بعثر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ع-ث2 sîga, 2 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بُعْثِرَتْبعثرقبرعلمبُعْثِرَ

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

بعثر

ب - ع - ث

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 8 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Dışarı gönderildi

Notlarım

Sözlükler(8)

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR281 harf
الفراء: يقال: بَعْثَرَ الرجل متاعه وَبَحْثَرَهُ، إذا فرَّقه وبدّده وقلبَ بعضَه على بعض. ويقال: بَعْثَرُ الشيء وبَحثَرْتُهُ، إذا استخرجْتَه وكشفْته. وقال أبو عبيدة في قوله تعالى: "بُعْثِرَ ما في القُبورِ": أُثِيرَ وأُخْرِجَ. وقال: وتقول بَعْثَرْتُ حوضي، أي هدمته، وجعلت أسفله أعلاه.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR304 harf
- قال الله تعالى: ﴿وإذا القبور بعثرت﴾ [الانفطار/4]، أي: قلب ترابها وأثير ما فيها، ومن رأى تركيب الرباعي والخماسي من ثلاثين نحو: تهلل وبسمل (وهذا ما يسمى النحت، وانظر ص 843) : إذا قال: لا إله إلا الله وبسم الله يقول: إن بعثر مركب من: بعث وأثير، وهذا لا يبعد في هذا الحرف، فإن البعثرة تتضمن معنى بعث وأثير.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR804 harf
الفرّاء في قوله تعالى: وإِذا القُبور بُعْثِرَتْ؛ قال: خرج ما في بطنها من الذهب والفضة وخروج الموتى بعد ذلك؛ قال: وهو من أَشراط الساعة أَن تُخرج الأَرض أَفْلاَذَ كَبِدِها. قال: وبُعْثِرَتْ وبُحْثِرَتْ لغتان. وقال الزجاج: بُعْثِرَتْ أَي قلب ترابها وبعث الموتى الذين فيها. وقال: بَعْثَرُوا متاعهم وبَحْثَرُوه إِذا قَلَبُوه وفَرَّقُوه وبَدَّدُوه وقلبوا بعضه فوق بعض. وفي حديث أَبي هريرة: إِني إِذا لم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR98 harf
* ب ع ث ر * بعثر سبق تفسيره في ب ح ث ر وقوله تعالى ﴿بعثر ما في القبور﴾ أثير وأخرج قاله أبو عبيدة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR925 harf
بعثر الرجل: نظر وفتش وبعثر الشيء: فرقه وبدده، وقال الزجاج: بعثر متاعه وبحثره، إذا قلب بعضه على بعض، وزعم يعقوب أن عينها بدل من غين بغثر، أو غبن بغثر بدل منها. وبعثر الخبر: بحثه. ويقال: بعثر الشيء وبحثره، إذا استخرجه فكشفه. وبعثره: أثار ما فيه، قال أبو عبيدة في قوله تعالى: إذا بعثر ما في القبور : أثير وأخرج. قال: وبعثر الحوض: هدمه وجعل أسفله أعلاه. وقال الزجاج: بعثرت، أي قلب ترابها، وبعث
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.107 harf
بَعْثَرَ Q. 1 بَعْثَرَ بعثر , [inf. n. بَعْثَرَةٌ,] He took, drew, or pulled, a thing out, or forth, and uncovered it, laid it open, or exposed it; (S, K;) as also بَحْثَرَ: (S:) he raised what was in a thing, (S, K,) and caused it to come forth. (S.) Hence, in the Kur [c. 9], اـِذَا بُعْثِرَ مَا فِى الْقُبُورِ When that which is in the graves is raised, and caused to come forth: (AO, S:) [see
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR62 harf
بَعْثَرَ بَعْثَرَ a. Scrutinized. b. Scattered, overturned.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.354 harf
بعثر بَعْثَرَ - يُبَعْثِرُ، بُعْثِرَ - يُبَعثَرُ بَعْثَرَ - يُبَعْثِرُ + كائن + شيئاً أو ما في شيء: فرق بين مكوناته ثم نشرها وباعد بينها: يأتي إلى عدد من الأشياء المنتظمة ضمن مجموعة يربط بينها رابط من تكويم أو ركم أو جذب أو بناء، فيفرق هذه الأشياء عن بعضها بحيث تبتعد عن بعضها بشكل محدود وغير منتظم بُعْثِرَ - يُبَعثَرُ: مبني للمجهول من "
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler2 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قبر

    2 ortak ayet · Kabr mezar demektir

  2. علم

    1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ

    Dışarı gönderildiYoksa bilmez mi kabirdekilerin çıkarılacağı zamanı?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبعثر
YapıDörtlü (Rubâî)
Özel DurumNaht (iki kökün birleşimi: بعث ve أثير / عثر)
Bağlamsal Yakın Köklerبعث, نثر, نبش
Zıt Kökدفن
Çekirdek Özet 1Bir şeyin altını üstüne getirerek içindekini dışarı saçmak, havuzun veya kabın dibini tersyüz edip dağıtmak
Çekirdek Özet 2Kabirlerin ve göğüslerin altüst edilerek gizlenmiş olanların zorunlu ve apaçık biçimde açığa çıkarılması
Çekirdek Özet 3Gizli ve örtük olanın ani, radikal bir altüst oluşla eksiksiz biçimde dışsallaştırılması ve alenileşmesi ilkesi
Kritik Hata RiskiEylemi sadece sıradan bir dağıtma veya canlanma sayıp derinlerdeki saklı olanın altüst edilerek ifşa edilmesi boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بعUzaklaştırma, ayırma, bir şeyden bir parçayı koparıp dışarı atma temel hareketini ifade eder; بعث, بعد, بعض, بعر köklerinde sabittir.ثHareketi durağanlıktan koparma, gizlendiği yerden uyandırıp fırlatma ve yayma anlamına yöneltmiştir (بعث).
بعثHarekete geçirme, uykudan veya ölümden diriltip gönderme çekirdeği.رÇekirdeğe katılan dördüncü harf, eyleme şiddet, altüst etme, tersyüz ederek içindekileri etrafa saçma ve savurma ivmesi kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaKorunaklı bir alanın, kapalı bir kabın veya yerin derinliğindeki iç mekânı temsil eder.
عGöz; görme, bilme, kaynakGizli olanın görünürlük kazanması, bilince çıkması ve kaynağın dışa açılması payını taşır.
ثİşaret, çarpı; yoğunlaşma (ت türetmesi)Sınırın şiddetle aşılması, durgunluğun kırılması ve saklı olanın patlak vermesi hareketini içerir.
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin nihai sonucunu, dipten gelen şeyin en üste çıkmasını ve açığa fırlatılmasını simgeler.
بعثرKapalı bir mekânın içinin şiddetle yarılarak en dipte saklananların bütünüyle yüzeye çıkarılıp saçılmasıDurgun, örtülü ve gizli bir haznenin altüst edilip saklanan ne varsa gözler önüne serilmesi ve saçılması bütünsel hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir havuzun veya kuyunun dibinin kazılarak altının üstüne getirilmesi, altüst edilip bozulması; bir eşyanın karıştırılıp altındakilerin üste saçılması. بَعْثَرْتُ حَوْضِي
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde doğrudan bu dörtlü formun müstakil bir beyit şahidi sözlüklerde mahfuz kalmamış, daha çok bedevi kullanımındaki havuzun tersyüz edilmesi ve eşyaların altüst edilmesi tasvirleriyle aktarılmıştır.
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis ve rivayet metinlerinde iç sıkıntısı ve mide bulantısını tasvir etmek için تَبَعْثَرَتْ نَفْسِي şeklinde nefsânî/biyolojik altüst oluşu anlatmak üzere kullanılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Tāj al-ʿArūs.

Sami etimolojik katman

Arapçada yer alan بعثر lafzı, klasik dilcilerin (özellikle Râgıb el-İsfahânî ve Zeccâc) üzerinde durduğu üzere, üçlü köklerin genişletilmesi veya iki ayrı kökün meczedilmesiyle oluşan bileşik (münhat) bir form özelliği gösterir. İkili بع çekirdeği Sami dillerinde ayırma, çıkarma, dağıtma dairesinde yer alırken, Arapçaya özgü bu dörtlü türetimde بعث (gönderme, diriltme) kökü ile أثير (tozutma, altüst etme) veya عثر köklerinin anlamsal kaynaşması gözlenir. İbranice ve Süryanicede doğrudan birebir dörtlü kök paraleli bulunmamakla birlikte, kökün ilk iki harfini oluşturan temel Sami çekirdeği durağan olanı yerinden fırlatma fonksiyonuna işaret eder. Arap dilinde bu kök, hem fiziksel bir mekanın altüst edilmesi hem de bu yolla gizlenen unsurların çevreye saçılması ikili eylemini tek bir morfemde birleştiren özgün bir sentetik genişleme olarak tebarüz etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), el-Müfredât.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبعث ve أثير köklerinin naht yoluyla birleşimiDiriltip çıkarma ile toprağı altüst edip tozutma manalarının tek fiilde meczedilmesidir.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiبع kök tabanıSami dillerinde var olan ayırma ve çıkarma matrisinin Arapçada dörtlüye genişlemesidir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrudan bir morfolojik denk tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak el-Müfredât, Lisān al-ʿArab, Tahdhīb al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بعثرAnlamlıAltüst edip saçmakBir kabın veya yerin altını üstüne getirerek içindekileri dışarı çıkarmak ve dağıtmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بعثرMerkezAltüst ederek açığa çıkarmaDerinde olanı altını üstüne getirip dışarı saçarak bütünüyle görünür kılmak.Hem altüst etmeyi hem de içindekini fırlatıp saçmayı birlikte içerir.
بعثKomşuHarekete geçirme ve göndermeBir şeyi uykusundan, durağanlığından veya ölümünden uyandırıp bir yöne yöneltmek.Altüst etme ve mekanik dağıtma vurgusu taşımaz; doğrudan diriltme ve sevk eylemidir.
نثرKomşuSaçma ve dağıtmaToplu halde bulunan şeyleri birbirinden ayırıp etrafa yaymak.Öncesinde derin bir kazma veya altüst etme ameliyesi zorunlu değildir.
نبşKomşuEşip çıkarmaToprağı veya gömülü yeri kazıyıp içindeki gizlenmiş şeyi ortaya çıkarmak.Odak noktası kazıma eylemidir; saçıp dağıtma boyutunu içermez.
دفنZıtÖrtme ve gizlemeBir şeyi yerin altına koyarak üzerini toprakla kapatıp görünmez kılmak.بعثر eyleminin tam tersi olarak içeri sokma ve saklama eylemidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبعثرAltüst edip içindekini dışarı saçmakDerinliği tersyüz ederek gizliyi ifşa etme bütünlüğünü ifade eder.Kesin
LatinceEruere, effundereKazıp çıkarmak, dışarı dökmekYerin altından çekip çıkarma yönünü karşılar; şiddetli altüst oluş nüansını kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceTo overturn and scatter, to unearthAltüst ederek saçmak, gün yüzüne çıkarmakDağıtma ve açığa çıkarma boyutunu verir; kıyamet bağlamındaki kozmik şiddeti tam aktaramaz.Güçlü
AlmancaUmwälzen und hervorholen, aufwühlenAltüst edip dışarı çıkarmakDerinlemesine altüst oluşu karşılar; saçılma ve yayılma boyutunu ikincil bırakır.Güçlü
FransızcaRenverser et disperser, exhumerTersyüz edip dağıtmak, kabirden çıkarmakYüzeye çıkarma ve dağıtma eylemini verir; naht kökenli çift yönlü etkiyi eksik bırakır.Güçlü

Kaynak Lane's Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Gesenius.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بُعْثِرَتْ (İnfitâr 82:4)Kabirlerin altüst edilerek ölülerin fırlatılıp çıkarılmasıKıyametin kozmik altüst oluş anı; fiziki alemin altının üstüne getirilerek gömülü olanın ortaya saçılması.
بُعْثِرَ (Âdiyât 100:9)Kabirdekilerin ve nefislerde gizlenenlerin bütünüyle deşilip ifşa edilmesiHesaba çekilme uyarısı; insanın derinliklerinde sakladığı gerçek niyetlerin ve amellerin açığa vurulması.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBa's ve haşir bahsiCismani dirilişin keyfiyeti, toprağın altındaki zerrelerin nasıl toplanıp dışarı fırlatılacağı.Yokluktan yaratma değil, gizlenmiş zerrelerin altüst edilerek zorunlu ifşası.
FıkıhKabir hukuku ve defnedilen malGömülü hazinelerin açığa çıkması veya mezarların bozulması/açılması hallerinin hükmü.Kabrin veya arazinin altının üstüne getirilmesi fiiliyatı.
TefsirKıyamet sahnelerinin tasviriKabirlerin altüst edilmesi ile göğüslerde saklanan sırların ortaya saçılması arasındaki semantik bağ.Fiziki yarılma ile ahlaki/bâtıni ifşanın birbirini tamamlaması.
HadisRuhi dalgalanma ve fitne tasvirleriNefsin altüst olması, iç huzursuzluğu ve fitne anında cemiyetin altının üstüne gelmesi.Denge durumunun bozulup içteki çalkantının dışa vurması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniEskatoloji ve uhrevi adaletMutlak ifşaGizliliğin bütünüyle son bulmasıAhirette hiçbir niyetin ve bedenin saklı kalamayacağını, mutlak saydamlaşmayı sağlar.Kesin
İlmiYeraltı ve jeolojik hareketlerTektonik altüst oluşDerin katmanların yüzeye fırlamasıBir sistemin alt katmanlarının dış basınçla yüzeye çıkması ve açığa serilmesi olgusudur.Güçlü
SiyasiToplumsal kriz ve devrimStatükonun altüst olmasıBastırılan halk dinamiklerinin yüzeye çıkmasıDüzenin alt katmanlarında biriken enerjinin kabuğu parçalayarak iktidar alanına saçılmasıdır.Muhtemel
İktisadiSaklı servetin tedavüle çıkmasıYastık altı değerlerin açığa çıkışıAtıl kaynağın ortaya saçılmasıToprak altında veya gizli kasalarda tutulan sermayenin zorlayıcı bir etkiyle dolaşıma girmesidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropik faz dönüşümü ve difüzyonSınırlandırılmış bir hacimde birikmiş parçacıkların, sınırın çökmesiyle kontrolsüzce etrafa yayılması.Güçlü
Beşeri bilimlerBilinçdışının dışavurumu (Katarsis/İfşa)Bireyin veya toplumun bastırdığı travmatik ve gizli verilerin ani bir kırılmayla bilince saçılması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca mezarlardan cesetlerin çıkması şeklinde dar bir fiziksel olaya indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamبعثر kökü sadece kabirlerin fiziki altüst oluşunu değil, Âdiyât suresindeki bağlamıyla nefislerin ve göğüslerin içindeki tüm gizli duyguların ifşa edilmesini de kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDirilişi sadece mekanik bir bedenleşme sanıp, amellerin ve mahrem sırların bütünüyle dökülüp saçılacağı eskatolojik saydamlaşmayı gözden kaçırma yanılgısı.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hesap ve ceza tasavvurunda gizlilik perdesinin tamamen yırtılacağını, hiçbir amelin veya bedenin yeryüzü kabuğu altında saklanamayacağını somut bir altüst oluş imgesiyle zihinlere nakşeder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyametin kopuş sahnelerini anlatan tekvinî/kozmik ayetlerde (İnfitâr 82:4) ve insanın nankörlüğünü ve gizli niyetlerini yüzüne vuran ahlaki/eskatolojik uyarılarda (Âdiyât 100:9).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahiretteki dirilişin sessiz ve durağan bir uyanış olduğu fikrini düzeltir; sürecin derin bir yarılma, tersyüz olma ve içindekileri dışarı kusma şeklinde radikal bir tasfiye olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir haznenin, kuyunun, havuzun veya toprağın altını üstüne getirerek dibinde gizlenmiş şeyleri dışarı saçmak ve dağıtmak.
  • Soyut anlamSaklanmış, bastırılmış ve görünmez kılınmış hakikatlerin ani ve şiddetli bir yarılmayla bütünüyle ifşa olması ve aleniyet kazanması.
  • Sistematik karşılıkEskatolojik saydamlaşma ilkesi; kapalı V hacminin altüst oluşuyla içsel durumların S dışsal uzama U zorunlu intikali.
  • LaTeX modeliB:Vic¸→ΔΦUdıs¸o¨yle kiinf⁡(V)↦sup⁡(U)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Vic¸ kapalı veya örtülü iç hacmi (kabir veya sadr/göğüs), ΔΦ sisteme uygulanan ani ve yıkıcı eskatolojik potansiyel farkı (altüst oluşu), Udıs¸ ise aleniyet kazanan dışsal uzamı temsil eder. Dönüşüm neticesinde en dipte bulunan unsur inf⁡(V), en üst ve görünür konuma sup⁡(U) fırlatılarak saçılmaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب