نثر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-ث-رالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١١ · الآيات: ٣ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قدمانْتَثَرَتْنثرهبأجعلكوكبمَنْثُورًارأيطوفخلد

الجذرالصيغ ٢الآيات ٣السور ٣المجاورة ١١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نثر

ن - ث - ر

جذر
  • الورود: ٣
  • الآيات: ٣
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

“Nesir” sümkürük demektir. Nesr öksürmek ve aksırmak anlamlarına gelir. Saçılmak anlamında da kullanılmaktadır. Sura üfürülünce yıldızlar ak delikten aksırıldığı zaman çıkan parçacıklar gibi kainata saçılırlar.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Nesir” sümkürük demektir. Nesr öksürmek ve aksırmak anlamlarına gelir. Saçılmak anlamında da kullanılmaktadır. Sura üfürülünce yıldızlar ak delikten aksırıldığı zaman çıkan parçacıklar gibi kainata saçılırlar.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٠٤
باب الثاء والراء والنون معهما ن ث ر يستعمل فقط نثر: النَّثْر: رَمْيُكَ الشيءَ بيَدِكَ متفرِّقاً، ويقال: أخَذَ دِرْعاً فنَثَرَها على نفسه، ويُسَمَّى الدِّرْعُ النَثْرةَ إذا كانت سَلِسَة المَلْبس. والنَّثْرةُ: الفُرجةُ التي بين الشاربَيْن حِيالَ وتَرةِ الأنف، وكذلك هي من الأَسَد. والنَّثرةُ: كوكب في السماء كأنَّه لَطْخُ سَحابٍ حِيال كَوكَبَين صَغيرين تُسَّميهِ العَرَبُ نَثرةَ الأسد، وهو من منازل
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٦٦
نَثَرْتُ الشيءَ أنْثُرُهُ نَثْراً، فانْتَثَرَ. والاسم النُثارُ. والنُثارُ بالضم: ما تَناثَرَ من الشيء. ودُرٌّ مُنَثَّرٌ، شدد للكثرة. والانْتِثارُ والاستِنثارُ بمعنًى، وهو نَثْرُ ما في الأنف بالنَفَس. وفي الحديث: "إذا اسْتَنْشَقْتَ فانْثُر". والنَثْرَةُ للدوابّ: شِبهُ العطسة. يقال: نَثِرَت الشاةُ، إذا طرحت من أنفها الأذى. قال الأصمعي: النافرُ والناثرُ: الشاةُ تَسْعُلُ فيَنْتَثِرُ من أنفها شيءٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٥٣٨
ث ر ن رثن ، ثرن ، نثر : ( مستعملة ) . رثن : قال بعضُ من لا أَعْتَمِده : تَرَثَّنَت المرأةُ ، إذا طَلَت وَجْههَا بغُمْرَة . وقال أبو زيد : فيما رَوَى عنه ابنُ هانىء : الرَّثَانُ من الأمطار : القِطار المُتَتابعة يَفْصل بينهنّ ساعات ، أقلّ ما بينهنّ ساعة ، وأكثر ما بينهنّ يومٌ وليلة . وأَرْضٌ مُرَثَّنَة . وقد رُثِّنَت تَرْثيناً . وفي ( نَوادر الأعْراب ) : أَرضٌ مَرْثُونَةٌ : أصَابَتْها رَثْنةٌ ، أي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٢٢
(باب النون والثاء وما يثلثهما) (نثر) النون والثاء والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على إلقاء شيءٍ متفرِّق. ونَثَر الدّراهِمَ وغيرَها. ونَثَرت الشّاةُ: طرحت من أنْفِها(1) الأذَى. وسمِّي الأنْف النَّثْرةَ من هذا، لأنه يَنْثُر ما فيه من الأذى. وجاء في الحديث: "إذا توضَّأْت فانْتَثِرْ" أو "فانْثِرْ(2)"، معناه اجعَل الماءَ في نَثْرتك. [و] النَّثْرة: نجمٌ يقال إنَّه أنف الأسَد يَنْزِلُه القَمر. وطَعَنه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٩٩
- نثر الشيء: نشره وتفريقه. يقال: نثرته فانتثر. قال تعالى: ﴿وإذا الكواكب انتثرت﴾ [النفطار/2] ويسمى الدرع إذا لبس نثرة، ونثرت الشاة: طرحت من أنفها الأذى، والنثرة: ما يسيل من الأنف، وقد تسمى الأنف نثرة، ومنه: النثرة لنجم يقال له أنف الأسد، وطعنه فأنثره: ألقاه على أنفه، والاستنثار: جعل الماء في النثرة.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٢٨٣
ن ث ر نثر اللؤلؤ وغيره وقد انتثر وتناثر ودر منثور ومنثّر ونثير كأنّ لفظه الدرّ النثير ونثير الدرّ‏.‏ والتقط نثار الخوان ونثارته وهو الفتات المتناثر حوله‏.‏ وشهدت نثار فلان بالكسر وكنّا في نثار فلان اليوم وهو اسم للفعل كالنثر وما أصبت من نثر فلان شيئاً وهو اسم المنثور من السكر ونحوه كالنشر بمعنى المنشور‏.‏ ومن المجاز‏:‏ نثرت المرأة بطنها وامرأة نثور‏.‏ ونثر الحمار والشّاة نثيراً‏:‏ عطست
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬١٠٠
الليث: النَّثْرُ نَثْرُكَ الشيءَ بيدك تَرْمي به متفرقاً مثلَ نَثْرِ الجَوْزِ واللَّوْزِ والسُّكَّرِ، وكذلك نَثْرُ الحَبِّ إِذا بُذرَ، وهو النِّثَارُ؛ وقد نَثَرَهُ يَنْثُرُهُ ويَنْثِرُهُ نَثراً ونِثاراً ونَثَّرَه فانْتَثَرَ وتناثَرَ؛ والنُّثارةُ: ما تناثَرَ منه، وخص اللحياني به ما يَنْتَثِرُ من المائدة فَيُؤكل فيرجى فيه الثوابُ. التهذيب: والنُّثارُ فُتاتُ ما يَتَناثَرُ حَوالي الخِوانِ من الخبز
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٧٠
* ن ث ر * * نَثَرهُ * من باب نصر * فانْتَثَرَ * والاسم * النِّثَارُ * بالكسر و * النُّثَارُ * بالضم ما * تَنَاثَرَ * من الشيء ودُّرٌّ * مُنَثَّرٌ * شُدد للكثرة و * الانْتِثارُ * و * الاسْتِنْثَارُ * بمعنى وهو نَثْر ما في الأنف بالنَّفَس وفي الحديث ﴿إذا استنشقت فانثُر﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٦٩٦
نثر الشيء ينثره، بالضم، وينثره، بالكسر، نثرا، بالفتح، ونثارا، بالكسر: رماه بيده متفرقا، مثل نثر الجوز واللوز والسكر، وكذلك نثر الحب إذا بذر. ودر منثور. كنثره تنثيرا فانتثر وتنثر وتناثر، ودر متناثر، ومنثر كمعظم، شدد للكثرة. ويقال: شهدت نثار فلان، وكنا في نثاره، بالكسر، وهو اسم للفعل، كالنثر. والنثارة، بالضم، والنثر بالتحريك: ما تناثر منه، أو الأولى تخص بما ينتثر من المائدة فيؤكل للثواب، خصه به
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬١٧٣
نَثَرَ 1 نَثَرَ ذ , aor. نَثُرَ , (S, M, A, Msb, K,) and نَثِرَ , (M, Msb, K,) inf. n. نَثْرٌ (S, M, A, Msb, K) and نِثَارٌ, (M, K,) or the latter is a simple subst., (S, A, Msb,) He scattered a thing, sprinkled it, strewed it, dispersed it, or threw it dispersedly, (Lth, T, M, A, Msb, K, TA,) with his hand; (Lth, T;) as, for instance, grain, (Lth, T,) and fruit and the like, (Msb,) walnuts and
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٩٥٨
نَثَرَ نَثَرَ I , U ( n. ac. نَثْر 1 , نِثَاْر 23 ), a. Scattered; strewed. b. Was prolix; gabbled. c. Had many ( children ). d. [ 'An ], Pulled off from. e. I ( n. ac. نَثِيْر 25 ), Sneezed. f. see IV (a) . g. [ coll. ], Fell ( leaves ). نَثَّرَ نَثَّرَ II , a. see I (a) . أَنْثَرَ أَنْثَرَ IV , a. Snuffed up water. b. Blew the nose. c. Threw down on the nose; made the
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٩٬٣٤٧
نثر نَثَرَ - يَنْثُرُ (نَثَرَ - يَنْثِرُ) - مَنْثُوْر - انْتَثَرَ- يَنْتَثِرُ نَثَرَ - يَنْثُرُ (نَثَرَ - يَنْثِرُ) + كائن + شيئاً: يلقيه فيفرقه ويبعثره: يأتي إلى عدد من الأشياء المنتظمة ضمن مجموعة يربط بينها رابط، كتكويم أو ركم أو جذب أو بناء ما، فيفرق هذه الأشياء عن بعضها ويبعثرها، بحيث تبتعد عن بعضها بشكل كبير وغير منتظم مَنْثُوْر: اسم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١ (الإجمالي: ١٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. هبأ

    الآيات المشتركة: ١ · Toz

  2. كوكب

    الآيات المشتركة: ١ · “Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir

  3. لؤلؤ

    الآيات المشتركة: ١ · İnci

  4. طوف

    الآيات المشتركة: ١ · Çeper demektir

  5. قدم

    الآيات المشتركة: ١ · “Kudüm” ön demektir

  6. ولد

    الآيات المشتركة: ١ · “Yavru” demektir

  7. خلد

    الآيات المشتركة: ١ · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  8. حسب

    الآيات المشتركة: ١ · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  9. رأي

    الآيات المشتركة: ١ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  10. جعل

    الآيات المشتركة: ١ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  11. عمل

    الآيات المشتركة: ١ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

الآيات التي ورد فيها(٣)

  1. وَقَدِمْنَا إِلَى مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنَاهُ هَبَاءً مَنْثُورًا

    Saçılan

  2. وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَنْثُورًا

    Saçılan

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنثر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنشر, بذر, بدد
Zıt Kökجمع
Çekirdek Özet 1Bir arada veya toplu duran küçük taneli unsurları tek tek ve dağınık biçimde etrafa saçmak, fırlatıp dökmek
Çekirdek Özet 2Kozmik düzenin çözülmesiyle gök cisimlerinin yörüngelerinden savrulması; amellerin ağırlığını yitirerek toza dönüşmesi veya güzelliğin parıltılı intizamsızlıkla etrafa yayılması
Çekirdek Özet 3Parçaların birleşerek bir bütün oluşturma kabiliyetini yitirmesi; bağlayıcı çekim ve tutunma kuvvetinin kalkmasıyla dağılma ve saçılma hâli
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir saçılma veya yok olma olarak görmek; kelimenin maddesel taneciklilik, hacim kaybı ve intizamsız yayılma boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نثİçeride biriken veya gizli duran bir şeyi dışarıya doğru sevk edip ortaya çıkarma, sızdırma ve yayma. Bu çekirdek نثل kökünde toprağı veya sadaktaki oku dışarı çekip çıkarma, نثا kökünde ise sözü dışarıya yayma ve ifşa etme anlamlarında görülür.رÇekirdeğe eklenen ses, dışarı çıkarma hareketine hız, hareketlilik ve taneli parçaların uzamsal olarak çok yönlü biçimde etrafa yayılması nüansını kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkİçeriden dışarıya doğru uzanan, hareketlenen veya yönelen bir kaynağın başlangıcı
ثişaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonت imgesinden türetme olup sesin peltekliğiyle sınırın gevşemesini, parçalanabilirliği ve dağılabilir temas noktalarını temsil eder
رinsan başı; baş, ilk, üstDağılan parçaların yöneldiği uzam, yayılımın tepe noktası ve hareketin yön kazandığı açıklık
نثرİçteki kaynağın sınırlarını aşarak çok sayıda parça halinde dış uzama saçılmasıBir odaktan çıkan tanecikli ve çoklu unsurların bağlarından kurtularak bağımsız parçacıklar halinde etrafa dağılması hareketini betimler

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTaneli nesneleri (ceviz, badem, şeker veya tohum) elle etrafa saçmak; hayvanın burnunda biriken tortu veya suyu aksırıp sümkürerek dışarı fırlatması; burnun iki kanadı arasındaki çukurluk ve kılıcın burna inmesiyle hasmı yere sermek
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi el-Esved b. Ya‘für’ün bir mısraında geçtiği üzere kök, tohumların ve parçacıkların yere savrulması ve dökülmesi bağlamında kullanılmıştır. Ayrıca klasik sözlüklerde kaydedilen şu beyitte mızrak darbesiyle hasmı burnu üzerine yıkmak anlamı şahittir: إن عليها فارسا كعشره / إذا رأى فارس قوم أنثره
Erken Arapça kullanımHadis metinlerinde abdest alırken burna su çekip ardından suyu kuvvetle dışarı fırlatma fiili olarak yer alır: إذا توضأت فانتثر

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça نثر kökü, Sami dillerinin güney kolunda taneli şeylerin dağıtılması, püskürtülmesi ve burundan sıvı atılması ekseninde yerleşik bir kullanıma sahiptir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan n-t-r kök dizilişi çoğunlukla gevşeme, çözülme, sıçrama veya çözülüp düşme anlamlarıyla (İbranice ntr kökünde bağların çözülmesi, sıçramak) fonetik paralellik gösterir; buradaki temel semantik matris bağlı duran unsurların birbirinden koparak çözünmesidir. Akadca bünyesinde ise benzer ses dizilimleri çoğunlukla titreme, çözülme veya sıçrama hareketlerini karşılar. Arapçada kök, hem taneli katı nesnelerin etrafa saçılmasını hem de burundaki birikintinin sümkürülerek dışarı atılmasını ifade eden somut ve eylemsel bir yoğunlaşma kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBirleşik veya toplu nesnelerin taneli parçalar halinde etrafa atılmasıBurun bölgesine isim olması (en-nesre), sümkürme eylemi (istinmâr) ve düğünlerde şeker/para saçma (nisâr) anlamları aynı çekirdekten türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÇözülme, bağların serbest kalması ve koparak sıçramaİbranice ve Aramicede çözülüp dağılma bildiren köklerle ortak bir eylemsel matrisi paylaşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan güvenilir bir ses denkleşmesi tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نثرAnlamlıSaçmak, dağıtmakTaneli nesnelerin çok yönlü ve dağınık biçimde fırlatılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
نرثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
ثنرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
ثرنAnlamlıKarın iç yağı, perdeKarın organlarını örten ince ve yaygın yağ dokusuTahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; Kur'an'da geçmez
رنثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
رثنAnlamlıÇisenti, hafif yağmurKesintisiz ve ufak damlalar halinde dökülen yağışTahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; dökülme nüansıyla hedef kökle yakınlık taşır; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نثرMerkezSaçılma ve dağılmaTaneli, küçük parçaların bir odaktan çıkarak düzensiz biçimde etrafa yayılmasıNesnelerin kendi ağırlık veya bağını kaybedip bağımsız zerrelere dönüşmesi
نشرKomşuYayma ve açmaKatlanmış veya dürülmüş bir şeyin düz bir alana serilerek açılmasıنثر parçalı ve taneli dağılmayı ifade ederken, نشر yüzey genişlemesini ve serilmeyi bildirir
بذرKomşuTohum saçmaBir gayeye matuf olarak tohumun toprağa bilinçli ve düzenli saçılmasıنثر plansız ve rastgele savrulmayı da içerirken, بذر neşvünema amacıyla atılmayı anlatır
بددKomşuParçalara ayırmaBir bütünün birbirinden uzaklaştırılarak parçalanmasıبدد birlik halinin bozulup ayrışmasına odaklanırken, نثر havada veya yerde zerrecikler halinde saçılmayı vurgular
جمعZıtToplama ve birleştirmeDağınık ve ayrı duran parçaların bir araya getirilip bir merkezde tutulmasıSaçılmanın ve dağılmanın tam karşıtı olan intizamlı bütünleşme eylemidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنثرSaçmak, dağıtmakTaneli nesnelerin bağımsız unsurlar halinde etrafa fırlatılmasıKesin
Latincespargere, dispergereSaçmak, serpmekKatı veya sıvı unsurların geniş bir alana yayılması; ancak burnun sümkürülmesi gibi fizyolojik anlamları içermezGüçlü
İngilizceto scatter, to disperse, to strewSaçılmak, dağılmak, serpmekÇoklu parçacıkların intizamsızca yayılmasını karşılar; kökün toza dönüşme ve değersizleşme çağrışımını bağlama göre kısmen verirKesin
Almancastreuen, zerstreuenSaçmak, dağıtmakParçaların etrafa düzensiz serpilmesini tam karşılar; kökün anatomik anlam katmanını dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcaéparpiller, disperserSaçmak, darmadağın etmekBir arada bulunan şeylerin kontrolsüzce ayrışıp dağılmasını ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَنْثُورًاAmellerin kıymetsizleşip dağılan toz zerresine dönüşmesiİnkârcıların dünyadaki amellerinin ahirette hiçbir ağırlık ve değer taşımayarak havada uçuşan toz gibi saçılması bağlamı (Furkân 25:23)
مَنْثُورًاParıltı, çokluk ve intizamsız güzellikle saçılmış incilerCennetteki genç hizmetçilerin safiyeti, hareketliliği ve ortamdaki zenginliği niteleyen teşbih bağlamı (İnsân 76:19)
انْتَثَرَتْKozmik bağların çözülerek gök cisimlerinin yörüngelerinden savrulmasıKıyamet koptuğunda gök kubbedeki yıldızların çekim kuvvetini yitirerek uzay boşluğuna dağılması tasviri (İnfitâr 82:2)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKıyamet ahvali ve amellerin tartılması (vezn)Furkân 25:23 ayetindeki ifadeden hareketle, imansız yapılan amellerin ontolojik olarak var kalsa bile değer ve sevap bakımından sıfırlanıp hükümsüz kılınması tartışılır.Amelin ağırlık ve varoluşsal değerini kaybetmesi
FıkıhTaharet bahsi ve düğünlerdeki ikramlarAbdest alırken burna su verip sümkürme (istinmâr) sünneti ile düğün ve bayramlarda para/şeker saçmanın (nisâr) caiz olup olmadığı tartışılmıştır.Fazlalığın dışarı atılması veya cömertlik gösterisi olarak saçım
TefsirKıyamet sahneleri ve cennet tasvirleriİnfitâr 82:2'de yıldızların yörüngelerinden kopuş mekanizması ile İnsân 76:19'daki benzetmenin dağınıklık mı yoksa hareketli bir intizam mı ifade ettiği irdelenir.Fiziksel düzenin bozulması veya estetik saçılma
HadisTaharet ve Kur'an tilaveti adabıHadislerde istinmârın temizlik boyutu vurgulanırken; İbn Mes'ûd'un rivayetinde Kur'an'ın çürük hurmaların saçılması gibi aceleyle ve dikkatsizce okunması yasaklanmıştır (نثر الدقل).Hızlı, kontrolsüz ve dikkatsiz dökülme

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAmellerin kabul ve tartı şartıİhlas ve imandan yoksun amelin akıbetiBoşunalığın tespitiTevhid eksenine bağlanmayan ameller, görünüşte büyük olsa bile saçılmış toz gibi dağılır ve tartıda ağırlık teşkil etmez.Kesin
İlmiKozmoloji ve astrofizikYerçekimsel dengenin bozulmasıDüzenin dağılmasıYıldızların saçılması, kütleçekim kuvvetlerinin veya yörünge dengelerinin ortadan kalkmasıyla sistemin entropik dağılıma uğramasını temsil eder.Güçlü
SiyasiOtorite ve toplumsal birlikMerkezî bağların çözülmesiParçalanma ve anarşiToplumu bir arada tutan ortak akit ve adalet bağı koptuğunda fertlerin veya kabilelerin dağılmış zerreler gibi savrulmasını simgeler.Muhtemel
İktisadiServetin dolaşımı veya israfSermayenin plansız dağıtımıDeğer kaybıKaynakların üretken bir bütüne dönüştürülmeksizin rastgele saçılması, iktisadi gücün buharlaşmasına ve işlevsizleşmesine yol açar.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi ve parçacık difüzyonuKapalı veya dengeli bir sistemdeki parçacıkların, bağlayıcı kuvvetlerin ortadan kalkması sonucu en olası düzensiz duruma doğru kendiliğinden yayılması ve dağılması sürecine yapısal olarak denktir.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal anomi ve atomizasyonBireyleri bir arada tutan normatif yapının çökmesiyle, fertlerin kolektif hedeften kopup toplumsal uzamda birbirine yabancılaşmış zerreler gibi savrulması haline karşılık gelir.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece edebiyattaki düz yazı (nesir) terimine veya sıradan bir etrafa saçma eylemine indirgeyerek Kur'an'daki kozmik ve ontolojik ağırlığından yalıtmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da; kozmik sistemlerin kütleçekimsel bağlarını yitirmesini, ahlaki-ameli değerlerin sıfırlanıp hükümsüz kılınmasını ve cennetteki estetik hareketlilik ile parıltının zenginliğini kuşatan çok boyutlu bir anlama sahiptir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAmellerin "saçılmış toz" haline gelmesini sadece yok olma zannetmek; amelin biçimsel olarak var olmasına rağmen değer, fayda ve ağırlık yönünden işlevsizleştiği hakikatini gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık, düzen ve değer hiyerarşisini açıklayan anahtar bir hareketi sunar. Bir şeyin değerinin ve intizamının, o şeyi bir arada tutan ilahi yasaya ve anlama bağlı olduğunu; bu bağ koptuğunda hem devasa gök cisimlerinin hem de dünyevi amellerin saçılıp dağılacağını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik kıyamet sahnelerinin tasvir edildiği ayetlerde (İnfitâr 82:2), amellerin ahiretteki karşılığını ve tartısını bildiren uyarılarda (Furkân 25:23) ve cennet hayatının estetik zenginliğini anlatan müjdelerde (İnsân 76:19) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Şeklen büyük görünen amellerin mutlak bir değer taşıdığı zannını yıkar; niyet ve imandan yoksun eylemlerin saçılmış toz zerresinden farksız olduğunu bildirir. Ayrıca kâinatın mekanik olarak sonsuza kadar bozulmadan kalacağı yanılgısını, yıldızların saçılması imgesiyle düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir arada bulunan taneli ve küçük unsurların bir merkezden veya elden çıkıp çok yönlü olarak etrafa saçılması, fırlatılması veya burundaki fazlalığın dışarı atılması.
  • Soyut anlamBir sistemi, nesneyi veya ameli bir arada tutan bağlayıcı kuvvetin ortadan kalkmasıyla ortaya çıkan ağırlık kaybı, düzensizlik, serbest dağılım ve hükümsüzlük hali.
  • Sistematik karşılıkSistemin bütünlüğünü sağlayan çekim alanının (F) sıfırlanması durumunda, bütünü oluşturan elemanların (ni) birbirine olan mesafesinin hızla artarak uzama yayılması ve toplam sistem değerinin (V) dağılması.
  • LaTeX modeliV(t)=∑i=1nmi⋅δi→F→00  ⟹  lim⁡t→∞ρ(x,t)→0
  • LaTeX açıklamasıFormülde V(t), amellerin veya sistemin toplam geçerli değerini; mi, sisteme giren münferit parçacık veya amelleri; δi ise bu amellerin ilahi kabul ve iman bağıyla olan katsayısını temsil eder. Bağlayıcı kuvvet (F) ortadan kalktığında sistemin ağırlığı ve değeri sıfıra yaklaşır (V→0). İkinci kısımda ise uzaysal yoğunluk fonksiyonu ρ(x,t) yer alır; kozmik çekimin kalkmasıyla parçacıkların saçılması sonucu belirli bir uzamdaki yoğunluk sıfıra doğru ıraksar ve mutlak saçılma gerçekleşir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن