sözleşmeyle ürettiği yanılgısını düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir şeyi tek lokmada, çiğnemeden bütünüyle yutmak ve bünyeye katmak.
  • Soyut anlamİlahi kaynaklı ahlaki ve ontolojik bilginin nefsin derinliklerine doğrudan boca edilmesi ve nefsin bunu fıtraten benimsemesi.
  • Sistematik karşılıkİnsanın ahlaki karar mekanizmasına dışarıdan bir elçi olmadan doğrudan yerleştirilen temel ayırt etme ve yönelim yetisi.
  • LaTeX modeliN←I(F,T)
  • LaTeX açıklamasıModelde N insan nefsini, I ilham operatörünü (içe doğrudan akıtma eylemini), F fücur potansiyelini (sınırları çiğneme eğilimini), T ise takva potansiyelini (korunma ve ahlaki sorumluluk bilincini) simgeler. Formül, nefsin bu iki zıt temayülü dışsal bir aracı olmaksızın doğrudan ilahi kaynaklı bir girdi olarak bünyesine aldığını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل