أصر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ص-ر3 sîga, 53 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عزرغللإِصْرَهُمْمعإِصْرِيأصرنصرطوقنبأأخذإِصْرًاتور

KökSîga 3Ayet 3Sure 3Mücavir 53

▶ Ağı aç (3B)

أصر

أ - ص - ر

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Asire çadırın eteğini bağlayan ip demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءصر · اصر

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Asire çadırın eteğini bağlayan ip demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.694 harf
باب الصاد والراء و و ا ي ء معهما و ص ر، أ ص ر، ص ي ر، ص و ر، ص ر ي مستعملات وصر: الوَصَرَّة: مُعرَّبةٌ،: الصَّكُّ. وهي الأَوْصَر، وأنشد: وما اتَّخذْتُ صِراماً للمُكُوثِ بها وما انتقيتُكَ إلاّ للـوَصَـرّاتِ ورُوى عن شُرَيْح: أنّ رجلَيْن احتَكَما اليه، فقال أحدهما: ان هذا اشتَرَى منّي داراً وقَبَضَ منّي وِصرَها، فلا هُوَ يُعطيني الثَمَنَ ولا هوَ يرُدُّ عليَّ الوِصْرَ. قال القُبَيْبي: الوِصْرُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR699 harf
أصَرَهُ يَأْصِرُهُ أصْراً: حَبَسه. والموضعُ مَأْصِرُ ومَأْصَرٌ، والجمع مَآصِرُ. الأموي: أصَرْتُ الشيءَ أصْراً: كسرته. الأصمعي: الآصِرَةُ: ما عطفك على رجلٍ من رحِمٍ أو قرابةٍ أو صِهْرٍ أو معروفٍ؛ والجمع الأَواصِرُ. يقال: ما تَأْصِرُني على فلان آصِرَةٌ، أي ما تعطِفُني عليه قرابةٌ ولا مِنَّةٌ. والإصْرُ: العهدُ. والإصْرُ: الذنبُ والثِقَلُ. والإصارُ والأيْصَرُ: حبلٌ قصيرٌ يُشَدُّ به في أسفل الخباء إلى
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.656 harf
ص ر ( و ا ي ) صرى ، صار ، أصر ، ورص ، وصر ، رصا ، صور . صرى : رُوِيَ عن النّبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إنَّ آخِرَ مَن يَدخلُ الجنَّة رجلٌ يَمشي على الصّراط فيَنكَبُّ مرّةً ويَمشِي مَرَّةً وتَسَفُعه النار ، فإذا جَاوَزَ الصِّراط تُرفَع له شَجَرَةٌ فيقولُ : يا ربُّ أَدْنِني منها ، فيقول الله ، أي : عبْدِي ما يَصرِيك مِني ) . قال أبو عبيد : قوله : ( مايَصْريك ) : ما يَقطع سأَلتَك منّي ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.574 harf
(باب الهمزة والصاد وما بعدهما في الثلاثي) (أصل) الهمزة والصاد واللام، ثلاثة أصولٍ متباعدٍ بعضُها من بعض، أحدها: أساس الشيء، والثاني: الحيّة، والثالث: ما كان من النّهار بعد العشيّ. فأما الأوّل فالأصل أصل الشيء، قال الكِسائيّ في قولهم: "لا أصْلَ له ولا فَصل له([1])": إنّ الأصل الحسب، والفَصْل اللسان. ويقال مَجْدٌ أصيلٌ. وأمّا الأصَلة فالحيّة العظيمة. وفي الحديث في ذكر الدجّال: "كأَنّ رأسَهُ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR609 harf
- الأصر: عقد الشيء وحبسه بقهره، يقال: أصرته فهو مأصور، والمأصر والمأصر: محبس السفينة. قال الله تعالى ﴿ويضع عنهم إصرهم﴾ [الأعراف/157] أي: الأمور التي تثبطهم وتقيدهم عن الخيرات وعن الوصول إلى الثواب، وعلى ذلك: ﴿ولا تحمل علينا إصرا﴾ [البقرة/286]، وقيل ثقلا (انظر: العين 7/147). وتحقيقه ما ذكرت، والإصر: العهد المؤكد الذي يثبط ناقضة عن الثواب والخيرات، قال تعالى: ﴿أأقرتم وأخذتم على ذلكم إصري﴾ [آل
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR666 harf
أ ص ر هو أوفى من أن يخيس بالعهد أو ينقض الإصر ولا إصر بيني وبينهم وبينهم آصار يرعونها أي عهود ومواثيق‏.‏ قال طرفة‏:‏ أيـا بـن الحواصن والحاصنات أتنقض إصرك حالاً فحالا وحمل عنهم الإصر أي الثقل ‏"‏ ولا تحمل علينا إصراً ‏"‏ وقال النابغة‏:‏ يا مانع الضيم أن يغشى سراتهم والحامل الإصر عنهم بعدما غرقوا وليـس بينـي وبينـه آصـرة رحـم وهـي العاطفـة‏.‏ وقطـع اللـه آصـرة ما بيننا وما تأصرك عليّ آصرة‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.642 harf
أَصَرَ الشيءَ يَأْصِرُه أَصْراً: كسره وعَطَفه. والأَصْرُ والإِصْرُ: ما عَطَفك على شيء. والآصِرَةُ: ما عَطَفك على رجل من رَحِم أَو قرابة أَو صِهْر أَو معروف، والجمع الأَواصِرُ. والآصِرَةُ: الرحم لأَنها تَعْطِفُك. ويقال: ما تَأْصِرُني على فلان آصِرَة أَي ما يَعْطِفُني عليه مِنَّةٌ ولا قَرَابة؛ قال الحطيئة: عَطَفُوا عليّ بِغَير آ صِرَةٍ فقد عَظُمَ الأَواصِرْ أَي عطفوا عليّ بغير عَهْد أَو قَرَابَةٍ.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR85 harf
* أ ص ر * * أصَرَهُ * حبسه وبابه ضرب و * الإصْرُ * بالكسر العهد وهو أيضا الذنب والثقل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.788 harf
الأصر، بفتح فسكون: الكسر والعطف، يقال: أصر الشيء يأصره أصرا: كسره وعطفه. الأصر: الحبس، يقال: أصر الشيء يأصره أصرا، إذا حبسه وضيق عليه، وقال الكسائي: أصرني الشيء يأصرني، أي حبسني، وأصرت الرجل على ذلك الأمر، أي حبسته. وعن ابن الأعرابي: أصرته عن حاجته وعما أرته، أي حبسته. الأصر: أن تجعل للبيت إصارا، ككتاب، عن الزجاج، أي وتدا للطنب. وفعل الكل كضرب. الإصر بالكسر: العهد، وفي التنزيل العزيز:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.818 harf
Madde başı: اصرأَصَرَهُ 1 أَصَرَهُ ذ , aor. اَصِرَ , inf. n. أَصْرٌ, He, or it, (a thing, Ks,) confined, restricted, limited, kept close, kept within certain bounds or limits, shut up, imprisoned, held in custody, detained, retained, restrained, withheld, debarred, hindered, impeded, or prevented, him or it: (Ks, S, M, A, * K:) it straitened him. (TA.) You say, أَصَرْتُ الرَّجُلَ عَلَى ذٰلِكَ I confined, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR745 harf
Madde başı: ءصرأَصَرَ أَصَرَ I ( n. ac. أَصْر 1 ), a. Confined, restricted. b. Broke. آصَرَ آصَرَ III , a. Settled near, in the neighbourhood of. اـَئْتَصَرَ اـَئْتَصَرَ VIII , a. Became numerous, plentiful. اِصْر اِصْر 2 , ( pl. آصَاْر 38 ), a. Bond, compact; league. b. Burden. c. Sin, crime. أُصْر أُصْر 3 , a. see 2 . اِصَر اِصَر 7 , a. see 23 . آصِرَة آصِرَة 21t , ( pl. ), أَوَاْصِرُ 41 ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR14.541 harf
Madde başı: ءصرءصر أَصَرَ - يَأْصِرُ أَصَرَ - يَأْصِرُ - إصْر أصَرَ - يَأْصِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يقيده ويضيق عليه ويحد من حركته: يجعل له ارتباطات والتزامات تضيق عليه حرية حركته وتجعله يتحرك وفق مسار واحد صعب إِصْر: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل " أصَرَ - يَأْصِرُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " أَصَرَ - يَأْصِرُ": الارتباطات والقيود والالتزامات المقيدة
Maddenin bağlantısı

ءصر أَصَرَ - يَأْصِرُ أَصَرَ - يَأْصِرُ - إصْر أصَرَ - يَأْصِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يقيده ويضيق عليه ويحد من حركته: يجعل له ارتباطات والتزامات تضيق عليه حرية حركته وتجعله يتحرك وفق مسار واحد صعب إِصْر: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل " أصَرَ - يَأْصِرُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " أَصَرَ - يَأْصِرُ": الارتباطات والقيود والالتزامات المقيدة والحابسة والمانعة من الحركة: مجموعة أعمال وتكاليف ينبغي فعلها ، وتتصف بالصعوبة والثقل حمل - يحمل + كائن + على كائن + إصراً: يكلفه بالتزام صعب: يحمل عليه التزامات وتكاليف شديدة مضيقة صعبة ﴿ولا تحمل علينا إصرا﴾ أخذ - يأخذ + كائن + إصره + على كائن: يجعله يتحمال التكليف والالتزام بالسير بطريقته وسنته الخاصة ﴿وأخذتم على ذلكم إصري﴾ وضع - يضع + كائن + عن كائن + إصراً: يحرره من الالتزام بالسير وفق طريقة خاصة صعبة ومقيدة ﴿ويضع عنهم إصرهم﴾ واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ: "منع الكائن نفسه أو كائناً آخر من الحركة والفعل والانتقال بالإكراه، وهي: وَقَفَ - يَقِفُ، صَبَرَ - يَصْبِرُ، عَضَلَ - يَعْضُلُ، كَظَمَ - يَكْظِمُ، طَلَتَ - يَطْلِتُ - طَالُوْت، أَصَرَ- يَأْصِرُ يفرق لفظاً: صَرَّ - يَصرُّ - أَصَرَّ - يُصِرُّ: جمع وشد نفسه أو شيئاً أصَرَ - يَأْصِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يقيده ويضيق عليه ويحد من حركته: يجعل له ارتباطات والتزامات تضيق عليه حرية حركته وتجعله يتحرك وفق مسار واحد صعب

إصر ﴿لا يكلف الله نفسا إلا وسعها لها ما كسبت وعليها ما اكتسبت ربنا لا تؤاخذنا إن نسينا أو أخطأنا ربنا ولا تحمل علينا إصرا كما حملته على الذين من قبلنا ربنا ولا تحملنا ما لا طاقة لنا به واعف عنا واغفر لنا وارحمنا أنت مولانا فانصرنا على القوم الكافرين لبت(286)﴾ البقرة ﴿وإذ أخذ الله ميثاق النبيين لما آتيتكم من كتاب وحكمة ثم جاءكم رسول مصدق لما معكم لتؤمنن به ولتنصرنه قال أأقررتم وأخذتم على ذلكم إصري قالوا أقررنا قال فاشهدوا وأنا معكم من الشاهدين(81)﴾ آل عمران ﴿الذين يتبعون الرسول النبي الأمي الذي يجدونه مكتوبا عندهم في التوراة والإنجيل يأمرهم بالمعروف وينهاهم عن المنكر ويحل لهم الطيبات ويحرم عليهم الخبائثويضع عنهم إصرهم والأغلال التي كانت عليهم فالذين آمنوا به وعزروه ونصروه واتبعوا النور الذي أنزل معه أولئك هم المفلحون(157)﴾ الأعراف جاء في التفسير : إصر : عهد نعجز عن القيام به - وصية - الثقل - تكاليف شاقة مختار الصحاح و الإصْرُ بالكسر العهد وهو أيضا الذنب والثقل الراغب والإصر: العهد المؤكد الذي يثبط ناقضة عن الثواب والخيرات، قال تعالى: }أأقرتم وأخذتم على ذلكم إصري{ [آل عمران/81]. ملخص اللسان 1. أَصَرَه يَأْصِرُه إِذا حَبَسه وضَيَّقَ عليه. 2. أَصَرَ الشيءَ يَأْصِرُه أَصْراً: كسره وعَطَفه. 3. والآصِرَةُ: الرحم لأَنها تَعْطِفُك. 4. والإِصْرُ: العَهْد الثقيل. 5. الإِصر : إِثْمُ العَقْد إذا ضَيَّعَه. 6. ولا تحمل علينا إِصْراً؛ أَي أَمْراً يَثْقُل علينا كما حملته على الذين من قبلنا. 7. ولا تحمل علينا إِصراً؛ أَي عُقُوبةَ ذَنْبٍ تَشُقُّ علينا. 8. ويَضَعُ عنهم إِصْرَهم؛ أَي ما عُقِدَ من عَقْد ثقيل عليهم مثل قَتْلِهم أَنفسهم وما أَشْبه ذلك من قَرض الجلد إِذا أَصابته النجاسة. 9. وأَصل الإِصْر: الثِّقْل والشَّدُّ لأَنها أَثْقَل الأَيمان وأَضْيَقُها مَخْرَجاً؛ 10. الإِصْر:ُ الإِثْمُ والعقوبةُ لِلَغْوِه وتَضْييِعهِ عَمَلَه، وأَصله من الضيق والحبس. 11. والإِصر: الذَّنْب والثَّقْلُ، 12. والأَصْرُ والإِصْرُ: ما عَطَفك على شيء. 13. والآصِرَةُ: ما عَطَفك على رجل من رَحِم أَو قرابة أَو صِهْر أَو معروف، 14. عَظُمَ الأَواصِرْ أَي عطفوا عليّ بغير عَهْد أَو قَرَابَةٍ. 15. والأَصِيرُ: المتقارب. 16. والأَواصِرُ: الأَواخي والأَواري، 17. وأَصَر الشيءَ يأْصِرُه أَصْراً: حبسه؛ 18. والمآصِرُ: هو مأْخوذ من آصِرَةِ العهد إِنما هو عَقْدٌ ليُحْبَس به؛ 19. الإِصارُ :لشيء الذي تعقد به الأَشياء: 20. إِن الإِصْرَ أَنْ يَحْلف بطلاق أَو عَتاق أَو نَذْر. 21. أَخَذْت عليه إِصْراً وأَخَذْتُ منه إِصْراً أَي مَوْثِقاً من الله تعالى. 22. والإِصارُ: الطُّنُبُ، 23. والإِصارُ: وَتِدٌ قَصِيرُ الأَطْنَابِ، 24. والأَيْصَرُ: جُبَيْلٌ صغير قَصِير يُشَدُّ به أَسفَلُ الخباء إِلى وَتِدٍ، 25. والآصِرَةُ والإِصارُ: القِدُّ يَضُمُّ عَضُدَيِ الرجل، 26. هو جاري مُكاسِري ومُؤَاصِري أَي إِصارُ بيتي إِلى جنب إِصار بَيْته، وهو الطُّنُبُ. 27. وحَيٌّ مُتآصِرُون أَي متجاورون. 28. الإِصْرانِ ثَقْبَا الأُذنين؛ 29. والإِصار: ما حواه المِحَشُّ من الحَشِيش؛ 30. والإِصارُ: كِساء يُحَشُّ فيه. 31. وكَلأٌ آصِرٌ: حابِس لمن فيه أَو يُنْتَهَى إِليه من كثرته. 32. وشَعَرٌ أَصِير: مُلْتَفٌّ مجتمع كثير الأَصل؛ 33. شَعْرٍ أَلَفَّ أَصِيرِ :هو الطَّويلُ الكثيف؛ 34. وأْتَصَر النَّبْتُ ائْتِصاراً إِذا الْتَفَّ. 35. وإِنَّهم لَمُؤْتَصِرُو العَدَدِ أَي عددهم كثير؛ 36. مُسْتَوثِقاتِ الأَواصِرِ : خيلاً رُبِطَتْ بأَفنيتهم. 37. لا يُجَزُّ أَيْصَرُه أَي من كثرته. 38. الأَيْصَرُ كساء فيه حشيش يقال له الأَيْصَر، 39. لا يُجَزُّ أَيصره أَي لا يُقْطَع. 40. والمَأْصِر: محبس يُمَدُّ على طريق أَو نهر يُؤْصَرُ به السُّفُنُ لسان العرب . والإِصْرُ: العَهْد الثقيل. وفي التنزيل: وأَخذتم على ذلكم إصْري؛ وفيه: ويضع عنهم إصْرَهم؛ وجمعه آصْارً لا يجاوز به أَدني العدد. أَبو زيد: أَخَذْت عليه إِصْراً وأَخَذْتُ منه إِصْراً أَي مَوْثِقاً من الله تعالى. قال الله عز وجل: ربَّنا ولا تَحْمِلْ علينا إِصْراً كما حملته على الذين من قبلنا؛ الفرّاء: الإِصْرُ العهد؛ وكذلك قال في قوله عز وجل: وأَخذتم على ذلكم إِصري؛ قال: الإِصر ههنا إِثْمُ العَقْد والعَهْدِ إِذا ضَيَّعوه كما شدّد على بني إِسرائيل. وقال الزجاج: ولا تحمل علينا إِصْراً؛ أَي أَمْراً يَثْقُل علينا كما حملته على الذين من قبلنا نحو ما أُمِرَ به بنو إِسرائيل من قتل أَنفسهم أَي لا تمنحنّاَ بما يَثْقُل علينا أَيضاً. وروي عن ابن عباس: ولا تحمل علينا إِصراً، قال: عهداً لا نفي به وتُعَذِّبُنا بتركه ونَقْضِه. وقوله: وأَخذتم على ذلكم إِصري، قال: مِيثاقي وعَهْدي. قال أَبو إِسحق: كلُّ عَقْد من قَرابة أَو عَهْد، فهو إِصْر. قال أَبو منصور: ولا تحمل علينا إِصراً؛ أَي عُقُوبةَ ذَنْبٍ تَشُقُّ علينا. وقوله: ويَضَعُ عنهم إِصْرَهم؛ أَي ما عُقِدَ من عَقْد ثقيل عليهم مثل قَتْلِهم أَنفسهم وما أَشْبه ذلك من قَرض الجلد إِذا أَصابته النجاسة. وفي حديث ابن عمر: من حَلَف على يمين فيها إِصْر فلا كفارة لها؛ يقال: إِن الإِصْرَ أَنْ يَحْلف بطلاق أَو عَتاق أَو نَذْر. وأَصل الإِصْر: الثِّقْل والشَّدُّ لأَنها أَثْقَل الأَيمان وأَضْيَقُها مَخْرَجاً؛ يعني أَنه يجب الوفاء بها ولا يُتَعَوَّضُ عنها بالكفارة. والعَهْدُ يقال له: إِصْر. وفي الحديث عن أَسلم بن أَبي أَمامَة قال: قال رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم: من غَسَّلَ يوم الجمعة واغْتَسلَ وغدا وابْتَكر ودَنا فاستْمَع وأَنْصَت كان له كِفْلانِ من الأَجْر، ومن غَسّل واغْتسل وغدا وابْتَكر ودنا ولَغَا كان له كِفْلانِ مِنَ الإِصْر؛ قال شمر: في الإِصْر إثْمُ العَقْد إذا ضَيَّعَه. وقال ابن شميل: الإصْرُ العهد الثقيلُ؛ وما كان عن يمين وعَهْد، فهو إِصْر؛ وقيل: الإِصْرُ الإِثْمُ والعقوبةُ لِلَغْوِه وتَضْييِعهِ عَمَلَه، وأَصله من الضيق والحبس. يقال: أَصَرَه يَأْصِرُه إِذا حَبَسه وضَيَّقَ عليه. والكِفْلُ: النصيب؛ ومنه الحديث: من كَسَب مالاً من حَرام فَأَعْتَقَ منه كان ذلك عليه إِصْراً؛ ومنه الحديث الآخر: أَنه سئل عن السلطان قال: هو ظلُّ الله في الأَرض فإِذا أَحسَنَ فله الأَجرُ وعليكم الشُّكْر، وإِذا أَساءَ فعليه الإِصْرُ وعليكم الصَّبْر. وفي حديث ابن عمر: من حلف على يمين فيها إِصْر؛ والإِصر: الذَّنْب والثَّقْلُ، وجمعه آصارٌ. والإِصارُ: الطُّنُبُ، وجمعه أُصُر، على فُعُل. والإِصارُ: وَتِدٌ قَصِيرُ الأَطْنَابِ، والجمع أُصُرٌ وآصِرَةٌ، وكذلك الإِصارَةُ والآصِرَةُ. والأَيْصَرُ: جُبَيْلٌ صغير قَصِير يُشَدُّ به أَسفَلُ الخباء إِلى وَتِدٍ، مقاييس اللغة: (أصر) الهمزة والصاد والراء، أصلٌ واحدٌ يتفرع منه أشياء متقاربة. فالأصر الحبسُ والعَطف وما في معناهما. وتفسيرُ ذلك أنَّ العهد يقال له إصْرٌ، والقرابة تسمى آصِرَةٌ، وكل عقدٍ وقرابةٍ وَعهدٍ إصرٌ. والبابُ كلُّه واحد. والعرب تقول: "ما تأصِرُني على فلان آصِرَةٌ"، أي ما تعطفني عليه قرابة. قال الحطيئة: أضم عفوا عليّ بغير آ *** صرَةٍ فقد عظُم الأَواصِرْ([5]) أي عطفوا عليّ بغير عهدٍ ولا قرابة. والمأْصَِرُ([6]) من هذا، لأنه شيء يُحْبَس [به]. فأما قولهم إنّ [العهد([7])] الثّقيل إصْرٌ فهو [من] هذا، لأنّ العهدَ والقرابةَ لهما إصْرٌ ينبغي أن يُتَحمَّل. ويقال أصَرْتُه إذا حبستَه. ومن هذا الباب الإصار، وهو الطُّنُب، وجمعه أُصُرٌ. ويقال هو وتد الطُّنُب. فأمّا قول الأعشى: فهذا يُعِدُّ لَهنَّ الخلا *** ويَجْعلُ ذا بينهنَّ الإصَارا([8]) القاموس المحيط: الْأَصْرُ الكَسْرُ، والعَطْفُ، والحَبْسُ، وأن تَجْعَلَ للبيتِ إصاراً، وفِعْلُ الكُلِّ كضَرَبَ، وبالكسر العَهْدُ، والذَّنْبُ، والثِّقَلُ، ويضمُّ ويفتحُ في الكُلِّ، وما عَطَفَكَ على الشيءِ، وأن تَحْلِفَ بطَلاقٍ أو عِتْقٍ أو نَذْرٍ، وثَقْبُ الْأُذُنِ،ج آصارٌ وإصْرانٌ.والآصِرَةُ الرَّحِمُ، والقَرابَةُ، والمِنَّةُ ج: أواصِرُ، وحَبْلٌ صغيرٌ يُشَدُّ به أسْفَلُ الخِباءِ، كالْإِصارِ والْإِصارَةِ والْأَيْصَرِ. والمَأْصَِرُ، كمَجْلِسٍ ومَرْقَدٍ: المَحْبِسُ،ج: مآصِرُ، والعامَّةُ تقولُ: مَعاصِرُ. والْإِصارُ، ككِتابٍ: وتِدُ الطُّنُبِ، والزَّنْبيلُ، والحَشيشُ، وكِساءٌ يُحْتَشُّ فيه، كالْأَيْصَرِ فيهما، ج: أُصُرٌ وآصِرَةٌ.والْأَصيرُ: المُتقارِبُ، والمُلْتَفُّ من الشَّعْرِ، والكثيفُ الطَّويلُ من الهُدْبِ. والمُؤاصِرُ: الجارُ. والمُتآصِرونَ: المُتجاوِرونَ. وائْتَصَرَ النَّبْتُ: طالَ، وكَثُرَ، الأرضُ: اتَّصَلَ نَبْتُها، القومُ: كَثُرَ عَدَدُهُمْ. تاج العروس: أَ ص ر الأَصْرُُ بفَتْحٍ فسُكُونٍ : الكَسْرُ والعَطْفُ يقال : أَصَرَ الشَّيءَ يَأْصِرُه أَصْراً : كَسَرَه وعَطَفَه الأَصْرُ : الحَبْسُ يقال : أَصَر الشَّيءَ يَأْصِرُه أصْراً إذا حَبَسَه وضَيَّقَ عليه وقال الكِسَائِيُّ : أَصَرَنِي الشَّيءُ يأْصِرُنِي أي حَبسَنِي وأصَرْتُ الرَّجل على ذلك الأمر أي حَبَستُه . وعن ابن الأعرابيّ : أصَرْتُه عن حاجتِه وعَمَّا أرتُه أي حَبَستُه الأَصْرُ : أن تَجعلَ للبيتِ إصاراً ككتابٍ عن الزَّجّاج أي وَتِداً للطُّنُبِ . وفِعْلُ الكلِّ كضَرَبَ الإِصْرُ بالكَسْر : العَهْدُ وفي التنزيل العزيز : " وأَخَذْتُم على ذلكم إِصْرِي " قال ابن شُمَيل : الإِصْرُ : العَهْدُ الثَّقيلُ وما كان عن يَمينٍ وعَهْدٍ فهو إِصْرٌ . وقال الفَرّاءُ الإصْرُ ها هنا إثْم العَقْدِ والعَهْدِ إذا ضَيَّعُوه كما شَدَّد على بني إسرائيلَ . ورُوِيَ عن ابن عَبّاس : " ولا تَحْمِلْ علينا إصْراً " قال : عَهْداً لا نِفي به وتُعَذِّبنا بتَرْكِه ونَقْضِه وقوله : " وأخَذْتُم على ذلكُم إصْرِي " قال مِيثاقِي وعَهْدي . قال أبو إسحاق : كلُّ عَقْدٍ من قَرَابَةٍ أو عَهْدٍ فهو إِصْرٌ الإٍصر : الذَّنْبُ . قال أبو منصورٍ في قوله تعالَى : " ولا تَحْمِلْ علينا إصْراً " أي عُقُوبةَ ذَنْبٍ تَشُقُّ علينا . وقال شَمِرٌ في الإصْرِ : إثْمُ العَقْدِ إذا ضَيَّعه وسُمِّيَ الذَّنْبُ إصْراً لِثقَلِهِ الإِصْرُ : الثِّقَلُ سُمِّيَ به لأنّه يَأْصِرُ صاحبَه أي يَحْبِسُه من الحَرَاك . وقوله تعالى : " ويَضَعُ عنهم إصْرَهُمْ " قال أبو منصور : أي ما عُقِدَ مِن عَقْدٍ ثَقِيل عليهم مثل قَتْلِهم أنفسَهم وما أشبَه ذلك من قَرْضِ الجِلْدِ إذا أصابَتْه النَّجَاسةُ وقال الزَّجّاج في قوله تعالَى : " ولا تَحْمِلْ علينا إصْراً " : أي أمْراً يَثْقُلُ علينا " كما حَمَلْتَه على الَّذِين مِن قَبْلِنَا " نحو ما أُمِرَ به بنو إسرائِيلَ مِنْ قَتْل أنفسِهِم أي لا تَمْتَحِنّا بما يَثْقُلُ علينا . ويُضَمُّ ويُفْتَحُ في الكلِّ الإِصْر : ما عَطَفَكَ على الشَّيْءِ في حديث ابنِ عُمَرَ : " مَن حَلَفَ على يَمِينٍ فيها إصْرٌ " فلا كَفّارةَ لها قالوا : الإصْرُ : إنْ تَحْلِفَ بطَلاقٍ أو عَتَاقٍ او نَذْرٍ وأصلُ الإصرِ الثِّقْلُ والشَّدُّ لأنها أثقلُ الأيمانِ وأضيقُها مَخْرجاً يَعْنِي أنه يجبُ الوفاءُ بها ولا يُتَعوَّضُ عنها بالكَفّارة الإصْرُ : ثَقْب الأُذُنِ قال ابن الأعرابيّ : هما إصْرانِ . " ج آصَارٌ " لا يُجاوِزُنه أدْنَى العَددِ وإصْرانٌ بالكسر جمعُ إصْرٍ بمعنى ثَقْبِ الأُذُنِ . وأنشد ابنُ الأعرابيّ : إن الأُحَيْمِرَ حِينَ أرْجُو رِفْدَه ... غَمْراً لأقْطَعُ سَيِّئُ الإصْرانِ . الأقْطَعُ : الأصَمُّ : والإصْرَانُ : جمعُ إصْرٍ . والآصِرَةُ : ما عَطفَكَ على الرَّجُلِ من الرَّحِمِ والقَرَابةِ والمعروفِ والمِنَّة ويقال : ما تَأْصِرُنِي على فُلان آصرَةٌ أي ما تَعْطِفُنِي عليه مِنَّةٌ ولا قَرَابَةٌ . " ج أواصِرُ " قال الحُطَيئة : عَطَفُوا عليّ بغَيْرِ آ ... صِرَةٍ فقد عَظُمَ الأواصِرْ . أي عَطَفُوا عليّ بغيرِ عَهْدٍ أو قَرَابةٍ . ومن سَجَعَات الأساس : عَطَفَ عليَّ بغيرِ آصِرَة ونَظَرَ في أمرِي بعِيْنٍ باصِرَة الآصِرَةُ : حَبْلٌ صغيرٌ يُشَدُّ به أسفلُ الخِبَاءِ إلى وَتِدٍ وأنشد ثعلبٌ عن ابن الإعرابيّ : لَعَمْرُكَ لا أدْنُو لِوَصْلِ دَنِيَّةٍ ... ولا أتَصَبَّى آصِراتِ خَلِيلِ . فَسَّرَه فقال : لا أرْضَى من الوُدِّ بالضَّعيف ولم يُفَسِّر الآصرةَ وقال ابن سِيدَه : وعندي أنّه إنّما عَنَي بالآصِرَة الحَبْلَ الصَّغِيَر الذي يُشَدُّ به أسفَلُ الخِبَاءِ فيقول : لا أتعرَّض لتِلْك المواضِعِ أبْتَغِي زَوجةَ خَلِيلِي ونحْو ذلك وقد يجوزُ ان يُعَرِّضَ به لا أتَعرَّضُ لمَن كان مِن قَرابةِ خَلِيلِي كعَمَّتِه وخَالَتِه وما أشبهَ ذلك كالإصارِ والإصارةِ بكَسْرِهما والأيْصَرِ والآصِرَةِ وجمعُ الإصارِ أُصُرُ وجمعُ الأيْصَر أيَاصِرُ والمَأْصَرُ كمَجْلِسٍٍ ومَرْقَدٍ : المَحْبِسُ مأْخوذٌ من آصِرَةِ العَهْدِ إنّما هو عَقْدٌ ليُحْبَسَ به ويقال للشيْءِ تُعْقَدُ به الأشياءُ : الإصارُ مِن هذا وقد أصَرَه يَأْصِرُه إذا حَبَسَه " ج مآصِرُ " والعامَّةُ تقولُ : مَعاصِرُ بالعَيْن بَدَلَ الهَمْزِ والإصارُ ككتابٍ : وَتِدُ الطُّنُبِ قَصِيرٌ وفي الفُرُوق لابن السِّيد : الإصارُ : وَتِدُ الخِبَاءِ وجمعُه أُصُرٌ على فُعُلٍ وآصِرَةٍ . والإصارُ : القِدُّ يَضُمُّ عَضُدَي الرَّجلِ والسِّينُ فيه لغةٌ الإصار الزَّنْبِيلُ يُحْمَلُ فيه المَتَاعُ على التَّشْبِيه بالمِحَشِّ . الإصارُ : ما حَوَاه المِحَشُّ من الحَشِيشِ قال الأعْشَى : فهذا يُعِدُّ لهنَّ الخَلَى ... ويَجْمَعُ ذا بَينهنَّ الإصَارَا . الإِصار : كِساءٌ يُحْتَشُّ فيه كالأيْصَرِ فيهما وجمعُه أياصِرُ قال : تَذَكَّرَتِ الخَيْلُ الشَّعِيرَ فَأَجْفَلَتْ ... وكُنّا أُناساً يَعْلِفُونَ الأيَاصِرَا . والإصَارُ والأيْصَرُ : الحَشِيشُ المُجْتَمِعُ . وفي كتابِ أبي زَيْدٍ : الأيَاصِرُ : الأكْسِيَةُ التي مَلَؤُوهَا مِن الكَلأ وشَدُّوها وَاحدُهَا أيْصَرُ وقال : حَشٌّ لا يُجَزُّ أيْصَرُه أي مِن كَثْرَتِه . وقال الأصمعيُّ : الأيْصَرُ : كِسَاءٌ فيه حَشِيشٌ يقال له : الأيْصَرُ ولا يُسَمَّى الكِسَاءُ أيْصَراً حين لا يكونُ فيه الحَشِيشُ ولا يُسَمَّى ذلك الحَشِيشُ أيْصَراً حتى يكونَ في ذلك الكِسَاءِ " ج أُصُرٌ " بضمّتين وآصِرَةٌ . والأصِيرُ : المُتَقَارِبُ والمُلْتَفُّ من الشَّعَرِ يقال : شَعَرٌ أصِيرٌ أي ملتفٌّ مجتمعٌ كثيرُ الأصلِ قال الرّاعي : " ثَبَتَتْ على شَعَرٍ أَلَفَّ أَصِيرِ . الأَصِيرُ أيضاً : الكَثِيفُ الطَّوِيلُ من الهُدْبِ قال : " لِكُلِّ مَنَامَةٍ هُدْبٌ أَصِيرُ . المَنامةُ : القَطِيفَةُ يُنامُ فيها والمُؤَاصِرُ : الجارُ قال الأحمر هو جارِي مُكَاسِرِي ومُؤَاصِرِي أي كِسْرُ بَيْتهِ إلى جَنْبِ كسرِ بَيْتِي وإصارُ بَيْتِي إلى جَنْبِ إصارِ بَيْتِه وهو الطُّنُب وزاد الزَّمَخْشَرِيُّ ومُطَانِبِي ومُقَاصرِي . والمُتآصِرُون من الحَيِّ : المُتَجاوِرُونَ . وائْتَصَرَ النَّبْتُ . إذا طالَ وكَثُرَ والتفَّ وائْتَصَرِت الأرْضُ ائْتصاراً : اتَّصَلَ نَبْتُهَا . وائْتَصَرَ القومُ : كَثُرَ عَدَدُهم يقال : إنهم لَمُؤْتَصِرُو العَدَدِ أي عَدَدُهم كَثِيرٌ ومما يستدرك عليه : كَلأٌ آصِرٌ : حابِسٌ لمَن فيه أو يُنْتَهَي إليهِ من كَثْرته . والأواصِرُ : الأواخِي والأوارِي واحدتُها آصِرَة قال سَلَمَةُ بنُ الخُرْشُب يصفُ الخيلَ : يَسُدُّون أبوابَ القِبَابِ بضِمُرٍَّ ... إلى عُنُنٍ مُسْتَوْثِقاتِ الأواصِرِ . يُرِيد خيلاً رُبِطَتْ بأَفْنِيَتِهِم والعُنُن : كُنُفٌ سُتِرَتْ بها الخيلُ مِن الرِّيح والبَرْد وقال آخر : لها بالصَّيْفِ آصِرَةٌ وجُلُّ ... وسِتٌّ من كَرَائِمِهَا غِرارُ . والمَاصِرُ : مَفْعِلٌ مِن الإصْر أو فاعلٌ من المِصْر بمعنى الحاجِزِ . ولَعَنَ المآصرَ هكذا في الأساس ولم يُفَسِّره . وفي اللِّسَان : والمَأْصِرُ يُمَدُّ على طَرِيقٍ أو نهرٍ يُؤْصَرُ به السُّفُنُ والسَّابِلَةُ : أي يُحْبَسُ لِيُؤْخَذَ منهم العُشُور . وآصَرَ البَيْتَ بالمَدِّ لغة في أصَرَه إذا جَعلَ له إصاراً عن الزَّجّاج

Sîgalar(3)

Mücavir kökler53 mücavir (73 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نصر

    3 ortak ayet · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

  2. طوق

    1 ortak ayet · Güç

  3. عزر

    1 ortak ayet · “Te’zir”deki “za”nın “ra” dönüşmesi ile oluşmuştur

  4. نبأ

    2 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  5. مع

    2 ortak ayet · Beraber

  6. كلف

    1 ortak ayet · Yükümlü tutarız

  7. أخذ

    2 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  8. خبث

    1 ortak ayet · Habes bozuk yemek demektir

  9. نجل

    1 ortak ayet · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir

  10. كتب

    2 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  11. غلل

    1 ortak ayet · Ğille, İç gömlek demektir

  12. تور

    1 ortak ayet · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır

Geçtiği ayetler(3)

  1. … إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا …

    Bağlayıcı anlaşmaAllah, kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez. Kazandığı lehine, yüklendiği aleyhinedir. Ey Rabbımız, unuttuk veya yanıldıysak sorumlu tutma bizi. Ey Rabbımız, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Ey Rabbımız, bize gücümüzün yetmeyeceğini yükleme. Affet bizi, bağışla bizi. Sen Mevlamızsın. Kafirler güruhuna karşı yardım et bize.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأصر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقد, عهد, حمل, وثق, ثقل
Zıt Kökحلل
Çekirdek Özet 1Bir şeyi bükerek bağlamak, çadır eteğini kazığa sımsıkı tutturarak hareketi sınırlandırmak
Çekirdek Özet 2İnsanı bağlayan, hareket serbestisini daraltan ağır taahhüt, bağlayıcı ahit ve külfetli yükümlülük
Çekirdek Özet 3Hukuki veya ahlaki iradeyi bağlayan akitlerin yüklediği ve taşınması zorunlu olan bağlayıcı mükellefiyet
Kritik Hata RiskiKökün salt soyut günah veya manevi ağırlık sanılması; bağlayıcı hukuki ahit, somut kısıtlama ve külfet boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أصBir şeyin zeminle temasını kurma, sabitleme, dipte tutma ve kökleşme ortak paydası; bu anlam أصل kökünde de kök salma ve dip dayanak bulma şeklinde belirgindirرÇekirdekteki sabitleme ve dipte tutma manasına baş, uç veya sınır boyunca sarıp bağlama, kıvırma ve hareketi kısıtlayıcı bir bağ kurma nüansı eklemiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan iradi güç, bağlama kuvvetinin ve ilksel yükümlülüğün devreye girmesi
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaNesneyi kıstırma, çevreleme, kaçışını engelleme ve sıkı bir kapan içine alma
رİnsan başı; baş, ilk, üstYükün üzerine yüklendiği tepe nokta, sınır ve taşınan mükellefiyetin üst sınırı
أصرGücün nesneyi kıstırıp üst sınırından sıkıca bağlamasıBir varlığın iradi bir güçle kıstırılarak zemin ile sınır arasına düğümlenmesi, hareket alanının daraltılıp denetim altına alınması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇadır eteğini yere çakılı kazığa bağlayan kısa ve gergin ip; çadırın havalanmasını engelleyen sabitleyici bağ veya nehir boyuna çekilerek gemilerin geçişini engelleyen durdurucu urgan
Cahiliye şiiri kullanımıTarafa b. el-Abd muallakasında veya şiirlerinde ahdin bağlayıcılığını ve bozulmasını bu kökle anar: أيا بن الحواصن والحاصنات / أتنقض إصرك حالاً فحالا. A'şâ ise çadır bağını kastederek şöyle der: فهذا يُعِدُّ لَهنَّ الخلا / ويَجْعلُ ذا بينهنَّ الإصَارا
Erken Arapça kullanımMuhadram şair el-Hutay'e akrabalık ve bağlılık bağı olmaksızın gösterilen şefkati anlatırken kökü şöyle kullanır: عطفوا عليّ بغير آ / صرةٍ فقد عظم الأواصر

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde أصر kökü, fiziksel olarak bir şeyi bükme, bağlama, hapsetme ve bu bağ yoluyla sınırlandırma dairesinde gelişmiştir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök doğrudan 'asar (אסר / ܐܣܪ) biçiminde "bağlamak, hapsetmek, düğümlemek, yükümlülük altına sokmak, adakla bağlanmak" anlamlarında temel bir hukuk ve eylem terimi olarak yer alır. Arapçadaki hemzeli biçim أصر, fonetik bakımdan batı Sami dillerindeki ayınlı asar kökü ile güçlü bir semantik örtüşme sergiler; ancak Arapçada kök özellikle çadır eteğinin yere bağlanması, hayvanın kıtlık zamanı avluda tutulması ve insanı merhametle birine bağlayan sıla/akrabalık bağı (âsıra) gibi bedevi yaşamın somut nesneleriyle derinleşmiştir. Süryanicede esārâ sözcüğünün hem somut bağ/zincir hem de dini ve hukuki yasaklama, aforoz ve mükellefiyet anlamlarına gelmesi, Arapçadaki ağır ahit ve hareket kısıtlayıcı yük manasıyla tam bir kavramsal izomorfizm taşır. Akadca esēru(m) fiili de "kapatmak, hapsetmek, borç tahsilatı için sıkıştırmak" anlamlarını barındırarak kökün kadim Sami katmanındaki bağlayıcı ve kısıtlayıcı karakterini doğrular.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Chicago Assyrian Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأصرÇadır ipi, büküp bağlama, nehirdeki gümrük halatı ve akrabalık/şefkat bağı somut anlamlarından hareketle ağır ahit ve kısıtlayıcı yüke geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice 'asar (אסר), Süryanice 'sar (ܐܣܪ), Akadca esēruBağlamak, hapsetmek, mükellef kılmak, zincire vurmak ve borç yüklemek anlamlarıyla ortak Sami hukuki ve fiziksel bağ kavramıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik genel bağ kökleriDoğu ve Kuzey Afrika dillerinde sabitleme, düğümleme ve kısıtlama bildiren ikili ses yapılarıyla muhtemel uzak paralelliklerMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أصرAnlamlıBağlamak, hapsetmek, yükümlü kılmakÇadır eteğini bağlamak, ağır ahit yüklemek, merhametle eğilmekHedef kök; Kur'an'da geçer
أرصAnlamlıToprağa yapışmak, yerleşmekBir yerde sabit kalmak, toprağın sertleşmesiKur'an'da geçmez; sabitleme yönüyle anlamca yakın
صأرAnlamlıBoynunu bükmek, eğmekKibir veya hastalık sebebiyle boynun bir tarafa eğrilmesiKur'an'da geçmez; bükme ('atf) yönüyle hedef kökle fiziksel temas taşır
صرأAnlamlıDurdurmak, alıkoymakSuyu tutmak, borcu geciktirmek veya birini engellemekKur'an'da geçmez; hapsetme ve alıkoyma paydasında ortak
رأصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde mühmel kabul edilmiştir
رصأAnlamlıSımsıkı kenetlemekOk temrenini yuvaya sağlamca yerleştirmek, boşluksuz birleştirmekKur'an'da geçmez; sımsıkı raptetme yönüyle ilişkilidir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أصرMerkezAhit ve bağlayıcı mükellefiyetHareketi kısıtlayan, boyunduruk gibi bağlayan ve taşınması zorunlu olan ağır taahhütÇadırı yere bağlayan ip gibi kaçışı engelleyen bağlayıcılık
عقدKomşuHukuki bağ ve sözleşmeİki irade veya ip ucunu birbirine düğümleyerek hukuki bağ kurmaأصر bağın ağırlığına ve kısıtlayıcılığına, عقد ise düğümün kendisine odaklanır
عهدKomşuGözetme ve sorumlulukVerilen sözü sürekli hatırlama, gözetme ve koruma taahhüdüعهد süreklilik ve muhafazaya, أصر taşınan külfet ve bağlayıcı yüke işaret eder
حملKomşuYüklenme ve taşımaBir nesneyi veya vazifeyi sırtına ya da üzerine almaحمل genel taşıma eylemidir; أصر taşınması kısıtlayıcı olan ağır ahit yüküdür
وثقKomşuSağlamlaştırmaBir akdi veya bağı çözülmeyecek şekilde pekiştirme, garantiye almaوثق güvenilirlik ve sarsılmazlığa, أصر kısıtlayıcı ağırlığa yoğunlaşır
ثقلKomşuAğırlıkMaddi veya manevi tartıda ağır gelme, insana zahmet vermeثقل salt ağırlık ölçüsüdür; أصر bir ahitten kaynaklanan kısıtlayıcı yüktür
حللZıtÇözme ve serbest bırakmaDüğümü çözme, bağı gevşetme, kısıtlamayı kaldırıp serbest kılmaأصر bağlayıp sabitleştirirken حلل bağı bütünüyle açar

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأصرAhdün sekîl, ribât, habsİnsanın serbestisini kısıtlayan bağ, ağır taahhüt ve mükellefiyet bağıKesin
Latincevinculum, obligatio, onusBağlayıcı bağ, hukuki yükümlülük, külfetVinculum boyunduruk ve bağı, obligatio hukuki bağlanmayı, onus ise taşınan yükü karşılarGüçlü
İngilizcebinding covenant, encumbrance, yokeBağlayıcı ahit, takyidat/külfet, boyundurukEncumbrance hukuki kısıtlamayı, yoke boyunduruk yükünü verir; ancak merhamet bağı (âsıra) yönünü dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaFessel, verbindliche Bürde, VerpflichtungKöstek/bağ, bağlayıcı yük, mükellefiyetBürde külfetli yükü, Fessel kısıtlayıcı bağı ifade ederGüçlü
Fransızcaengagement contraignant, carcan, fardeauBağlayıcı taahhüt, boyunduruk, ağır yükFardeau yük boyutunu, engagement contraignant ise kaçışı olmayan ahit yönünü karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
إِصْر (Tekil)Peygamberlerden alınan ağır misak ve bağlayıcı taahhütPeygamberlerin birbirini ve son peygamberi tasdik edip desteklemesine dair ilahi sözleşme bağlamı; Âl-i İmrân 3:81
إِصْر (Tekil)İnsanın takatini aşan, taşınması güç şer'i mükellefiyet ve kısıtlamaMüminlerin geçmiş kavimlerin cezalandırıcı ve kısıtlayıcı hükümlerinden korunma duası bağlamı; el-Bakara 2:286
إِصْر (Çoğul: آصَار)İnsanların kendi elleriyle veya tahrifle oluşturdukları zorlaştırıcı geleneksel ve hukuki prangalarHz. Peygamber'in tebliğ misyonunun insanları fıtri olmayan külfetlerden ve boyunduruklardan kurtarması bağlamı; el-A'râf 7:157

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTeklif-i mâ lâ yutâk (güç yetirilemeyen teklif) meselesiAllah'ın insana taşınamayacak ağırlıkta bir mükellefiyet yükleyip yüklemeyeceği tartışmasında el-Bakara 2:286 ayetindeki kök temel metin kabul edilmiştirTaşınması insan fıtratını ezen, takat sınırındaki ilahi veya cezai yükümlülük
FıkıhTeklifin hafifletilmesi (tahsîs ve ruhsat) teorisiŞeriatın meşakkatleri giderme ve kolaylaştırma ilkesinde geçmiş şeriatlardaki ağır hükümlerin kaldırılışı kök üzerinden temellendirilirİbadet ve muamelelerde hareketi daraltan ağır ve külfetli şer'i kayıtlar
TefsirAhit ve misakın mahiyetiÂl-i İmrân 3:81'deki ifadenin sıradan bir vaat mi yoksa bozulması helak getiren kesin bir bağ mı olduğu tahlil edilirKaçışı mümkün olmayan, ilahi kontrol altındaki sımsıkı ahit
HadisAkrabalık bağlarının gözetilmesi ve dinin kolaylığıSıla-i rahim için kullanılan âsıra (merhamet bağı) ve dinin aşırı zorlaştırılarak taşınmaz kılınmaması uyarılarında yer alırİnsanı fıtraten bağlayan şefkat bağı ve dinde aşırılıktan doğan yapay prangalar

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi teklif ve sorumluluk dengesiFıtri sorumluluk sınırıKulu azgınlıktan alıkoyarken helak etmeyecek adil bağDini yükümlülük kulu hevasından bağlar ancak fıtratını ezmeyen bir sınır çizerKesin
İlmiYöntem ve aksiyom kısıtlarıBağlayıcı öncül ve metodolojik çerçeveZihnin keyfi savrulmasını engelleyen temel ilkeBilimsel düşünceyi keyfilikten koruyan ve düşünceyi zemine tutturan metodolojik kısıtGüçlü
SiyasiHukuki ahit ve anayasal bağİktidarı sınırlayan bağlayıcı anayasa ve misakİktidarın keyfi hareketini engelleyip toplumu korumaÇadırın kazığa bağlanması gibi yönetimi meşruiyet zeminine sabitleyen bağlayıcı akitGüçlü
İktisadiMülkiyet üzerindeki yükümlülükler ve takyidatHaksız vergiler, tekeller ve piyasayı kilitleyen prangalarÜretim ve dolaşımı durduran haksız kısıtlamaların kaldırılmasıel-A'râf 7:157 uyarınca dolaşımı kilitleyen ve gemiyi durduran nehir bağı (me'sır) gibi iktisadi prangaların tasfiyesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKısıt fonksiyonu ve sınır şartları (Constraint / Boundary condition)Bir dinamik sistemin veya optimizasyon denkleminin hareket serbestisini daraltan, değişkenlerin uzaydaki sınırlarını belirleyen rijit kısıtlarGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki takyidat ve müeyyideli borç ilişkisi (Encumbrance / Binding obligation)Bireyin eylem alanını daraltan, mülkiyet veya irade üzerinde başkası lehine kurulan ve yerine getirilmesi zorunlu olan haciz, irtifak veya sözleşme bağıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca soyut bir vicdan azabı, manevi günah veya zihinsel ağırlık olarak algılanıp; somut hukuki kayıt, akit, fıtri olmayan geleneksel boyunduruk ve toplumsal pranga boyutunun terk edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da; peygamberlerin dahi bağlandığı kaçınılmaz ontolojik ahdi, geçmiş ümmetlerin cezalandırıcı şeriat yüklerini ve Resulullah'ın insanlığı kurtarmakla görevli olduğu tahrif edilmiş dini ve iktisadi boyundurukları kapsayan kurucu bir hürriyet ve mükellefiyet dengesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKökün salt bireysel günah yükü sanılması durumunda; el-A'râf 7:157'deki peygamberi devrimin toplumsal, hukuki ve iktisadi prangaları (ağır vergiler, ruhban sınıfı zincirleri, yapay haramlar) parçalama işlevi anlaşılamaz ve din salt bir vicdan yükü haline indirgenir

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın teklif, adalet, hürriyet ve şeriat felsefesinin kilit kavramıdır; insanın hangi bağlarla bağlanması gerektiğini (ilahi misak) ve hangi yapay bağlardan kurtarılması gerektiğini (uydurma yükler ve prangalar) açık bir sınırla gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerden alınan kesin sözleşmeyi bildiren ayetlerde (Âl-i İmrân 3:81), müminlerin nihai dua ufkunu çizen Bakara suresinin son ayetinde (2:286) ve risaletin evrensel özgürleştirici misyonunu tanımlayan A'râf suresinde (7:157) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin insana sürekli ezici ve tüketici yükler yükleyen bir nizam olduğu zannını yıkar; peygamberin geliş gayesinin bizzat bu tür yapay ve boğucu bağları (isr) kaldırmak olduğunu tescil ederek dini yükümlülüğü fıtrata uygun asgari ve adil sınıra çeker

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇadır eteğini yere çakılı kazığa sımsıkı tutturan kısa halat; nehirdeki teknelerin seyrüseferini kesen durdurucu zincir veya urgan.
  • Soyut anlamİnsanın serbest hareket alanını sınırlandıran, kaçışı imkânsız kılan kesin hukuki ahit, bağlayıcı taahhüt ve taşınması zorunlu mükellefiyet.
  • Sistematik karşılıkİradeyi fıtri zemine bağlayarak savrulmayı engelleyen meşru hukuki kısıt ile insanı ezen gayrimeşru prangaların tasfiyesi arasındaki kurumsal denge.
  • LaTeX modeliF(x)={x∈S∣C(x)≤B}  ⟹  ΔS=S∖F(x)
  • LaTeX açıklamasıModelde S insanın potansiyel eylem ve hareket serbestisi uzayını temsil eder. C(x) bireye yüklenen ahit, yükümlülük veya şer'i kısıt fonksiyonudur; B ise taşınabilir takat ve meşruiyet sınırıdır. F(x) bu kısıt altında izin verilen uygulanabilir eylem alanını gösterir. ΔS ise أصر kavramının etkisiyle eylem uzayından kısıtlanan, bağlanıp sınırlandırılan alanı ifade eder. Kısıt meşru sınırı (B) aştığında prangaya dönüşür ve peygamberi müdahale bu fazlalığı sıfırlamayı amaçlar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا