بنن
ب - ن - ن
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 9 sözlük
Parmak ucu demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(9)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Parmak ucu demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR770 harfباب النون والباء
ن ب، ب ن مستعملان
نب:
نَبَّ التَّيْسُ يَنِبُّ نبيباً.. وقال عمر لوَفْدِ أهلِ الكوفة حين شَكَوْا سَعداً: ليُكَلِّمْني بعضكم، ولا تَنِبّوا عندي نبيب التُّيُوس.
بن:
البَنَّةُ: رِيحُ مرابض الغَنَم والبَقَرِ والظِّباء.. وتقول: أجدُ لهذا الثَّوْب بَنَّةً طيِّبةً من عَرْف تُفّاحٍ أو سَفَرْجل.
والإبنانُ: اللّزوم، تقول: أَبَنَّتِ السَّحابةُ، إذا لَزِمَتْ ودامت. وأَبَنَّ القوم بمحلة،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.662 harfأبَنّ بالمكان: أقام به. والبَنَّةُ: رائحةٌ، طيّبة كانت أو منتنةً. والجمع بِنانٌ. وكِناسٌ مُبِنٌّ، أي ذو بَنَّةٍ، وهي رائحة بعر الظباء إذا رعت الزهَر. والبَنانَةُ: واحدة البَنانِ، وهي أطراف الأصابع. وجمع القلة بَناناتٌ. بني بَنى فلان بيتاً من البُنيان. وبَنى على أهله بِناءً فيهما، أي زَفَّها. وبَنَّى قُصوراً، شُدِّدَ للكثرة. وابْتَنى داراً وبَنى بمعنىً. والبنيانُ: الحائطُ. وقوسٌ بانِيَةٌ، بَنَتْ
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR519 harfب ن ن
شممت منه بنة طيبة.
وأجد في هذا الثوب بنة تفاح أو سفرجل.
وأجد بنة الغزل منك أي أنت حائك.
وفيها بنة مرابض الغنم.
ومنها قيل للروضة: البنانة لطيب البنة وأبنت ديارهم: عادت فيها بنة النعم.
قال الجعدي: أقاموا بها حتى أبنت ديارهـم على غير ديـن ضـارب بجـران وما زاد عليه بنانةً أي إصبعاً واحدةً.
قال: لا هـم كرمـت بنـي كنانـه ليس لحي فوقهم بنانه ومـن المجـاز: أبنـوا
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.057 harfالبَنَّة: الريح الطيِّبة كرائحة التُّفّاح ونحوها، وجمعُها بِنانٌ، تقول: أَجِدُ لهذا الثوب بَنَّةً
طيِّبة من عَرْف تفاح أَو سَفَرْجَل. قال سيبويه: جعلوه اسماً للرائحة الطيبة كالخَمْطة. وفي الحديث: إن للمدينة بَنَّةً؛ البَنَّة: الريح الطيِّبة، قال: وقد يُطلق على المكروهة. والبَنَّة: ريحُ مَرابِضِ الغنم والظباء والبقر، وربما سميت مرابضُ الغنم بَنَّة؛ قال: أَتاني عن أَبي أَنَسٍ وعيدٌ،
ومَعْصُوبٌ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR135 harf* ب ن ن * * البَنَانةُ * واحدة * البَنَانِ * وهي أطراف الأصابع ويقال بنان مخضب لأن كل جمع ليس بينه وبين واحدة إلا الهاء فإنه يوحد ويذكر
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR12.799 harf: ( *!البَنَّةُ : الرِّيحُ الطَّيِّبَةُ ) كرائِحَةِ التُّفَّاحِ ونحْوِه ، جَمْعُه *!بِنانٌ .
قالَ سِيْبَوَيْه : جَعَلُوه اسْماً للرّائِحَةِ الطَّيِّبةِ كالخَمْطَةِ ؛ ( و ) قد يُطْلَقُ على ( المُنْتِنَةِ ) المَكْرُوهَةِ . وهكذا رَوَاه أَبو حاتِمٍ عن الأَصْمعيّ من أنَّ البَنَّةَ تقالُ فيهما ؛ ( ج بِنانٌ ) ، بالكسْرِ ؛ وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ :
وتَكْره *!بَنَّةَ الغَنمِ الذِّئابُ قالَ ابنُ بَرِّي :
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR302 harfبَنَّ
بَنَّ بَنَّة 1t ,
a. Perfume, fragrance.
بُنّ
بُنّ 3 ,
a. Coffee-berry.
بُنِّيّ
بُنِّيّ 3yi ,
a. Coffeecoloured, brown.
بَنَاْن
بَنَاْن 22 ,
a. Fingerends, finger-tips.
بُنَاْنَة
بُنَاْنَة 24t ,
a. Meadow; park.
بَن
بَن - بْنُ
a. Son. See بَنَى
بَنَادُوْرَى
بَنَادُوْرَى
a. Tomato.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok75.831 harfبنن
بَنَّ - يَبِنُّ - بَنان - بَنُوَ - يَبْنُو - ابْن- يا بُني- ابْنَيْن- بَنيْن - بَني - بَنيْه -ابن السبيل - بَني آدَم - بَني إسرائيل - ابْنَة - ابْنَتيْن - بَنات - أبناء
بَنُوَ - يَبْنُو + كائن + كائناً: يكون ابناً له: يكون وينشأ من نكاح الكائن امرأة وحملها وولادتها له
ابْن: مفرد ذكر : البشر المفرد الذكر الذي ينشأ من نكاح امرأة وحملها
Mücavir kökler16 mücavir (24 toplam)
- رعب
1 ortak ayet · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir
- عنق
1 ortak ayet · Onların boyunları
- ثبت
1 ortak ayet · Sibat(Te) kayış demektir
- فوق
1 ortak ayet · Üst
- ضرب
1 ortak ayet · Örnek verdi
- بلو
1 ortak ayet · Biley taşı
- وحي
1 ortak ayet · İşaretleşmek için yakılan ateştir
- سوي
1 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir
- قدر
1 ortak ayet · Kıdr kazandır
- لقي
1 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
- قلب
1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- مع
1 ortak ayet · Beraber
Geçtiği ayetler(2)
… كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْنَاقِ وَاضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ
Ekstremite, parmakHani Rabbın, meleklere: Ben sizinleyim, haydi iman edenlere sebat verin, diye vahyetmişti. Ben, küfretmiş olanların kalblerine korku salacağım. Artık siz de vurun boyunlarının üstüne, vurun tüm parmaklarına.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بنن |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | أنمل, بصم, كفف |
| Zıt Kök | جذم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir yere yerleşip sinme, tutunma ve bedenin nesneleri kavrayan en uç noktaları |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın eylem, tutunma ve ince yaratılış hassasiyetini temsil eden parmak uçları ve ekstremiteler |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel failiyetin, zanaatın, biyometrik özgünlüğün ve ince bedensel tesviyenin somut dayanağı |
| Kritik Hata Riski | Anlamı yalnızca soyut bir kokuya veya salt modern parmak izine indirgeyerek ayetlerdeki bedensel kavrama ve harp fonksiyonunu dışarıda bırakmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بن | Ayrılmayacak biçimde bitiştirme, üst üste koyarak kurma, nesil veya yapı oluşturma (بني, بنو) | ن | İkizleşen nun harfi lüzum, kalıcılık ve sinme anlamını pekiştirmiş; kavramayı, tutunmayı ve ince işçiliği gerçekleştiren en uç sınırlara (بنان) özgülemiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Barınma alanını, içe yerleşmeyi, sabitliği ve mekân tutmayı temsil eder. |
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Yaşam belirtisini, sürekliliği, ince uzantıyı ve temas kabiliyetini gösterir. |
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | İkinci uzantı hareketi pekiştirir; en uç noktadaki hassas tutunmayı ve yayılımı sağlar. |
| بنن | Bir barınma veya beden alanından dışa uzanan, nesnelere süreklilikle temas edip tutunan ve iz bırakan en uç organların hareketi. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir yere yerleşip oradan ayrılmamak (lüzûm), koyun veya sığır ağıllarının toprağa sinen kokusu ile nesneleri tutmaya yarayan parmak uçları ve uzuvlar. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Nâbiğa el-Ca‘dî şiirinde kavmin bir yurtta kökleşip kalmasını ağıl kokusunun sinmesiyle tasvir eder: أقاموا بها حتى أبنت ديارهم / على غير دين ضارب بجران |
| Erken Arapça kullanım | Zü’r-Rumme yabani bir boğanın korunaklı gölgelikte kalışını tasvir ederken kökün yerleşme ve koku boyutunu birlikte kullanır: أَبَنَّ بها عوْدُ المَباءَةِ، طَيِّبٌ / نسيمَ البِنانِ في الكِناسِ المُظَلَّلِ |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Asâsü’l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde بنن kökü, biçimlendirme, kurma, türetme ve yapılandırma bildiren ortak *bn kök katmanıyla irtibatlıdır. İbranicede בנה (bānâ) fiili inşa etmeyi ve oluşturmayı, bēn ismi ise yapı taşını ve nesli sürdüren oğulu ifade eder. Aramice ve Süryanicede ܒܢܐ (bnā) biçimlendirmek ve kurmak manasındadır. Akadcada banû fiili yapmak, yaratmak, biçimlendirmek ve meydana getirmek anlamlarını taşır. Arapçada kök ikizleşerek (gemination) yapma ve biçimlendirmenin doğrudan aleti olan bedensel ekstremitelere, yani nesneleri tutan, alet kullanan, ince yapıyı oluşturan parmak uçlarına (بنان) ve bir mekâna tamamen yerleşip sinme anlamına (إبنان) yoğunlaşmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | بنن | Mekâna yerleşip sinme (lüzûm), kalıcı koku ve kavrama aleti olan parmak uçları | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | *bn / bny / banû | İnşa etme, biçimlendirme ve yapı oluşturma anlamındaki ana Sami çekirdeği | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik *bn | Mısır dilinde biçimlendirme ve tohum/yapı anlamlarıyla kurulan morfolojik yakınlık | Muhtemel |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بنن | Anlamlı | Yerleşmek, sinmek, parmak uçları | Hedef köktür; bedenin en uç kavrama noktalarını ve lüzumu anlatır. | Kur'an'da geçer |
| نبن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| ننب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بنن | Merkez | Parmak uçları, ekstremiteler | Nesneyi kavrayan, işleyen ve bireysel çizgileri taşıyan uç kısımdır. | Hem harpte tutunmayı hem yaratılıştaki ince tesviyeyi kapsar. |
| أنمل | Komşu | Parmak ucu, tırnak dibi | Özellikle tırnağın bittiği etli uç noktayı ve öfkeyle ısırmayı bildirir. | بنن köküne göre daha dar ve sadece tırnak çevresindeki boğumu anlatır. |
| بصم | Komşu | Parmak genişliği, iz | Parmak kalınlığıyla ölçü almayı ve parmağın bıraktığı temas izini anlatır. | بنن organın kendisini ve eklemlerini, بصم ise bıraktığı iz ve eni hedefler. |
| كفف | Komşu | El ayası, avuç | Parmakları değil, topluca tutan ve engelleyen avuç içini ifade eder. | بنن uçlardaki hassas hareketi, كفف ise toplayıcı ve sınırlayıcı tutuşu bildirir. |
| جذم | Zıt | Kökünden kesilme, uzuvsuz kalma | Bedenin uçlarının kopması, parmakların veya elin tamamen kesilip yok olmasıdır. | بنن kökünün sağladığı kavrama ve tutunma kabiliyetinin bütünüyle yok edilmesidir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بنن | Parmak uçları, ekstremiteler | Kavrayan, işleyen, tutunan uç organlar | Kesin |
| Latince | extremitates, digitorum apices | Uç organlar, parmak uçları | Bedenin en uç sınırlarını ve temas noktalarını karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | fingertips, extremities, phalanges | Parmak uçları, uzuvlar, parmak boğumları | Hem kavrama yetisini hem anatomik uç noktaları kapsar. | Kesin |
| Almanca | Fingerspitzen, Gliedmaßen | Parmak uçları, uzuvlar | İnce motor becerilerini ve uç eklem sınırlarını ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | bouts des doigts, extrémités | Parmak uçları, uçlar | Dokunma, tutma ve anatomik uç sınır anlamını karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بَنَانٍ | Savaş kabiliyetini felç eden eklem ve parmak uçları | Askeri mücadelede düşmanın kılıç, ok ve mızrak tutmasını engellemek amacıyla el ve ayak eklemlerinin hedef alınması (Enfâl 8:12). |
| بَنَانَهُ | Yeniden dirilişte ferdi kimliğin ve ince anatomik düzenin eksiksiz ihyası | İnkârcıların bedenin çürüdükten sonra toplanamayacağı iddiasına karşı, en ince ve karmaşık uç detayların dahi tastamam tesviye edileceğini bildiren diriliş bağlamı (Kıyâmet 75:4). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ba‘s ve haşir doktrini | İlahi kudretin bedeni diriltirken sadece kaba iskeleti değil, en ince detay olan parmak uçlarını dahi aynen var etmesi. | Bireysel kimliğin ve yaratılış kemalinin mikroskobik düzeyde ispatı. |
| Fıkıh | Kısas ve diyet hükümleri | El ve ayak parmak uçlarının (benân), eklem yerlerinin telef edilmesi halinde ödenecek diyet miktarları ve ceza sınırları. | Organın kavrama ve hareket kabiliyetinin hukuki değer tespiti. |
| Tefsir | Enfâl ve Kıyâmet surelerinin lafız tahlili | Kelimenin tekil parmak ucu mu yoksa el ve ayakların tamamı (şevâ) mı olduğu yönündeki lügat açıklamaları. | Askeri felç etme stratejisi ile kozmik yeniden yaratılış dengesi arasındaki lafzi köprü. |
| Hadis | Taharet ve zikir adabı | Abdest alırken parmak aralarının ve uçlarının hilallenmesi ile tesbihatın parmak uçlarıyla sayılmasına dair rivayetler. | Bedenin uç noktalarının ibadet ve zikir aleti olarak tescili. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret ve diriliş | Bireysel kimlik mühürü | Ferdi sorumluluğun eksiksiz ihyası | İnsanın en karmaşık uç detaylarının aynen diriltilmesi ilahi kudretin sınır tanımazlığını gösterir. | Kesin |
| İlmi | Anatomi ve adli tıp | Biyometrik uç yapı | Özgünlük tespiti ve kavrama mekanizması | Parmak uçlarındaki sinir yoğunluğu, kavrama kabiliyeti ve dermatoglifler (parmak izleri) sistemi kurar. | Kesin |
| Siyasi | Harp nizamı ve savunma | Hareket ve güç odağı | Karşı gücün eylem aletini kırma | Ordunun silah tutma, mızrak yöneltme ve yürüme refleksinin uç eklemlerden vurularak düşürülmesi. | Güçlü |
| İktisadi | Emek ve üretim | Zanaat ve işleme aleti | Katma değerli iş üretimi | İnsanın nesneler dünyasını dönüştürmesini, alet yapmasını ve üretimde bulunmasını sağlayan temel uzuvdur. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fraktal sınır düğümü ve diferansiyel uç | Karmaşık bir geometrik yapının en dış çeperinde yer alan, tüm iç organizasyonun bilgisini ve sınır koşullarını en yüksek hassasiyetle taşıyan uç nokta. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Failiyet sınırı ve imza | Bireyin soyut iradesini somut dünyaya aktardığı, temas ettiği nesnede iz bıraktığı ve sorumluluk üstlendiği somut eylem arayüzü. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece modern parmak izi keşfine hapsederek Enfâl suresindeki askeri bağlamı ve kadim dildeki tüm ekstremite (el-ayak eklemleri) anlamını unutturmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kelime hem savaşta hasmın mukavemet ve silah tutma kabiliyetini bütünüyle felç eden uzuvları hem de ahirette insanın ferdi özgünlüğünü kuran en ince yaratılış harikasını ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Enfâl 8:12 ayetindeki vuruş emrinin stratejik hedefi anlaşılamaz; Kıyâmet 75:4 ayeti ise sadece adli tıp mucizesine indirgenerek ilahi tesviyenin kapsamlı anatomik ve ontolojik boyutu gözden kaçırılır. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem somut askeri mücadelede en can alıcı anatomik noktaları nasıl hedef gösterdiğini hem de diriliş gibi gaybî bir hakikati bedenin en uç ve karmaşık ayrıntısı üzerinden nasıl delillendirdiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Bedir Savaşı'ndaki stratejik yardımı anlatan ayetlerde ve kıyamet günündeki bedensel dirilişi, yaratılışın mükemmelliğini ele alan eskatolojik metinlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'daki diriliş tasvirlerinin genel ve kaba bir canlanmadan ibaret olduğu zannını yıkar; ilahi kudretin bedenin en ince, en karmaşık ve bireye özgü uç sınırlarına (ekstremitelerine) kadar nüfuz ettiğini ispatlar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir mekâna yerleşip sinmek, tutunmak; bedenin nesneleri tutan, kavrayan ve alet kullanmasını sağlayan en uç kısımları, parmak uçları ve eklemleri.
- Soyut anlamBireysel failiyetin dış dünyayla temas kurduğu en hassas sınır, eylem ve ince yaratılış mükemmelliği.
- Sistematik karşılıkSistemin bütünü temsil eden ve dış dünya ile etkileşimini sağlayan en uç diferansiyel arayüzü.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde biyolojik veya fiziksel bedeni, bu bedenin en uç sınırlarını ve ekstremitelerini temsil eder. ifadesi, uç noktalardaki en yüksek hassasiyet, sinir yoğunluğu ve hareket değişim gradyanını gösterir. bu uçların sağladığı kavrama ve eylem fonksiyonunu, ise her bireye özgü değişmez kimlik ve mükemmel tesviye çıktısını simgeler.