عجم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ج-م4 sîga, 22 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بعضالْأَعْجَمِينَلسنأَعْجَمِيًّابعدعجمقرأعربأَعْجَمِيٌّشفيندوأَأَعْجَمِيٌّوقرنزلفصلأذن

KökSîga 4Ayet 3Sure 3Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

عجم

ع - ج - م

KÖK
  • 4 geçiş
  • 3 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Yabancı

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.689 harf
باب العين و الجيم والميم معهما )ع ج م، ع م ج، ج ع م، ج م ع، م ع ج، م ج ع مستعملات( عجم: العَجَمُ: ضِدُّ العَرَب. ورجلٌ أعجميّ: ليس بعربيّ وقوم عجم وعرب والأعجم: الذي لا يُفْصِحُ. وامرأة عجماء بيّنة العجمة. والعجماء: كلّ دابّة أو بهيمة. وفي الحديث: "جُرْحُ العجماء جُبار" يقول: إذا أفلتت الدّابّة فقتلت إنسانا فليس على صاحبها دِيَةً وجُبار، أي: باطل، هدر دُمُه. والعجماء كل صلاة لا يُقْرأُ فيها.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.033 harf
العَجْمُ: أصل الذَنَبِ، مثل العَجْبِ، وهو العُصْعُصْ. والعَجْمُ أيضاً: صغار الإبل، نحو بنات اللَبونِ إلى الجَذَعِ، يستوي فيه الذكر والأنثى، والجمع العُجومُ. والعَجَمُ، بالتحريك: النوى وكلُّ ما كانَ في جوفِ مأكولٍ، كالزبيب وما أشبهه. قال أبو ذؤيب يصف مَتْلَفاً، وهو المفازة: مُسْتَوْقَدٌ في حصاهُ الشمس تَصْهَرُهُكأنّه عَجَمٌ بالـبـيدِ مَـرْضـوخُ الواحدة عَجَمَةٌ. يقال: ليس لهذا الرمّان عَجَمٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok17.323 harf
باب العين والجيم مع الميم عمج ، عجم ، جمع ، جعم ، مجع ، معج : مستعملات عجم : قال الله جلّ وعزّ : ( لَّقَالُواْ لَوْلاَ فُصِّلَتْ ءَايَاتُهُ ءَاعْجَمِىٌّ ) ( فُصّلَت : 44 ) . قال الفراء : قرىء ( أاعجَميٌّ وعربيٌّ ) بالاستفهام ، وجاء في التفسير : أيكونُ هذا الرسول عربيّاً والكتابُ أعجَميٌّ . قلت : ومعناه أن الله قال : ولو جعلناه قرآناً أعجمياً لقالوا هلاّ فصّلت آياته عربيَّةَ مفصَّلَةَ الآي . كأنّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR17.222 harf
(باب العين والجيم وما يثلثهما) (عجد) العين والجيم والدال ليس بشيء، على أنهم يقولون: العُجْد: الزبيب. ويقال هو العُنْجُد. (عجر) العين والجيم والراء أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على تعقد في الشيء ونُتوٍّ مع التواء. من ذلك العَجَر: مصدر قولك عَجِرَ يَعْجَرُ عَجَراً. والأعجر النّعت. والعُجْرة: موضع العَجَر. ويقال: حافر عَجُِرٌ: صلب شديد. قال مَرَّار بن مُنْقِذ: سائلٍ شمراخُه ذي جُبَبٍ *** سَلِط السُّنبُك
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.690 harf
- العجمة: خلاف الإبانة، والإعجام: الإبهام، واستعجمت الدار: إذا بان أهلها ولم يبق فيها عريب، أي: من يبين جوابا، ولذلك قال بعض العرب: خرجت عن بلاد تنطق، كناية عن عمارتها وكون السكان فيها. والعجم: خلاف العرب، والعجمي منسوب إليهم، والأعجم: من في لسانه عجمة، عربيا كان، أو غير عربي، اعتبارا بقلة فهمهم عن العجم. ومنه قيل للبهيمة: عجماء والأعجمي منسوب إليه. قال: ﴿ولو نزلناه على بعض الأعجمين﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR850 harf
ع ج م سألته فاستعجم عن الجواب‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ وفي الحديث ‏"‏ من استعجمت عليه قراءته فلينم ‏"‏ وكتاب فلان أعجم إذا لم يُفهم ما كتب‏.‏ وباب الأمير معجم أي مبهم مقفل‏.‏ والفحل الأعجم حريّ أن يكون مئناثاً وهو الأخرس الذي يهدر في شقشقة لا ثقب لها فلا يخرج الصوت منها‏.‏ ‏"‏ وجرح العجماء جبار ‏"‏‏.‏ ‏"‏ وصلاة النهار عجماء ‏"‏‏.‏ وقد عجمته التجارب والدهور‏.‏ وفلان صلب المعجم‏:‏ لمن إذا عجمته
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok17.067 harf
العُجْمُ والعَجَمُ: خِلافُ العُرْبِ والعَرَبِ، يَعْتَقِبُ هذانِ المِثالانِ كثيراً، يقال عَجَمِيٌّ وجمعه عَجَمٌ، وخلافه عَرَبيّ وجمعه عَرَبٌ، ورجل أَعْجَم وقوم أعْجَمُ؛ قال: سَلُّومُ، لو أَصْبَحْتِ وَسْطَ الأعْجَمِ في الرُّومِ أَو فارِسَ، أَو في الدَّيْلَمِ، إذاً لَزُرناكِ ولو بسُلَّمِ وقول أَبي النَّجْم: وطَالَما وطَالَما وطالَما غَلَبْتُ عاداً، وغَلَبْتُ الأَعْجَما إنما أَراد العَجَم فأَفرده
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.364 harf
* ع ج م * * العَجَمُ * بفتحتين النوى وكل ما كان في جوف مأكول كالزبيب ونحوه الواحد * عَجَمَةٌ * مثل قصبة وقصب يقال ليس لهذا الزمان * عَجَمٌ * والعامة تقول عَجْمٌ بالتسكين و * العَجَمُ * أيضا ضد العرب الواحد * عَجَمِيٌّ * و * العُجْمُ * بالضم ضد العرب وفي لسانه * عُجْمَةٌ * و * العَجْمَاءُ * البهيمة وفي الحديث ﴿جُرْح العجماء جبار﴾ وإنما سميت عجماء لأنها لا تتكلم وكل من لا يقدر على الكلام أصلا فهو
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR18.950 harf
| | ( العَجْمُ ، بالضَّمِّ ، وبالتَّحْرِيكِ : | خِلافُ ) العَرَبِ : و ( العَرَب ) يَعْتَقِبُ | هذَانِ المِثَالان كَثِيرًا ، يقال : ( رَجُلٌ ) أعجَمُ ، | و ( قَوْمٌ أعْجَمُ ) قال : | % ( * سَلُّومُ لَوْ أصْبَحْتِ وَسْطَ الأعْجَمِ * % ) % | % ( * في الرُّومِ أو فارِسَ أو في الدَّيْلَمِ * % ) % | % ( * إذاً لَزُرْنَاكِ ولو بِسُلَّمِ * % ) % | | وقَولُ أبِي النَّجْمِ : | % ( * وطَالَما وطَالما
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.892 harf
عَجَمَهُ 1 عَجَمَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. عَجُمَ , (S, Msb,) inf. n. عَجْمٌ (S, Msb, K) and عُجُومٌ, (K,) He bit it: (Msb, K:) and he chewed it: (Msb:) or he chewed it for the purpose of eating or of trial: (K:) or he bit it with the lateral teeth, not with the central incisors: (TA:) or he bit it, namely, a piece of wood, or a stick, or rod, or the like, in order to know whether it were hard or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.527 harf
عَجَمَ عَجَمَ U ( n. ac. عَجْم 1 , عُجُوْم 27 ), a. Bit, gnawed. b. Tried, tested, proved. عَجَّمَ عَجَّمَ II , a. Put the vowel-points to, pointed, dotted ( writing ). عَاْجَمَ عَاْجَمَ III , a. see I (b) . أَعْجَمَ أَعْجَمَ IV , a. see II . b. Spoke barbarously, unintelligibly. c. Locked ( door ). اِنْعَجَمَ اِنْعَجَمَ VII a. [ 'Ala ], Was obscure, unintelligible to.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR39.084 harf
عجم عَجَمَ - يَعْجُمُ - أَعْجَم - أَعْجَمِيْن - أَعْجَمِيّ عَجَمَ - يَعْجُمُ + الكائن + كلاماً أو بـ ِكلام: يبهم كلامه فلا يفصح ولا يبين: وخاصة إذا كان غير عربي فلا يفهم العربُ كلامه أَعْجَم: على وزن " أفعل" : اسم فاعل بمعنى مفعول من " عَجَمَ - يَعْجُمُ ": غير عربي فلا يفهم العرب كلامه أَعْجَمِيْن: جمع " أَعْجَم" أَعْجَميّ: اسم نسبة من " أعجم
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler22 mücavir (34 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عرب

    2 ortak ayet · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  2. شفي

    1 ortak ayet · Çukur, kuyu gibi yerlerin kenar kısmıdır

  3. لحد

    1 ortak ayet · Siper, uzunca kazılmış çukur, sığınak demektir

  4. وقر

    1 ortak ayet · Kayadaki çukur demektir

  5. لسن

    1 ortak ayet · Dil demektir

  6. عمي

    1 ortak ayet · Kör demektir

  7. فصل

    1 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  8. مكن

    1 ortak ayet · Kevn tepe demektir

  9. ندو

    1 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir

  10. قرأ

    1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  11. بعض

    1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  12. أذن

    1 ortak ayet · Kulak demektir

Geçtiği ayetler(3)

Sîga sayfası: أَأَعْجَمِيٌّ
  1. وَلَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا أَعْجَمِيًّا لَقَالُوا لَوْلَا فُصِّلَتْ آيَاتُهُ أَأَعْجَمِيٌّ وَعَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدًى وَشِفَاءٌ وَالَّذِينَ …

    Yabancı mı?Biz; onu yabancı bir dil ile ortaya koysaydık diyeceklerdi ki: Ayetleri tafsilatlı olarak açıklamalı değil miydi? Hem yabancı, hem da Arab’a mı hitab etmektedir? De ki: İman edenler için hidayet ve şifadır. İman etmemiş olanların kulaklarında ise bir ağırlık vardır ve bu, onlara kapalıdır. Sanki onlara uzak bir mesafeden sesleniyorlar da anlamıyorlar.

Sîga sayfası: أَعْجَمِيًّا
Sîga sayfası: الْأَعْجَمِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعجم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبكم, خرس, غرب
Zıt Kökعرب
Çekirdek Özet 1Sertlik, kapalılık, ısırıldığında dişe direnç gösterme ve sesin dışa açılamaması
Çekirdek Özet 2Beyan ve vuzuh yoksunluğu, dilde kapalılık veya Arapça dışı olma durumu
Çekirdek Özet 3Mesajın anlaşılabilirliğinin önündeki fonetik ve anlamsal engellerin tespiti
Kritik Hata RiskiKökü salt ırki veya etnik bir yabancılıkla sınırlayıp beyan ve anlamsal kavranabilirlik boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عجDirençle karşılaşma, sıkışma, zorlanma veya gürültülü ses çıkarma; nitekim aynı çekirdeği paylaşan عجب (olağan dışılıkla karşılaşma), عجز (güçsüz kalıp engellenme), عجف (zayıflık ve sert kemik yapısı) ve عجل (sıkışıklık içinde öne atılma) köklerinde de zorlanma, sınır veya aşma hareketi mevcuttur.مم harfinin getirdiği içe kapanma, toplanma ve örtülme etkisiyle çekirdekteki direnç ve ses teması; sesin, sözün veya nesnenin dışa açılamayıp kendi içine kilitlenmesi, kapalılık ve anlaşılmazlık kazanması yönünde daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgöz; görme, bilme, kaynakAlgının, dikkatin ve anlama çabasının yöneldiği bilinç kaynağını temsil eder.
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yükün taşınmasını, birikmeyi ve toplanıp yoğunlaşmayı ifade eder.
مsu; akış, çokluk, derinlikSınırların belirsizleşmesini, içe çekilmeyi, kuşatmayı ve örtülü kalmayı anlatır.
عجمAlgının ve ifadenin bir noktada yoğunlaşarak dışarıya açık bir yol bulamaması, sesin veya nesnenin kendi içine kapanıp idraki engellemesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma çekirdeği gibi çiğnenmesi güç sert nesne; ses çıkaramayan veya sesi anlaşılmayan hayvan (el-acmâ).
Cahiliye şiiri kullanımıEbü’n-Necm el-İclî yaban eşeğinin sesini tasvir ettiği beytinde kökü şu şekilde kullanır: صوتا مخوفا عندها مليحا / أعجمَ في آذانها فصيحا
Erken Arapça kullanımHadis-i şerifte dilsiz hayvanın verdiği zararın tazminsizliğini belirten "جُرْحُ العَجْمَاءِ جُبَارٌ" ifadesinde ve gündüz namazlarında kıraatin gizli tutulmasını anlatan "صَلَاةُ النَّهَارِ عَجْمَاءُ" nitelemesinde yer alır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça عجم kökü, Sami dil ailesinde temelde sertlik, kabuk bağlama, sesin kısıtlanması veya anlaşılmaz şekilde içine kapanma matrisiyle paralellik gösterir. İbranicede `ʿ-g-m` biçiminde kederlenme, içine kapanma ve sessizleşme nüanslarıyla varlık gösteren kök; bazı Güney Sami dillerinde ve Habeşçe (Ge'ez) uzantılarında boğuk ses çıkarma ya da sert maddeleri çiğneme anlam katmanlarıyla uyuşur. Kökün Arapçadaki gelişimi, hem nesnel sertliği (çekirdek) hem de ses organının veya lisanın açık beyan üretemeyişini ifade eden çift yönlü fakat birbiriyle tutarlı bir semantik genişleme sergilemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSertlik, dişe direnç ve kapalılıkHurma çekirdeğine acem denmesi ile anlaşılamayan söze veya dilsiz hayvana acmâ denmesi arasında dışa geçit vermeme ortaklığı bulunur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Güney Sami paralelleriİçe çekilme, dilsizlik, anlaşılmaz mırıltı veya sessizleşme kökleriyle semantik akrabalık taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanmış güvenilir bir dış bağ tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عجمAnlamlıKapalılık, anlaşılmazlık, yabancılıkSesin veya lafzın açık olmaması, yabancı lisanHedef köktür.
عمجAnlamlıYönsüz ve hızlı hareket etmeSağa sola saparak yürüme, yılankavi akışKur'an'da geçmez; hareketin belirsizliği hedef kökün kapalılığıyla uzak ilgi taşır.
جعمAnlamlıAçgözlülük, oburlukBir şeyi hırsla kapıp yutmaKur'an'da geçmez; ağzın kapanması üzerinden uzak ses ilgisi taşır.
جمعAnlamlıBir araya getirme, toplamaDağınık unsurları bir bünyede birleştirmeKur'an'da geçer; unsurları içine alıp kapatma yönüyle çekirdek akrabalığı vardır.
معجAnlamlıSavrularak hızla esme veya akmaRüzgarın veya binitin salınarak hızlanmasıKur'an'da geçmez; dalgalı ve belirsiz hareket bildirir.
مجعAnlamlıHurmayı sütle karıştırıp yemeBirbirine karışmış gıda veya lakayt konuşmaKur'an'da geçmez; sözde veya nesnede ayrımın yitirilmesini ifade eder.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عجمMerkezAnlaşılmazlık, kapalılıkBeyanın bulunmaması, ifadenin muhataba kapalı kalmasıSözün veya sesin idrak edilmesini önleyen her türlü lisan kapalılığı.
بكمKomşuDilsizlik, konuşma yetersizliğiOrganik veya zihinsel yetersizlik sebebiyle söz üretememeعجم kökünde konuşma veya ses varken anlaşılamama esastır; بكم kökünde ise konuşma yetisinin fiilen bulunmaması öne çıkar.
خرسKomşuSessizlik, dilsizlikSes çıkarma aletinin işlevsizleşmesiخرس fiziki sesin bütünüyle kesilmesini veya kilitlenmesini anlatırken, عجم çıkan sesin muhatapça çözümlenememesini vurgular.
غربKomşuYabancılık, uzaklaşmaMekânsal veya menşe bakımından tanıdık olmamaغرب kökünde yer ve köken yönüyle uzaklık belirleyicidir; عجم kökünde ise doğrudan dilsel ve anlamsal kapalılık merkezdedir.
عربZıtBeyan, açıklık, fasihlikMananın bütünüyle açık, berrak ve net kılınmasıعرب her türlü kapalılığı giderip açık beyan ortaya koyarken, عجم sözün kapalılığını ve anlaşılamamasını anlatır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعجمKapalılık, yabancılık, anlaşılamamaSözün açık olmaması, yabancı lisan, sert çekirdekKesin
Latincebarbarus, inarticulatusYabancı, eklemlenmemiş sesMuhatapça anlaşılamayan dili ve boğuk sesleri karşılar; nesnel sertlik nüansını içermez.Güçlü
İngilizceinarticulate, foreign, obscureEklemlenmemiş, yabancı, kapalıİfadenin net olmayışını ve yabancı dili karşılar; kökteki fiziksel direnç boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
Almancaunverständlich, fremdsprachigAnlaşılmaz, yabancı dilde olanAnlamın kavranamaması ve yabancı dil yönünü aktarır; fiziksel suskunluk nüansını tam yansıtmaz.Güçlü
Fransızcainintelligible, barbare, étrangerAnlaşılmaz, yabancıDildeki kapalılığı ve yabancı oluşu karşılar; noktalama yoluyla kapalılığı giderme (i'câm) işlevini kapsamaz.Güçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَعْجَمِيٌّ / أَعْجَمِيًّاArapça olmayan lisan, açık beyandan yoksun sözKur'an'ın bir beşer tarafından öğretildiği iddiasına karşı dilsel imkânsızlığı ve vahyin açık yapısını vurgulayan bağlam (Nahl 16:103, Fussilet 41:44).
الْأَعْجَمِينَArapça konuşmayan topluluklar, lisanı yabancı kimselerİnkârcıların inadının dille sınırlı olmadığını, vahiy yabancı birine indirilse dahi inanmayacaklarını belirten bağlam (Şuarâ 26:198).
أَأَعْجَمِيٌّAnlaşılmaz veya yabancı dilde bir kitap sorusuVahyin anlaşılır bir dille gelmesindeki hikmeti sorgulayan müşrik tavrını eleştiren soru bağlamı (Fussilet 41:44).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVahyin dili ve Kur'an'ın i'cazıKur'an'ın Arapça oluşunun gerekliliği ve yabancı dille hitabın imkânıİlahî mesajın muhatap tarafından bütünüyle kavranabilir (mübîn) olması ve kapalılıktan (ucme) arınmışlığı.
FıkıhHukuki sorumluluk ve namaz hükümleriHayvanların sebep olduğu zararların tazmini ve gündüz namazlarında kıraatin gizliliğiAçık ifade ve irade beyanından yoksun varlıkların ve fiillerin hukuki niteliği.
TefsirKur'an'ın beyan niteliğiVahyin yabancı bir dille değil, muhatapların fasih lisanıyla indirilmesinin hikmetiHitabın kapalılıktan arındırılmış, açık ve anlaşılır kılınması ilkesi.
HadisTilavet ve dikkat usulüGece namazında zihnin yorulup dilin dolaşması haliYorgunluk sebebiyle sözün fasihlikten çıkıp anlaşılmaz ve karışık bir hal alması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin anlaşılabilirliği ve hidayetBeyanın zıddıMesajın kavranmasını zorlaştıran kapalılık haliDinin teklif üretebilmesi için ilahî hitabın kapalılıktan (ucme) uzak olması şarttır.Kesin
İlmiEpistemoloji ve kavram inşasıTerminolojik kapalılıkBilginin aktarımını engelleyen muğlaklıkBilimsel önermelerin kapalı sözlerden arındırılıp (i'câm ile netleştirilip) vuzuha kavuşturulması gerekir.Güçlü
SiyasiToplumsal iletişim ve hitap alanıYabancı tebaaYönetim dilinin anlaşılırlık sınırlarını çizmeSiyasal hitabın tebaa tarafından net biçimde kavranması adaletin uygulanabilirlik zeminidir.Güçlü
İktisadiAkitler ve piyasa açıklığıBelirsizlik riskiİrade beyanındaki kapalılığın giderilmesiSözleşmelerdeki kapalılık (ucme) aldanma ve nizaya yol açacağından şeffaflık zorunludur.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGürültü ve sinyal kaybı (İletişim kuramı / Kriptoloji)Bir veri iletim kanalında bilginin kodlanamaması veya araya giren parazit sebebiyle alıcı tarafından çözümlenememesi (dekode edilememesi) durumudur.Güçlü
Beşeri bilimlerSembolik yabancılaşma (Sosyoloji / Dilbilim)Bireyin veya grubun içinde bulunduğu toplumun dilsel ve kültürel kodlarını çözememesi neticesinde kamusal iletişim alanının dışına düşmesidir.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü salt Fars ırkına veya belirli bir etnisiteye indirgeyerek tarihsel bir kabile nitelemesi saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamSözün, sesin veya ifadenin muhatap zihninde açıklık oluşturmaması; beyanın ve kavrayışın önündeki her türlü dilsel engel.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın açık beyan vurgusunun Arap milliyetçiliği gibi kavranması; vahyin temel gayesi olan mesajın berraklığı ilkesinin gözden kaçması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kurucu niteliği olan açık beyan (mübîn) vasfının karşıtını kurarak, vahyin neden açık ve kavranabilir bir dille indirildiğini anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin mahiyetini, peygambere yöneltilen beşeri kaynak iddialarını ve inkârcıların anlama konusundaki bahanelerini ele alan ayetlerde (Nahl 16:103, Şuarâ 26:198, Fussilet 41:44) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin etnik veya ırki bir ayrıcalık güttüğü tezini çürütür; meselenin soy değil, muhatabın delille yüzleşmesini sağlayan dilsel vuzuh olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSertlik, çiğnenemeyen tohum veya çekirdek; ses çıkarma yetisi bulunmayan veya sesi dışa açılamayan canlının hali.
  • Soyut anlamMuhatap tarafından manası kavranamayan, fonetik ve semantik açıdan kapalılık taşıyan ifade veya lisan durumu.
  • Sistematik karşılıkİletişim kanalında anlam aktarımını kesintiye uğratan direnç ve anlaşılamama parametresi.
  • LaTeX modeliI(x)=B(x)⋅(1−A(x))
  • LaTeX açıklaması

Modelde x aktarılan ifadeyi, I(x) muhatap zihninde gerçekleşen net idrak düzeyini, B(x) ifadenin taşıdığı yalın beyan potansiyelini simgeler. A(x)∈[0,1] değeri ise عجم kökünün temsil ettiği kapalılık ve anlaşılmazlık katsayısıdır. A(x) değeri bire yaklaştıkça ifade kapalılık kazanır ve idrak sıfıra iner; A(x) sıfıra yaklaştığında kapalılık kalkar ve beyan tam berraklığıyla gerçekleşir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع