بهم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ه-م2 sîga, 31 mücavir kök, 3 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طعمبَهِيمَةُصيدتلوبهمنعمألهسميفقربَهِيمَةِوفيخبتعقدحلل

KökSîga 2Ayet 3Sure 2Mücavir 31

▶ Ağı aç (3B)

بهم

ب - ه - م

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Dört ayak üzerine yürüyen hayvanlar demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Dört ayak üzerine yürüyen hayvanlar demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.233 harf
باب الهاء والميم والباء معهما ب ه م مستعمل فقط بهم: البَهْمَةُ: أسمٌ للذّكر والأُنثى من أولادِ بَقَرِ الوَحْش وضروب الغَنَم، والجميع: البَهْم والبِهام. والبَهْمُ أيضاً: صِغارُ الغَنَم. والبُهْمَي: نباتٌ تَجِدُ به الغَنَم وجداً شديداً ما دام أَخْضَرَ. فإذا يَبِسَ هرَّ شوكُه وامتنع. الواحد: بُهْمَي أيضا، ويقال للواحدة بُهماة أيضا. والإِبُهْام: الإِصْبَع الكُبْرَى التي تلي المُسَبِّحة ، والجميع:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR949 harf
البِهامُ: جمع بَهْمٍ. والبَهْمُ: جمع بَهْمَةٍ، وهي أولاد الضأن. والبَهْمَةُ اسمٌ للمذكّر والمؤنّث. وقد جعل لبيد أولاد البقر بِهَاماً بقوله: والعينُ ساكنةٌ على أَطْلائِهاعوذاً تأَجَّلَ بالفضاء بِهامُها ويقال: هم يُبَهِّمُونَ البَهْمَ تَبْهيماً، إذا أفردوه عن أمّهاته فَرعَوْهُ وحده. أبو عبدية: البُهْمَةُ بالضم: الفارس الذي لا يَدْري مِنْ أين يُؤْتى، من شدّة بأسه، والجمع بُهَمٌ. ويقال أيضاً
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.868 harf
باب الهاء والباء مع الميم بهم أُهملت وجوهه إلا بهم . بهم : رُوي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( يحشر الناس يوم القيامة غرلاً بُهْمَاً ) . قال أبو عبيد : قال أبو عمرو : البهْم واحدها بَهِيم ، وهو الذي لا يخلِط لَوْنَه لونٌ سِواه ، من سوادٍ كان أو غيره . قال أبو عبيد : فمعناه عندي أنه أراد بقوله : بُهْمَاً يقول : ليس فيهم شيءٌ من الأعراض والعاهات التي تكونُ في الدُّنيا : من العَمَى
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.573 harf
(باب الباء والهاء وما بعدهما في الثلاثي) (بهو) الباء والهاء والواو أصلٌ واحد، وهو البيتُ وما أشبَهَهُ. فالبَهْو البيتُ المقدَّم أمامَ البيوت. والبَهْو كِنَاس الثَّور. ويقال البَهْو مَقِيل([1]) الولد بين الورِكَين من الحَامِلِ. ويقال لجَوْف الإنسان وغيره البَهْو. (بهي) الباء والهاء والياء أصلٌ واحد، وهو خُلُوّ الشيءِ وتعطُّله. يقال بيتٌ باهٍ إذا كان خالياً لا شيء فيه. ويقولون: "المِعْزَى تُبْهِي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.455 harf
- البهمة: الحجر الصلب، وقيل للشجاع بهمة تشبيها به، وقيل لكل ما يصعب على الحاسة إدراكه إن كان محسوسا، وعلى الفهم إن كان معقولا: مبهم. ويقال: أبهمت كذا فاستبهم، وأبهمت الباب: أغلقته إغلاقا لا يهتدى لفتحه، والبهيمة: ما لا نطق له، وذلك لما في صوته من الإبهام، لكن خص في التعارف بما عدا السباع والطير. فقال تعالى: ﴿أحلت لكم بهيمة الأنعام﴾ [المائدة/1]، وليل بهيم، فعيل بمعنى مفعل (في المخطوطة: بمعنى
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR474 harf
ب ه م أبهم الباب أغلقه‏.‏ أنشد سيبويه‏:‏ الفارجي باب الأمير المبهم واللون البهيم‏:‏ ما لا شية فيه أي لون كان إلا الشهبة‏.‏ يقال ليل بهيم وليال دهم بهم‏.‏ وفلان بهمـة مـن البهم‏:‏ للشجاع الذي يستبهم على أقرانه مأتاه‏.‏ وقيل‏:‏ سمي بالبهمة التي هي الصخرة المصمتة المبهمة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أمر مبهم‏:‏ لا مأتي له‏.‏ وأبهم فلـان علـيّ الأمـر وكلـام مبهـم‏:‏ لا يعـرف لـه وجـه واستبهم عليه الأمر‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.420 harf
البَهِيمةُ كلُّ ذاتِ أَربَعِ قَوائم من دَوابّ البرِّ والماء، والجمع بَهائم. والبَهْمةُ: الصغيرُ من أَولاد الغَنَم الضأْن والمَعَز والبَقَر من الوحش وغيرها، الذكَرُ والأُنْثى في ذلك سواء، وقل: هو بَهْمةٌ إذا شبَّ، والجمع بَهْمٌ وبَهَمٌ وبِهامٌ، وبِهاماتٌ جمع الجمعِ. وقال ثعلب في نَوادِره: البَهْمُ صِغارُ المعَز؛ وبه فسِّر قول الشاعر: عَداني أَنْ أَزُورَك أَنَّ بَهْمي عَجايا كلُّها إلا قليلا أَبو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR577 harf
* ب ه م * * البِهَامُ * جمع بهم و * البَهْمُ * جمع * بَهْمَةٍ * وهي ولد الضأن ذكرا كان أو أنثى والسخال أولاد المعز فإذا اجتمعت البهام والسخال قيل لهما جميعا بهام وبَهْمٌ أيضا وأمر * مُبْهَمٌ * لا مأتى له و * أَبْهَمَ * الباب أغلقه والأسماء * المُبْهمَةُ * عند النحويين هي أسماء الإشارات و * اسْتبْهَمَ * عليه الكلام استغلق وفي الحديث ﴿يحشر الناس حفاة عراة * بُهْماً *﴾ أي ليس معهم شيء وقيل أصحاء و
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR13.434 harf
* | | ( البَهِيمَةُ ) ، كَسَفِينَةٍ : ( كُلُّ ذاتِ أَرْبَعِ | قَوائِمَ ولَوْ في الماءِ ) كذا في المُحْكَم ، | وهو قولُ الأَخْفَش ، ( أو كُلّ حَيٍّ لا | يُمَيِّزُ ) فهو بَهِيمَةٌ ، نقله الزَّجّاج في | تفسير قوله - تعالى - ^ ( أَحِلَّتْ لَكُم | بَهِيمَةُ الأَنْعَمِ ) ^ ، ( ج : بَهائِمُ ) . | | ( والبَهْمَةُ ) ، بالفَتْح : الصَّغِيرُ من | ( أَوْلاد ) الغَنَمِ ( الضَّأْنِ والمَعَزِ والبَقَرِ ) | من
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.807 harf
بهّموا البَهْمِ 2 بهّموا البَهْمِ بهموا البهم , inf. n. تَبْهِيمٌ, They separated the بهم [i. e. lambs, or kids, or both,] from their mothers, (S, K,) and pastured them alone. (S.) -A2- بهّموا بِالمَكَانِ, inf. n. as above, They stayed, or remained, in the place; (K, TA;) did not quit it. (TA.) ― -b2- Also بهّم, said of a man, (assumed tropical:) He continued looking at a thing without his being
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.298 harf
بَهَمَ بَهَمَ U ( n. ac. بَهَاْمَة 22t ), a. Left vague, doubtful; concealed. بَهَّمَ بَهَّمَ II , a. Was silent, perplexed, confounded. b. Weaned ( lambs, calves ). أَبْهَمَ أَبْهَمَ IV , a. Was dubious, vague, obscure. b. Closed, locked. c. see I . d. [ acc. & 'An ], Turned away from. تَبَهَّمَ تَبَهَّمَ V , a. see IV (a) . اِنْبَهَمَ اِنْبَهَمَ VII , a. see IV (a) .
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR29.958 harf
بهم بَهِمَ - يَبْهَمُ - بَهِيْم - بَهِيْمَة بَهِمَ - يَبْهَمُ + الكائن أو الأمر: يخفى وينغلق ويصير عسيراً فهمه وتمييزه وتبين مراده بَهِمَ - يَبْهَمُ + الكائن: يكون من العسير فهم كلامه ومراده بَهِمَ - يَبْهَمُ + الأمر: يكون من العسير فهمه وتبين دقائقه وأسراره بَهِيْم: على وزن " فـَعيل"اسم فاعل مبالغة من " بَهِمَ - يَبْهَمُ ":الشيء العصي
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler31 mücavir (41 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نعم

    3 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  2. سمي

    2 ortak ayet · Ad verilen

  3. رزق

    2 ortak ayet · Üzüm demektir

  4. خبت

    1 ortak ayet · Habete (tı) ağaçlardan dökülmüş yapraklardır

  5. صيد

    1 ortak ayet · Av

  6. نسك

    1 ortak ayet · İbadet yeri

  7. عقد

    1 ortak ayet · Düğüm demektir

  8. ذكر

    2 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  9. فقر

    1 ortak ayet · Omurga kemiğidir

  10. أله

    3 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  11. طعم

    1 ortak ayet · Yiyecek demektir

  12. حلل

    1 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

Geçtiği ayetler(3)

  1. لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ

    Çift tırnaklı geviş getiren hayvanTa ki kendileri için faydalara şahid olsunlar ve Allah’ın onlara rızık olarak verdiği hayvanları belli günlerde kurban ederken O’nun adını ansınlar. Siz de bunlardan yeyin. Çaresiz kalmış yoksulu da doyurun.

  2. وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ

    Çift tırnaklı geviş getiren hayvanBiz; her ümmet için kurban kesmeyi meşru kıldık ki Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanların üzerine O’nun adını ansınlar. Sizin tanrınız, bir tek tanrıdır. O’na teslim olun. Sen mütevazı olanları müjdele.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبهم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنعم, دبب, عجم
Zıt Kökفصح
Çekirdek Özet 1Giriş veya çıkış menfezi bulunmayan, yekpare, kapalı ve ayırt edici yarığı olmayan katı nesne
Çekirdek Özet 2Ayırt edici insani konuşma ve telaffuzdan yoksun, meramını kapalı seslerle bildiren dört ayaklı otçul hayvanlar
Çekirdek Özet 3İlahi sınırlarla belirlenmiş, kapalı ve masum fıtrata sahip helal rızık ve kurban kategorisi
Kritik Hata RiskiKökün kapalılık ve ayırt edilemezlik nüansını atlayıp yalnızca biyolojik tür veya vahşi hayvanları da içeren genel hayvan adı saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بهDışarıya karşı belirginleşme, göz alıcı bir kapalılık veya doluluk ile kendini hissettirme hareketi; nitekim بهت kökünde şaşkınlıktan donup kalma ve tıkanma, بهج kökünde göz alıcı dolulukla sevindirme, بهل kökünde ise kendi haline bırakılmış örtüsüzlük görülürمSona eklenen م harfi içe dönük toplanma, bütünüyle kapanma ve dışa karşı menfez bırakmama anlamını pekiştirerek kökü tamamen kapalı, ayırt edilemez ve nüfuz edilemez tek parça bir yapıya dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırİçerisi korunaklı, sınırları çekilmiş ve dışarıya karşı kapalı bir mahalli temsil eder
هKollarını kaldırmış insanDikkat çekme, varlığı apaçık ortada olma ve bir durumun belirmesini simgeler
مSuAkışkanlığın sınırlandırılması, içe toplanma, kütlesel derinlik ve kuşatıcı kapalılığı ifade eder
بهمKorunaklı bir alanın dikkat çekici bir yoğunlukla bütünüyle içe kapanmasıİçinde menfez veya giriş yolu bulunmayan, dışarıdan bakıldığında ayrıntıları seçilemeyen, ayırt edici çizgileri kaybolmuş yekpare kapalılık hareketini kurar

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÜzerinde hiçbir çatlak, delik veya giriş menfezi bulunmayan pürüzsüz sert kaya; renginde alacalık veya başka renk karışımı bulunmayan yekpare at veya nesne; kilitlenip anahtar yeri belirsizleşmiş kapı
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde geçit vermez yekpare kayaya ve hiçbir cephesinden açık vermeyen, alt edilmesi imkânsız zırhlı yiğit savaşçıya بُهْمَة denilmiş; ayrıca tek renkte parlayan veya koyu karanlığıyla ayırt edilemeyen gece لَيْلٌ بَهِيمٌ olarak nitelenmiştir. Nitekim Sîbeveyh’in aktardığı şahitte kilitlenmiş ve açılamayan kapı şu mısra ile tarif edilmiştir: الْفَارِجِي بَابِ الْأَمِيرِ الْمُبْهَمِ
Erken Arapça kullanımİbn Abbas’a oğulların eşleriyle evlenme yasağında zifaf şartının bulunup bulunmadığı sorulduğunda, Kur’an’ın mutlak bıraktığı hükmü kapalı tutma anlamında أَبْهَمُوا مَا أَبْهَمَ اللَّهُ ifadesini kullanmıştır. Ayrıca net heceler çıkarmayan, sesi kapalı ve konuşması anlaşılamayan varlıklara ve dilsiz hayvanlara بَهِيمَة adı verilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça بهم kökü, Sami dillerinde özellikle kapalılık, dilsizlik, ayırt edilemezlik ve idrakten gizlenme semantik matrisi etrafında şekillenmiştir. İbranicede aynı kök ailesine bağlanan בְּהֵמָה (behemāh) kelimesi, yırtıcı olmayan büyükbaş ve küçükbaş evcil hayvanları, genel olarak konuşma yetisinden yoksun dört ayaklı canlıları ve insanın ayırt edici akli idrakine nispetle kapalılığı temsil eder. Süryanicede ve diğer Kuzeybatı Sami dillerinde de benzer fonetik çizgide dilsizlik, artiküle edilmemiş ses çıkarma ve idrak edilemeyen iç kapalılık anlamları muhafaza edilmiştir. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ilksel somut çekirdeği, nesnenin dışa açılan bir yarığının veya yolunun bulunmaması; dolayısıyla hem dokunsal hem işitsel hem de zihinsel olarak içeriye nüfuz edilememesidir. Arapçada bu çekirdek, hem dilsiz ve ayırt edici kelimeleri olmayan hayvan cinsine بَهِيمَة denilmesiyle hem de manası kapalı, anlaşılmaz söze ve kilitli kapıya مُبْهَم denilmesiyle en yetkin semantik tutarlılığına ulaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner (HALOT), David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبهم kökünden türeyen kapalılık, pürüzsüzlük ve menfezsizlikSert ve deliksiz taştan, renginde karışım olmayan ata; oradan da telaffuzu ve meramı kapalı hayvana ve zihnen kapalı meseleye geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice בְּהֵמָה ve Süryanice soydaş formlarEvcil ve dilsiz dört ayaklı hayvanlar için ortak Sami mirası teşkil eden terimsel süreklilikGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiBelirgin dış soydaş tespit edilmediAfro-Asyatik dillerin diğer kollarında doğrudan kanıtlanmış düzenli ses denkliği sınırlıdırMuhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بهمAnlamlıMenfezsizlik, kapalılık, dilsizlikİçine girilemeyen kaya, dilsiz hayvan, kilitli kapı ve kapalı lafızHedef kök; Kur'an'da geçer
بمهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bir kök kaydı yokturKitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı
هبمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bir kök kaydı yokturKitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı
همبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bir kök kaydı yokturKitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı
مبهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bir kök kaydı yokturKitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı
مهبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bir kök kaydı yokturKitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بهمMerkezİdrak ve lisan kapalılığıKonuşma yetisi bulunmayan, meramı kapalı, ayırt edici nutuktan yoksun varlıkبَهِيمَة biçimiyle özellikle ehil ve otçul hayvanları adlandırır
نعمKomşuİhsan ve uysallıkHayvanın insana sağladığı refah, yumuşaklık ve fayda yönünü öne çıkarırأَنْعَام formunda özellikle deve, sığır, koyun ve keçiyi kapsar
دببKomşuYeryüzünde hareketVarlığın dilsizliğine değil, yeryüzünde hafifçe ve ayakları üzerinde yürümesine odaklanırBütün canlı ve sürünen varlıklar için kullanılır
عجمKomşuAnlaşılmazlık ve kapalılıkDilin yabancılığı veya pelteklik sebebiyle meramını açık anlatamaması durumudurبهم doğuştan gelen mutlak nutuksuzluğu, عجم ise dilin açık olmamasını anlatır
فصحZıtAçıklık ve fasih beyanSesin, sözün ve anlamın hiçbir kapalılık kalmaksızın bütünüyle berraklaşmasıبهم kapalılığının tam karşıtı olarak açık nutuk ve beyandır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبهمKapalı olmak, dilsiz hayvanMeramı anlaşılmayan, sesinde harf ayrışması bulunmayan canlı ve kapalı meseleKesin
LatinceBrutalis, mutum animalAkılsız, dilsiz hayvanCanlının konuşma ve akıl yetisinin olmamasını karşılar; kökün yekpare kapalılık nüansını tam vermezGüçlü
İngilizceBeast, brute, mute animalDilsiz hayvan, seciyesiz canlıVarlığın artiküle konuşmadan yoksunluğunu karşılar; fakat vahşilik çağrışımı Arapçadaki ehil anlamla çatışabilirGüçlü
AlmancaStummes Tier, ViehDilsiz hayvan, davarÇiftlik hayvanı ve dilsizlik yönünü karşılar; kökün ontolojik kapalılık derinliğini taşımazGüçlü
FransızcaBête, animal muetHayvan, dilsiz varlıkKonuşamayan ve muhakeme yürütmeyen canlıyı anlatır; nesnedeki menfezsizlik boyutunu dışarıda bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بَهِيمَةُ الأَنْعَامِHelal kılınan ehil otçul hayvanlarAhkâm ve helal gıdalar bağlamında, kurban ve rızık olarak helal kılınan koyun, keçi, sığır ve deve türleri; Mâide 5:1
بَهِيمَةِ الأَنْعَامِHac ibadetinde kurban edilen hayvanlarHac menâsiki ve şeâir bağlamında, Allah'ın adıyla kesilip muhtaçlara yedirilmesi emredilen kurbanlıklar; Hac 22:28
بَهِيمَةِ الأَنْعَامِŞükür ve tevhit nişanesi olan kurbanlıklarBütün ümmetlere meşru kılınan ibadet ve rızık bağlamında, tevhit ekseninde boğazlanan hayvanlar; Hac 22:34

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHayvanların mükellefiyeti ve haşirAkıl ve nutuktan yoksun dilsiz varlıkların teklife muhatap olmaması ve ahiretteki durumlarıMasumiyet ve tekliften muaf kapalılık
FıkıhHelal ve haram hayvanlar ile kurban hükümleriبَهِيمَةُ الأَنْعَامِ terkibinin kapsamına hangi hayvanların girdiği ve vahşi otçulların durumuKurban ve yenilebilir ehil hayvanlar sınırlaması
TefsirAhkâm ayetlerinin beyanıKökün kapalılık anlamından hareketle hayvanlara neden bu ismin verildiği ve istisnanın mahiyetiKonuşamayan dilsiz yaratılış ve mutlak lafız
HadisHaşir hali ve fıtrat tasvirleriİnsanların yalınayak, çıplak ve bütünüyle korunaksız/malikiyetsiz (بُهْماً) diriltilmesiArızi sıfatlardan soyutlanmış yalın kapalılık

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞeâir ve kurbanFıtri teslimiyet kurbanıTevhit nişanesi olarak nefsin arındırılmasıKendi iradesi ve konuşması olmayan canlının, yaratanın emriyle takva vesilesi kılınmasıKesin
İlmiVarlık taksonomisiArtiküle dilden yoksun otçul faunaBiyolojik sınıflandırmada konuşan insandan ayrışmaAkıl ve dil menfezi bulunmayan, içgüdüsel dengede duran canlılar kümesiGüçlü
SiyasiKamu denetimi ve hayvan haklarıKorunmaya muhtaç dilsiz tebaaZulümden korunma ve fıtri hakların gözetilmesiMeramını sözle anlatamayan canlıların haklarının kamu otoritesince teminat altına alınmasıGüçlü
İktisadiTemel helal gıda ve hayvancılık sermayesiYenilenebilir hayvansal servetİktisadi döngü, beslenme ve kurban ekonomisiToplumun et, süt ve yün ihtiyacını karşılayan meşru ve bereketli üretim kaynağıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKara kutu ve geçirimsiz sınır modeliDışarıdan iç dinamikleri veya alt bileşenleri doğrudan gözlemlenemeyen, yalnızca girdi ve çıktı ilişkisiyle tanımlanan kapalı sistemGüçlü
Beşeri bilimlerHak ehliyeti tam, fiil ehliyeti kısıtlı süjeKendisini sözel olarak temsil edemediği için hukuki korumaya ve vekâlete muhtaç, masumiyet alanı tanımlı varlık konumuGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca vahşi ve saldırgan hayvan anlamındaki canavar veya sıradan biyolojik hayvan kategorisine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da daima نعم kökünün tamlayanı olarak yer alır; dilsizliği ve masum fıtratı sebebiyle insana emanet edilmiş, eti helal ve ibadete konu olan uysal otçulları ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki بَهِيمَةُ الأَنْعَامِ terkibini yırtıcıları da kapsayan genel bir hayvan serbestisi gibi yorumlamak veya hayvanın dilsizliğindeki fıtri masumiyet boyutunu gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın helal rızık ve kurban sisteminde hangi canlıların merkeze alındığını, insanın dilsiz canlılar üzerindeki tasarruf sınırını ve fıtri masumiyeti tayin ettiği için hayatidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yiyeceklerin helal ve haram sınırlarını çizen ahkâm ayetlerinde ve hac menâsikindeki kurban ibadetini düzenleyen şeâir ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hayvan kavramını ya kontrolsüz bir faydacılıkla tüketen ya da vahşi canlıları da kurban ve helal kapsamına sokan ifrat ve tefrit yaklaşımlarını düzeltir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÜzerinde hiçbir çatlak, delik veya geçit bulunmayan yekpare kaya, tek renk nesne ve kilitli kapı.
  • Soyut anlamDışarıya karşı menfezsizlik, meramını hecelere dökememe, ayırt edici nutuktan ve akli idrakten yoksun içe dönük kapalılık.
  • Sistematik karşılıkİlahi izinle insanın istifadesine açılan, konuşma yetisinden yoksun, masumiyeti ve uysallığı tescilli helal otçul canlılar alanı.
  • LaTeX modeliSb={x∈A∣∂x∩O=∅}⊂H
  • LaTeX açıklamasıFormülde A hayvanlar veya varlıklar evrenini, x incelenen tekil canlıyı temsil eder. ∂x ifadesi canlının dış dünya ile iletişim kurduğu ifade sınırını, O ise hecelere ayrılmış açık nutuk ve beyan kümesini gösterir. İfade sınırı ile açık nutuk kümesinin kesişiminin boş küme (∅) olması, varlığın doğuştan gelen dilsizlik ve kapalılık halini (Sb) tanımlar. Bu kapalı fıtratın helal ve meşru tasarruf dairesi olan H kümesinin bir alt kümesi olarak belirlenmesi ise Kur'an'daki بَهِيمَةُ الأَنْعَامِ sınırını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب