جثو
ج - ث - و
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 2 sîga
- 6 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Diz çökenler
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جثو and جثى
Notlarım
Sözlükler(6)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR523 harfباب الجيم والثاء و و ا ي ء معهما
ج و ث، ث أ ج، ج ث و، ج و ث، و ث ج
جأث:
الجأثُ: ثِقلُ المشي. يقال: أثقلهُ الحِملُ حتى جأث.
والمجؤوثُ والمجثُوث: الفزع المرعوب. وفي الحديث: "فلما رأيت جبريل جُئثت رُعباً".
ثأج:
الثُّؤاجُ: صوت النَّعجة. تأجت تثأج ثُؤاجاً. قال الكُميت:
رأيه فيهم كرأي ذوي الثَّلَّسة في الثّائجات جُنح الظّلامِ.
جثو:
الجُثوةُ: تُرابٌ مجموع كهيئة القبر.
والجثوُ: مصدر الجاثي،
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR276 harfج ث و
جثـا علـى ركبتيـه جثـواً ورأيتـه جاثيـاً بيـن يديـه " وتـرى كـل أمـة جاثيـة " ورأيتهـم جثياً عنده.
وفي الحديـث: " أنـا أول مـن يجثـو للخصومـة بيـن يـدي اللـه تعالـى يـوم القيامـة " وتجاثـوا على الركب وجاثى ترى جثوتين مـن تـراب عليهمـا صفائح صم من صفيح منضد
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.094 harf: ( و ( *!الجثْوَةُ ، مُثَلَّثَةً : الحِجارَةُ المَجْموعَةُ ) ، ذَكَرَ الجَوْهرِيُّ التَّثْليثَ .
وقالَ غيرُهُ : هي حِجارَةٌ مِن تُرابٍ مُتَجِمّعِ كالقَبْرِ .
وفي الحديْثِ : ( فإذا لم نَجِدْ حَجَراً جَمَعْنا *!جُثْوةً من تُرابٍ ) .
( و ) *!الجُثْوَةُ ، بالضمِّ : ( الجَسَدُ ) ، والجَمْعُ *!جُثَا ؛ عن شَمِرٍ قال :
يَوْمَ تَرَى *!جُثْوَتَه في الأَقْبُرِ ( و ) *!الجِثْوَةُ *!والجَثْوَةُ : لُغَةٌ
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR6.982 harfMadde başı: جثو and جثى١
1 جَثَا ذ and جَثَى (S, Msb, K) عَلَى رُكْبَتَيْهِ, (S, Msb,) aor. ١َ٢ُ٣َ and ١َ٢ِ٣َ , inf. n. جُثُوُّ and جُثِىُّ, (S, Msb, K,) He sat upon his knees; (K, TA;) for the purpose of contention or disputation, or the like: (TA:) or جثا [and جثى] he kneeled; put himself in a kneeling posture; which is the mode of sitting of him who is contending or disputing: (AZ, Har p. 512:) [or he put down his
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR394 harfجَثَا
جَثَا U ( n. ac. جُثُوّ 27 ),
a. Knelt, stooped down.
جَاْثَوَ
جَاْثَوَ III ,
a. see VI .
b. Sat cross-legged, squatted.
أَجْثَوَ
أَجْثَوَ IV
a. ; Made to kneel down.
تَجَاْثَوَ
تَجَاْثَوَ VI ,
a. Sat knee to knee with.
جَثْوَة
جَثْوَة 1t , ( pl. جُثًا [ 9A ] ),
a. Heap of stones; mound, hillock.
جُثْوَة
جُثْوَة 3t ,
a. Knoll; grave, tomb.
جُثُوّ
جُثُوّ 27 ,
a. Kneeling.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR9.828 harfجثو
جَثَا - يَجْثُوْ (جَثَى - يَجْثِي) - جَاثِي - جَاثِيَة - جَاثُوْن - جِثِيّ - جِثِيَّاً
جَثَا - يَجْثُوْ + كائن + في مكان + حول شيء: يقعد على ركبتيه: يجلس وهو يحمل وزن جسمه على ركبتيه المثنيتين وقامته منتصبة: تشبه وضعية القعود بعد السجود في الصلاة
جَاثِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " جَثَا - يَجْثُوْ "
جاثِيَة: مؤنث " جَاثِي "
جَاثُوْن: جمع
Mücavir kökler18 mücavir (24 toplam)
- حضر
1 ortak ayet · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir
- حول
1 ortak ayet · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir
- حشر
1 ortak ayet · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…
- وذر
1 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir
- نجو
1 ortak ayet · Özel konuşmak
- جهم
1 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
- شطن
1 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
- أمم
1 ortak ayet · Emam ön demektir
- جزي
1 ortak ayet · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
- دعو
1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
- وقي
1 ortak ayet · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
- كتب
1 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
Geçtiği ayetler(3)
فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا
Diz çökenlerRabbına andolsun ki; Biz, onları da, şeytanları da beraber mutlaka haşr edeceğiz. Sonra cehennemin yanında diz çöktürerek hazır bulunduracağız.
ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا
Diz çökenlerSonra Biz, takvaya erenleri kurtaracağız. Zalimleri de orada diz üstü çökmüş olarak bırakacağız.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جثو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جثم, خضع, سجد, ركع |
| Zıt Kök | قام |
| Çekirdek Özet 1 | Dizleri bükerek yere yığılmak, bedeni toplayıp diz üstü çökmek ve toprak yığını oluşturmak |
| Çekirdek Özet 2 | Kıyamet günü hesap ve ceza dehşeti karşısında acziyet içinde diz üstü yığılma |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi otorite ve adalet huzurunda beşeri direncin sıfırlanarak yargıya hazır hale gelişi |
| Kritik Hata Riski | Anlamın sıradan bir ibadet veya dinlenme oturuşu sanılıp taşıdığı dehşet, çaresizlik ve yargılanma boyutunun ıskalanması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جث | Bir kütlenin zemine yığılması, gövdenin toplanıp hareketsiz kalması veya kökünden koparılıp yere serilmesi (جثث, جثم) | و | Yığılma ve çökme eylemini dikey hareketin durdurulup dizler üzerine sabitlenmesi ve yönlü bir duruşa bürünmesi yönünde daraltır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bedensel ağırlığın ve uzuvların bir araya getirilip toplanması |
| ث | İşaret, sınır (ikiz harf ت temelinde sesin sürtünmeli yoğunlaşmasıyla türetme) | Hareketin sınırlandırılması, dik duruşun kesilerek zeminde bir eşiğe dayanması |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, sabitleme | Dizlerin zemine raptedilmesi, gövdenin bulunduğu noktaya çakılıp sabitlenmesi |
| جثو | Toplanan bedensel kütlenin sınırlandırılıp dizler üzerinden zemine sabitlenmesi ve diz çöküş |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Diz kapakları üzerine çöküp kalçayı yerden kaldırmak suretiyle yere yığılmak; mezar üzerine toplanan küçük toprak ve taş yığını |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde mezar üzerine yığılmış toprak kümesi (el-cüsve) anlamında geçer: ترى جثوتين من تراب عليهما / صفائح صم من صفيح منضد |
| Erken Arapça kullanım | Yargılanma ve davalaşma anında hasmın ve hakimin önüne diz çökme bağlamında hadiste geçer: أنا أول من يجثو للخصومة بين يدي الله تعالى يوم القيامة |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça جثو kökü, Sami dillerinde gövdenin bir yere çökmesi, kütleleşmesi veya zemine doğru bükülüp sabitlenmesi semantiğine bağlanan kök ailesine aittir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan c-t-v dizilimi yerine gövde, kütle ve cismani yığılmayı anlatan g-v-y / g-w-p kökleri ve bükülme/çökme belirten k-r-ʿ kökü işlev görürken, Güney Sami (Arapça) kolunda kök, bedenin özellikle diz eklemleri üzerinde katlanıp yığılmasını ve küçük höyük/yığın biçimini ifade eden özgül bir morfolojik gelişim göstermiştir. Bu durum, çöl yaşamında mezar yapısı ve dehşet anında yere çömelme pratikleriyle birleşerek köke hem fiziksel durağanlık hem de zillet/acziyet çağrışımı kazandırmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | جثو / جثي | Cüsve (toprak yığını) ile diz çökme eylemi arasındaki gövdesel kümelenme ve hareketsizlik ilişkisi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami leksikali | Kuzeybatı Sami kütle/gövde kavramlarının Arapçada diz üstü çökme pozisyonuna özelleşmesi | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جثو | Anlamlı | Diz üstü çökmek, yığılmak | Dizleri yere koyup dehşet veya acziyet içinde bekleme hali | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جوث | Anlamlı | Karın kabarıklığı, şişkinlik | Göğsün veya karnın üst kısmının şişkin ve kabarık olması | Karın kütlesinin öne çıkması; Kur'an'da geçmez |
| ثجو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel permütasyon |
| ثوج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel permütasyon |
| وجث | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel permütasyon |
| وثج | Anlamlı | Sağlam ve sıkı olmak | Atın veya bedenin etli, kalın ve kuvvetli yapıda olması | Kütlesel dolgunluk ve sağlamlık; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جثو | Merkez | Diz üstü çöküş | Korku, dehşet veya muhakeme anında dizler üzerine yığılıp kalma | Eylemsizliğe kilitlenmiş boyun eğiş |
| جثم | Komşu | Yere yapışma | Göğsü ve tüm gövdeyi yere yapıştırarak hareket edemez hale gelme | Kuş veya hayvanın yere tünemesi gibi tüm gövdeyle çökme |
| خضع | Komşu | Boyun eğme | Baş ve boynu öne doğru eğerek itaat ve zillet gösterme | Fiziksel çöküşten ziyade boyun ve duruşla tevazu |
| سجد | Komşu | Yere kapanma | Alnı yere koyarak en üst düzeyde teslimiyet ve ibadet sergileme | İradeye dayalı, bilinçli ve en derin saygı eylemi |
| ركع | Komşu | Eğilme | Ayakta iken beli büküp elleri dizlere koyarak eğilme | Ayakta duruş ile çöküş arasındaki ara aşama |
| قام | Zıt | Doğrulma | Ayakta dikilme, harekete geçme ve direnç gösterme kabiliyeti | Bağımsız irade ve dik duruş hali |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جثو | Diz üstü çökme | Dehşet, acziyet veya yargılama karşısında dizler üzerine yığılma | Kesin |
| Latince | genuflectere, procumbere | Diz çökmek, yere yığılmak | genuflectere ibadet veya hürmet diz çöküşünü verirken procumbere korkudan yere serilmeyi karşılar | Güçlü |
| İngilizce | kneel, cower | Diz çökmek, sinmek | kneel yalnızca bedensel duruşu anlatırken cower dehşet kaynaklı büzülmeyi karşılar | Güçlü |
| Almanca | niederknien, kauern | Diz çökmek, çömelmek | niederknien diz üstü duruşu verir; kökteki yargı ve dehşet havasını tam kapsamaz | Güçlü |
| Fransızca | s'agenouiller, s'accroupir | Diz çökmek, çömelip kalmak | Fiziksel pozu karşılar ancak kökün mezar/toprak yığınıyla olan semantik bağını dışarıda bırakır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جِثِيًّا | Cehennem çevresinde zilletle yığılmış olma | Mahşer günü inkârcıların ve suçluların cehennemin etrafında diz üstü çökmüş, kaçış imkânı kalmamış halde toplanması (Meryem 19:68, 19:72) |
| جَاثِيَةً | Hesap anında dehşetle diz üstü bekleme | Kıyamet gününde her ümmetin kendi amel defterine çağrılırken korku ve teyakkuzla diz çökmüş hali (Câsiye 45:28) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri ve eskatoloji | Mahşerdeki evrensel yargılamada insanların ilahi adalet huzurundaki çaresizlik konumu | Kibrin kırılması ve mutlak beşeri acziyet |
| Fıkıh | Yargılama usulü (adabü'l-kâdî) | Dava esnasında hasımların hâkim huzurunda diz çökerek oturmasının gerekliliği veya cevazı | Yargılanma ve eşitlenme pozisyonu |
| Tefsir | Kıyamet tasvirleri | Ümmetlerin diz çöküşünün azaptan mı yoksa hesabın dehşetinden mi kaynaklandığı | Kolektif korku ve teyakkuz hali |
| Hadis | Şefaat ve muhakeme rivayetleri | Kıyamet günü davanın başlaması için Allah'ın huzurunda ilk diz çökecek olanın zikredilmesi | Adalet Divanı önünde hesaplaşma başlangıcı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi yargı ve mahşer | Mutlak teslimiyet | Direncin kırılması | İnsanın yaratıcı karşısındaki nihai ontolojik acziyetinin bedensel tescili | Kesin |
| İlmi | Yüksek hakikat huzuru | Epistemik çaresizlik | İddianın sonlanması | Mutlak kesinlik karşısında tüm göreli teorilerin ve iddiaların susması | Güçlü |
| Siyasi | Yüksek mahkeme ve otorite | Egemenlik karşısında boyun eğiş | İtirazın sıfırlanması | İlahi egemenlik tecelli ettiğinde yeryüzü otoritelerinin ve taşkınlıklarının diz çöküşü | Güçlü |
| İktisadi | Nihai hesaplaşma ve mülkiyet | İflas ve hesaba çekilme hali | Sahiplik iddiasının bitişi | Dünyevi mülkiyet iddialarının düşmesi ve hesap karşısında kolektif acziyet | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kinetik enerjinin sıfırlanması ve potansiyel kuyuya düşüş | Bir parçacığın hareket serbestisini kaybederek kararlı minimum enerji noktasında hareketsiz kalması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Yargısal tevkif ve kolektif anomi felci | Sosyal aktörlerin meşruiyet ve güçlerini kaybederek üstün yargı erki karşısında eylemsizliğe gömülmesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Sözcüğün sadece fiziki bir oturma biçimi veya namaz benzeri bir ritüel duruşu olarak algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bireysel veya ritüel bir duruş değil; tüm ümmetleri kapsayan, cehennem ve hesap dehşetiyle felç olmuş kolektif bir yargılanma konumu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kıyamet ve mahşer sahnelerindeki kozmik dehşetin, ilahi adaletin azametinin ve inkârcı kibrin kırılışındaki dramatik ağırlığın sıradanlaştırılması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Dünyada böbürlenen, diklenen ve otorite tanımaz tavır takınan insanın ahirette bürüneceği zorunlu duruşu en somut fiziksel tabloyla özetlediği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mahşer yargılamasını, hesap defterlerinin dağıtımını ve cehennemin çevresinde suçluların toplanmasını tasvir eden eskatolojik ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın ahirette kendi savunmasını kibirle yapabileceği veya toplulukların güçleriyle ayrıcalık kazanabileceği yanılgısını yıkar; her ümmetin diz çökeceğini gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamAğırlık merkezini diz eklemleri üzerine bırakarak zemine yığılmak, bedensel dikliği kaybedip sabit bir toprak yığını gibi hareketsizleşmek.
- Soyut anlamİlahi kudret, yargı ve hesap dehşeti karşısında özerk iradenin ve direncin tükenerek tam bir teslimiyet ve acziyet içine düşmesi.
- Sistematik karşılıkSistemin bütün unsurlarının serbest hareket alanının askıya alınıp merkezi adalet divanı önünde yargılanma durumuna kilitlenmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
ilahi muhakeme ve mahşer celbini ifade eder. başlangıçtaki bağımsız hareket eden aktörler kümesidir. yargılanma alanını, alandaki fert veya ümmetleri temsil eder. kaçış ve eylem hızının sıfırlanmasını, kinetik enerjinin ve direnç gücünün tamamen tükenişini, ise aktörün ulaştığı en düşük potansiyel seviyeyi (diz üstü çöküş ve zillet halini) simgeler.