بأر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-أ-ر1 sîga, 9 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ظلمعرشقريبأرشيدوَبِئْرٍعطلأييقصرهلك

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 9

▶ Ağı aç (3B)

بأر

ب - أ - ر

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Biir kuyu demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: بءر · بئر

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Biir kuyu demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.853 harf
باب الراء والباء و ا ي ء معهما ر ب و، ر و ب، ب ر و، و ر ب، ب و ر، و ب ر، ب ر ي، ر ي ب، ر أ ب، ر ب أ، ب ر أ، أ ر ب، ب أ ر، أ ب ر مستعملات ربو: ربا الجُرْحُ والأرضُ والمالُ وكلُّ شيء يَرْبو ربواً، إذا زاد. وربا فلانٌ، أي: أصابه نَفَسٌ في جوفه. ودابّةٌ بها رَبْو. والرّابِيةُ: ما ارتفع من الأرض. والرَّبْوة: لغات: أرضٌ مُرْتفعةٌ، والجميعُ: الرُّبَى. ويُقال إنْ الرَّبوة في قوله تعالى: "إلى رَبوةٍ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR325 harf
البِئْرُ جمعُها في القِلّة أَبْؤُرٌ وأَبْآرٌ بهمزة بعد الباء، ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول آبارٌ. فإذا كثُرتْ فهي البِئارُ. وقد بَأَرْتُ بِئْراً. والبُؤْرَةُ: الحفرةُ. أبو زيد: بَأَرْتُ أَبْأَرُ بَأْراً: حفرْت بُؤْرَةً يُطبَخ فيها؛ وهي الإِرَةُ. والبَئِيرَةُ: الذخيرةُ. وقد بَأَرْتُ الشيءَ وابْتَأَرْتُهُ، إذا ادَّخَرْتُهُ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok31.693 harf
ر ب ( وايء ) راب ، ربا ، ربأ ، ورب ، وبر ، برأ ، بأر ، بار ، أرب ، أبر ، بري . روب رأب : قال اللَّيث : الرَّوْبُ : اللّبنُ الرّائب . والفِعْل : راب يَروب رَوْباً ، وذلك إذا كَثُفت دُوايَتُه وتَكبَّد لَبَنُه وأَنَى مَخْضُه . والمِرْوَبُ : إناءٌ يُروَّب فيه اللَّبنُ . والرَّوْبَةُ : بَقِيَّةٌ من اللبن تُترك في المِرْوَب كي إذا صُبّ عليه الحَلِيبُ كانَ أَسْرع لِرَوْبه . أبو عُبيد ، عن الفراء : إذا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR245 harf
Madde başı: بئر- قال عز وجل: ﴿وبئر معطلة وقصر مشيد﴾ [الحج/54]، وأصله الهمز، يقال: بأرت بئرا وبأرت بؤرة، أي: حفيرة. ومنه اشتق المئبر، وهو في الأصل حفيرة يستر رأسها ليقع فيها من مر عليها، ويقال لها: المغواة، وعبر بها عن النميمة الموقعة في البلية، والجمع: المآبر.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR197 harf
ب أ ر الفاسق من ابتأر والفويسق من ابتهر‏.‏ يقال‏:‏ ابتأرت الجارية إذا قال فعلت بها وهـو صـادق وابتهرتها إذا قال ذلك وهو كاذب‏.‏ وأنشد الكميت‏:‏ قبيح بمثلي نعت الفتا - ة إما ابتهاراً وإما ابتئارا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.610 harf
البِئْرُ: القَلِيبُ، أُنثى، والجمع أَبْآرٌ، بهمزة بعد الباء، مقلوب عن يعقوب، ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول: آبارٌ، فإِذا كُثِّرَتْ، فهي البِئارُ، وهي في القلة أَبْؤُرٌ. وفي حديث عائشة: اغْتَسِلي من ثلاث أَبْؤُرٍ يَمُدُّ بعضُها بعضاً؛ أَبْؤُرٌ: جمعُ قلة للبئر. ومدّ بعضها بعضاً: هو أَن مياهها تجتمع في واحدة كمياه القناة، وهي البِئْرَةُ، وحافرُها: الأَبَّارُ، مقلوب ولم يُسمع على وَجْهِهِ؛ وفي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR207 harf
* ب أ ر * * البِئْرُ * جمعها في القلة * أبْوُرٌ * كأفلس و * آبَآرٌ * كأحجار ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول * آبار * كآثار كاذا كثرت فهي * البِئَارُ * كالديار و * بَأَر * بئرا بهمزة بعد الباء حفرها وبابه مقطع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.600 harf
البئر، بالكسر: القليب، م معروف، أنثى، ج آبآر، بهمز بعد الباء، مقلوب، عن يعقوب، أي فوزنه أعفال. ومن العرب من يقلب الهمزة فيقول: آبار، على أصله. وهي في القلة أبؤر وآبر، مثال آمل، مقلوب، وزنه أعفل، عن الفراء. وفي الكثرة بئار، بالكسر، وفي حديث عائشة: اغتسلي من ثلاثة أبؤر يمد بعضها بعضا ، والمراد به أن مياهها تجتمع في واحدة كمياه القناة. والبآر ككتان: حافرها، كذا في التهذيب، والمشهور به أبو نصر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.153 harf
بَأَرَ 1 بَأَرَ ذ , (S, M, K,) aor. بَاََ , (M, K,) He sunk, or dug, (S, M, K,) a well; (S, M;) as also ↓ ابتأر. (M, K.) ― -b2- Also, aor. as above, inf. n. بَأْرٌ, He dug a [hollow such as is termed] بُؤْرَة, (AZ, S, M,) in which to cook. (AZ, S.) ― -b3- Also, (T, S, M, K,) aor. as above, (M, K,) and so the inf. n.; (M;) and ↓ ابتأر; (T, S, M, K;) He hid, or concealed, a thing: (T, M, K:) and he
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR558 harf
Madde başı: بءربَأَرَ بَأَرَ A ( n. ac. بَأْر 1 ), a. Dug a well. b. Hid, concealed; did in secret. بِئْر بِئْر ( pl. آبَار ) a. Well. بَارَة بَارَة P. , ( pl. بَارَات ), a. Paras ( coin ). بَارُوْد بَارُوْد a. Gunpowder. بَارُوْد أبْيَض بَارُوْد أبْيَض a. Nitre. بَارُوْدَة بَارُوْدَة ( pl. بَوَاْئِيْرُ 66 ), a. Gun; rifle; musket; fowling-piece. بَأَز بَأَز ( pl. بُؤُوْز , بِئْزَان ) P. , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR6.122 harf
Madde başı: بءربءر بَأَرَ - يَبْأَرُ - بِئْر بَأَرَ - يَبْأَرُ + كائن + شيئاً: يحفر حفرة ويسترها ليدخر ويخبئ فيه شيئاً بِئْر: على وزن " فـِعـْل": اسم فعل بمعنى مفعول من" بَأَرَ - يَبْأَرُ ": اسم مكان أو آلة منه: الحفرة المحفورة والمستورة لخبء وادخار شيء فيها: وهي اصطلاحاً حفرة جمع المياه وادخارها بُؤْرَة: على وزن "فـُعـْلة": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler9 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شيد

    1 ortak ayet · Badanalanmış

  2. عطل

    1 ortak ayet · Başı boş bırakılmış, çöle bırakılmış devedir

  3. خوي

    1 ortak ayet · Haviy (hı) : Dere demektir

  4. قصر

    1 ortak ayet · Kusare, anız demektir

  5. عرش

    1 ortak ayet · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir

  6. قري

    1 ortak ayet · Kasaba

  7. هلك

    1 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

  8. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  9. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَشِيدٍ

    Ve kuyuNice kasabaları zulüm ederken helak ettik. Şimdi onların altları üstlerine gelmiş ıpıssız durmaktadır, kuyuları körelmiş, sarayları yıkılmıştır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبأر
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli (orta harfi hemze olan mehmuzü'l-ayn)
Bağlamsal Yakın Köklerحفر, جبب, طوى
Zıt Kökنبع
Çekirdek Özet 1Yerin derinliğine doğru çukur açmak, gizlemek ve su veya ateş için hazne oluşturmak
Çekirdek Özet 2Yeraltı kaynağına ulaşarak hayatı sürdüren ancak terk edildiğinde atıl kalan derin su kaynağı (kuyu)
Çekirdek Özet 3Emek ve derinleşmeyle elde edilen gizli potansiyelin korunması, işletilmesi veya atıl bırakılması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir su çukuru sanıp, arkasındaki emek, derinlik, gizleme ve medeniyet kurucu işlevselliği gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بأBir zemine veya iç mekâna yönelme, girme veya yerleşme hareketidir. Benzer ses yapısındaki بأس kökünde şiddet ve içe işleyen zorluk, بوء kökünde ise bir yere inip konaklama ve yerleşme anlamı görülür.رÇekirdeğin bildirdiği içe yönelme ve yerleşme hareketine baş, zirve ve süreklilik yönü katarak, yerin dibine doğru derinleşen, su veya ateş saklanan dikey bir kuyu ve hazne biçimine dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırİç mekân, sığınak, muhafaza ve bir sınırın içi olma durumunu imler.
أÖküz başıBaşlangıç, itici güç, kökene yöneliş ve ilk hamleyi temsil eder.
رİnsan başıBaş, üst, yön ve odak noktasını, bilinçli bir yönelişi ifade eder.
بأرEv, öküz başı ve insan başı imgelerinin birleşimiYerin içinde korunaklı bir hazne (ev/kap) açmak üzere güç ve iradeyle derinliğe inme, yer altındaki kaynağı bilinçli bir yönelişle ortaya çıkarma hareketini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl zeminini derinlemesine kazarak su çıkarmak, ateş yakmak için küçük çukur açmak (buhre/ire) veya bir şeyi toprağa gömüp gizlemek (ibtixar).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden Kümeyt bin Zeyd el-Esedî bir beytinde bu kökten türeyen kelimeyi bir şeyi saklamadan açıkça ortaya koyma veya gerçeği örtme bağlamında şöyle zikreder: قبيح بمثلي نعت الفتاة إما ابتهاراً وإما ابتئارا / Çirkin kaçar benim gibisine bir genç kızı ya iftirayla ya da gerçek bir ilişkiyi açığa vurarak anmak.
Erken Arapça kullanımKlasik hadis rivayetinde amelsizliği veya hayır biriktirmemeyi anlatmak üzere kök şu şekilde yer alır: إن عبداً لقي الله ولم يبتئر خيراً / Şüphesiz bir kul Allah'ın huzuruna hiçbir hayır biriktirip saklamamış olarak çıktı. Ayrıca hukuki bir ilke olarak sahipsiz eski kuyular için البئر جبار ifadesi kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça بأر kökü, Proto-Sami dilinde "kuyu kazmak, çukur açmak, su kaynağına inmek" anlamındaki *bʾr kökünden miras kalmıştır. İbranicede בְּאֵר (be'er) kelimesi doğrudan "kuyu, su kaynağı, yer altı su haznesi" anlamına gelir ve Tevrat metinlerinde yerleşim yerlerinin (örneğin Beerşeba) kurucu unsuru olarak sıklıkla geçer. Süryanicede ܒܹܐܪܵܐ (bēʾrā) aynı şekilde kuyu, çukur ve su sarnıcı anlamını muhafaza eder. Akadcada būru(m) veya būrtu(m) biçiminde "kuyu, su havuzu, derin sarnıç" anlamıyla tabletlerde belgelenmiştir. Fonetik açıdan kök harfleri Sami dilleri arasında düzenli bir denklik gösterir (Arapça b-ʾ-r = İbranice b-ʾ-r = Süryanice b-ʾ-r = Akadca b-w/ʾ-r). Semantik matriste ortak olan unsur, suyun yüzeyde hazır bulunmayıp yerin derinliklerine kazı yapılarak, emekle ve dikey bir hatla elde edilmesidir. Arapçada bu kök aynı zamanda bir şeyi biriktirip gizlemek (ibtixar) ve yer altı tandırı/ocağı kazmak (bu're) gibi türevlerle dikey derinlikte koruma anlamını genişletmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبأر kökünden türeyen بئر (bi'r), بؤرة (bu're), ابتئار (ibti'âr)Kuyu kazmak, yer altı ocağı açmak ve bir şeyi gizleyip saklamak veya hayır biriktirmek anlamlarını içerir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice בְּאֵר (be'er), Süryanice ܒܹܐܪܵܐ (bēʾrā), Akadca būru / būrtuTüm merkezi Sami dillerinde "kuyu, kazılmış yer altı su çukuru" ortak kökünü kesintisiz devam ettirir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiBazı Afro-Asyatik (Kuşitik/Berberi) dillerinde su çukuru ve oyuk ifade eden benzer biçimlerKökün Afro-Asyatik katmandaki izleri daha çok su ve oyuk açma biçimleriyle sınırlıdır, doğrudan ve kesin ortaklık Sami dalında yoğunlaşır.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بأرAnlamlıKuyu kazmak, gizlemekYerin dibine doğru inip su veya ateş haznesi oluşturmak, hayır biriktirmek.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
برأAnlamlıYaratmak, arınmak, uzaklaşmakBir şeyi kusurdan veya yokluktan çıkarıp müstakil varlık kılmak, borç ve suçtan beri olmak.Kur'an'da geçer; varlığı açığa çıkarma yönüyle zımni ilişki taşır.
أبرAnlamlıİğnelemek, aşılamak, ıslah etmekHurma ağacını döllemek, akrebin sokması, dikeni batırmak, bitkiyi bakımla düzeltmek.Kur'an'da geçmez; sivri aletle derine işleme bağı bulunur.
أربAnlamlıİhtiyaç, akıl, beceri, organŞiddetli ihtiyaç hissetmek, maharetli ve akıllıca davranmak, uzuv.Kur'an'da geçer; derin ihtiyaç ve ustalık ilgisi taşır.
ربأAnlamlıGözetlemek, yüksek yere çıkmakDüşmanı veya yolu görmek için yüksek tepeye çıkıp beklemek, öncülük etmek.Kur'an'da geçmez; kuyunun derinliğine karşılık yüksekliğe çıkma zıtlığı vardır.
رأبAnlamlıOnarmak, kırığı birleştirmekKırılan kabı veya yarılan bir nesneyi parçalarını birbirine bitiştirerek tamir etmek.Kur'an'da geçmez; ayrılanı kapatma, bütünleştirme hareketidir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بأرMerkezYeraltı su haznesi, kuyuDoğal olarak değil, kazılarak ve derinleşilerek ulaşılan korunaklı su kaynağıdır.Emekle açılan, suyu derinde toplayan ve terk edilirse atıl kalan yapıdır.
حفرKomşuKazmak, çukur açmakKazma eyleminin kendisine ve genel olarak zemin oymaya odaklanır; mutlaka su veya kuyu amacı taşımaz.Fiziksel kazı fiilini vurgular, nihai su kaynağı kimliğini şart koşmaz.
جببKomşuKuru veya derin kuyuİçinde su bulunmayan, dibi karanlık veya suyu çekilmiş derin çukurdur (cubb).Hz. Yusuf'un atıldığı çukur gibi, su kaynağından ziyade hapsedici derinliği öne çıkar.
طوىKomşuKuyuyu taşla örmekKuyunun göçmesini engellemek için iç çeperini taşlarla örme ve pekiştirme ameliyesidir.Kuyunun inşai sağlamlığını ve kalıcılığını ifade eden tamamlayıcı unsurdur.
نبعZıtKendiliğinden kaynamakSuyun insan emeği ve kazma olmadan topraktan fışkırıp akmasıdır.Emekle derine inmeyi değil, yerin suyu kendiliğinden yüzeye vermesini bildirir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبأرKuyu kazmak, kuyuYerin dibine inerek su kaynağına ulaşmak, suyu korumak ve biriktirmek.Kesin
LatinceputeusKuyu, derin çukur, sarnıçKazılarak açılan su kuyusunu tam olarak karşılar; yer altı haznesi fikrini verir.Güçlü
İngilizcewell, cisternKuyu, su kaynağı, sarnıçİnsan eliyle derinleştirilip ulaşılan su kuyusunu karşılar; ancak "well" kökündeki fışkırma nüansı kazma vurgusunu biraz geri plana iter.Güçlü
AlmancaBrunnen, ZiehbrunnenKuyu, çeşme, su kaynağıKazılmış ve kova çekilen kuyuyu belirtir; bazen şehir çeşmelerini de içine alacak kadar geniştir.Güçlü
FransızcapuitsKuyu, derin oyukDoğrudan Latince "puteus"tan gelir ve kazılmış dikey su haznesini eksiksiz yansıtır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ (bi'rin mu'attaleh)Terk edilmiş, işletilmeyen, atıl kalmış su kaynağı ve medeniyet çöküşüHelak edilen toplumların geride bıraktığı boş kalmış saraylar ve işlevini yitirmiş kuyular bağlamında geçer; medeniyetin canlı damarının kesilmesini anlatır (Hac 22:45).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ceza ve medeniyetlerin helakiMâmur şehirlerin isyan sebebiyle bayındırlıktan harabeye dönüşmesi, nimetin geri alınması ve ibret sahnesi.Hayat kaynağı olan suyun var olmasına rağmen ondan istifade edecek toplumun yok olmasıyla ortaya çıkan ontolojik atıllık.
FıkıhSuların temizliği, kuyu mülkiyeti ve harimiKuyuya pislik düşmesi durumunda suyun nasıl temizleneceği, kuyunun çekilme miktarı ve kamuya açık kuyuların hukuki statüsü.Kuyunun etrafındaki mülkiyet ve koruma alanı (harim) ile kullanım hakkının belirlenmesi.
Tefsirİbret ve temsil sahneleriHac 22:45 ayetinde geçen "atıl kuyu" (bi'rin mu'attaleh) tamlamasının lafzi ve mecazi manası; kovanın ve ipin boşa çıktığı durumlar.Suyun bolluğuna rağmen susuzluktan helak olma veya kullanıcıları yok olduğu için kurumaya terk edilme tablosu.
HadisSosyal vakıf ve kamu yararıMedine'de Rûme Kuyusu'nun (Bi'ru Rûme) satın alınıp vakfedilmesi ve sahipsiz kuyulara düşenler için tazminat gerekmediği kuralı (البئر جبار).Toplumsal su ihtiyacını karşılayan hayır kurumu veya tehlike arz eden derinlik.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve nimetHayat bahşeden gizli ilahi lütufDerinlerden hayat çıkarma ve onu korumaAllah'ın yerin altında depoladığı ve insanın emeğiyle buluşturduğu hayat damarıdır; nankörlük edilirse atıl kalır.Güçlü
İlmiYöntem ve metodolojiDerinlikli araştırma ve kaynakYüzeyde kalmayıp hakikatin derinine inmeBilginin yüzeydeki zahiriyle yetinmeyip çaba göstererek asıl pınara ve esasa ulaşma ameliyesidir.Muhtemel
SiyasiKamu düzeni ve medeniyetStratejik altyapı ve kamu yatırımıToplumu bir arada tutan ortak kaynakKuyu, çöl ve bozkır toplumlarında otoritenin, yerleşimin ve devletin çekirdeğini oluşturan stratejik merkezdir.Güçlü
İktisadiÜretim ve sermayeSabit sermaye ve altyapı tesisiÜretimin sürekliliğini sağlamaAçılması büyük maliyet ve emek isteyen, fakat faaliyete geçtiğinde geniş bir tarım ve ticaret havzasını besleyen temel yatırımdır.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel kuyu / enerji çukuru (potential well)Fizikte bir parçacığın hapsolduğu ve dışarı çıkması için belirli bir enerji eşiğini aşması gereken yerel minimum enerji bölgesidir; derinlik ve korunum geometrisi kökün kazılmış çukur yapısıyla birebir örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerAtıl kapasite (idle capacity) ve sermaye çürümesiİktisat ve sosyolojide büyük yatırımlarla kurulmuş altyapıların (örneğin fabrikalar, barajlar) nüfus göçü veya siyasi çöküşle işlememesi durumudur; Kur'an'daki "muattal kuyu" bu sosyo-ekonomik olguyu tasvir eder.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKuyuyu (bi'r) sadece ilkel bir su çıkarma deliği olarak görmek; arkasındaki mühendislik, kolektif emek ve medeniyet kurucu vasfı ıskalamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kuyu, yüce köşklerle (kasrun meşîd) birlikte anılarak medeniyetin iki kutbunu temsil eder: Üretimin ve hayatın kaynağı olan taban (kuyu) ile siyasi gücün zirvesi olan tavan (köşk). Bu iki kutbun atıl kalması medeniyetin bütüncül iflasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki "muattal kuyu"yu münferit bir çöl kuyusu sanarak, ayetin toplumsal, ekonomik ve medeniyet boyutundaki sistemik uyarısını bireysel bir bedevi kıssasına indirgemek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yalnızca bir kez geçmesine rağmen, insan emeğiyle yer altındaki ilahi lütfun buluştuğu en hayati noktayı temsil eder; nimetin kıymeti bilinmediğinde hayat kaynağının nasıl atıl kaldığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin helakini, bayındır şehirlerin harabeye dönüşünü ve medeniyetlerin çöküş dinamiklerini anlatan ayet grubunda (özellikle Hac 22:45) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Su ve zenginlik kaynaklarının kendiliğinden tükenmez olduğu yanılgısını düzeltir; insan unsuru, adalet ve nizam çöktüğünde en zengin kaynakların bile işlevsiz kalacağını hatırlatır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYeri kazarak derindeki suya veya ateşe ulaşmak, dikey bir hazne açıp onu korunaklı kılmak ve içine bir şey gizlemek.
  • Soyut anlamEmek ve derinleşme sonucu elde edilen hayati bir potansiyelin muhafazası, işletilmesi veya insan iradesinin çekilmesiyle işlevsiz (muattal) hale gelmesi.
  • Sistematik karşılıkMedeniyetin altyapısını oluşturan, yüzeyde görünmeyen ancak derin bir emekle çıkarılan ve sürekli bakım/işletim gerektiren hayati kaynak sistemi.
  • LaTeX modeliV(d)=−k⋅d  ⟹  Φ(t)=S⋅θ(u(t))
  • LaTeX açıklamasıModelde V(d) derinliğe (d) bağlı olarak yer altı kaynağına doğru inen potansiyel derinliği, k harcanan kazı emeği katsayısını gösterir; negatif işaret derinleşmeyi ve kuyu geometrisini simgeler. Φ(t) ise sistemin zamana bağlı işlevsel çıktısını (su akışını) temsil eder; bu çıktı mevcut su potansiyeli (S) ile kullanıcı iradesinin/insan emeğinin sürekliliğini gösteren adım fonksiyonunun (θ(u(t))) çarpımıdır. Şayet insan unsuru veya işletme iradesi sıfıra inerse (u(t)≤0), fonksiyon sıfır değerini alır ve kuyu var olduğu halde akış durur; yani "muattal kuyu" durumu matematiksel olarak gerçekleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب