برأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ر-أ19 sîga, 53 mücavir kök, 28 ayet, 20 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خيرقولالْبَرِيَّةِبرأبَارِئِكُمْبرصالْبَارِئُكمهطيربَرِيئًاهيأبُرَآءُنفخأبو

KökSîga 19Ayet 28Sure 20Mücavir 53

▶ Ağı aç (3B)

برأ

ب - ر - أ

KÖK
  • 31 geçiş
  • 28 ayet
  • 19 sîga
  • 13 sözlük

Berr kara parçası demektir. Sonraları beree fiil olarak sudan karaya çıkma, hastalıktan kurtulma, borçtan veya suçtan kurtulma anlamlarında kullanılmaya başlanmıştır. Beraet.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: برء

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Berr kara parçası demektir. Sonraları beree fiil olarak sudan karaya çıkma, hastalıktan kurtulma, borçtan veya suçtan kurtulma anlamlarında kullanılmaya başlanmıştır. Beraet.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.853 harf
باب الراء والباء و ا ي ء معهما ر ب و، ر و ب، ب ر و، و ر ب، ب و ر، و ب ر، ب ر ي، ر ي ب، ر أ ب، ر ب أ، ب ر أ، أ ر ب، ب أ ر، أ ب ر مستعملات ربو: ربا الجُرْحُ والأرضُ والمالُ وكلُّ شيء يَرْبو ربواً، إذا زاد. وربا فلانٌ، أي: أصابه نَفَسٌ في جوفه. ودابّةٌ بها رَبْو. والرّابِيةُ: ما ارتفع من الأرض. والرَّبْوة: لغات: أرضٌ مُرْتفعةٌ، والجميعُ: الرُّبَى. ويُقال إنْ الرَّبوة في قوله تعالى: "إلى رَبوةٍ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.021 harf
تقول برِئْتُ منك، ومن الديون والعيوب براءة. وبرئت من المرض بُرءًا، بالضم. وأهل الحجاز يقولون: بَرَأْتَ من المرض بَرءًا بالفتح. وأصبح فلان بارئاً من مرضه، وأبرأه الله من المرض. وَبَرَأَ الله الخلق بَرْءًا، وأيضاً هو البارئ. والبريَّة: الخلق، وقد تركَتِ العربُ همزَهُ. قال الفرّاء: وإن أُخِذَت البريَّة من البَرَى وهو التراب فأصلها غير الهمز. وأبرأته مما لي عليه، وبرَّأته تبرئة. والبُرْأَةُ بالضم:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok31.693 harf
ر ب ( وايء ) راب ، ربا ، ربأ ، ورب ، وبر ، برأ ، بأر ، بار ، أرب ، أبر ، بري . روب رأب : قال اللَّيث : الرَّوْبُ : اللّبنُ الرّائب . والفِعْل : راب يَروب رَوْباً ، وذلك إذا كَثُفت دُوايَتُه وتَكبَّد لَبَنُه وأَنَى مَخْضُه . والمِرْوَبُ : إناءٌ يُروَّب فيه اللَّبنُ . والرَّوْبَةُ : بَقِيَّةٌ من اللبن تُترك في المِرْوَب كي إذا صُبّ عليه الحَلِيبُ كانَ أَسْرع لِرَوْبه . أبو عُبيد ، عن الفراء : إذا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR yok32.381 harf
(باب الباء والراء وما معهما في الثلاثي) (برز) الباء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو ظهور الشيء وبُدُوُّه، قياسٌ لا يُخْلِفُ. يقال بَرَزَ الشيءُ فهو بارزٌ. وكذلك انفرادُ الشيءِ من أمثاله، نحو: تبارُزِ الفارِسَيْن، وذلك أنَّ كلَّ واحدٍ منهما ينفرد عن جماعته إلى صاحبه. والبَرَاز المتَّسع من الأرض؛ لأنه بادٍ ليس بغائِطٍ ولا دَحْلٍ ولا هُوَّة. ويقال امرأةٌ بَرْزَةٌ أي جليلةٌ تبرُزُ وتجلِسُ بفِنَاء بيتها.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.085 harf
- أصل البرء والبراء والتبري: التقصي مما يكره مجاورته، ولذلك قيل: برأت (قال الصاغاني: وبرئت من المرض برءا، وأهل الحجاز يقولون: برأت من المرض برءا، وكلهم يقولون في المستقبل يبرأ انظر: العباب (برا) ) من المرض وبرئت من فلان وتبرأت وأبرأته من كذا، وبرأته، ورجل بريء، وقوم برآء وبريئون. قال عز وجل: ﴿براءة من الله ورسوله﴾ [التوبة/1]، ﴿أن الله بريء من المشركين ورسوله﴾ [التوبة/3]، وقال:: {أنتم بريئون مما
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR606 harf
ب ر أ اللهم أبرأ إليك من الحول والقوة‏.‏ وهو بريء الساحة مما قذف به وأنا الخلاء البراء منه‏.‏ وقد بـارأت شريكـي‏:‏ فاصلته وتبارأنا‏.‏ وتقول‏:‏ أسعد الناس البراء كما أن أسعد الليالي البراء وهي آخر ليلة من الشهر‏.‏ قال‏:‏ إن سعيـداً لا يكـون غسّاً كما البراء لا يكون نحسـاً وأبـرأت الرجـل‏:‏ علته بريئاً من حلق لي عليه‏.‏ وبرأته‏:‏ صححت براءته ‏"‏ فبرأه الله مما قالوا ‏"‏‏.‏ واستبـرأت
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.989 harf
البارئُ: مِن أَسماءِ اللّه عزَّ وجلَّ، واللّه البارئُ الذَّارِئُ. وفي التنزيلِ العزِيزِ: البارِئُ المُصَوِّر. وقالَ تعَالى: فتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ. قال: البارئُ: هو الذي خَلَقَ الخَلْقَ لا عن مِثالٍ. قالَ ولهذِهِ اللفْظَةِ مِن الاخْتِصاصِ بخِلْقِ الحيَوانِ ما ليس لها بغَيرهِ مِن المخْلوقات، وقَلَّما تُسْتَعْمَلُ في غيرِ الحيوانِ، فيُقال: برَأَ اللّهُ النَّسَمَة وخَلَقَ السَّموات والأَرضَ. قال
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR651 harf
* ب ر أ * * بَرِئَ * منه ومن الدين والعيب سلم وبرئ من المرض بالكسر * بُرْءاً * بالضم وعند أهل الحجاز * بَرَأَ * من المرض من باب قطع وبرأ الله الخلق من باب قطع فهو * البَارئُ * و * البَرِيَّةُ * الخلق تركوا همزها إن لم تكن من البري و * أبرأَهُ * من الدين و * برّأَهُ تبرئَةً * و * تَبَرَّأَ * من كذا فهو * بَرَاءٌ * منه بالفتح والمد لا يثنى ولا يجمع لأنه مصدر كالسماع و * بَريءٌ * يثنى ويجمع على وزان
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.673 harf
برأ الله الخلق، كجعل يبرأ بالفتح فيهما، لمكان حرف الحلق في اللام، على القياس، ولهذا لو قال كمنع بدل جعل كان أولى برءا كمنع، حكاه ابن الأنباري في الزاهر وبروءا كقعود، حكاه اللحياني في نوادره وأبو زيد في كتاب الهمز: خلقهم على غير مثال، ومنه البارئ في أسمائه تعالى، قال في النهاية: هو الذي خلق الخلق لا عن مثال. وقال البيضاوي: أصل تركيب البرء لخلوص الشيء من غيره، إما على سبيل التقصي، كبرأ المريض من
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.521 harf
بَرِئَ 1 بَرِئَ ذ , [aor. بَرَاَ , inf. n. generally بُرْءٌ or بَرَآءَةٌ,] He was, or became, clear, or free, of, or from, a thing; in the manners which will be explained below: (Bd ii. 51:) he was, or became, in a state of freedom or immunity, secure, or safe. (T.) [Hence,] بَرِئَ مِنَ المَرَضِ, and بَرَأَ, (T, Msb,) aor. بَرَاَ ; and بَرُؤَ, aor. بَرُاَ ; (Msb;) inf. n. بُرْءٌ: (T, Msb:) or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR60 harf
Madde başı: برءبَرَأَ بَرَأَ A ( n. ac. بَرْء 1 , بُِرُوْء ), a. Created.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR116.044 harf
Madde başı: برءبرء 3.bab بَرَأَ - يَبْرَأُ - بَارِئ - بَرِيّ - بَرِيَّة - أَبْرَأَ - يُبْرِئُ - بَرَّأَ - يُبَرِّئُ بَرَأَ - يَبْرَأُ + كائن + شيئاً أو أمراً: نقاه وخلصه من الشوائب والعيوب والنقص والأمراض فصار معافى سليماً بَرَأَ - يَبْرَأُ + كائن + كائناً: شفاه وعافاه: نقاه وخلصه من الشوائب والعيوب والنقص والأمراض فصار معافى سليماً بَرَأَ - يَبْرَأُ +
Tamamını oku

Sîgalar(19)

Mücavir kökler53 mücavir (184 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. برص

    2 ortak ayet · Ebres alacadır, cüzzam hastalığı demektir

  2. كمه

    2 ortak ayet · Kataraktlı

  3. شرك

    6 ortak ayet · Tasma kayış demektir

  4. هيأ

    2 ortak ayet · Biçim gibi

  5. قول

    16 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  6. طين

    2 ortak ayet · Döllenmiş yumurta

  7. نفخ

    2 ortak ayet · Körük demektir

  8. إبراهيم

    3 ortak ayet · İbrahim

  9. طير

    2 ortak ayet · “Tayr” kuş demektir

  10. أذن

    3 ortak ayet · Kulak demektir

  11. خير

    4 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir

  12. أبو

    3 ortak ayet · Bab kapı demektir

Geçtiği ayetler(28)

  1. … لَا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

    Uzak olanDe ki: Şahid olarak hangi şey daha büyüktür? De ki: Benimle sizin aranızda Allah şahiddir. Bu Kur’an; bana sizi de, ulaştığı kimseleri de, uyarmam için vahyolundu. Allah ile beraber başka tanrılar olduğuna siz mi şahidlik ediyorsunuz? De ki: Ben şehadet etmem. De ki: O, ancak bir tanrıdır. Ve ben, gerçekten sizin şirk koştuklarınızdan uzağım.

  2. فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَذَا رَبِّي هَذَا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَاقَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

    Uzak olanSonra güneşi doğarken görünce: Bu mu benim Rabbım? Bu daha büyük demiş. Ama batınca: Ey kavmim, ben sizin şirk koştuğunuz şeylerden uzağım, demişti.

  3. … فَلَمَّا تَرَاءَتِ الْفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَى عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرَى مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّي أَخَافُ …

    Uzak olanHani şeytan onlara yaptıklarını süslemiş ve demişti ki: Bugün insanlardan sizi yenecek yoktur. Ben de size muhakkak yardımcıyım. İki ordu karşılaşınca da, iki topuğu üstüne kaçarak: Benim sizinle alakam yok, doğrusu sizin görmediklerinizi görüyorum, ben Allah’tan korkuyorum. Çünkü Allah azabı şiddetli olandır, demişti.

  4. … وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ …

    Uzak olanBüyük hacc günü, insanlara Allah ve Rasulünden bir ilandır. Muhakkak ki Allah ve Rasulü, artık müşriklerden uzaktır. Eğer tevbe ederseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok eğer yüz çevirirseniz; bilin ki; siz, Allah’ı aciz bırakacak değilsiniz. Küfredenlere elem verici bir azabı müjdele.

  5. وَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ

    Uzak olanŞayet seni yalanlarlarsa; benim yaptığım bana, sizin yaptığınız sizedir. Siz benim yaptığımdan uzaksınız, ben de sizin yaptığınızdan uzağım, de.

  6. أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَعَلَيَّ إِجْرَامِي وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تُجْرِمُونَ

    Uzak olanYoksa: «onu kendiliğinden uydurdu» mu derler? De ki: Ben bunu uydurduysam vebali banadır. Oysa ben, sizin işlediğiniz günahlardan tamamen uzağım.

  7. إِنْ نَقُولُ إِلَّا اعْتَرَاكَ بَعْضُ آلِهَتِنَا بِسُوءٍ قَالَ إِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ وَاشْهَدُوا أَنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

    Uzak olanİlahlarımızdan biri seni fena çarpmış, demekten başka bir şey de söylemeyiz. Dedi ki: Doğrusu ben, Allah’ı şahid tutuyorum. Siz de şahid olun ki; sizin Allah’tan başka şirk koştuğunuz şeylerden, ben uzağım.

  8. فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ

    Uzak olanŞayet sana isyan ederlerse, de ki: Ben sizin yaptıklarınızdan uzağım.

  9. كَمَثَلِ الشَّيْطَانِ إِذْ قَالَ لِلْإِنْسَانِ اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ

    Uzak olanŞeytanın durumu gibi; hani o, insana; küfret, deyip de küfredince; doğrusu ben senden uzağım, çünkü ben; alemlerin Rabbı Allah’tan korkarım, demişti.

Sîga sayfası: الْبَرِيَّةِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبرأ
YapıÜçlü kök
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerخلق, خلص, طهر
Zıt Kökعلق
Çekirdek Özet 1İstenmeyen, uyumsuz veya arızî bir bağdan bütünüyle kopup ayrılmak; kusur, hastalık ve töhmetten arınarak asıl sağlığına kavuşmak
Çekirdek Özet 2Varlığı her türlü noksanlık ve karmaşadan arındırıp varlık sahnesine kusursuzca çıkarmak; bâtıldan, şirkten ve sahte aidiyetlerden kesin kopuş
Çekirdek Özet 3Hukuki ve ahlaki sorumlulukta suçsuzluk karinesi; akidevî düzlemde şirk odaklarıyla tüm ontolojik ve siyasi bağların tasfiye edilmesi
Kritik Hata RiskiKökün salt soyut bir inkâr veya sıradan bir yaratma fiili sanılarak; bağları fiilen koparma, arınma ve arızalardan bağımsız kılma dinamizminin gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
برDışa çıkmak, kapalı veya kısıtlı alandan ayrılmak, engelleri aşıp açıklığa ve arılığa ulaşmak; برز (ortaya çıkmak), برح (ayrılıp gitmek), برر (bağımsız ve katıksız iyilik), بري (yontup fazlalıkları atarak arıtmak) köklerinde olduğu gibi kapalılığın yarılması ve fazlalıkların atılmasıأÇekirdeğin dışa çıkma ve arınma eylemini, nesnenin veya öznenin üzerindeki arızî, sakil ve kusurlu bağı birdenbire, kesin bir kopuşla ve ontolojik düzeyde bütünüyle kesip atması yönünde özelleştirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır, iç mekânKorunaklı, kapalı veya sınırları belirli bir iç alanı, bir bünyeyi veya mevcut yapıyı temsil eder
رİnsan başı, öncelik, hareket yönüİç alandan dışarıya doğru yönelen bilinci, başlangıcı ve iradeli yönelişi gösterir
أÖküz başı; güç, hamle, kesinlikHarekete nihai kudreti, ani ve keskin bir ayrışma gücünü kazandırır
برأSınırları belirli bir bünyeden iradeli ve güçlü bir hamleyle ayrılarak tüm dışsal bağlardan ve arızalardan kesin biçimde sıyrılma eylemidirKapalı alanda oluşan kusur veya töhmet bağının güçlü bir hamleyle koparılıp bünyenin ilk safiyetine ulaştırılmasını ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir canlının bedenindeki hastalıktan, cerahatten veya sakatlıktan tamamen kurtulup dokusunun ilk sağlıklı haline dönmesi; borç, taahhüt veya ayıptan ilişiğin tamamen kesilmesi
Cahiliye şiiri kullanımıÜmeyye b. Ebî Salt'a nispet edilen beyitte yaratıcı güç nitelemeleri arasında yer alır: الخالق البارئ المصَوِّرُ / Bu kullanımda varlığı her türlü bozukluk ve noksanlıktan arındırarak var eden anlamı öne çıkar
Erken Arapça kullanımÇöl ve kabile hukukunda kişinin bir suçtan, töhmetten veya kabilenin ortak mali sorumluluğundan ilişiğini kestiğini topluluk önünde ilan etmesi durumunda beraet ilan ettim anlamına gelen بَرِئْتُ إِلَيْكَ ifadesiyle kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde برأ kökü, hem fiziksel arınma ve kesip ayırma hem de yoktan veya pürüzsüz biçimde şekillendirip var etme ekseninde geniş bir ortak mirasa dayanır. İbranicede בָּרָא (bara) fiili, Yaratılış metninin ilk cümlesinde geçtiği üzere yalnızca Tanrı'ya özgü, emsalsiz ve kusursuz var etme eylemini ifade ederken; Süryanicede ܒܪܐ (b-r-') kökü yine yaratmak, şekil vermek ve dışarı çıkarmak anlamlarını muhafaza eder. Akadca köklerde görülen barû fiilinde beliren inceleme, seçip ayırma ve teftiş etme boyutu da kökün pürüzlerden arındırma yönüyle örtüşür. Batı Sami sahasında kök, bir yandan biçimlendirme ve yapma anlamına gelirken, diğer yandan Arapçada en yetkin ifadesini bulan üzerindeki leke, hastalık, borç veya töhmet gibi yabancı unsurlardan tamamen ayrışıp temiz kalma semantiğine kavuşmuştur. Bu durum, Sami dillerinde var etme fiilinin özünde biçim verme, yontma ve kusurlu olandan ayrıştırarak belirgin kılma ameliyesinin bulunduğunu doğrular.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen semitik kök çalışmaları.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAyrışma ve noksanlıktan arınmaİki ana aksa dayanır: Hastalık, borç ve ayıptan uzaklaşmak ile varlığı pürüzsüzce var edip yaratmakKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice bara, Süryanice b-r-'İlahi yaratma, yoktan var etme ve pürüzsüz form kazandırma anlamlarında tam fonetik ve semantik denklikKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında Afro-Asyatik diğer kollarda güvenilir doğrudan ses denkliği belgelenmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
برأAnlamlıArınmak, ayrılmak, kusursuz yaratmakHastalıktan, borçtan, suçtan berî olmak; varlığı noksansız var etmekHedef köktür; Kur'an'da geçer
بأرAnlamlıÇukur veya kuyu kazmak, saklamakSu çıkarmak için yeri kazıp kuyu açmak, hayrı veya azığı depolamakKur'an'da geçer; derinlikten çıkarma ilişkisi
ربأAnlamlıYüksek bir yere çıkıp gözetlemekTopluluğu tehlikelerden korumak için tepede gözcülük yapmakKur'an'da geçmez; yüksekte ayrışma boyutu
رأبAnlamlıKırığı onarmak, gedikleri kapatmakİki parçayı birleştirmek, çatlağı ıslah etmek, arayı düzeltmekKur'an'da geçmez; hedef kökün ayrışma anlamına zıt birleşim
أبرAnlamlıİğnelemek, aşılamak, ıslah etmekHurma ağacını döllemek, akrebin sokması, sivri aletle düzeltmekKur'an'da geçmez; müdahale ile yapı değiştirme
أربAnlamlıİhtiyaç duymak, mahir olmak, organGiderilmesi gereken hacet, keskin akıl ve bedenin sağlam uzvuKur'an'da geçer; sağlam doku ve gaye ilişkisi

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
برأMerkezArınma, ayrışma, kusursuz var oluşBir bağdan, ayıptan veya hastalıktan bütünüyle kopup asıl sağlığa ve safiyete kavuşmakİçkin veya sonradan yapışan tüm noksanlıkları bünyeden tasfiye etmeyi bildirir
خلقKomşuYaratma, takdir etmeBir örneğe, ölçüye ve takdire göre şekillendirip meydana getirmekبرأ kökünde yaratılanın arızalardan arılığı ve özgünlüğü esasken, خلق kökünde ölçme ve biçimlendirme esastır
خلصKomşuKatışıksızlıktan kurtulmaKarışık bir bütünün içinden süzülüp ayrışarak yalın hale gelmekخلص karışımı ayıklamayı, برأ ise üzerindeki olumsuz bağı ve kusuru doğrudan kesip atmayı hedefler
طهرKomşuTemizlenme, kirden arınmaMaddi veya hükmî pislikten arınarak nezafet kazanmakطهر kirlenme sonrasındaki arılığı, برأ ise hukuki, ahlaki ve ontolojik ilişiğin tamamen kesilmesini içerir
علقZıtYapışma, bağlanma, ilişiği kesilememeBir şeye takılıp kalmak, borç, suç veya illetin yakayı bırakmamasıBeraetin zıddı olarak sorumluluğun, kusurun veya lekenin varlığa yapışıp kalması halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبرأKusurdan arınmak, ilişiği kesmek, yaratmakBünyeye yapışan arızalardan sıyrılarak esenliğe ve ilk yaratılış yetkinliğine ulaşmakKesin
Latinceabsolvere, liberareBeraat ettirmek, serbest bırakmak, çözmekHukuki ve ahlaki bağların çözülmesini karşılar; ancak ilahi düzeydeki kusursuz yaratma anlamını kapsamazGüçlü
İngilizceto acquit, to clear, to create flawlesslyAklamak, arındırmak, kusursuz yaratmakHukuki aklanmayı ve hastalıktan kurtulmayı karşılar; ontolojik boyutu için ayrı kavramlara ihtiyaç duyarGüçlü
Almancafreisprechen, genesen, erschaffenBeraat etmek, iyileşmek, yaratmakHukuki beraati ve sıhhati verir; kökün tek hamlede hem kopuşu hem yaratılışı kuşatan zeminini parçalı aktarırGüçlü
Fransızcaacquitter, innocenter, guérirAklamak, masum kılmak, iyileştirmekHukuki masumiyeti ve bedensel şifayı ifade eder; varlık verme boyutunu dışarıda bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بَرَاءَةٌ / بَرِيءٌHukuki ve akidevî ilişiği kesmeMüşriklerle yapılan antlaşmaların geçersizliği ve şirkten tam kopuş; Tevbe 9:1, Tevbe 9:3, Mumtehine 60:4
تَبَرَّأَSahte bağlılıkların kıyamette dağılmasıLiderlerin ve takipçilerin ahirette birbirinden kaçıp sorumluluktan sıyrılma çabası; Bakara 2:166, Kasas 28:63
بَرَّأَTöhmetten ve iftiradan aklamaMasum bir kulun üzerindeki asılsız ithamların ilahi müdahaleyle temizlenmesi; Ahzâb 33:69, Nûr 24:26
أُبْرِئُHastalıktan ve illetten şifaya kavuşturmaİsa peygamberin mucizesi olarak anadan doğma körü ve alacalıyı iyileştirmesi; Âl-i İmrân 3:49, Mâide 5:110
البَارِئُKusursuz var edici ilahi isimVarlıkları hiçbir noksanlık ve uyumsuzluk olmaksızın yaratan yaratıcı; Haşr 59:24, Bakara 2:54
نَبْرَأَهَاYeryüzünü ve nefisleri yaratıp ortaya çıkarmaMusibetlerin veya varlıkların takdir edilmiş plandan somut evrene çıkarılması; Hadîd 57:22

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi isimler ve sıfatlarEl-Bâri isminin el-Hâlık ve el-Musavvir isimlerinden farkı; yoktan ve emsalsiz, tenzih üzere yaratmaYaratılışın noksanlıktan arılığı ve aşkın yaratma kudreti
FıkıhCeza hukuku ve borçlarBeraet-i zimmet asıldır kuralı, borçtan ibra ve istibrâ uygulamalarıAslî masumiyet karinesi ve taahhütlerden bütünüyle arınma
TefsirVelâ ve berâ akidesiMüminlerin müşriklerden, tağuttan ve şirk nizamından kesin bir teberrî ile ayrışmasıZihinsel, ameli ve siyasi saflarda kesin kopuş ve netleşme
HadisAhlak ve arınmaKulun kibirden, riyadan ve nifaktan berî olması ve borç ilişkilerinde ibraKalbî ve amelî arızalardan tam sıhhat bulma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhit ve şirk ayrımıTeberrîSahte ilahlarla tüm ontolojik bağı koparmaŞirk unsurlarından mutlak arınma gerçekleşmeden saf tevhit kurulamazKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTenzih ve ayıklamaÖn kabulleri ve yanılgıları bilgiden ayırmaBilimsel doğrunun safiyete ermesi için bâtıl ve çürük verilerden arındırılmasıGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve ittifaklarBeraet karinesi ve ittifak feshiMasumiyetin korunması ve zalimlerle bağın reddiSuç sabit oluncaya kadar kişinin dokunulmazlığı ve gayrimeşru yapılardan ayrışmaKesin
İktisadiMali taahhütler ve borçİbrâMali yükümlülüklerin ve risklerin düşürülmesiBorcun tasfiyesiyle piyasanın ve aktörlerin yeniden sıfır noktasına dönüp ferahlamasıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGürültüden arındırma ve simetri kırılmasıSinyal işlemede veriyi bozan parazitlerin bütünüyle filtrelenmesi ve termodinamikte saf kristal fazın oluşmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSuçsuzluk karinesiHukuk felsefesinde bireyin doğuştan hiçbir borç ve suç yükü taşımadığı evrensel sıfır noktası ilkesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca mahkeme salonundaki teknik beraat kararına veya soyut bir küskünlük ve ilgisizliğe indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKök; yaratılışın ilk andaki safiyetinden, hastalıktan şifa bulmaya, iftiraların temizlenmesinden, akidevî ve siyasi safların şirkten fiilen ayrışmasına kadar uzanan ontolojik bir arınma sürecidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTeberrî eyleminin kalbî bir buğz sanılarak toplumsal ve pratik düzlemde bâtıl sistemlerden ayrışma zorunluluğunun terk edilmesi; masumiyetin dinamik bir kazanım olduğunun unutulması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tevhit tasavvurunda arınma olmadan inşa olamayacağını gösterir; Allah'ın yaratmadaki kusursuzluğunu ve müminin şirk unsurlarından fiilî kopuşunu açıklar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbrahim peygamberin tebliğ metodunu anlatan ayetlerde, antlaşmaların feshini bildiren Berâe suresinde, peygamberlere atılan iftiraların temizlendiği ve şifa mucizelerinin zikredildiği bağlamlarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışın rastlantısal ve pürüzlü olduğunu iddia eden yaklaşımları el-Bâri ismiyle tashih eder; imanın sadece tasdikten ibaret olmayıp sahte bağları kesip atmayı gerektirdiğini kanıtlar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir canlının dokusundaki cerahati, bedendeki illeti veya üzerindeki lekeyi bütünüyle atarak ilk kusursuz ve sağlıklı haline dönmesi.
  • Soyut anlamVarlığın, ahlakın veya hukuki durumun; arızî, sonradan bulaşmış, yabancı ve sakil tüm bağlardan kesin bir iradeyle koparılıp saf fıtratına kavuşturulması.
  • Sistematik karşılıkHukukta suçsuzluk karinesi, akidede sahte otoritelerden tam bağımsızlaşma, varlıkta ise noksanlıktan tenzih edilmiş ilk yaratılış hali.
  • LaTeX modeliB(x)=x0  ⟺  x∖A=x0veyalim⁡A→∅(x∪A)=x0
  • LaTeX açıklamasıFormülde x, mevcut durumdaki bir varlığı veya hukuki özneyi; A, ona sonradan eklemlenmiş olan hastalık, suç, töhmet veya şirk gibi arızî unsurları; x0 ise varlığın ilk pürüzsüz yaratılış veya fıtrî masumiyet durumunu temsil eder. x∖A küme farkı işlemiyle arızî bağların tümüyle atılması neticesinde sistemin x0 değerine, yani tam beraet ve esenlik haline ulaştığı sembolize edilmiştir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب