برك

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ر-ك15 sîga, 55 mücavir kök, 32 ayet, 22 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جعلأرضفَتَبَارَكَبَارَكْنَابَرَكَاتٍمُبَارَكَةٍبركنزلحولغربليلمُبَارَكًاقريشجر

KökSîga 15Ayet 32Sure 22Mücavir 55

▶ Ağı aç (3B)

برك

ب - ر - ك

KÖK
  • 32 geçiş
  • 32 ayet
  • 15 sîga
  • 13 sözlük

Birkan yanardağ demektir. Yerden fışkırıp saçılan su için de kullanılır. Bol, bereketli demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Birkan yanardağ demektir. Yerden fışkırıp saçılan su için de kullanılır. Bol, bereketli demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.982 harf
الكاف والراء والباء معهما ك ر ب، ك ب ر، ر ك ب، ب ك ر، ر ب ك، ب ر ك كلهن مستعملات كرب: الكَرْبُ، مجزوم، هو الغم الذي يأخذ بالنفس. يقال: كَرَبه أمر، وإنه لمكروب ُالنفس. والكُربة: الاسم، والكَريبُ: المكروبُ. وأمر كاربٌ. والكُرُوبُ: مصدر كَرَبَ يكْرُبُ. وكل شيء داني أمراً فقد كَرَب، يقال: كَرَبَتِ الشمس أن تغيب، وكربت الجارية أن تدرك، وكَرَبَ الأمر أن يقطع. والكَرَبُ: الكِرْناف، وهو أصل السعفة، قال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.301 harf
بَرَكَ البعيرُ يَبْرُكُ بُروكاً، أي اسْتَناخَ. وأَبْرَكْتُهُ أنا فَبَرَكَ، وهو قليلٌ، والأكثر أَنَخْتُهُ فاستناخ. ويقال: فلان ليس له مَبْرَكُ جملٍ. وكلُّ شيء ثبتَ وأقامَ فقد بَرَكَ. والبَرْكُ: الإبلُ الكثيرةُ؛ والجمعُ البُروكُ. والبَرْكُ أيضاً: الصدر، فإذا أدخلت عليه الهاء كسَرت وقلت بِرْكَةٌ. وقولهم: ما أحسن بِرْكَةَ هذه الناقة، وهو اسمٌ للبُروكِ، مثل الرِكْبَةِ والجِلْسَةِ. وابْتَرَكَ الرجل، أي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok27.935 harf
ك ر ب كرب ، كبر ، ركب ، ربك ، برك ، بكر : مستعملات . كرب : قال الليث : الكربُ مجزومٌ هو الغم الذي يأخذ بالنفس ، يقال : كربه الغم ، وإنه لمكروب النفس ، والكربة : الاسم ، والكريب : المكروب ، وأمرٌ كارب ، والكُرُوبُ : مصدر كَرَب يكرُب ، وكل شيء دنا فقد كرَب . يقال : كرَبت الشمس أن تغيبَ وكرَبت الجاريةُ أن تُدرِك . وفي الحديث : ( إذا اسْتَغْنى أو كرَبَ اسْتَعَفَّ ) . قال أبو عبيد : كرب أي دنا من ذلك
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR32.381 harf
(باب الباء والراء وما معهما في الثلاثي) (برز) الباء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو ظهور الشيء وبُدُوُّه، قياسٌ لا يُخْلِفُ. يقال بَرَزَ الشيءُ فهو بارزٌ. وكذلك انفرادُ الشيءِ من أمثاله، نحو: تبارُزِ الفارِسَيْن، وذلك أنَّ كلَّ واحدٍ منهما ينفرد عن جماعته إلى صاحبه. والبَرَاز المتَّسع من الأرض؛ لأنه بادٍ ليس بغائِطٍ ولا دَحْلٍ ولا هُوَّة. ويقال امرأةٌ بَرْزَةٌ أي جليلةٌ تبرُزُ وتجلِسُ بفِنَاء بيتها.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.924 harf
- أصل البرك صدر البعير وإن استعمل في غيره، ويقال له: بركة، وبرك البعير: ألقى بركه، واعتبر منه معنى اللزوم، فقيل: ابتركوا في الحرب، أي: ثبتوا ولا زموا موضع الحرب، وبراكاء الحرب وبروكاؤها للمكان الذي يلزمه الأبطال، وابتركت الدابة: وقفت وقوفا كالبروك، وسمي محبس الماء بركة، والبركة: ثبوت الخير الإلهي في الشيء. قال تعالى: ﴿لفتحنا عليهم بركات من السماء والأرض﴾ [الأعراف/96]، وسمي بذلك لثبوت الخير فيه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR564 harf
ب ر ك بارك الله فيه وبارك له وبارك عليه وباركه‏.‏ وبرك على الطعام وبرك فيه إذا دعا له بالبركة وطعـام بريـك ومـا أبـرك هـذا وأيمنـه وابتـرك الصيقـل إذا مـال علـى المـدوس‏.‏ وابتـرك الفرس في عدوه‏:‏ اعتمد فيه واجتهد وفرس مستقدم البركة‏.‏ وفي بستانه بركة مصهرجة وفيه برك تفيض‏.‏ ومن المجاز‏:‏ حكّت الحرب بركها بهم‏.‏ قال‏:‏ فأقعصتهم وحكت بركهـا بهـم وأعطت النهب هيان بن بيـان ووضع عليهم الدهر
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.957 harf
البَرَكة: النَّماء والزيادة. والتَّبْريك: الدعاء للإنسان أو غيره بالبركة. يقال: بَرَّكْتُ عليه تَبْريكاً أي قلت له بارك الله عليك. وبارك الله الشيءَ وبارك فيه وعليه: وضع فيه البَرَكَة. وطعام بَرِيك: كأنه مُبارك. وقال الفراء في قوله رحمة الله وبركاته عليكم، قال: البركات السعادة؛ قال أبو منصور: وكذلك قوله في التشهد: السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته، لأن من أسعده الله بما أسعد به النبي، صلى
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR466 harf
* ب ر ك * * بَرَك * البعير من باب دخل أي استناخ و * أبْرَكَهُ * صاحبه فبرك وهو قليل والأكثر أناخه فاستناخ و * البِرْكَةُ * كالحوض والجمع * البِرَكُ * قيل سميت بذلك لإقامة الماء فيها وكل شيء ثبت وأقام فقد * بَرَكَ * و * البَرَكَة * النماء والزيادة و * التَّبْرِيكُ * الدعاء بالبركة ويقال * بارَك * الله لك وفيك وعليك وباركك ومنه قوله تعالى ﴿أن بورك من في النار﴾ و * تَبَاركَ * الله أي بارك مثل قاتل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.887 harf
البركة، محركة: النماء والزيادة، وقال الفراء: البركة: السعادة وبه فسر قوله تعالى: رحمة الله وبركاته عليكم أهل البيت لأن من أسعده الله تعالى بما أسعد به النبي صلى الله عليه وسلم فقد نال السعادة المباركة الدائمة، قال الأزهري: وكذلك الذي في التشهد. والتبريك: الدعاء بها نقله الجوهري للإنسان أو غيره، يقال بركت عليه تبريكا: أي قلت له: بارك الله عليك. وطعام بريك كأنه مبارك فيه قاله أبو مالكي، وقال
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.686 harf
بَرَكَ 1 بَرَكَ بر برك بركة , (S, Msb, K,) aor. بَرُكَ , (S, TA,) inf. n. بُرُوكٌ (S, Mgh, Msb, K) and تَبْرَاكٌ, (K,) said of a camel, (S, Mgh, Msb,) i. q. اِسْتَنَاخَ [i. e. He lay down, or kneeled and lay down, upon his breast, with his legs folded]; (S, K;) he made his breast to cleave to the ground; (Mgh;) he fell upon his بَرْك, i. e. breast; (Msb;) he threw his برك, i. e. breast, upon the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.154 harf
بَرَكَ بَرَكَ U ( n. ac. بُرُوْك 27 ), a. Knelt; squatted, crouched down. b. [ Bi ], Remained, stayed in. c. [ 'Ala ], Sat upon. بَرَّكَ بَرَّكَ II , a. Made to kneel down. b. [ 'Ala or Fī ], Blessed, invoked blessings upon. بَاْرَكَ بَاْرَكَ III , a. see II (b) . أَبْرَكَ أَبْرَكَ IV , a. see II (a) . تَبَرَّكَ تَبَرَّكَ V , a. Was blessed. تَبَاْرَكَ تَبَاْرَكَ VI , a. Was
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR52.155 harf
برك بَرَكَ - يَبْرُكُ - بَرَكَة - بَرَكات - بَارَكَ - يُبارِكُ - مُبارَك - تَبارَك - يَتَبارَكُ بَرَكَ - يَبْرُكُ + الكائن أو الشيء أو الأمر: يثبت ويستمر ويدوم ويكثر، وذلك من حيث الخير والنفع والأثر بَرَكَة: على وزن " فـَعـَلـَة": اسم فعل بمعنى مفعول من " بَرَكَ - يَبْرُكُ": ثبات ودوام الخير والنفع الحسن: وهي أيضاً ما يكون بفعل " بَرَكَ -
Tamamını oku

Sîgalar(15)

Mücavir kökler55 mücavir (205 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نزل

    8 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  2. حول

    3 ortak ayet · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  3. سمو

    7 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. ليل

    4 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  5. أرض

    8 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  6. بيت

    3 ortak ayet · Beyt ev demektir

  7. قري

    3 ortak ayet · Kasaba

  8. شرق

    2 ortak ayet · Güneşin doğduğu yerdir

  9. غرب

    2 ortak ayet · Ğarb, Güneşin batığı yerdir

  10. علم

    10 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  11. جعل

    6 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  12. شجر

    2 ortak ayet · Ağaç

Geçtiği ayetler(32)

  1. … وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

    Aşama aşama bereketlendirdiMuhakkak ki sizin Rabbınız; gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş’a hükmeden Allah’tır. Gündüzü; durmadan kovalayan gece ile bürür. Güneş, ay ve yıldızlar O’nun emri ile müsahhar kılmışlardır. Bilin ki; yaratma da, emir de O’nundur. Alemlerin Rabbı olan Allah’ın şanı ne yücedir.

  2. تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا

    Aşama aşama bereketlendirdiAlemleri uyarmak üzere kuluna Furkan’ı indiren ne yücedir.

  3. تَبَارَكَ الَّذِي إِنْ شَاءَ جَعَلَ لَكَ خَيْرًا مِنْ ذَلِكَ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَيَجْعَلْ لَكَ قُصُورًا

    Aşama aşama bereketlendirdiDilerse sana bunlardan daha hayırlı olarak altından ırmaklar akan cennet ler verebilen ve köşkler kurabilen Allah ne yücedir.

  4. تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجًا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجًا وَقَمَرًا مُنِيرًا

    Aşama aşama bereketlendirdiGökte burçlar var eden, orada bir çerağ ve aydınlatan ayı var eden ne yücedir.

  5. تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ

    Aşama aşama bereketlendirdiCelal ve ikram sahibi Rabbının adı ne yücedir.

  6. تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    Aşama aşama bereketlendirdiŞanı yücedir, bütün mülk elinde olanın. Ve O; her şeye kadirdir.

Sîga sayfası: الْمُبَارَكَةِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبرك
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنعم, فضل, خير
Zıt Kökمحق
Çekirdek Özet 1Bir şeyin yere sağlamca yerleşip sabit kalması, devenin göğsü üzerine çöküp ayrılmaması ve suyun havuzda durulup birikmesi
Çekirdek Özet 2İlahi hayrın bir varlıkta, mekânda, zamanda veya metinde kesintisiz, kalıcı ve sürekli artan biçimde yerleşmesi
Çekirdek Özet 3İlahi kaynağa bağlılığın sağladığı eksilmeyen, tükenmeyen ve nesiller boyu genişleyen varoluşsal bereket ve süreklilik
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca niceliksel ve maddi bir çoğalma olarak daraltıp asıl kurucu anlam olan ثبات (kalıcılık, yerleşiklik ve sarsılmaz hayır) boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
برDışarı çıkma, ayrışma, temizlenme, genişliğe ve karaya ulaşma; برأ (yaratıp berî kılma), برز (ortaya çıkma), برق (parlama) ve برر (geniş iyilik) köklerinde görülen enginlik ve durulukكAvuçla kavrama, baskılama ve çökme etkisi katarak yayılan ve dışa taşan genişliği belirli bir mahalde sabitlemiş, yere bastırarak sürekli ve kalıcı kılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir mahale dâhil olmayı, muhafaza altına girmeyi ve içsel bir mekânda toplanmayı temsil eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstAğırlık merkezini, üstünlüğü, yukarıdan aşağıya doğru gerçekleşen ana yönelimi ve otoriteyi ifade eder.
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBir nesnenin üzerine bastırarak tutmayı, kavramayı, zemine intibak etmeyi ve kuşatmayı gösterir.
بركMekân içine yukarıdan bir ağırlık ve kavrayışla çöküp sabitlenme hareketiÜstten gelen bir ağırlığın zemine temas edip kendini bırakması, orayı kavraması ve çadır gibi sağlam bir duruşla yerinden kımıldamayacak biçimde sabitleşmesidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin göğsünü (بَرْك) yere dayayarak çökmesi ve oraya yerleşip kalkmaması; suyun bir çukurda toplanıp kalıcı gölet veya havuz (بِرْكَة) oluşturması
Cahiliye şiiri kullanımıTarafetü’b-nü’l-ʿAbd divanında geçer; çöle çökmüş develeri nitelemek üzere şöyle der: وبَرْكٍ هجودٍ قد أثارت مخافتي / نواديها أمشي بعضب مجـرد
Erken Arapça kullanımSavaşta sebat eden savaşçılar ve savaşın tüm ağırlığıyla bir topluluğun üzerine çökmesi için حكت بركها بهم ifadesi kullanılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Proto-Sami dil mirasında *b-r-k kökü, bedensel bir eylem olan diz çökme ile ilahi bir lutuf ve kutsama olan bereket anlamlarını eşzamanlı olarak barındıran temel ve arkaik bir köktür. İbranicede ב-ר-ך (b-r-k / barakh) eylemi diz çökmek, saygı sunmak ve Tanrı’nın bir kimseye lütufta bulunup bereket bahşetmesi (b'rakhah) anlamındadır. Süryanicede ܒ-ܪ-ܟ (b-r-k / barekh) kökü diz üstü durmak, dua ve takdis etmek; isim formu olan burkhethā ise kutluluk ve ilahi feyiz anlamını taşır. Ugarit dilinde brk formu kutsamak ve lutuf bahşetmek manasında doğrudan tanrısal eylemler için kullanılır. Arapçada kökün somut bedensel boyutu devenin çöküşü (بُرُوك) ve devenin göğsü (بَرْك) üzerinden muhafaza edilmiş; soyut boyutu ise bir mekânda veya nesnede hayrın kalıcı, tükenmez ve durulmuş olması (ثبوت الخير الإلهي) şeklinde kristalleşmiştir. Arapça, kökün fiziki yerleşme ve sebat yönünü Sami ailesinin diğer üyelerine kıyasla daha ayrıntılı biçimde leksikalleştirmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبرك kökünden türeyen بَرَكَة ve بُرُوكDevenin yere çöküp ağırlığıyla oraya mıhlanması ve suyun havuzda sabit kalması somut çekirdeğinden hareketle, ilahi hayrın bir varlığa yerleşip onda tükenmez bir kaynak haline gelmesi soyutlaması gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice בָּרַךְ, Süryanice ܒܰܪܶܟ, Ugaritçe brkDiz çökme hareketi ile ilahi kutlama, takdis ve bereket verme anlamı tüm Batı ve Güney Sami dillerinde tam bir ses ve anlam denkliği gösterir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiGe'ez (Etiyopya) barakaGüney Sami kolundaki Ge'ez dilinde kök, hem diz çökme hem de dua ve takdis etme anlamını birebir sürdürmektedir.Güçlü

Kaynak Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بركAnlamlıSabit kalma, çökme, ilahi hayırDevenin çökmesi, havuzda suyun durulması ve kalıcı ilahi feyizHedef kök; Kur'an'da geçer
بكرAnlamlıErkenlik, başlangıç, öncelikSabahın erken vakti, her şeyin ilki ve genç deveOrtak ses ve hareket unsuru; Kur'an'da geçer
ربكAnlamlıKarıştırma, birbirine katmaBir şeyi başka bir şeyle karıştırıp bulamaç haline getirmeKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde müsta'meldir
ركبAnlamlıÜstüne binme, üst üste gelmeBir nesnenin diğerinin üzerine çıkıp yerleşmesi ve süvari olmaÜstten ağırlıkla oturma bağı; Kur'an'da geçer
كبرAnlamlıBüyüklük, yaşlılık, azametHacim, sayı, şeref veya yaş bakımından üstün olmaAğırlık ve hacim yönünden ortaklık; Kur'an'da geçer
كربAnlamlıSıkıştırma, keder, yaklaşmaNefesi daraltan keder, ipi düğümleme ve bir hadisenin eşiğine gelmeBaskılama yönünden ilgi taşır; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بركMerkezKalıcı ve tükenmez ilahi hayırHayrın bir mahalde sabitlenmesi, sürekli olması ve eksilmeden genişlemesiÇekirdeğinde sebat, durulma ve ilahi kaynağa doğrudan intisap vardır.
نعمKomşuNimet, refah, rahatlıkİnsanın bedenine, nefsine hoş gelen ve faydalandığı geçici veya kalıcı tatlı durumlarبرك nimetin bizzat kendisinden ziyade onun kalıcılığını ve eksilmeyişini belirtir.
فضلKomşuFazlalık, ihsan, üstünlükBir şeyin ihtiyacın üzerinde fazla verilmesi ve bir başkasına göre rüçhan kılınmasıبرك miktar fazlalığından çok var olanın içsel sürekliliği ve fayda yoğunluğudur.
خيرKomşuGenel iyilik, tercih edilen değerBütünsel fayda, şerrin karşıtı ve ontolojik olarak tercih edilmeye değer olanبرك bu hayrın bir varlıkta mekan tutması ve sabitlenmesi özelleşmesidir.
محقZıtEksilme, kökten silinme, bereketsizlikBir şeyin varlığının, faydasının ve izinin tamamen yok edilmesi ve bereketinin giderilmesiبرك sabit kılarken محق var olanı eritip bereketi tamamen söker alır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaبركثبوت الخير والنماءBir şeyde ilahi hayrın sabit kalması, tükenmezleşmesi ve yayılmasıdır.Kesin
Latincebenedicere, beareKutsamak, mutlu ve bereketli kılmakbenedicere hayır dileme ve kutsama sözünü; beare ise varlığa huzur ve bereket katmayı karşılar; çöküp sabitlenme somut tabiatını vermez.Güçlü
İngilizceto bless, benediction, permanenceKutlu kılmak, hayır bahşetmek, kalıcılıkbless kelimesi ilahi koruma ve kutluluğu karşılar; ancak kökün devenin çökmesi ve suyun birikmesinden doğan ontolojik kalıcılık bağlamı eksik kalır.Güçlü
Almancasegnen, SegenBereketlendirmek, hayır ve esenlik vermekSegen dini takdis ve ilahi lütuf anlamını taşır; ancak kökün sebat ve maddi eksilmeme nüansını tam içermez.Güçlü
Fransızcabénir, bénédictionTakdis etmek, bereketli kılmakbenediction lütuf ve hayır yönünü verir; sabitlenip durulma fiziki zeminini dışarıda bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَبَارَكَYüceliği, hayrı ve zatı sınırsız ve daimi olmakYalnızca Allah'a izafe edilen; O'nun mülkünün, bağışının ve şanının yüceliğini bildiren ayetler; A'râf 7:54, Furkân 25:1, Mülk 67:1
بَارَكْنَاMekânı hayır, feyiz ve peygamberlik mirasıyla donatmakMukaddes topraklar, Mescid-i Aksâ çevresi ve peygamberlerin yurt tuttuğu coğrafyalar; İsrâ 17:1, Enbiyâ 21:81, Sebe' 34:18
مُبَارَكٌHidayet ve feyzi tükenmez olan kitap ve vahiyKur'an'ın insanlığı karanlıktan çıkaran kalıcı rehberliğini anlatan ayetler; En'âm 6:92, Enbiyâ 21:50, Sâd 38:29
مُبَارَكًاHayrı yayan, arındıran ve canlı kılan varlık veya suHz. İsa'nın konumu, gökten inen diriltici yağmur suyu ve inşa olunan ilk beyt; Âl-i İmrân 3:96, Meryem 19:31, Kâf 50:9
مُبَارَكَةٍVarlığında sürekli hayır barındıran zaman, ağaç veya mekânKadir gecesi/Kur'an'ın iniş gecesi, zeytin ağacı ve selamlaşma; Nûr 24:35, Duhân 44:3
بَرَكَاتٍGökten ve yerden kesintisiz fışkıran maddi-manevi rızıklarİman ve takva neticesinde açılacak olan tükenmez lütuflar; A'râf 7:96, Hûd 11:48

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamتَبَارَكَ lafzının ilahi sıfatlar bağlamındaki kullanımıتَبَارَكَ sîgasının yaratılmışlara nispet edilemeyeceği, Allah'ın zatının kadim, hayrının zevalsiz ve kibriyasının mutlak olduğuZevalsizlik, aşkınlık ve hayrın kaynağının tekliği
FıkıhZekât, ticaret ve tebrik/dua hükümleriFaiz ve aldatmanın bereketi silmesi (makh), dürüstlüğün ve sadakanın bereketi artırması ve nikâh akdinde tebrik sünnetiHukuki ve ahlaki meşruiyetin rızkın varlığına ve devamına etkisi
Tefsirبَرَكَات ve مُبَارَك lafızlarının Kur'an, Kâbe ve arz bağlamındaki tefsiriBereketin hissi (fiziki genişleme, rızık bolluğu) mi yoksa manevi (hidayet, peygamberlerin izi, tükenmez ecir) mi olduğuHayrın bir yerde veya metinde sürekli kalıp nesillere sirayet etmesi
HadisYemeğin bereketi, seher vakti, cemaat ve Peygamber'in tebrikiAz yemeğin cemaatle çoğalması, sahur yemeğindeki bereket ve eshabın çocuklarını bereket duasına getirmesiİlahi feyzin temas yoluyla veya sünnete ittiba ile eşyada açığa çıkması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi vahy ve hidayet kaynağıTükenmez feyiz ve kutsiyetVarlığı kutsal merkezle bağlayıp çürümeden korumakKur'an'ın mübarek oluşu, zamanı ve insanı aşan bir manevi kılavuzluk gücünün sabitliğini garanti eder.Kesin
İlmiBirikimli ve kalıcı hakikat inşasıSüreklilik arz eden faydalı bilgiBilginin nesiller boyu insanlığa hizmet eden bir nehve dönüşmesiMübarek ilim, sahibine kibir vermeyen, tüketilmeyen ve amel doğuran kalıcı bilgidir.Güçlü
SiyasiAdalete ve hukuka dayalı nizamİstikrar, güvenlik ve toplumsal sebatToplumu çöküşten, fetretten ve sarsıntıdan koruyarak sabit tutmakŞehrin veya beldenin mübarek kılınması, emniyetin ve adil yönetimin orada yerleşik hale gelmesidir.Güçlü
İktisadiHelal kazanç, infak ve üretim döngüsüDeğerini kaybetmeyen, artan ve doyum sağlayan sermayeMaddi zenginliğin sömürü ve faiz olmaksızın topluma yayılmasıBereketsiz mal ne kadar çok olursa olsun hızla tükenir; bereketli kazanç az olsa da ihtiyacı karşılar ve kalır.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKorumalı termodinamik denge ve öz-yenilenen potansiyel (self-renewing potential)Sisteme giren enerjinin dağılıp yok olmak (entropi) yerine, sistem içinde kararlı ve durulmuş bir rezervuar oluşturarak sürekli iş üretebilme kapasitesini korumasıdır.Güçlü
Beşeri bilimlerSürdürülebilir sosyal sermaye ve kurumsal dayanıklılıkToplumun ortak değer ve güven zeminine dayanarak kurduğu yapıların, kriz anlarında sarsılmayıp sebat göstermesi ve nesiller boyu fayda üretmeyi sürdürmesidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiBereket kavramını sadece mistik, kaynağı belirsiz bir zenginleşme ya da salt soyut bir temenni olarak görüp kökün ثبات (fiziki sebat, yerleşme, havuzda suyun durulması) boyutundan koparmak
Kur'an içi daha geniş anlamBereket, yalnızca matematiksel bir artış değil; ilahi nizamla kurulan uyum neticesinde varlığın özünde bulunan hayrın sabitlenmesi, korunması, heba olmaması ve kesintisiz biçimde yeni hayırlar doğurmasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBereket sadece mucizevi bir çoğalma sanıldığında, insanın sebat, liyakat, adalet ve sebep-sonuç ilişkisindeki sorumluluğu buharlaşır; Kur'an'ın "mübarek" kıldığı yeryüzü, kitap ve peygamberlerin inşa ettiği ahlaki-sistemik zemin anlaşılamaz.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın bizzat kendisini, peygamberlerin getirdiği mesajı, yeryüzünün imarını ve ibadet mekânlarını nitelerken kullandığı ana eksenlerden biridir; ilahi olanın dünyevi alana temas ettiğinde nasıl kalıcı ve zevalsiz bir hayır ürettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kur'an'ın inişini ve mahiyetini anlatan vahy ayetlerinde; arz-ı mukaddese ve peygamberlerin yurtlarına dair kıssalarda; gökten inen yağmur ve yeryüzü rızıklarının takdirinde; Allah'ın kemal sıfatlarını zikreden tebâreke ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın değerini sadece anlık nicelik ve biriken kütle üzerinden ölçen materyalist bakışı düzeltir; hakiki gücün ve zenginliğin, ilahi hayrın bir sistemde sabitlenmesi ve tükenmezlik kazanması olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir devenin göğsü üzerine çöküp yerine sağlamca yerleşmesi ve suyun havuzda toplanarak durulup kalması.
  • Soyut anlamİlahi kaynaklı hayrın bir mekânda, metinde, zamanda veya insanda sabitlenerek zevalden korunması, sürekli ve eksilmez bir feyiz üretmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin ilahi nizam ve adaletle intibakı neticesinde entropiye yenilmeyip kalıcı denge, tükenmez fayda ve sürdürülebilir refah üretme durumu.
  • LaTeX modeliB=∫0T(H(t)⋅S(t)) dtilelim⁡t→∞S(t)>0
  • LaTeX açıklamasıModelde B toplam bereketi temsil eder. H(t) zamana bağlı olarak sisteme dahil olan ilahi hayır akışını, S(t) ise devenin çöküşü ve suyun durulmasıyla simgelenen sebat ve yerleşiklik katsayısını gösterir. T zaman ufkunu ifade eder. Sebat fonksiyonunun limit durumunda sıfırdan büyük kalması, hayrın zail olmayıp sistemde daimi ve tükenmez olarak sabitlendiğini matematiksel olarak tasvir eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب