نفذ
ن - ف - ذ
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ١
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٢
“Nefez”, iğnenin deride deldiği deliktir. Kapanan delik manasındadır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Nefez”, iğnenin deride deldiği deliktir. Kapanan delik manasındadır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٠٧باب الذال والنون والفاء معهما
ن ف ذ يستعمل فقط
نفذ:
النَفاذُ: الجَواز والخُلُوصُ من الشيء، ونَفَذْتُ أي جُزْتُ، وطريقٌ نافِذٌ: يجُوزُه كلُّ اَحَدٍ ليس بين قومٍ خاصٍّ دون العامّة، ويقال: هذا الطريق ينفُذ إلى مكان كذا وكذا، وفيه منفَذٌ للقوم أي مجاز.
ونَفَذَ السَّهْمُ وأنفَذْته، والنَّفَذُ يستعمل في إِنفاذ الأمر، تقول: قام المسلمون بنَفَذِ الكتاب، أي بإِنفاذ ما فيه.
وقال قيس بن الخطيم:
طَعَنْتَ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٣٦نفذ السهم من الرَمِيَّةِ. ونَفَذَ الكتابُ إلى فلان نَفاذاً ونفوذاً، وأَنْفَذْتُهُ أنا. والتنفيذُ مثله. ورجلٌ نافِذٌ في أمره، أي ماضٍ. وأمرُهُ نافِذٌ أي مطاعٌ. وقواهم: أتى بِنَفَذِ ما قال، أي بالمخرج منه. وطعنةٌ لها نَفَذٌ، أي نافِذَةٌ. قال الشاعر قيس بن الخطيم:
طَعَنْتُ ابنَ عبدِ القيسِ طَعْنَةَ ثائرٍلها نَفَذٌ لولا الشُعاعُ أضـاءهـا
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬١٦٤ذ ن ف
نفذ ، فنذ .
نفذ : قال الليث : نَفَذَ السهمُ من الرَّميَّة يَنفُذ نَفَاذاً ، ورمَيْتُه فأَنْفذتُه ، ورجل نَافِذ في أَمْرِه وهو الماضي فيه ، وقد نَفذ يَنْفُذ نَفَاذاً قال : وأما النَّفَذ فإنه يستعمل في موضع إنفاذ الأمر .
يقال : قال المسلمون بِنَفَذ الكتاب ، أي بإنْفاذ ما فيه .
وقال قيس بن الحطيم في شعره :
طَعَنْتُ ابنَ عَبْدِ القَيْسِ طَعْنَة ثائِرٍ
لها نَفَذٌ لولا الشُّعاعُ أضاءها
أراد
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٠٬٧٤٠(باب النون والفاء وما يثلثهما)
(نفق) النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا.
فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥١٢- نفذ السهم في الرمية نفوذا ونفاذا، والمثقب في الخشب: إذا خرق إلى الجهة الأخرى، ونفذ فلان في الأمر نفاذا وأنفذته. قال تعالى: ﴿إن استطعتم أن تنفذوا من أقطار السموات والأرض فانفذوا لا تنفذون إلا بسلطان﴾ [الرحمن/33] ونفذت الأمر تنفيذا، والجيش في غزوه، وفي الحديث: (نفذوا جيش أسامة) (ذكر الخبر ابن حجر في الفتح، وفيه: ثم اشتد برسول الله وجعه، فقال: أنفذوا بعث أسامة، فجهزه أبو بكر بعد أن استخلف، فسار
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٣٩ن ف ذ
نفذ السهم في الرميّة نفوذاً ونفاذاً ورميته فأنفذته وأنفذت في السهم.
وهذا منفذ القوم ونفذهم وهذه منافذهم وأنفادهم وطعنة نافذة وطعنات نوافذ.
وللجرح نفذ وللجراح أنفاذ.
وعاوٍ عوى من غير شيء رميته بقارعةٍ أنفاذها تقطر الدّما وقارب الخرّاز بين النفذ وهي الخرز الواحدة نفذة.
ومن المجاز: رجل نافذ في الأمور وله نفاذ.
ونفذ الكتاب والرسول وأنفذته.
ونفذهم البصر وأنفذهم.
وقام
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٠٥٩النَّفاذ: الجواز، وفي المحكم: جوازُ الشيء والخلوصُ منه. تقول: نَفَذْت أَي جُزْت، وقد نَفَذَ يَنْفُذُ نَفَاذاً ونُفُوذاً. ورجل نافِذٌ في أَمره، ونَفُوذٌ ونَفَّاذٌ: ماضٍ في جميع أَمره، وأَمره نافذ أَي مُطاع. وفي حديث: بِرُّ الوالدين الاستغفارُ لهما وإِنْفاذُ عهدهما أَي إِمضاء وصيتهما وما عَهِدا به قبل موتهما؛ ومنه حديث المحرم: إِذا أَصاب أَهلَه يَنْفُذان لوجههما؛ أَي يمضيان على حالهما ولا يُبْطلان
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٦٤* ن ف ذ * * نَفَذَ * السهم من الرمية ونفذ الكتاب إلى فلان وبابهما دخل و * نَفَاذَاً * أيضا و * أَنْفَذَهُ * هو و * نَفَّذَهُ * أيضا بالتشديد وأمر * نافِذٌ * أي مطاع
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٠٬٨٨٦نَفَذَ
1 نَفَذَ ذ , aor. نَفُذَ , (M, L,) inf. n. نَفَاذٌ and نُفُوذٌ, (M, L, K,) It went, or passed, through: (L:) or it went, or passed, through a thing, and became clear of it. (M, L, K.) ― -b2- نَفَذْتُ I went, or passed, through. (L.) ― -b3- نَفَذَ السَّهْمُ, aor. نَفُذَ , inf. n. نُفُوذٌ and نَفَاذٌ, The arrow perforated, transpierced, or pierced through, the animal at which it was shot,
نَفَذَ 1 نَفَذَ ذ , aor. نَفُذَ , (M, L,) inf. n. نَفَاذٌ and نُفُوذٌ, (M, L, K,) It went, or passed, through: (L:) or it went, or passed, through a thing, and became clear of it. (M, L, K.) ― -b2- نَفَذْتُ I went, or passed, through. (L.) ― -b3- نَفَذَ السَّهْمُ, aor. نَفُذَ , inf. n. نُفُوذٌ and نَفَاذٌ, The arrow perforated, transpierced, or pierced through, the animal at which it was shot, and went forth from it: (Msb:) or نَفَذَ السَّهْمُ الرَّمِيَّةَ, (M, L,) and نَفَذَ مِنْهَا, (S, L,) and فِيهَا, (M, A, L,) aor. نَفُذَ , (M, L,) inf. n. نَفَاذٌ (M, A, L, K) and نُفُوذٌ (A) and نَفْذٌ, (M, L, K,) the arrow penetrated into the inside of the animal at which it was shot, and its extremity went forth from the other side, or protruded from it, the rest remaining therein; the extremity of the arrow passed through the animal at which it was shot, the rest remaining therein; (M, L, K;) a part of the arrow passed through, or went forth or protruded from, the animal at which it was shot. (A, art. صرد.) See سهْمٌ نَافِذٌ ― -b4- نَفَذَتِ الطَّعْنَةُ The wound made by a spear or the like passed through, or beyond, the other side (T, L.) ― -b5- اُنْفُذْ عَنْكَ Go thou from thy place; pass thou from it. (L.) [See also عَنْ.] ― -b6- نَفَذَ لِوَجْهِهِ He went his way. (TA.) ― -b7- نَفَد الطَّرِيقُ (tropical:) The road was [a thoroughfare (see نَافِذٌ)] pervious, or passable, to every one in common. (Msb.) ― -b8- هٰذَا الطَّرِيقُ يَنْفُدُ اِلَى مَكَانِ كَذَا [This road is a thoroughfare, along which every one may pass, to such a place]. (T, M, * L.) ― -b9- نَفَذَ الَمْنزِلُ اِلَى الطَّرِيقِ (tropical:) The house, or abode, [was a thoroughfare, and] communicated with the road. (Msb.) ― -b10- نَفَذَ القَوْمَ He passed through the people, and left them behind him; (T, M, L, K;) as also ↓ أَنْفَذَهُمْ; (L, K;) or only the former is used in this sense (L.) See also the latter. ― -b11- نَفذَهُمُ البَصَرُ (tropical:) The sight reached them, and extended beyond them: (Ks, L:) or, extended over them all: (A'Obeyd, L:) you say also, البَصَرُ ↓ أَنْفَذَهُمُ in the former sense (L:) [or The sight penetrated into the midst of them: see أَنْفَذَ القَوْمَ.] ― -b12- نَفَذَ رَأْيُهُ (assumed tropical:) His judgment was penetrating; syn. ثَفَبَ. (K in art ثفب) ― -b13- نَفَذَ فِى الأَمْرِ (tropical:) He acted, or went on, with penetrative energy, or with sharpness, vigorousness, and effectiveness, in the affair; syn. مَضَى (S, K, art. مضى.) ― -b14- نَفَذَ الكِتَابُ اِلَى فُلَانٍ, inf. n. نَفَاذٌ and نُفُوذٌ, (tropical:) [The letter passed to, came to, or reached, such a one]: (S, L:) [and in like manner, الرَّسُولُ the messenger: see 4.] ― -b15- نَفَذَ الأَمْرُ,and القَوْلُ, (assumed tropical:) The command, or order, and the saying, was effectual; had effect; was, or became, executed, or performed; syn. مَضَى. (Msb.) ― -b16- نَفَذَ العِتْقُ (assumed tropical:) [The act of emancipation had, or took effect; was, or became, executed. or performed; and in like manner, a covenant, contract, sale, &c.: see 4]. App. a met. expression, from نُفُوذُ السَّهْمِ; because there is no retracting it. (Msb.) ― -b17- يَنْفُدُ بَيْنَنَا (tropical:) He shall judge between us, and make his command or order to have effect, or execute or perform it. (L.) ― -b18- لَهُ نَفَاذٌ فِى الأُمُورِ (tropical:) [He has ability in affairs, to execute, or perform]. (A.)
2 نَفَّذَ see 4.
نافذهُ 3 نافذهُ ذ (assumed tropical:) He cited him before a judge. It is said in a trad., ان نَافَذْتَهُمْ نَافَذُوكَ If thou cite them before a judge, they will do the same to thee; meaning, If thou say to them, they will say to thee. Accord. to one relation, the verb is with ق and د. (L.) [Accord. to another, it is with ف and ذ.]
انفذ السَّهْمَ 4 انفذ السَّهْمَ ذ , (A, Msb,) and ↓ نفّذهُ, (Msb,) He made the arrow to pierce, and go forth from, or to pass through, the animal at which it was shot: (Msb:) [or, to penetrate within the animal at which it was shot, and to protrude its extremity from the other side, the rest remaining within; accord. to the explanation of نَفَذَ السَّهْمُ in the M, L, K: or to penetrate the animal at which it was shot, and to protrude a part of it from the other side; accord. to the explanation of سَهْمٌ نَافِذٌ in the A, art. صرد.] You say also, أَنْفَذْتُ فِيهِ السَّهْمَ [I made the arrow to pierce, or penetrate, him, &c.] (A.) ― -b2- رَمَيْتُهُ فَأَنْفَذْتُهُ I shot, or cast, at him, and pierced, or made a hole, through him. (Mgh.) ― -b3- See 1. ― -b4- انفذ الأَمْرَ (assumed tropical:) [He brought to pass the command, or order; made it effectual; made it to have effect; executed or performed it: and in like manner, the saying: see 1]. ― -b5- (assumed tropical:) He executed, performed, or accomplished, the affair. (M, L, K.) ― -b6- انفذ القَوْمَ He became [or entered] among the people: (M, L:) in the copies of the K, explained by صَارَ مِنْهُمْ; but the correct reading is بَيْنَهُمْ [as in the M and L]: (TA:) or he penetrated into them, and went, or walked, in the midst of them. (T, L, K.) See also نَفَذَ القَوْمَ. ― -b7- انفذ كِتَابًا اِلَى فُلَانٍ; (S, L;) and ↓ نفّذهُ, (A,) inf. n. تَنْفِيذٌ; (S, L;) (tropical:) [He sent, or transmitted, a letter to such a one; caused it to pass to or to reach him]: and in like manner, رَسُولًا a messenger. (A.) ― -b8- انفذ عَهْدَهُ, inf. n. اِنْفَاذٌ (assumed tropical:) He made his covenant, or contract, or the like, to take effect; executed or performed it: [and in like manner, an act of emancipation: see 1.] (L, TA.)
تَنَافَذُوا اِلَيْهِ 6 تَنَافَذُوا اِلَيْهِ ذ (assumed tropical:) They came to him, (namely, a judge,) and referred to him their cause, or suit, for judgment. When each party adduces his plea, or allegation, one says تنافدوا, with د, unpointed. (Aboo-Sa'eed, T, L, K. *)
طَعْنَةٌ لَهَا نَفَذٌ طَعْنَةٌ لَهَا نَفَذٌ ذ i. q. طَعْنَةٌ نَافِذَةٌ; (S;) A wound having a passage through the other side; by نَفَذٌ being meant مَنْفَذٌ, or نُفُوذٌ: (T, L:) pl. أَنْفَاذٌ. (A.) Keys Ibn-El-Khateem says (see Ham. p. 85), طَعَنْتُ ابْنَ عَبْدِ القَيْسِ طَعْنَةَ ثَائِرٍ لَهَا نَفَذٌ لَوْلَا الشَّعَاعُ أَضَاءَهَا (T, S, L) I pierced the son of 'Abd-El-Keys with the wound of one making an angry assault, that had a passage through, which, but for the spirtling blood, would have made it show the light through him. (T, L [See also شُعَاعٌ.]) See also مَنْفَذٌ. ― -b2- نَفَذٌ (tropical:) A place, or way, or means, of exit, escape, or safety; syn. مَخْرَجٌ (T, S, A, L, K.) So in the saying أَتَى بِنَفَذِ مَا قَالَ (tropical:) He effected a means of escape from [the natural consequences of] what he had said; i. e., بِالمَخْرَجِ مِنْهُ. (T, S, A, L, K.) It occurs in a trad., where it is said, that unless a man who has published against a Muslim a charge of which he is clear do this, he is to be punished. (T, L.) ― -b3- نَفَذٌ a subst., (M, L,) used in the sense of اِنْفَاذٌ: (T, M, L, K: *) نَفَذٌ أَمْرٍ signifying (assumed tropical:) [The making a command, or order, effectual; making it to have effect; to be executed or performed;] i. q. اِنْفَاذُهُ: (T, L:) you say, أَمَرَ بِنَفَذِهِ (assumed tropical:) He commanded that it should have effect, or be executed or performed;] i. e., بِاِنْفَاذِهِ: (M, L:) and قام المُسْلِمُونَ بِنَفَذِ الكِتَابِ (assumed tropical:) [The Muslims accomplished the execution, or performance, of what was in the Scripture:] i. e. باِنفَاذِ مَا فِيهِ. (T, A, L.)
نَفُوذٌ نَفُوذٌ ذ : see نَافِذٌ.
أَمْرٌ نَفِيذٌ أَمْرٌ نَفِيذٌ ذ (assumed tropical:) An affair arranged, or made easy. (L.) See also نَافِذٌ.
نَفَّاذٌ نَفَّاذٌ ذ : see نَافِذٌ.
سَهْمٌ نَافِذٌ سَهْمٌ نَافِذٌ ذ [An arrow that perforates, transpierces, or pierces through, and goes forth from, or passes through, the animal at which it is shot; accord. to the explanation of the verb in the Msb: or, that penetrates into the inside of the animal at which it is shot, and of which the extremity goes forth from the other side, or protrudes from it, the rest remaining therein; accord. to the explanation of the verb in the M, L, K: or,] of which a part has passed through the animal at which it is shot: when the extremity only has passed through, it is termed صارِدٌ; and when the whole of it has passed through, مَارِقٌ. (A, art. صرد.) ― -b2- طَعْنَةٌ نَافِذَةٌ A wound made by a spear or the like passing through both sides: (M, L:) pl. طَعَنَاتٌ نَوَافِذُ. (A.) See also نَفَذٌ. ― -b3- طَرِيقٌ نَافِذٌ (tropical:) A road which is a thoroughfare; (T, M, L, K;) [pervious;] not stopped up; (T, L;) along which every one may pass. (T, A, L, Msb.) See also مَنْفَذٌ. ― -b4- نَافِذٌ sing. of نَوَافِذُ, (Msb,) which signifies All the holes, or perforations, by which joy or grief is conveyed to the mind (of a man, Msb); as the two ear-holes, (IAar, on the authority of Abu-l-Mekلrim, T, L, Msb, K,) and the two nostrils, and the mouth, and the anus: (IAar, T, L, K: *) called by the doctors of practical law مَنَافِذُ, which is contr. to analogy: see مَنْفَِذٌ. (Msb.) ― -b5- نَافِذٌ and ↓ نَفُوذٌ and ↓ نَفَّاذٌ [but the second and third are intensive epithets] (tropical:) A man (M, L) penetrating, or acting with a penetrative energy, or sharp, energetic, vigorous, and effective, (مَاضٍ,) in all his affairs. (M, L, K.) ― -b6- رَجُلٌ نَافِذٌ فِى أَمْرِهِ (tropical:) A man penetrating, or acting with a penetrative energy, or sharp, vigorous, and effective, in his affair; (S, L;) and فى الأُمُورِ in affairs. (A.) ― -b7- أَمْرُهُ نَافِذٌ (assumed tropical:) His command, or order, is effectual; has effect; is executed, or performed; syn. مَاضٍ (K;) and obeyed; (S, L, Msb, K; *) as also ↓ نَفِيذٌ. (K.) ― -b8- دَائِرَةٌ نَافِذَةٌ A feather, or curl of hair in a horse's coat, of the kind which, when it is only on one side, is called هَقْعَةٌ, but which is on both sides. (AO, T, L.)
ذَا مَنْفَذُ القَوْمِ ذَا مَنْفَذُ القَوْمِ ذ , and ↓ نَفَذُهْمُ; and هٰذِهِ مَنَافِذُهُمْ, and أَنْفَاذُهُمْ, [This is the place of passage of the people, and these are their places of passage]. (A.) ― -b2- هٰذَا الطَّرِيقُ مَنْفَذٌ لِمَحَلِّ كَذَا (tropical:) This road is a way along which every one may pass to such a place. (A.) ― -b3- فِيهِ مَنْفَذٌ للقَوْمِ (tropical:) In it (the road) is a [free, or an open,] passage to, or for, the people. (T, L.) See also نَافِذٌ.
مَنْفِذٌ مَنْفِذٌ ذ , in measure like مَسْجِدٌ, [or مَنْفَذٌ, agreeably with analogy, as it is written in copies of the T, A, L,] A place by which a thing passes through; [a thoroughfare; an outlet; a place of egress:] pl. مَنَافِذُ. (Msb.) See also نَافِذٌ.
مُنْتَفَذٌ مُنْتَفَذٌ ذ (assumed tropical:) Ample room, space, or scope, or liberty to act &c.: (syn. سَعَةٌ, (M, L, K, TA,) and مَنْدُوحَةٌ: (TA:) [ample means of escape: see also نَفَذٌ:] you say, اِنَّ فِى ذٰلِكَ لَمُنْتَفَذًا Verily in that there is ample room, scope, or means [for action, or for escape]. (TA.) See also مُنْتَفَدٌ.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٦٢نَفَذَ
نَفَذَ U ( n. ac. نَفَاْذ 22 , نُفُوْذ 27 )
a. [ acc. or Min ], Pierced, penetrated, passed through.
b. Overtook, passed by, left behind.
c. Was a public thoroughfare.
d. Was effective; was fulfilled ( order ).
e. [ Fī ], Carried out ably, executed ( affair ).
f. [ Ila ], Reached.
g. [ Bain ], Judged between.
نَفَّذَ
نَفَّذَ II ,
a. Made to pass through, to pierce; brought
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٦٬٩٠٣نفذ
نَفَذَ - يَنْفُذُ
نَفَذَ - يَنْفُذُ + كائن + من شيء: يمر من خلاله متجاوزاً إياه: يتحرك و يجري مسرعاً مخترقاً جسماً في طريقه، فيخرقه ويمر من خلاله ويتجاوزه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاجتياز وعبور عائق أو حدود مانعة مقابل التوقف والعلوق" وهي
نَفَذَ - يَنْفُذُ، عَدَا - يَعْدُوْ، جَازَ - يَجُوْزُ، دَوَدَ - يَدودُ (دادَ - يَدادُ)،
الجذور المجاورةالمجاورة: ٨ (الإجمالي: ١١)
- قطر
الآيات المشتركة: ١ · Maden eriyiğidir
- عشر
الآيات المشتركة: ١ · “On” demektir
- سلط
الآيات المشتركة: ١ · Salata, doğranmış sebze demektir
- طوع
الآيات المشتركة: ١ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
- جنن
الآيات المشتركة: ١ · Bahçe demektir
- سمو
الآيات المشتركة: ١ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
- أنس
الآيات المشتركة: ١ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
- أرض
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
الآيات التي ورد فيها(١)
يَامَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانْفُذُوا لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ
Nüfuz edersiniz
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نفذ |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خرق, مرق, ولج |
| Zıt Kök | سدد |
| Çekirdek Özet 1 | Bir engeli, cismi veya mesafeyi bir ucundan girip diğer ucundan çıkarak delip geçme, aşma ve arkasına ulaşma |
| Çekirdek Özet 2 | Kozmik, ontolojik veya ilahi sınırları ve kuşatıcı tabakaları kendi gücüyle yarıp ötesine geçememe |
| Çekirdek Özet 3 | Bir hükmün, buyruğun veya planın tüm engelleri aşarak fiilen geçerlilik kazanması ve tam icrası |
| Kritik Hata Riski | Kökün sadece zihinsel kavrama veya sıradan bir hareket gibi algılanıp ontolojik sınırları fiilen delip dışına çıkma anlamının gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نف | İçten dışa doğru bir basınç, nefes, püskürme, çıkış veya ayrılma hareketi; نفخ, نفث, نفر, نفس ve نفق köklerinde olduğu gibi bir mahfazadan veya merkezden dışarı fırlama ve yayılma | ذ | Peltek ذ harfinin taşıdığı sivrilik, keskin uç ve kenar geçişi etkisiyle, içten dışa yönelen basınç hareketinin tek bir noktaya odaklanarak katı bir engeli veya sınırı bir taraftan girip diğer taraftan çıkacak biçimde delip aşması anlamı kazanılmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Balık, yılan, tohum; akış, canlılık, hareket ve çizgi boyunca yönelme | Çizgisel ve kararlı bir yönelimle bir hedefe doğru atılan enerjiyi ve devingenliği temsil eder. |
| ف | Ağız; açıklık, nefes verme, içten dışa çıkış aralığı | Bir aralıktan, yarıktan veya delikten dış dünyaya açılma ve fışkırma hareketini sağlar. |
| ذ | Aslı د kapı ve geçit imgesinden türetilmiş keskin uç, sivri kenar | Karşılaşılan engelde bir geçiş aralığı açan kesici, sivri ve delici hamleyi gösterir. |
| نفذ | Bir aralıktan dışarı doğru yönelen sivri ve keskin hareketin engeli delip öteye geçmesi | Harekete geçen bir cismin veya iradenin, önüne çıkan katı sınırı sivri ucuyla delerek bir kapı gibi yarıp diğer tarafa çıkması hareketini resmeder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Atılan okun avın bir tarafından girip öbür tarafından delerek dışarı çıkması; kargı veya kılıcın vücudu bir baştan bir başa delip geçmesi; dikim yapan saraç veya kunduracının biz veya iğneyle deride açtığı delik |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Kays b. el-Hattîm bir hasmına vurduğu darbeyi şu beyitle tasvir etmiştir: طَعَنْتَ ابنَ عبدِ القيس طَعْنَةَ ثائِرٍ / لها نَفَذٌ لولا الشُّعاع أضـاءَهـا |
| Erken Arapça kullanım | Klasik dönemde iki ucu açık, geçit veren ana yollara طريق نافذ denilmiş; bir buyruğun veya vasiyetin engelsizce uygulanıp yerine getirilmesi إنفاذ الأمر tabiriyle ifade edilmiştir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Kayb b. el-Hattîm.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça نفذ kökü, içten dışa doğru basınçla çıkışı gösteren ortak Sami نف çekirdeğinin üzerine kesici ve delici bir yönlendirici olan diş-dil ünsüzünün eklenmesiyle teşekkül etmiştir. İbrancede doğrudan aynı fonetik dizilimle birebir üçlü kök paralelliği sınırlı olmakla birlikte, aralama ve içinden geçme bildiren semantik alanla ve Akatçadaki bazı nüfuz etme, geçme fiilleriyle kök akrabalığı tartışılmıştır. Arapçada kök, özellikle okun hedefi delip geçmesi ve bir emrin karşı konulamaz biçimde yürürlüğe girmesi ekseninde somuttan soyuta muntazam bir semantik gelişim göstermiş, hedefin içinden bütünüyle sıyrılıp çıkma anlamına hasredilmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نف ve ذ birleşimi | Bir engeli boydan boya delip öbür tarafa çıkma, okun gövdeyi aşıp geçmesi ve buyruğun tatbik edilmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami geçiş formları | Basınçla yararak delik açma ve bir sınırın öte yakasına ulaşma eylemlerinde ortak kök izleri | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Lane's Lexicon.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نفذ | Anlamlı | Bir engeli delip diğer tarafa çıkmak, geçmek | Okun ava girip çıkması, emrin yürürlüğe girmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| نذف | Anlamlı | Azar azar vermek veya almak | Suyun veya sütün yavaşça çekilmesi, damlaması | Kur'an'da geçmez; tersine akış ve sızıntı |
| فنذ | Anlamlı | Katılaşmış şeker, tatlı macun | Katılaşarak donmuş madde; Farsça kökenli ödünçleme | Kur'an'da geçmez |
| فذن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| ذنف | Anlamlı | Hastalığın ağırlaşması, ölüme yaklaşma | Bir hâlin son sınırına dayanıp tükenme derecesine gelmesi | Kur'an'da geçmez |
| ذفن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نفذ | Merkez | Engeli delip arkasına geçme | Bir sınırın veya nesnenin iki tarafı arasında kesintisiz bir delik açarak öteye aşmak | Okun hedefi delip karşı taraftan fırlaması |
| خرق | Komşu | Yırtma ve parçalama | Bir engelde delik açmakla birlikte, bunun arkasına geçip kurtulmaktan ziyade dokuyu tahrip etmeye odaklı olması | Bütünlüğü bozacak şekilde yırtıp delme |
| مرق | Komşu | Hızla sıyrılıp fırlama | Bir şeyin içinden çok hızlı ve tutunmadan geçip fırlamak; sapma çağrışımı taşıması | Okun yaydan veya avdan süratle sıyrılıp çıkması |
| ولج | Komşu | Dar bir yere dahil olma | Bir nesnenin veya varlığın dar bir geçitten içeriye girmesi; öte tarafa çıkış şartı aranmaz | Giriş ve dahil oluş hareketinin öne çıkması |
| سدد | Zıt | Tıkama ve kapatma | Açık bir deliği, yarığı veya gedik açılmış sınırı bütünüyle kapatıp geçişi engellemek | Giriş ve çıkış imkanını tamamen ortadan kaldırma |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نفذ | Boydan boya delip öteye geçmek, yürürlüğe koymak | Bir engeli iki taraflı olarak aşıp dışına çıkma ve buyruğu tamamlama anlamını eksiksiz içerir | Kesin |
| Latince | penetrare, permeare | İçine işlemek, delip geçmek | Engelin dokusuna girme ve arasından süzülme yönü güçlüdür ancak arkasından fırlayıp kurtulma vurgusu zayıftır | Güçlü |
| İngilizce | penetrate, pass through, pierce | Delip geçmek, nüfuz etmek | Fiziksel ve soyut geçişi karşılar fakat okun diğer uçtan çıkıp gitmesindeki yalın tasfiyeyi tam vermez | Güçlü |
| Almanca | durchdringen, durchstoßen | Delip geçmek, arkasına ulaşmak | Bir sınırı kuvvetle yarıp diğer tarafa çıkma hareketini iyi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | transpercer, pénétrer | Boydan boya delmek, işlemek | Bir ucundan girip öbür ucundan çıkma eylemini fiziksel olarak tam yansıtır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَنْفُذُوا / فَانْفُذُوا / تَنْفُذُونَ | Göklerin ve yerin sınırlarını, kozmik kuşatmayı yarıp dışına çıkma; ilahi egemenlik alanından kaçıp kurtulma | İns ve cin topluluklarına hitap edilen meydan okuma ve acziyet bağlamı (Rahmân 55:33) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi kudret, kader ve kaza | Allah'ın irade ve kudretinin bütün varlık katmanlarında engelsizce tecelli etmesi; ilahi meşietin نافذ olması | Hükmün karşısında hiçbir mani duramaması, mutlak geçerlilik |
| Fıkıh | Hukuki tasarruflar ve vasiyet | Bir akdin, şartın veya vasiyetin bağlayıcı olup hukuken tatbik edilmesi (إنفاذ الوصية) | Şer'i bir hükmün fiilen yürürlüğe girip sonucunu doğurması |
| Tefsir | Kozmik sınırlar ve kıyamet tasviri | Rahmân Suresi 33. ayette cinlerin ve insanların melek saflarını ve gök tabakalarını delip kaçamayacakları bahsi | Yaratılmışların ilahi egemenlik çeperini kendi imkanlarıyla aşamaması |
| Hadis | Peygamberi emirlerin icrası ve ordu sevki | Hz. Peygamber'in vefatına yakın Üsame ordusunun derhal sevk edilmesini emretmesi (أنفذوا بعث أسامة) | Bir kararın bekletilmeksizin hedefine ulaştırılıp uygulanması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık mertebeleri ve ilahi kudret | Sınırları aşma acziyeti | Kulun yaratılış dairesini aşamayacağını idrak etmesi | İnsan ve cinlerin ilahi mülkün ve hükümranlığın dışına kaçacak bir gedik bulamaması | Kesin |
| İlmi | Fiziksel bariyerler ve nüfuziyet | İletkenlik, radyasyon veya ışının engeli aşması | Bir kuvvetin madde engelini delip arkasına etki etmesi | Işığın, sesin veya taneciklerin yoğun bir kütleyi delip geçme yeteneği | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve kamu otoritesi | Kanun ve emirlerin icra kabiliyeti (tenfiz) | Kararların bürokratik ve fiili engelleri aşarak uygulanması | Hükümran bir erkin aldığı kararın sınırların her noktasında yürürlük bulması | Kesin |
| İktisadi | Ticari akitler ve mülkiyet intikali | Sözleşmenin kesinleşip ifa edilmesi | Akit şartlarının yürürlüğe girerek mülkiyetin devrini sağlaması | Hukuki engellerin kalkıp alım-satım ve vasiyetin fiilen infaz edilmesi | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kuantum tünelleme ve bariyer penetrasyonu | Bir parçacığın klasik mekaniğe göre aşamayacağı potansiyel enerji bariyerini sonlu bir olasılıkla delip öbür tarafa geçmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukukta icra kabiliyeti ve tenfiz (enforcement) | Bir yargı kararının veya yasama iradesinin toplumsal dirençleri ve engelleri aşarak fiilen hayata geçirilmesi | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece zihinsel etki yapma, "nüfuzlu adam" ifadesindeki gibi sosyal prestij kazanma veya sıradan bir delikten içeri sızma gibi dar anlamlara indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, göklerin ve yerin tüm ontolojik tabakalarını ve ilahi gözetim kuşatmasını tamamen yarıp dışına çıkmayı, bir taraftan girip diğer taraftan bağımsızlaşmayı ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Rahmân 55:33 ayetinde geçen ifadenin yalnızca uzay yolculuğu veya basit bir seyahat izni olarak anlaşılıp, ilahi hükümranlık dairesinden kaçıp kurtulmanın imkansızlığı mesajının yitirilmesi |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın ontolojik sınırlarını, ilahi mülkiyetin kuşatıcılığını ve hiçbir mahlukun Allah'ın mülkünden ve adaletinden kaçacak bir menfez bulamayacağını en somut fiziksel hareketle zihne nakşeder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İns ve cinnin meydan okumaya muhatap kılındığı, ilahi azaptan ve hesaplaşmadan kaçış yollarının arandığı kozmolojik ve eskatolojik ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratılmışların kendi teknolojik veya zihinsel güçleriyle nihai ilahi kaderi ve kozmik nizamı kendi başlarına aşabilecekleri yanılgısını, ancak ilahi bir yetki ve güçle (سلطان) hareket edilebileceğini göstererek düzeltir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamOkun veya sivri bir cismin bir hedefin bir yüzünden girip diğer yüzünden eksiksizce dışarı çıkması, engelde açık bir kanal bırakarak öteye geçmesi.
- Soyut anlamBir kararın, kanunun veya iradenin önüne çıkan bütün engelleri ve dirençleri kırarak geçerlilik kazanması, nihai tatbike kavuşması.
- Sistematik karşılıkSınırlandırılmış bir varlık alanından ancak üstün bir kudret ve yetki kaynağıyla (سلطان) çıkılabileceğini bildiren kozmik ve hukuki geçiş mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde bir failin veya iradenin nüfuz etme ve engeli delip öteye geçme durumunu gösterir; failin taşıdığı tahrik edici hamle gücünü, aşılması gereken ontolojik veya fiziksel engeli (bariyeri), ise geçişe izin veren meşru ilahi yetki ve otoriteyi (sultanı) temsil eder. Failin gücü engeli aşsa bile sultan bulunmadığında () sonuç daima sıfır olmakta, yani nüfuz gerçekleşememektedir.