برم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ر-م2 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.برمأمرأَبْرَمُوا

KökSîga 2Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

برم

ب - ر - م

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Dengi bağlayan ip.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Dengi bağlayan ip.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR660 harf
باب الراء والباء والميم معهما ب ر م مستعمل فقط برم: البَرَمُ: الذّي لا يُياسِرُ القومَ، ولا يدخل معهم في المَيْسِر، وجمعه: أَبْرام، قال: إذا عُقَبُ القُدُور عُدِدْنَ مالا تَحُثّ حلائل الأبرام عِرسي والبُرَمُ: ثمر الأراك وشبهه من الأشجار. وبَرِمتُ بكذا، أي: ضَجِرْتُ منه بَرَماً، ومنه: التَّبَرُّم، وأبرمني فلانٌ إبراما أي: أَضْجَرني. والإبرام: إحكام الشّيء، وأَبرَمْتُ الأَمْرَ: أَحْكَمته.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR926 harf
البَرَمُ بالتحريك: مصدر قولك بَرِمَ به بالكسر، إذا سئمه. وتَبَرّمَ به مثله. وأَبْرَمَهُ، أي أمّله وأضجره. والبَرَمُ أيضاً: الذي لا يدخُل مع القوم في الميسر؛ والجمع أَبْرامٌ. وقال: ولا بَرَماً تُهْدي النساُ لِعِرْسِهِ. والبَرَمُ أيضاً: ثمر العِضاه، الواحدة بَرَمَةٌ. وبرَمَةُ كلِّ العِضاهِ صفراء إلاّ العُرفُطُ فإنَّ بَرَمَتَهُ بيضاء. وبَرَمَةُ السَلَمِ أطيبُ البَرَمِ ريحاً. وأَبْرَمْتُ الشيء، أي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.130 harf
باب الراء والباء مع الميم برم ، ربم . برم : البُرَمُ : قُدُورٌ من حِجارة . الواحدة : بُرْمَة . ورُبما جُمِعت : بِرَاماً ، وبُرماً . اللّيث : البَرَمُ : الذي لا يَدْخل مع القَوْم في المَيْسِر ؛ وجَمْعُه : أَبْرام ؛ وأَنْشَد : إذا عُقَبُ الْقُدُور عُدِدْنَ مالاً تَحُثُّ حَلاَئِلَ الأبْرامِ عِرْسِي ويقال : بَرِمْت بكذا وكذا ، أي ضَجِرْت . وأَبْرَمني فلانٌ إبْرَاماً . وقد تَبَرَّمت به تَبَرُّماً .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR yok32.381 harf
(باب الباء والراء وما معهما في الثلاثي) (برز) الباء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو ظهور الشيء وبُدُوُّه، قياسٌ لا يُخْلِفُ. يقال بَرَزَ الشيءُ فهو بارزٌ. وكذلك انفرادُ الشيءِ من أمثاله، نحو: تبارُزِ الفارِسَيْن، وذلك أنَّ كلَّ واحدٍ منهما ينفرد عن جماعته إلى صاحبه. والبَرَاز المتَّسع من الأرض؛ لأنه بادٍ ليس بغائِطٍ ولا دَحْلٍ ولا هُوَّة. ويقال امرأةٌ بَرْزَةٌ أي جليلةٌ تبرُزُ وتجلِسُ بفِنَاء بيتها.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR992 harf
- الإبرام: إحكام الأمر، قال تعالى: ﴿أم أبرموا أمرا فإنا مبرمون﴾ [الزخرف/79]، وأصله من إبرام الحبل، وهو ترديد فتله، قال الشاعر: *على كل حال من سحيل ومبرم * (هذا عجز بيت لزهير، وصدره: *يمينا لنعم السيدان وجدتما* وهو من معلقته الميمية، انظره: في ديوانه ص 79؛ وشرح المعلقات 1/108؛ وأساس البلاغة ص 21) والبريم: المبرم، أي: المفتول فتلا محكما، يقال: أبرمته فبرم، ولهذا قيل للبخيل الذي لا يدخل في الميسر:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR547 harf
ب ر م أنـا بـرم بهـذا الأمـر وقـد برمـت به‏.‏ وخيط مبرم‏.‏ وفلان برم ما فيه كرم‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ أأبرام بنو المغيرة ‏"‏‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أبرم الأمر وأمر مبرم وبرم فلان بحجته إذا لم تحضره‏.‏ قال‏:‏ يخبر طرفانا بما في قلوبنا إذا برمت بالمنطق الشفتان كأنما مل الحجة أو المنطق فتركه‏.‏ وهو برم اللسان‏:‏ للعي‏.‏ وأمر سحيل ومبرم‏.‏ قال زهير‏:‏ يميناً لنعم السيدان وجدتما على كل حال من سحيل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.242 harf
البَرَمُ: الذي لا يَدْخُل مع القوم في المَيْسِر، والجمع أَبْرامٌ؛ وأَنشد الليث: إذا عُقَبُ القُدُور عُدِدْنَ مالاً، تَحُثُّ حَلائلَ الأَبْرامِ عِرْسِي وأَنشد الجوهري: ولا بَرَماً تُهْدى النساءُ لعِرْسِهِ، إذا القَشْعُ من بَرْدِ الشتاءِ تَقَعْقَعا وفي المثل: أَبَرَماً قَرُوناً أي هو بَرَمٌ ويأْكل مع ذلك تَمرَتَيْن تَمرتَيْن، وفي حديث وفْدِ مَذحجِ: كِرامٌ غير أَبْرامٍ ؛ الأَبْرامُ: اللِّئامُ،
Maddenin bağlantısı

البَرَمُ: الذي لا يَدْخُل مع القوم في المَيْسِر، والجمع أَبْرامٌ؛ وأَنشد الليث: إذا عُقَبُ القُدُور عُدِدْنَ مالاً، تَحُثُّ حَلائلَ الأَبْرامِ عِرْسِي وأَنشد الجوهري: ولا بَرَماً تُهْدى النساءُ لعِرْسِهِ، إذا القَشْعُ من بَرْدِ الشتاءِ تَقَعْقَعا وفي المثل: أَبَرَماً قَرُوناً أي هو بَرَمٌ ويأْكل مع ذلك تَمرَتَيْن تَمرتَيْن، وفي حديث وفْدِ مَذحجِ: كِرامٌ غير أَبْرامٍ ؛ الأَبْرامُ: اللِّئامُ، واحِدُهم بَرَمٌ، بفتح الراء، وهو في الأَصل الذي لا يَدْخُل مع القومِ في المَيْسِر ولا يُخْرِج معهم فيه شيئاً؛ ومنه حديث عمرو بن معديكرب: قال لعُمر أَأَبْرامٌ بَنو المُغِيرة؟ قال: ولَِمَ؟ قال نزلتُ فيهم فما قَرَوْني غير قَوْس وثَوْرٍ وكَعْب، فقال عمر: إنَّ في ذلك لَشِبَعاً؛ القَوْسُ: ما يَبْقى في الجُلَّة من التَّمْر، والثَّوْرُ: قطعة عظيمة من الأَقِط، والكَعْبُ: قِطْعة من السَّمْن؛ وأما ما أَنشده ابن الأعرابي من قول أُحَيْحة: إنْ تُرِدْ حَرْبي، تُلاقِ فَتىً غيرَ مَمْلوكٍ ولا بَرَمَهْ قال ابن سيده: فإنه عَنى بالبَرَمَة البَرَمَ، والهاء مبالغة، وقد يجوز أن يؤنث على معنى العَيْنِ والنَّفْس، قال: والتفسير لنا نحن إذ لا يَتَّجِه فيه غير ذلك. والبَرَمةُ: ثَمَرةُ العِضاهِ، وهي أَوَّل وَهْلة فَتْلةٌ ثم بَلَّةٌ ثم بَرَمةٌ، والجمع البَرَمُ، قال: وقد أَخطأَ أَبو حنيفة في قوله: إن الفَتْلة قَبْل البَرَمَة، وبَرَمُ العِضاهِ كله أَصفر إلاَّ بَرَمَة العُرْفُطِ فإنها بَيْضاء كأَنَّ هَيادِبها قُطْن، وهي مثل زِرِّ القَمِيص أَو أَشَفُّ، وبَرَمة السَّلَم أَطيب البَرَمِ رِيحاً، وهي صَفْراء تؤْكَل، طيِّبة، وقد تكون البَرَمَةُ للأَراكِ، والجمع بَرَمٌ وبِرامٌ. والمُبْرِمُ: مُجْتَني البَرَمِ، وخصَّ بعضهم به مُجْتَني بَرَمَ الأَراك. أَبو عمرو: البَرَمُ ثَمَر الطَّلْح، واحدته بَرَمَة. ابن الأعرابي: العُلَّفَةُ من الطَّلْم ما أَخلفَ بعد البَرَمَة وهو شبه اللُّوبياء، والبَرَمُ ثَمَرُ الأَراك، فإذا أَدْرَك فهو مَرْدٌ، وإذا اسْوَدَّ فهو كَباثٌ وبَريرٌ. وفي حديث خُزيمة السلمي: أَيْنَعَتِ العَنَمَةُ وسَقَطَت البَرَمةُ؛ هي زَهْرُ الطَّلْح، يعني أنها سَقَطَتْ من أَغْصانها للجَدْب. والبَرَمُ: حَبُّ العِنب إذا كان فوق الذَّرِّ، وقد أَبْرَمَ الكَرْمُ؛ عن ثعلب. والبَرَمُ، بالتحريك: مصدر بَرِمَ بالأَمْرِ، بالكسر، بَرَماً إذا سَئِمَهُ، فهو بَرِمٌ ضَجِر. وقد أَبْرَمَهُ فلان إبْراماً أي أَمَلَّه وأَضْجَره فَبَرِمَ وتَبَرَّم به تَبَرُّماً. ويقال: لا تُبْرِمْني بكَثرة فُضولك. وفي حديث الدعاء: السلامُ عليك غير مُوَدَّعٍ بَرَماً؛ هو مصدر بَرِمَ به، بالكسر، يَبْرَمُ بَرَماً، بالفتح، إذا سَئِمَه ومَلَّه. وأَبْرَمَ الأَمرَ وبَرَمَه: أَحْكَمه، والأصل فيه إبْرامُ الفَتْل إذا كان ذا طاقيْن. وأَبْرَمَ الحَبْلَ: أَجادَ فتله. وقال أَبو حنيفة: أَبْرَمَ الحَبْلَ جعله طاقَيْن ثم فَتَله. والمُبْرَمُ والبَريمُ: الحَبْل الذي جمع بين مَفْتُولَيْن فَفُتِلا حَبْلاً واحداً مثل ماء مُسْخَنٌ وسَخِينٌ، وعَسَلٌ مُعْقَدٌ وعَقِيدٌ، ومِيزانٌ مُتْرَصٌ وتَريصٌ. والمُبْرَمُ من الثِّياب: المَفْتُول الغَزْل طاقَيْن، ومنه سمِّي المُبْرَمُ، وهو جنسٌ من الثِّياب. والمَبارِمُ: المَغازِلُ التي يُبْرَمُ بها. والبَريمُ: خَيْطان مُخْتلفان أَحمرُ وأَصفرُ، وكذلك كل شيء فيه لَوْنان مُخْتلِطان، وقيل: البَريمُ خَيْطان يكونان من لَوْنَيْن. والبَريمُ: ضَوْءُ الشمس مع بَقِيَّة سَوادِ الليل. والبَريمُ: الصبْح لِما فيه من سَوادِ الليل وبَياض النهار، وقيل: بَريمُ الصبح خَيْطه المُخْتلط بِلَوْنَيْن، وكل شيئين اختلَطا واجْتمعا بَريمٌ. والبَريمُ: حَبْل فيه فَوْنان مُزَيَّن بجَوْهر تشدُّه المرأَة على وَسَطها وعَضُدِها؛ قال الكَروّس بن حصن (* قوله «قال الكروس بن حصن» هكذا في الأصل، وفي شرح القاموس: الكروس بن زيد، وقد استدرك الشارح هذا الاسم على المجد في مادة كرس). وقائلةٍ: نِعْمَ الفَتى أَنت من فَتىً؛ إذا المُرْضِعُ العَرْجاءُ جالَ بَريمُها وفي رواية: مُحَضَّرة لا يُجْعَل السِّتْر دُونها قال ابن بري: وهذا البيت على هذه الرواية ذكره أَبو تَمّام للفرزدق في باب المديح من الحماسة. أبو عبيد: البَريمُ خَيْط فيه أَلوانٌ تشدُّه المرأَة على حَقْوَيْها. وقال الليث: البَريمُ خيط يُنْظَم فيه خَرَز فتشدُّه المرأَة على حَقْويَهْا. والبَريمُ: ثوب فيه قَزٌّ وكتّانٌ. والبَريمُ: خليط يُفْتَل على طاقَيْن، يُقال: بَرَمْتُه وأَبْرَمْتُه. الجوهري: البَريمُ الحبْل المَفْتول يكون فيه لَوْنان، وربَّما شدَّتْه المرأَةُ على وَسَطها وعَضُدها، وقد يُعلَّق على الصبيّ تدفَع به العَيْن، ومنه قيل للجيش بَريم لأَلْوان شِعار القَبائل فيه؛ وأَنشد ابن بري للعجاج: أَبْدى الصَّباحُ عن بَريمٍ أَخْصفَا قال: البَريمُ حبْل فيه لَوْنان أَسود وأبيض، وكذلك الأخْصَفُ والخَصِيفُ، ويشبَّه به الفَجْر الكاذِبُ أَيضاً، وهو ذَنَب السِّرْحان؛ قال جامِعُ ابن مُرْخِيَة: لقد طَرَقَتْ دَهْماء، والبُعْدُ بينها، ولَيْل، كأثْناء اللِّفاعِ، بَهِيمُ على عَجَلٍ، والصبحُ بالٍ كأَنه بأَدْعَجَ من لَيْلِ التِّمام بَريمُ قال: والبَريمُ أيضاً الماءُ الذي خالَط غيرَه؛ قال رؤبة: حتى إذا ما خاضَتِ البَرِيما والبَريمُ: القَطيع من الغنَم يكون فيه ضَرْبان من الضَّأْن والمَعَز. والبَريمُ: الدمع مع الإثْمِدِ. وبَرِيمُ القوم: لَفِيفُهم. والبَرِيمُ: الجَيْش فيه أَخْلاط من الناس. والبَرِيمان: الجَيْشان عرَب وعَجَم؛ قالت لَيْلى الأَخْيَلِيَّة: يا أَيها السَّدِمُ المُلَوِّي رأْسَه لِيَقُود من أَهل الحِجاز بَرِيما أَرادت جَيْشاً ذا لَوْنَيْن، وكلُّ ذي لَوْنَيْن بَريمٌ. ويُقال: اشْوِ لَنا من بَرِيَميْها أَي من الكَبِد والسَّنام يُقَدَّان طُولاً ويُلَفَّان بِخَيْط أو غيره، ويقال: سمِّيا بذلك لبَياض السَّنام وسَوادِ الكَبِد. والبُرُمُ: القَومُ السيِّئُو الأَخْلاق. والبَرِيمُ العُوذَة. والبَرَم: قِنانٌ من الجبال، واحدتها بَرَمَة. والبُرْمَةُ: قِدْر من حجارة، والجمع بَرَمٌ وبِرامٌ وبُرْمٌ؛ قال طرَفة:جاؤوا إليك بكل أَرْمَلَةٍ شَعْثاءَ تَحْمِل مِنْقَعَ البُرم وأَنشد ابن بري للنابغة الذبياني: والبائعات بِشَطَّيْ نخْلةَ البُرَمَا وفي حديث بَرِيرَةَ: رَأَى بُرْمةً تَفُورُ؛ البُرْمة: القِدْرُ مطلقاً، وهي في الأصل المُتَّخَذَة من الحَجر المعروف بالحجاز واليَمن. والمُبْرِمُ: الذي يَقْتَلِعُ حِجارةَ البِرامِ من الجبل ويقطَعُها ويُسَوِّيها ويَنْحَتها. يقال: فلان مُبْرِمٌ للَّذي يقْتَطِعُها من جَبَلها ويَصْنعَها. ورجل مُبْرِمٌ: ثَقِيلٌ، منه، كأَنه يَقْتَطِع من جُلَسائه شيئاً، وقيل: الغَثُّ الحديثِ من المُبْرِمِ وهو المُجْتَني ثَمَر الأَراك. أَبو عبيدة: المُبْرِمُ الغَثُّ الحديثِ الذي يحدِّث الناسَ بالأحاديث التي لا فائدة فيها ولا معنى لها، أُخِذَ من المُبْرِم الذ يَجْني البَرَمَ، وهو ثمر الأراك لا طَعْم له ولا حَلاوة ولا حُمُوضة ولا معنى له. وقال الأَصمعي: المُبْرِمُ الذي هو كَلٌّ على صاحبه لا نَفْعَ عنده ولا خَيْر، بمنزلة البَرَم الذي لا يدخُل مع القومِ في المَيْسِر ويأْكل معهم من لَحْمِه. والبَيْرَمُ العَتَلَةُ، فارِسيّ معرَّب، وخصَّ بعضهم به عَتَلَة النَّجَّار، وهو بالفارسيَّة بتفخيم الباء. والبَرَمُ: الكُحْل؛ ومنه الخبر الذي جاء: من تسمَّع إلى حديث قومٍ صُبَّ في أُذنه البَرَمُ؛ قال ابن الأَعرابي: قلت للمفضَّل ما البَرَمُ؟ قال: الكُحْل المُذاب؛ قال أَبو منصور: ورواه بعضهم صُبَّ في أُذنه البَيْرَمُ، قال ابن الأَعرابي: البَيْرَمُ البِرْطِيلُ، وقال أَبو عبيدة: البَيْرَمُ عَتَلَةُ النَّجار، أو قال: العَتَلة بَيْرَمُ النجار. وروى ابن عباس قال: قال رسُول الله، صلى الله عليه وسلم: من اسْتَمَع إلى حديث قومٍ وهم له كارِهُون مَلأَ الله سمعَه من البَيْرَم والآنُكِ، بزيادة الياء. والبُرامُ، بالضم: القُرادُ وهو القِرْشام؛ وأَنشد ابن بري لجؤية بن عائذ النَّصْري: مُقيماً بمَوْماةٍ كأَن بُرَامَها، إذا زالَ في آل السَّراب، ظَليمُ والجمع أَبْرِمَةٌ؛ عن كراع. وبِرْمةُ: موضع؛ قال كثيِّر عَزَّة: رَجَعْت بها عَنِّي عَشِيَّة بِرْمةٍ، شَماتةَ أَعْداءٍ شُهودٍ وغُيَّب وأَبْرَمُ: موضع، وقيل نَبْت (* قوله «وابرم موضع وقيل نبت» ضبط في الأصل والقاموس والتكملة بفتح الهمزة، وفي ياقوت بكسرها وصوبه شارح القاموس)؛ مثَّل به سيبويه وفسَّره السيرافي. وبَرامٌ وبِرامٌ: موضع؛ قال لبيد: أَقْوى فَعُرِّيَ واسطٌ فبَِرامُ من أَهْلِه، فَصُوَائِقٌ فَخُزامُ وبُرْمٌ: اسم جبل؛ قال أَبو صخر الهذلي: ولو أنَّ ما حُمِّلْتُ حُمِّلَه شَعَفَاتُ رَضْوَى، أَو ذُرَى بُرْم

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR235 harf
* ب ر م * * بَرِمَ * به من باب طرب و * تبرَّمَ * به أي سئمه و * أبْرَمَهُ * أمله وأضجره وأبرم الشيء أحكمه و * المُبْرَمُ * من الثياب المفتول الغزل طاقين ومنه سمي المبرم وهو جنس من الثياب و * البِرَامُ * بالكسر جمع * بُرْمةٍ * وهي القدر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.847 harf
* | | ( البَرَمُ ، محرّكةً : مَنْ لا يَدْخُلُ مع | القَوْمِ في المَيْسِرِ ) ولا يُخْرِجُ معهم | فيه شَيْئًا . ( وفي المَثَلِ : أَبَرَمًا | قَرُونًا : أي ) هو بَرَمٌ ، أي ( ثَقِيلٌ ) لا | خَيْرَ عنده ، ( ويَأْكُلُ مع ذلك تَمْرَتَيْنِ | تَمْرَتَيْنِ ) ، نقله الجوهريّ وغيرُه من | أرباب الأمثال ، وهو مجازٌ ، أنشد | الجوهريُّ لمُتَمِّمٍ : | % ( ولا بَرَمًا تُهْدِي النِّساءُ لِعِرْسِهِ % | إِذا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.137 harf
بَرَمَهُ 1 بَرَمَهُ برم برمه برمة رم رمة : see 4, in two places. -A2- بَرِمَ, aor. بَرَمَ ; and ↓ تبرّم; He was, or became, affected with disgust, loathing, or aversion; (M, * K;) he was vexed, grieved, disquieted by grief, or distressed in mind. (M.) You say, بَرِمَ بِهِ, inf. n. بَرَمٌ; (T, S, M, Msb, K;) and بِهِ ↓ تبرّم; (T, S, Msb, K;) He was, or became, disgusted by it, or by reason of it;
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.166 harf
بَرَمَ بَرَمَ U ( n. ac. بَرْم 1 ), a. Twisted, plaited, wove. b. Turned round. بَرِمَ بَرِمَ A ( n. ac. بَرَم 4 ), a. Loathed, was weary of. بَرَّمَ بَرَّمَ II , a. see I (a) . b. Sent round. أَبْرَمَ أَبْرَمَ IV , a. see I (a) . b. Importuned, bored, wearied, disgusted. c. Settled, arranged, established. تَبَرَّمَ تَبَرَّمَ V , a. Wearied of. بَرْمَة بَرْمَة 1t , a. Turn,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok23.127 harf
برم بَرَمَ - يَبْرِمُ (بَرَمَ - يَبْرُمُ) - أَبْرَمَ - يُبْرِمُ - مُبْرِم - مُبْرِمون بَرَمَ - يَبْرِمُ (بَرَمَ - يَبْرُمُ) + كائن + شيئاً: يدور ويفتل بعض أجزائه حول بعضها الآخر أَبْرَمَ - يُبْرِمُ + كائن + شيئاً أو أمراً: على وزن " أفعل" من " بَرَمَ - يَبْرِمُ ": يجعله " يَبْرِمُ " الشيء: يجعل آخر يفتل ويدور بعض أجزاء شيء حول بعضها الآخر
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler1 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أمر

    1 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

Geçtiği ayetler(1)

  1. أَمْ أَبْرَمُوا أَمْرًا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ

    İşi sıkı tuttularYoksa bir işe mi karar verdiler? Doğrusu Biz de kararlıyız.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبرم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحكم, عقد, فتل, كيد
Zıt Kökسحل
Çekirdek Özet 1İki veya daha fazla katı birbirine dolayıp sıkarak bükmek, sağlam ve çözülmez hale getirmek
Çekirdek Özet 2Karşı hamle ve tuzakları boşa çıkaracak kesin, geri dönülmez ve sarsılmaz ilahi hükmü kurmak
Çekirdek Özet 3Bir yapının veya kararın çok katmanlı ve mukavemetli biçimde tahkim edilerek dış müdahalelere kapatılması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «kararlaştırma» sayıp, çift kat bükümden doğan çözülmez tahkimatı ve ilahi mukabil düzeni gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
برDışa çıkma, yarılma, arınma, açığa çıkma, sağlamlık ve berraklık; nitekim برأ varlığı arındırıp varedişi, برز dışarı çıkıp görünmeyi, برك sebat edip yerleşmeyi ifade ederمToplama, kavrama, büzme ve içe doğru sıkarak birleştirme işlevi gören م harfi, açılma ve yayılma dinamizmini çift katlı bir sıkıştırmaya dönüştürerek ipin bükülmesi gibi dağılmaz bir bütünsellik ve çözülmez bir sertlik oluşturmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırKapalı ve korunaklı bir iç alan, sınırları belirli bir mahfaza
رİnsan başıBaşlangıç, sevk ve idare eden irade, öncelik ve yönlendirici akıl
مSuAkış, kuşatma, birbirine geçerek kaynaşma ve derinlik
برمÇadırın iç nizamını yönetici bir iradeyle sarıp akışkan unsurları tek bir gövdede birleştirmekBağımsız ipliklerin ve niyetlerin sevk edici bir bilinçle birbirine sarılması, dışarıdan çözülemez katı ve dayanıklı bir düğüme dönüştürülmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki katlı ipin kaba ve kalın iğler üzerinde iyice bükülüp sağlamlaştırılması; tek kat bükülen gevşek ipe سحيل, çift kat bükülüp kuvvetlendirilen ipe مبرم denir. Ayrıca taştan oyulmuş sağlam tencereye برمة adı verilir.
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ meşhur muallakasında barışı tahkim eden liderleri överken kökü fiziksel zıddıyla birlikte zikreder: فَتُنْتِجْ لَكُمْ غِلْمَانَ أَشْأَمَ كُلُّهُمْ / كَأَحْمَرِ عَادٍ ثُمَّ تُرْضِعْ فَتَفْطِمِ beytinin de yer aldığı kasidesinde barış ve savaş dengesini anlatırken şöyle der: يَمِينًا لَنِعْمَ السَّيِّدَانِ وُجِدْتُمَا / عَلَى كُلِّ حَالٍ مِنْ سَحِيلٍ وَمُبْرَمِ
Erken Arapça kullanımCahiliye Araplarında kışın kıtlık zamanı kumar meclisine girmeyen, et paylaştırma masrafına katılmayan cimri ve içe kapanık kimseye برم denirdi; bu kişi elini sıkıca bağlayan ve toplumsal dayanışmaya açılmayan katı tutumuyla nitelenirdi.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât ve Züheyr b. Ebî Sülmâ Dîvânı.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde برم kökü, iplik veya liflerin birbirine sarılması, dolanması ve bükülmesi ekseninde ortak bir semantik alan sunar. Batı Sami ve Doğu Sami kollarında kökün varyantları, dönme, burgu yapma ve sarılma fiilleriyle irtibatlıdır. İbranice ve Aramicede doğrudan kök denkliği nadir olmakla birlikte, liflerin bükülerek sicim haline getirilmesi ve maddelerin sertleşmesi olgusu, çevre Sami dillerinde rotasyonel hareket bildiren köklerle fonetik paralellik arz eder. Klasik Arapçada kök, yalnızca mekanik bir döndürme hareketini değil; iki ayrı hattın karşıt yönlerde burularak mukavemetinin artırılması anlamını kazanmış, buradan hem zihni tahkime hem de kişinin tahammül sınırını zorlayan sıkıntı ve bıkkınlık haline (teberrum) semantik bir genişleme kaydetmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Semitic Roots Compendium.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİki katlı lifin bükülerek sağlamlaştırılmasıİpin bükülüp pekiştirilmesi somut eyleminden mecazen kararların, planların ve akitlerin bozulamaz kılınmasına aktarılmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiDönme ve sarılma bildiren b-r-m / p-r-m matrisiAkrabalık döndürme, kıvırma ve sicim yapma semantik ekseni üzerinden kurulurGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik lif bükme ve bağlama formlarıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lane's Arabic-English Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
برمAnlamlıİpi çift kat büküp sağlamlaştırmak, işi pekiştirmekKarşı hamleyi imkânsız kılacak şekilde tedbiri kesinleştirmek ve bıkkınlık vermekHedef kök; Kur'an'da geçer
بمرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
ربمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
رمبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
مبرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
مربKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
برمMerkezİşi çok katmanlı ve sarsılmaz kılmakKarşı planları etkisiz kılacak kesin ve dönülmez tahkimatİki kat bükümden gelen fiziksel ve kararsal çözülmezlik
حكمKomşuBozulmayı ve sapmayı engellemekحكم fesadı ve dağınıklığı önleme odaklıdır; برم ise karşı güce dirençli bir büküm ve düğüm oluştururHikmet ve adaletle sınırları çizip sağlamlaştırma
عقدKomşuBağlamak ve akdetmekعقد iki ucu birbirine düğümlemektir; برم ise gövdenin kendisini iki kat bükerek lifleri kaynaştırmaktırKarşılıklı irade veya nesnelerin bağlanması
فتلKomşuİpi bükmekفتل genel bükme hareketidir; برم ise katları çoğaltarak mukavemeti nihai dereceye çıkarmaktırMekanik büküm işlemi
كيدKomşuGizli plan ve strateji yürütmekكيد aldatıcı ve incelikli hileyi ifade ederken, برم planın bozulamaz bir kesinliğe vardırılmasıdırGizli düzen ve tuzak kurma
سحلZıtGevşek ve tek kat bırakmakİpin tek kat bükülerek mukavemetsiz bırakılması, gevşeklikKolayca çözülebilir ve zayıf nizam

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaبرمİşi tahkim etmek, bükmekKarşı tarafın çözemeyeceği biçimde çift katlı hale getirip bağlamakKesin
LatinceConfirmare, constringereSağlamlaştırmak, sıkıca bağlamakKararın ve bağın gerilime dayanıklı kılınmasını karşılar; bıkkınlık ve lif bükümü nüansı dışarıda kalırGüçlü
İngilizceTo clinch, to settle firmly, to entwineİşi kesinleştirmek, kenetlemekBir planı geri dönülemez şekilde bağlama yönünü verir; ipin çift kat bükülme metaforunu tam aktarmazGüçlü
AlmancaFestlegen, besiegelnKesin olarak kararlaştırmakResmi ve nihai tahkimi karşılar; fiziksel örgü ve sıkıştırma katmanı eksiktirGüçlü
FransızcaArrêter fermement, scellerSağlamca karara bağlamakİradenin dönülmezliğini ifade eder; organik lif dokusu anlamını taşımazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَبْرَمُوا — مُبْرِمُونَBir tuzak veya komployu geri dönülmez kesinlikte kurmak ve buna karşı ilahi iradenin sarsılmaz hüküm vermesiİnkârcıların peygamber aleyhine gizli planlarını sağlamlaştırmalarına karşılık, Allah'ın o planı kuşatan kesin takdirini beyan bağlamı (Zuhruf 43:79)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKaza ve kader, ilahi iradeKazâ-i mübrem (bozulması ve değişmesi kabil olmayan kesin ilahi hüküm) ile kazâ-i muallak ayrımıİlahi takdirin beşeri irade ve müdahalelerle değiştirilemeyecek kesin katmanı
FıkıhAkitler ve kesinleşmiş hükümlerMahkemenin nihai kararı veya tarafların üzerinde anlaşıp fesih hakkını düşürdüğü bağlayıcı akitlerHukuki tasarrufun cayılmaz, bozulamaz ve kesin bir bağlayıcılığa kavuşması
Tefsirİnkârcıların gizli ittifaklarıZuhruf 43:79 ayetinde kâfirlerin kurduğu tuzağın sağlamlığına karşı Allah'ın karşı-tedbirinin mutlak galebesiMüşriklerin ittifakına karşı ilahi tedbirin kesinliği ve mukabil üstünlüğü
HadisAhlaki tutum ve cömertlikKumar meclislerinden ve infaktan kaçınan pinti kimseler için kullanılan أبرام lafzıToplumsal dayanışmaya yanaşmayan, elini ve malını sıkan cimri karakter

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi nizam ve kaderKazâ-i mübremİlahi yasanın dokunulmazlığını sağlamakBeşer planlarının Allah'ın kesinleşmiş kozmik ve ahlaki yasasını aşamayacağını tescil ederKesin
İlmiYöntem ve mantıksal kurguKesin kanıtlama ve tahkimHipotezin çürütülmez delillerle bağlanmasıBir teorinin karşı argümanlara direnç gösterecek çok katmanlı delillerle kurulmasıGüçlü
SiyasiStratejik ittifak ve antlaşmalarÇözülmez pakt, bağlayıcı kararSiyasi iradeyi geri dönülmez bir kararlılığa oturtmakMuhalif kanadın çözemeyeceği bir ittifak ve stratejik hamle bütünlüğü kurmakKesin
İktisadiSözleşme hukuku ve mali taahhütGeri dönülemez nihai sözleşmePiyasa riskini ve belirsizliği sıfırlamakTarafların tek taraflı iradeyle bozamayacağı, şartları tam tahkim edilmiş akit düzeniGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇok lifli kablo mukavemeti ve burulma gerilimi (torsion)Fizikte tek bir lifin kopma dayanımı düşüktür; lifler zıt açılarla burularak (إبرام) tek bir kordona dönüştürüldüğünde çekme gerilimi katlanarak artar ve dış etkilere karşı dirençli bir sistem doğarKesin
Beşeri bilimlerKurumsal tahkimat ve geri dönüşsüz karar alma (lock-in)Sosyoloji ve karar kuramında bir grubun aldığı kararı tüm alternatif yolları kapatacak ve geri dönüş maliyetini imkânsız kılacak biçimde çoklu bağlarla kilitlemesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir «işe karar vermek» veya «anlaşma yapmak» düzeyine indirgeyerek, kelimenin barındırdığı iki kat bükümden kaynaklanan sarsılmaz tahkimatı göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamİnkârcıların peygambere karşı kurdukları tuzakları ve stratejileri son derece ince hesaplarla ve birbirine kenetlenmiş çoklu tedbirlerle tahkim etmeleri; buna karşılık Allah'ın da o tuzakları kökünden kuşatan daha üstün ve kesin bir ilahi planı yürürlüğe koyması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki karşılıklı hamle dinamizmini (müşriklerin sağlam kumpasına karşı ilahi nizamın mutlak kesinliği) görmeyip, ayeti basit bir niyet ve alelade bir kararlaşma olarak yorumlamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın stratejik mücadele dilinde kâfirlerin örgütsel ve zihni tuzaklarının ne denli tahkim edildiğini, ancak ilahi iradenin bu tahkimatı kuşatan mutlak bir mukavemet ve kesinlikle cevap verdiğini anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamber aleyhine yürütülen gizli planların, ittifakların ve tuzakların konu edildiği, ilahi takdirin üstünlüğünü bildiren ayet bağlamında (Zuhruf 43:79) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hak ile batıl arasındaki mücadelenin tesadüfi kararlarla değil; tarafların var güçleriyle tahkim ettikleri stratejiler üzerinden yürüdüğünü ve Allah'ın hükmünün hiçbir kul planıyla çözülemeyeceğini göstererek kader ve sünnetullah anlayışını netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki veya daha fazla lifin gerilime dayanacak şekilde birbirine sarılıp burulması, sert taştan tencere yapılması.
  • Soyut anlamBir kararın, ittifakın veya hükmün dışarıdan bozulamaz ve karşı konulamaz bir kesinliğe ulaştırılması.
  • Sistematik karşılıkÇok katmanlı direnç sistemi, geri döndürülemez hukuki ve kozmik tahkimat (kazâ-i mübrem).
  • LaTeX modeliPt≪Pa  ⟹  ΔS=0veyaR(K1⊗K2)>R(K1)+R(K2)
  • LaTeX açıklamasıModelde K1 ve K2 bir araya getirilen bağımsız unsurları veya lifleri, ⊗ işlemi bunların zıt yönlü bükümle birbirine kenetlenmesini temsil eder. Ortaya çıkan nihai direnç R(K1⊗K2), tekil bileşenlerin toplamından çok daha büyüktür. Beşeri tuzakların kurduğu yapı Pt, ilahi tahkimat olan Pa karşısında bütünüyle etkisiz kalır ve ilahi nizamın kesinliği karşısında sistemik bozulma sıfırlanır (ΔS=0).
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب