ثقل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ث-ق-ل18 sîga, 41 mücavir kök, 26 ayet, 19 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خففاثَّاقَلْتُمْحملمُثْقَلُونَحببثقلذررنفروزنثَقِيلًاسألأَثْقَلَتْأَثْقَالَهُمْعزبمِثْقَالَسحبأرض

KökSîga 18Ayet 26Sure 19Mücavir 41

▶ Ağı aç (3B)

ثقل

ث - ق - ل

KÖK
  • 28 geçiş
  • 26 ayet
  • 18 sîga
  • 12 sözlük

Terazinin karşı kefesine konan taş demektir. Bir şeyin üzerine bastırmak için konan ağırlık, yük demektir. Himl hayvan yükü, vizr insan yükü demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Terazinin karşı kefesine konan taş demektir. Bir şeyin üzerine bastırmak için konan ağırlık, yük demektir. Himl hayvan yükü, vizr insan yükü demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR964 harf
القاف والثاء واللام معهما ث ق ل، ل ث ق، ق ث ل مستعملات ثقل: ثَقُلَ ثِقَلاً فهو ثقيلٌ، والثِّقَلُ: رحجان الثَّقيلِ. والثَّقَلٌ: متاع المسافر وحشمه، وجمعه أثقالٌ. والأثقالُ: الآثام. وامرأة ثَقالٌ أي ذات مآكم وكفل. والمِثقال وزن معلوم قدره. ومِثقال الشيء: ميزانه من مثله. والثُقْلَةُ: نعسة غالبة. واثْقَلَتِ المرأة فهي مُثقِلٌ، قال الله عز وجل: "فلما أثقَلَتْ... ". والمُثْقَلُ: الذي حمل فوق طاقته،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR994 harf
الثِقْلُ: واحد الأَثْقالِ، مثل حِمْلٍ وأحمالٍ. ومنه قولهم: أعطه ثِقْلَهُ، أي وزنَه. وقوله تعالى: "وأخرجَتِ الأرضُ أَثْقالَها". قالوا: أجساد بني آدم. والثِقَلُ: ضدّ الخفّة. تقول منه: ثَقُلَ الشيءُ ثِقَلاً، فهو ثَقيلٌ. والثَقَلُ، بالتحريك متاعُ المسافر وحَشَمُهُ. والثَقَلانِ: الإنسُ والجنُّ. ويقال أيضاً: وجدت ثَقَلَةً في جسدي، أي ثِقْلاً وفُتوراً. وثَقِلَةُ القومِ، بكسر القاف: أَثْقَالُهُمْ. يقال:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.922 harf
ق ث ل قثل ، ثقل ، لثق ، لقث : ( مستعملة ) . ثقل : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنَّه قال في مرضه الذي مات فيه : ( إني تارِكٌ فيكم الثَّقَلَين : كتابَ الله وعِتْرتي ، ولن يفترقا حتى يرِدَا عليَّ الحوضَ ) ، فسَّر النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) الثَّقَلين فجعلهما كتاب الله جلّ وعزّ وعِترته عليه السلام ؛ وقد فسّرت العِتْرة فيما تقدّم وهم جماعةُ عشيرته الأدْنَوْن . وقال أبو العباس أحمد بن يحيى
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.790 harf
(باب الثاء والقاف وما يثلثهما) (ثقل) الثاء والقاف واللام أصلٌ واحدٌ يتفرَّع منه كلماتٌ متقاربة، وهو ضِدّ الخِفّة، ولذلك سُمِّيَ الجنُّ والإنس الثَّقَلَين، لكثرة العدد. وأثقال الأرض كنوزُها، في قوله تعالى: ﴿وَأَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقَالَهَا﴾ [الزلزلة 2]، ويقال هي أجسادُ بني آدمَ. قال الله تعالى: ﴿وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ﴾ [النحل 7]، أي أجسادَكم. وقالت الخنساء: أَبَعْدَ ابنِ عمرٍو مِنْ آلِ الشّريـ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.238 harf
- الثقل والخفة متقابلان، فكل ما يترجح على ما يوزن به أو يقدر به يقال: هو ثقيل، وأصله في الأجسام ثم يقال في المعاني، نحو: أثقله الغرم والوزر. قال الله تعالى: ﴿أم تسألهم أجرا فهم من مغرم مثقلون﴾ [الطور/40]، والثقيل في الإنسان يستعمل تارة في الذم، وهو أكثر في التعارف، وتارة في المدح نحو قول الشاعر: *تخف الأرض إذا ما زلت عنها**وتبقى ما بقيت بها ثقيلا* *حللت بمستقر العز منها**فتمنع جانبيها أن تميلا*
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.156 harf
ث ق ل ثقل الشيء ثقلاً وثقل الحمل على ظهره وأثقله الحمل ورجل مثقل‏:‏ حمل فوق طاقته‏.‏ وحملت الدابة ثقلها والدواب أثقالها اي أحمالها‏.‏ ولفلان ثقل كثيـر أي متـاع وحشـم‏.‏ وارتحلـوا بثقلهـم وأثقالهم وثقلتهـم بكسـر القـاف‏.‏ وكـان رسـول اللـه صلـى اللـه عليـه وسلـم مبعوثـاً إلـى الثقليـن‏.‏ وأثقلـت الحامل وامرأة مثقل‏.‏ وتثاقل عن الأمر‏.‏ وأثاقل إلى الدنيا‏:‏ أخلد إليها‏.‏ ووطئه وطأة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.495 harf
الثِّقَل: نقيض الخِفَّة. والثِّقَل: مصدر الثَّقِيل، تقول: ثَقُل الشيءُ ثِقَلاً وثَقَالة، فهو ثَقِيل، والجمع ثِقالٌ. والثِّقَل: رجحان الثَّقِيل. والثِّقْل: الحِمْل الثَّقِيل، والجمع أَثْقال مثل حِمْل وأَحمال. وقوله تعالى: وأَخرجت الأَرض أَثقالها؛ أَثْقَالُها: كنوزُها ومَوْتَاها؛ قال الفراء: لَفَظَتْ ما فيها من ذهب أَو فضة أَو ميت، وقيل: معناه أَخرجت موتاها، قالوا: أَثقالُها أَجسادُ بني آدم، وقيل:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR492 harf
* ث ق ل * * الثِقْلُ * واحد * الأَثْقالِ * كحمل وأحمال ومنه قولهم أعطاه ثقله أي وزنه وقوله تعالى ﴿وأخرجت الأرض أثقالها﴾ قالوا أجساد بني آدم و * الثِقّلَ * ضد الخفة وقد * ثَقُلَ * الشيء بالضم فهو * ثَقِيلٌ * و * الثَّقَلُ * بفتحتين متاع المسافر وحشمه و * الثَّقَلانِ * الإنس والجن و * التَّثْقيلُ * ضد التخفيف وقد * أثْقَلَهُ * الحمل وأثْقَلَتِ المرأة فهي * مُثْقِلٌ * أي ثقل حملها في بطنها كأثمر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.397 harf
الثقل، كعنب: ضد الخفة قال الراغب: وهما متقابلان، فكل ما يترجح على ما يوزن به أو يقدر به، يقال: هو ثقيل، وأصله في الأجسام، ثم يقال في المعاني، نحو: أثقله الغرم والوزر، قال الله تعالى: أم تسألهم أجرا فهم من مغرم مثقلون . ثقل الشيء ككرم ثقلا كصغر صغرا وثقالة ككرامة فهو ثقيل وثقال، كسحاب وغراب، ج: ثقال بالكسر وثقل بالضم. وشاهد الثقال قوله تعالى: أنفروا خفافا وثقالا . والثقل، محركة: متاع المسافر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.660 harf
ثَقُلَ 1 ثَقُلَ ثقل , aor. ثَقُلَ , inf. n. ثِقَلٌ (S, Msb, K, &c.) and ثِقْلٌ, a contraction of the former, (Msb,) and ثَقَالَةٌ, (K, TA, in the CK ثِقالَة, but) like كَرَامَةٌ, (TA,) It (a thing, S, Msb) was, or became, heavy, weighty, or ponderous. (S, K.) [See ثِقَلٌ, below.] ― -b2- See also 4. ― -b3- [(assumed tropical:) It was, or became, heavy, weighty, or preponderant, ideally.] فَأَمَّا
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR29.032 harf
ثقل ثَقُلَ - يَثْقُلُ - ثَقَل - ثَقَلان - ثَقيْل- ثِقال - ثِقَل - أَثْقَال - مِثْقَال - أَثْقَلَ - يُثْقِلُ - مُثْقَل - مُثْقَلون - تَثَاقَلَ - يَتَثَاقَلُ ثَقُلَ - يَثْقُلُ + الكائن أو الشيء أو الأمر: يكون له ثقل: يكون له أثر وقوة ووزن جلي وبَيِّن وكبير يمكن تمييزه به عن غيره أقل منه قوة وقدرة ووزناً وأثرا ثَقُلَ - يَثْقُلُ + الكائن أو
Tamamını oku

Sîgalar(18)

Mücavir kökler41 mücavir (151 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ذرر

    6 ortak ayet · Zerre toz demektir

  2. وزن

    4 ortak ayet · Terazi demektir

  3. خردل

    2 ortak ayet · Hardal bitkisi, hurda

  4. عزب

    2 ortak ayet · Meraya salınmış sahibinden uzak develer

  5. حمل

    4 ortak ayet · Haml: İple yüklenen yük demektir

  6. غرم

    2 ortak ayet · Ödenemeyecek borç

  7. سحب

    2 ortak ayet · Fışkıran sudur

  8. صغر

    2 ortak ayet · Küçük

  9. سأل

    4 ortak ayet · “Sehl” ova demektir

  10. نفر

    2 ortak ayet · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…

  11. خفف

    2 ortak ayet · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir

  12. أرض

    7 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

Geçtiği ayetler(26)

  1. إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا

    Ağırlık birimiAllah; şüphesiz zerre kadar haksızlık yapmaz. Ama zerre kadar iyilik yapılsa onu kat kat artırır. Ve kendi katından büyük bir mükafaat verir.

  2. وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَإِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا وَكَفَى بِنَا حَاسِبِينَ

    Ağırlık birimiBiz; kıyamet günü adalet terazilerini kurarız. Hiç kimse hiç bir şeyle haksızlığa uğratılmaz. Hardal tanesi kadar bile olsa yapılanı ortaya koyarız. Hesab görenler olarak da Biz, yeteriz.

  3. يَابُنَيَّ إِنَّهَا إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

    Ağırlık birimiOğulcuğum; işlediğin şey bir hardal tanesi kadar da olsa, bir kayanın içinde veya göklerde, yahut yerin derinliklerinde de bulunsa, Allah onu getirir. Muhakkak ki Allah; Latif’tir, Habir’dir.

  4. قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِي السَّمَوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَمَا لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ

    Ağırlık birimiDe ki: Allah’tan başka, taptıklarınızı çağıran. Onlar ne göklerde, ne de yerde zerre kadar bir şeye sahib değildirler. Ve onların bu ikisinde ortaklığı da yoktur. O’nun bunlardan hiçbir yardımcısı da yoktur.

  5. فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ

    Ağırlık birimiKim, zerre mikdarı hayır işlerse; onu görür.

  6. وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ

    Ağırlık birimiKim de zerre mikdarı şer işlerse; onu görür.

Sîga sayfası: أَثْقَالَكُمْ
Sîga sayfası: أَثْقَالَهَا
Sîga sayfası: أَثْقَالَهُمْ
Sîga sayfası: أَثْقَالِهِمْ
Sîga sayfası: اثَّاقَلْتُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökثقل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحمل, وزر, وقر
Zıt Kökخفف
Çekirdek Özet 1Bir cismin veya yükün zemine doğru baskı yapması, terazide ağır basarak diğer kefeyi yukarı kaldırması
Çekirdek Özet 2Varlıkların taşıdığı sorumluluk, günah, bilgi ve hakikatin ontolojik ve ahlaki tartıda meydana getirdiği kesin yer çekimi
Çekirdek Özet 3Adaletin ve ilahi düzenin ölçülebilir, tartılabilir ve inkâr edilemez bir denge yasası üzerine kurulu olması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel tartı veya soyut bir zorluk olarak anlaşılıp ahlaki ve ontolojik varoluş dengesinden koparılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثقBir nesnenin veya durumun yoğunlaşarak yüzeye, zemine veya hedefe odaklanmış bir tesir icra etmesiلTemas ve yerleşikliği ifade eden ل harfinin eklenmesiyle yoğunlaşan etkinin zemine yapışması, aşağı doğru çeken bir ağırlık ve tartı denkliği oluşturması sağlanmıştır; nitekim aynı çekirdekten gelen ثقب kökünde bu yoğunluk delip geçme, ثقف kökünde ise zihinsel olarak tam kavrama ve yakalama yönündedir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, bağlama veya sınır imgesinin yoğunlaşmış türeviNesnenin bulunduğu konumda tutunmasını ve yoğunlaşarak sabit bir iz bırakmasını temsil eder; erken alfabedeki işaret imgesinin peltek varyantıdır.
قUfuktaki güneş veya iğne deliği; toplanma, büzülme, sınır noktasıDağınık unsurların tek bir kütlede yoğunlaşmasını, merkezkaç değil merkeze doğru büzülerek toplanmasını simgeler.
لÇoban değneği; yöneltme, raptetme, bağlamaHareketi belirli bir hedefe veya zemine yönlendirip oraya bağlayan, kontrol altına alan etkiyi simgeler.
ثقلYoğunlaşmış kütlenin zemine yönelerek oturmasıParçaların bir merkezde toplanıp yoğunlaşarak (ق) zemine doğru yapışması ve orayı belirgin biçimde etkileyerek aşağı çekmesi (ل) hareketini topluca resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cisme veya hayvana taşıyabileceğinden fazla yük yüklenmesi, terazinin bir kefesinin ağır basması, devenin veya yolcunun yükünün ağırlığı sebebiyle hareket kabiliyetinin yavaşlaması.
Cahiliye şiiri kullanımıEl-Hansâ mersiyesinde ve Züheyr b. Ebî Sülmâ divanında geçer. Züheyr b. Ebî Sülmâ beytinde kökü yeryüzünün vakar ve ağırlığı bağlamında överek şöyle kullanmıştır: تَخِفُّ الأَرْضُ إِذَا مَا زِلْتَ عَنْهَا / وَتَبْقَى مَا بَقِيتَ بِهَا ثَقِيلَا
Erken Arapça kullanımYolculuk kafilesinin temel ev ve barınma eşyasına, yüklerine ve geride kalan aile efradına eş-şekal الثَّقَل denmiştir. Ayrıca bedendeki aşırı uyku veya uyuşukluk haline sükle ثُقْلَة denilerek hareketin yavaşlaması tasvir edilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwānu Zuhayr b. Abī Sulmā.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde ثقل kökü, düzenli ses denklikleriyle korunan en köklü tartı ve kıymet çekirdeklerinden biridir. Arapçadaki peltek ث sesi, Kuzeybatı Sami dillerinde düzenli olarak ש (şîn) sesine, Doğu Sami kolunda ise š sesine dönüşür. Kök, Akadcada tartmak, bedelini gümüşle tartarak ödemek anlamındaki šaqālu fiili ve ağırlık birimi olan šiqlu kelimesiyle doğrudan soydaştır. İbranicede šāqal שָׁקַל biçiminde bir nesneyi tartmak, bedelini tartarak ödemek fiili olarak korunmuş; buradan da meşhur ağırlık ve para birimi šeqel שֶׁקֶל türemiştir. Batı ve Doğu Süryanicede kök ses denkliklerine uygun olarak tqīl veya teqal ܬܩܠ biçiminde görünür ve terazide tartmak, ağır basmak anlamlarını korur (Aramice Daniel kitabındaki menê menê teqêl u-farsîn ibaresinde geçen teqêl tartıldın ve hafif bulundun manasındadır). Dolayısıyla kök, Sami dünyasında rastgele bir yükü değil; doğrudan doğruya terazinin kefesine konulan, değeri tartılarak belirlenen ve yer çekimi kanunuyla bağlanan ölçü ve ağırlık birimini ifade eder.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD), Payne Smith Compendious Syriac Dictionary.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönثَقُلَ — يَثْقُلُ — ثِقَلHafifliğin zıddı olarak bir nesnenin hacim, yoğunluk veya kütlece yer çekimine galebe çalması, dengede diğer kefeyi bastırması.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca šaqālu, İbranice šāqal, Süryanice teqalKökün Sami ortak mirasında doğrudan tartı, terazide tartma, ağırlık birimi ve bu ağırlığın sağladığı ekonomik değer ile ilişkili olması.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak tartı/yoğunluk kökleriDoğu Afrika ve Berberi dillerinde yük ve yoğunluk belirten bazı temel morfemlerle fonetik benzerlikler kaydedilmişse de düzenli kurallar sınırlıdır.Muhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, CAD.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثقلAnlamlıAğırlık, tartıTerazide ağır basma, yük ve kütle yoğunluğu.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ثلقAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez.
قثلAnlamlıToplayıp yığmakBir nesneyi bir araya getirip yığmak, bir şeyi kökünden kesip devirmek.Arapçada müsta‘meldir; Kur'an'da geçmez.
قلثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik lügatlerde kullanım dışı (mühmel) kabul edilir; Kur'an'da geçmez.
لثقAnlamlıÇamur ve ıslaklığın yapışmasıSuyun toprağa karışarak çamur haline gelmesi ve yere basanın ayağına yapışıp ağırlık yapması.Arapçada müsta‘meldir; hedef kökle zemin ve ağırlık bağı vardır; Kur'an'da geçmez.
لقثAnlamlıÇabucak almak, kapmakBir şeyi hızla toplayıp almak veya bir sözü hemen kapıp nakletmek.Arapçada müsta‘meldir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثقلMerkezKütle, tartı ve sorumluluk ağırlığıTerazinin kefesinde aşağı basan, değeri veya sorumluluğu tayin eden kütlesel ve ontolojik ağırlıktır.Kendi doğasında veya tartıda ağır olan, hafifin karşıtı.
حملKomşuTaşınan yükTaşınan nesnenin kendisini veya taşınma eylemini anlatır; mutlaka yerçekimsel tartı fazlalığı ifade etmez.Bedende, sırtta veya binek üzerinde taşınan her türlü yük.
وزرKomşuSorumluluk ve vebal yüküİnsanın sırtına binen, taşınması sığınak veya kurtuluş aratan ahlaki ve cezai günah yüküdür.Suç, günah ve kaçınılmaz hukuki sorumluluk yükü.
وقرKomşuKulakta sağırlık, vakar ve içsel ağırlıkİçsel bir doluluk, yerleşiklik ve dışarıdan gelen sesi engelleyen ağırlıktır.Duyusal veya ahlaki derinlik ve sarsılmaz ağırlık.
خففZıtHafiflikTerazide yukarı kalkan, yer çekimi veya değer baskısı oluşturmayan, kolay hareket eden durum.Ağırlığın, yoğunluğun ve baskının bulunmaması hali.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثقلAğırlık, tartıda basmaMaddi ve manevi olarak hafifliğin zıddı olan her türlü ağırlık, kıymet ve mesuliyet.Kesin
LatinceGravitas, pondusAğırlık, ciddiyet, tartıGravitas hem fiziksel ağırlığı hem de devlet adamına özgü vakar ve ciddiyeti karşılar; kökün semantik genişlemesiyle örtüşür.Güçlü
İngilizceWeight, heaviness, gravityAğırlık, yerçekimi, ciddiyetWeight tartısal yükü, gravity ise hem yerçekimini hem de durumun vahametini karşılar; nesnel ve ahlaki boyutu birlikte verir.Kesin
AlmancaGewicht, SchwereAğırlık, yer çekimi, zorlukGewicht terazideki tartıyı ve önemi; Schwere ise taşınması güç olan fiziksel ve zihinsel yükü tam olarak karşılar.Kesin
FransızcaPoids, gravité, pesanteurAğırlık, ciddiyet, yer çekimi baskısıPoids nesnel tartıyı, pesanteur ise zemine doğru çeken fiziksel baskıyı ve hantallığı başarıyla aktarır.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مِثْقَالَEn küçük ölçü ve tartı birimiAmellerin ve zerrelerin ilahi adalette hesaba katılması bağlamında (Nisâ 4:40, Enbiyâ 21:47, Zilzâl 99:7-8).
ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُTerazinin ağır gelmesi, salih amellerin üstünlüğüAhirette amel tartısının hakikate uygun olarak ağır basması ve kurtuluşa erme bağlamında (A'râf 7:8, Mü'minûn 23:102, Kâria 101:6).
أَثْقَالGünahlar, veballer veya yeryüzünün içindekilerİnsanların yüklendiği vebal ağırlıkları (Ankebût 29:13) veya kıyamette yerin kusacağı cesetler ve madenler bağlamında (Zilzâl 99:2).
قَوْلًا ثَقِيلًاVahyin taşıdığı azamet, sorumluluk ve bağlayıcılıkHz. Peygamber'e indirilen Kur'an vahyinin büyüklüğü ve manevi ağırlığı bağlamında (Müzzemmil 73:5).
الثَّقَلَانِSorumluluk taşıyan iki şuurlu varlık (İnsanlar ve Cinler)Mükellef olmaları ve yeryüzünde ağırlık teşkil etmeleri bağlamında (Rahmân 55:31).
اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِYere çakılıp kalmak, tembellik ve dünyaya meyilCihad veya sefere çağrıldığında bedenin ve nefsin hantallığına yenik düşme bağlamında (Tevbe 9:38).
سَحَابًا ثِقَالًاYağmur suyuyla dolup ağırlaşmış bulutlarRahmet yüklü bulutların su kütlesi taşıması ve yere hayat vermesi bağlamında (A'râf 7:57, Ra'd 13:12).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMizan, mükellefiyet ve teklif-i mâ lâ yutâkAhirette amellerin mahiyetinin tartılıp tartılamayacağı, arazların cisimleştirilerek miyara tabi tutulması ve insanın sorumlu (sekaleyn) oluşunun ilahi hikmeti.Hakikat ve değerin mutlak adalette kütlesel bir gerçekliğe dönüşmesi.
FıkıhZekât ölçüleri, diyet miktarları ve borç yükü (miskal)Şer'î miskalin dirhem ve dinar cinsinden net altın ağırlığı olarak tespiti; borcun veya nafakanın şahsı ezmesi (müskal).Ölçülebilir, standart altın ağırlık birimi ve kişiyi acze düşüren mali yük.
TefsirAhiret sahneleri, arzın ağırlıklarını atması ve ağır sözKıyamette yerin ağırlıklarını dışarı atmasının kabirdekiler mi yoksa yer altı hazineleri mi olduğu; vahyin ağır söz oluşunun getirdiği ahkâm.Ontolojik dengenin sarsılması ve ilahi hitabın varlık üzerindeki ezici ciddiyeti.
HadisTerazide ağır gelen zikirler ve sekarat-ı mevt ağırlığıDile hafif fakat mizanda ağır gelen kelimeler (kelimetâni hafîfetâni...) ve ölüm anındaki bedensel ağırlık tasvirleri.Biçimsel kolaylığa karşılık hakiki varoluşsal kıymetin azameti.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık mertebesi ve mükellefiyetMükellef varlık (es-Sekalân)Sorumluluğu yüklenme ve hesap vermeİnsan ve cin, varoluş alanında ahlaki bir kütleye sahip oldukları için ilahi emanetin ağırlığını taşırlar.Kesin
İlmiFiziksel ve ahlaki tartı yasasıMizan ve kıymet yoğunluğuNesneleri ve fiilleri hakiki değerine göre ayırmaDoğadaki yer çekimi ve kütle yoğunluğu gibi ahlakta da eylemlerin hakikate uygunluğu tartılır.Kesin
SiyasiDevlet yönetimi ve tebaa üzerindeki yükKamu mesuliyeti ve adil vergilendirmeYöneticinin keyfi vergi ve angaryalarla halkı ezmesini önlemeİktidarın halka taşıyamayacağı ağır mükellefiyetler (muğremun muskalûn) yüklememesi esastır.Güçlü
İktisadiMübadele aracı ve değer ölçüsüMiskal (standart kütle birimi)Enflasyondan arındırılmış reel değer standardı oluşturmaİktisadi mübadelede altının veya madenin zerre miktarı da olsa tartılarak hak kaybının engellenmesi.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKütle çekimi (gravitasyon) ve eylemsizlik kütlesi (m)Bir cismin kütlesi arttıkça uzay-zaman dokusunu daha fazla bükmesi ve hareket durumunu değiştirmeye karşı daha büyük direnç göstermesi, kökün yere doğru ağır basması ve gevşekliğe direnmesiyle tam bir izomorfizm gösterir.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal ve ahlaki sorumluluk (meşruiyet ağırlığı)Sosyolojide ve hukukta bir kararın veya kuralın toplum vicdanında bağlayıcı olması, onun ardındaki hakikat ve adalet kütlesinin ağırlığıyla orantılıdır; hafif ve temelsiz iddialar toplumsal yapıda tutunamaz.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece zahiri bir tartı aletindeki gramaja veya taşınması zahmetli bir fiziksel yüke indirgenmesi; soyut ve ontolojik ağırlığın göz ardı edilmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; hakikatin, ilahi vahyin, ahlaki eylemin, bulutlardaki rahmet suyunun ve insanın kozmik sorumluluğunun varlık tabakasında meydana getirdiği gerçek ve silinmez yoğunluktur.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMizanın sadece metaforik veya keyfi bir yargılama sanılması; amellerin varoluşsal bir gerçekliğe, tartılabilir bir kıymete sahip olduğunun unutularak dinin amelsiz bir temenniye dönüştürülmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık ve ahlak anlayışının temeli adalettir ve adalet mizan (ölçü/denge) ile tecelli eder. ثقل kökü, bu terazinin hakiki dayanağı olan değer ve kütle kavramını inşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret hesaplaşmasını anlatan mizan ayetlerinde (A'râf 7:8-9, Kâria 101:6-9), vahyin azametini bildiren hitaplarda (Müzzemmil 73:5) ve zerre miktarı amelin zayi olmayacağını bildiren adalet ayetlerinde (Enbiyâ 21:47, Zilzâl 99:7-8).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Amellerin ve niyetlerin havada kaybolup gideceği zannını düzeltir; her eylemin ontolojik bir ağırlığı (miskal) olduğunu ve ilahi sistemin hiçbir kütleyi göz ardı etmediğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismin kütlesel yoğunluğu sebebiyle terazinin kefesini aşağı bastırması, binek veya zemin üzerinde çökertici bir baskı oluşturması.
  • Soyut anlamBir bilginin, emrin veya ahlaki eylemin varoluş düzeninde taşıdığı hakikat payı, bağlayıcılık gücü ve ontolojik kıymet.
  • Sistematik karşılıkAdalet sisteminde hiçbir şeyin rastgele silinmediği, her bir zerrenin hakiki ağırlığıyla hesap cetveline girdiği mizan nizamı.
  • LaTeX modeliΔW=∑i=1n(mi⋅vi)−θ
  • LaTeX açıklamasıFormülde mi her bir amelin ve eylemin hakikat kütlesini (miskal), vi bu amelin niyet ve ihlas katsayısını temsil eder. Çarpımların toplamı olan kefedeki ağırlık, ilahi adaletin kurtuluş ve hakkaniyet eşiği olan θ değerini aştığında (ΔW>0), terazide ağır basma durumu gerçekleşir ve ebedi kurtuluş (felâh) tecelli eder. Tersine değer sıfırın altında kaldığında hafiflik ve hüsran ortaya çıkar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ث