جثو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ث-و2 sîga, 18 mücavir kök, 3 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وقينجوجَاثِيَةًرأيجثوحضردعوجِثِيًّاحولجزيوذرعملشطنكتب

KökSîga 2Ayet 3Sure 2Mücavir 18

▶ Ağı aç (3B)

جثو

ج - ث - و

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Diz çökenler

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جثو and جثى

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR523 harf
باب الجيم والثاء و و ا ي ء معهما ج و ث، ث أ ج، ج ث و، ج و ث، و ث ج جأث: الجأثُ: ثِقلُ المشي. يقال: أثقلهُ الحِملُ حتى جأث. والمجؤوثُ والمجثُوث: الفزع المرعوب. وفي الحديث: "فلما رأيت جبريل جُئثت رُعباً". ثأج: الثُّؤاجُ: صوت النَّعجة. تأجت تثأج ثُؤاجاً. قال الكُميت: رأيه فيهم كرأي ذوي الثَّلَّسة في الثّائجات جُنح الظّلامِ. جثو: الجُثوةُ: تُرابٌ مجموع كهيئة القبر. والجثوُ: مصدر الجاثي،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR276 harf
ج ث و جثـا علـى ركبتيـه جثـواً ورأيتـه جاثيـاً بيـن يديـه ‏"‏ وتـرى كـل أمـة جاثيـة ‏"‏ ورأيتهـم جثياً عنده‏.‏ وفي الحديـث‏:‏ ‏"‏ أنـا أول مـن يجثـو للخصومـة بيـن يـدي اللـه تعالـى يـوم القيامـة ‏"‏ وتجاثـوا على الركب وجاثى ترى جثوتين مـن تـراب عليهمـا صفائح صم من صفيح منضد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.094 harf
: ( و ( *!الجثْوَةُ ، مُثَلَّثَةً : الحِجارَةُ المَجْموعَةُ ) ، ذَكَرَ الجَوْهرِيُّ التَّثْليثَ . وقالَ غيرُهُ : هي حِجارَةٌ مِن تُرابٍ مُتَجِمّعِ كالقَبْرِ . وفي الحديْثِ : ( فإذا لم نَجِدْ حَجَراً جَمَعْنا *!جُثْوةً من تُرابٍ ) . ( و ) *!الجُثْوَةُ ، بالضمِّ : ( الجَسَدُ ) ، والجَمْعُ *!جُثَا ؛ عن شَمِرٍ قال : يَوْمَ تَرَى *!جُثْوَتَه في الأَقْبُرِ ( و ) *!الجِثْوَةُ *!والجَثْوَةُ : لُغَةٌ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.982 harf
Madde başı: جثو and جثى١ 1 جَثَا ذ and جَثَى (S, Msb, K) عَلَى رُكْبَتَيْهِ, (S, Msb,) aor. ١َ٢ُ٣َ and ١َ٢ِ٣َ , inf. n. جُثُوُّ and جُثِىُّ, (S, Msb, K,) He sat upon his knees; (K, TA;) for the purpose of contention or disputation, or the like: (TA:) or جثا [and جثى] he kneeled; put himself in a kneeling posture; which is the mode of sitting of him who is contending or disputing: (AZ, Har p. 512:) [or he put down his
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR394 harf
جَثَا جَثَا U ( n. ac. جُثُوّ 27 ), a. Knelt, stooped down. جَاْثَوَ جَاْثَوَ III , a. see VI . b. Sat cross-legged, squatted. أَجْثَوَ أَجْثَوَ IV a. ; Made to kneel down. تَجَاْثَوَ تَجَاْثَوَ VI , a. Sat knee to knee with. جَثْوَة جَثْوَة 1t , ( pl. جُثًا [ 9A ] ), a. Heap of stones; mound, hillock. جُثْوَة جُثْوَة 3t , a. Knoll; grave, tomb. جُثُوّ جُثُوّ 27 , a. Kneeling.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.828 harf
جثو جَثَا - يَجْثُوْ (جَثَى - يَجْثِي) - جَاثِي - جَاثِيَة - جَاثُوْن - جِثِيّ - جِثِيَّاً جَثَا - يَجْثُوْ + كائن + في مكان + حول شيء: يقعد على ركبتيه: يجلس وهو يحمل وزن جسمه على ركبتيه المثنيتين وقامته منتصبة: تشبه وضعية القعود بعد السجود في الصلاة جَاثِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " جَثَا - يَجْثُوْ " جاثِيَة: مؤنث " جَاثِي " جَاثُوْن: جمع
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler18 mücavir (24 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حضر

    1 ortak ayet · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir

  2. حول

    1 ortak ayet · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  3. حشر

    1 ortak ayet · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…

  4. وذر

    1 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir

  5. نجو

    1 ortak ayet · Özel konuşmak

  6. جهم

    1 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  7. شطن

    1 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  8. أمم

    1 ortak ayet · Emam ön demektir

  9. جزي

    1 ortak ayet · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  10. دعو

    1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  11. وقي

    1 ortak ayet · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  12. كتب

    1 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

Geçtiği ayetler(3)

  1. فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا

    Diz çökenlerRabbına andolsun ki; Biz, onları da, şeytanları da beraber mutlaka haşr edeceğiz. Sonra cehennemin yanında diz çöktürerek hazır bulunduracağız.

  2. ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا

    Diz çökenlerSonra Biz, takvaya erenleri kurtaracağız. Zalimleri de orada diz üstü çökmüş olarak bırakacağız.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجثو
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerجثم, خضع, سجد, ركع
Zıt Kökقام
Çekirdek Özet 1Dizleri bükerek yere yığılmak, bedeni toplayıp diz üstü çökmek ve toprak yığını oluşturmak
Çekirdek Özet 2Kıyamet günü hesap ve ceza dehşeti karşısında acziyet içinde diz üstü yığılma
Çekirdek Özet 3İlahi otorite ve adalet huzurunda beşeri direncin sıfırlanarak yargıya hazır hale gelişi
Kritik Hata RiskiAnlamın sıradan bir ibadet veya dinlenme oturuşu sanılıp taşıdığı dehşet, çaresizlik ve yargılanma boyutunun ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جثBir kütlenin zemine yığılması, gövdenin toplanıp hareketsiz kalması veya kökünden koparılıp yere serilmesi (جثث, جثم)وYığılma ve çökme eylemini dikey hareketin durdurulup dizler üzerine sabitlenmesi ve yönlü bir duruşa bürünmesi yönünde daraltır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBedensel ağırlığın ve uzuvların bir araya getirilip toplanması
ثİşaret, sınır (ikiz harf ت temelinde sesin sürtünmeli yoğunlaşmasıyla türetme)Hareketin sınırlandırılması, dik duruşun kesilerek zeminde bir eşiğe dayanması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, sabitlemeDizlerin zemine raptedilmesi, gövdenin bulunduğu noktaya çakılıp sabitlenmesi
جثوToplanan bedensel kütlenin sınırlandırılıp dizler üzerinden zemine sabitlenmesi ve diz çöküş

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDiz kapakları üzerine çöküp kalçayı yerden kaldırmak suretiyle yere yığılmak; mezar üzerine toplanan küçük toprak ve taş yığını
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde mezar üzerine yığılmış toprak kümesi (el-cüsve) anlamında geçer: ترى جثوتين من تراب عليهما / صفائح صم من صفيح منضد
Erken Arapça kullanımYargılanma ve davalaşma anında hasmın ve hakimin önüne diz çökme bağlamında hadiste geçer: أنا أول من يجثو للخصومة بين يدي الله تعالى يوم القيامة

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça جثو kökü, Sami dillerinde gövdenin bir yere çökmesi, kütleleşmesi veya zemine doğru bükülüp sabitlenmesi semantiğine bağlanan kök ailesine aittir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan c-t-v dizilimi yerine gövde, kütle ve cismani yığılmayı anlatan g-v-y / g-w-p kökleri ve bükülme/çökme belirten k-r-ʿ kökü işlev görürken, Güney Sami (Arapça) kolunda kök, bedenin özellikle diz eklemleri üzerinde katlanıp yığılmasını ve küçük höyük/yığın biçimini ifade eden özgül bir morfolojik gelişim göstermiştir. Bu durum, çöl yaşamında mezar yapısı ve dehşet anında yere çömelme pratikleriyle birleşerek köke hem fiziksel durağanlık hem de zillet/acziyet çağrışımı kazandırmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجثو / جثيCüsve (toprak yığını) ile diz çökme eylemi arasındaki gövdesel kümelenme ve hareketsizlik ilişkisiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami leksikaliKuzeybatı Sami kütle/gövde kavramlarının Arapçada diz üstü çökme pozisyonuna özelleşmesiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جثوAnlamlıDiz üstü çökmek, yığılmakDizleri yere koyup dehşet veya acziyet içinde bekleme haliHedef kök; Kur'an'da geçer
جوثAnlamlıKarın kabarıklığı, şişkinlikGöğsün veya karnın üst kısmının şişkin ve kabarık olmasıKarın kütlesinin öne çıkması; Kur'an'da geçmez
ثجوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel permütasyon
ثوجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel permütasyon
وجثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel permütasyon
وثجAnlamlıSağlam ve sıkı olmakAtın veya bedenin etli, kalın ve kuvvetli yapıda olmasıKütlesel dolgunluk ve sağlamlık; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جثوMerkezDiz üstü çöküşKorku, dehşet veya muhakeme anında dizler üzerine yığılıp kalmaEylemsizliğe kilitlenmiş boyun eğiş
جثمKomşuYere yapışmaGöğsü ve tüm gövdeyi yere yapıştırarak hareket edemez hale gelmeKuş veya hayvanın yere tünemesi gibi tüm gövdeyle çökme
خضعKomşuBoyun eğmeBaş ve boynu öne doğru eğerek itaat ve zillet göstermeFiziksel çöküşten ziyade boyun ve duruşla tevazu
سجدKomşuYere kapanmaAlnı yere koyarak en üst düzeyde teslimiyet ve ibadet sergilemeİradeye dayalı, bilinçli ve en derin saygı eylemi
ركعKomşuEğilmeAyakta iken beli büküp elleri dizlere koyarak eğilmeAyakta duruş ile çöküş arasındaki ara aşama
قامZıtDoğrulmaAyakta dikilme, harekete geçme ve direnç gösterme kabiliyetiBağımsız irade ve dik duruş hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجثوDiz üstü çökmeDehşet, acziyet veya yargılama karşısında dizler üzerine yığılmaKesin
Latincegenuflectere, procumbereDiz çökmek, yere yığılmakgenuflectere ibadet veya hürmet diz çöküşünü verirken procumbere korkudan yere serilmeyi karşılarGüçlü
İngilizcekneel, cowerDiz çökmek, sinmekkneel yalnızca bedensel duruşu anlatırken cower dehşet kaynaklı büzülmeyi karşılarGüçlü
Almancaniederknien, kauernDiz çökmek, çömelmekniederknien diz üstü duruşu verir; kökteki yargı ve dehşet havasını tam kapsamazGüçlü
Fransızcas'agenouiller, s'accroupirDiz çökmek, çömelip kalmakFiziksel pozu karşılar ancak kökün mezar/toprak yığınıyla olan semantik bağını dışarıda bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جِثِيًّاCehennem çevresinde zilletle yığılmış olmaMahşer günü inkârcıların ve suçluların cehennemin etrafında diz üstü çökmüş, kaçış imkânı kalmamış halde toplanması (Meryem 19:68, 19:72)
جَاثِيَةًHesap anında dehşetle diz üstü beklemeKıyamet gününde her ümmetin kendi amel defterine çağrılırken korku ve teyakkuzla diz çökmüş hali (Câsiye 45:28)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve eskatolojiMahşerdeki evrensel yargılamada insanların ilahi adalet huzurundaki çaresizlik konumuKibrin kırılması ve mutlak beşeri acziyet
FıkıhYargılama usulü (adabü'l-kâdî)Dava esnasında hasımların hâkim huzurunda diz çökerek oturmasının gerekliliği veya cevazıYargılanma ve eşitlenme pozisyonu
TefsirKıyamet tasvirleriÜmmetlerin diz çöküşünün azaptan mı yoksa hesabın dehşetinden mi kaynaklandığıKolektif korku ve teyakkuz hali
HadisŞefaat ve muhakeme rivayetleriKıyamet günü davanın başlaması için Allah'ın huzurunda ilk diz çökecek olanın zikredilmesiAdalet Divanı önünde hesaplaşma başlangıcı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi yargı ve mahşerMutlak teslimiyetDirencin kırılmasıİnsanın yaratıcı karşısındaki nihai ontolojik acziyetinin bedensel tesciliKesin
İlmiYüksek hakikat huzuruEpistemik çaresizlikİddianın sonlanmasıMutlak kesinlik karşısında tüm göreli teorilerin ve iddiaların susmasıGüçlü
SiyasiYüksek mahkeme ve otoriteEgemenlik karşısında boyun eğişİtirazın sıfırlanmasıİlahi egemenlik tecelli ettiğinde yeryüzü otoritelerinin ve taşkınlıklarının diz çöküşüGüçlü
İktisadiNihai hesaplaşma ve mülkiyetİflas ve hesaba çekilme haliSahiplik iddiasının bitişiDünyevi mülkiyet iddialarının düşmesi ve hesap karşısında kolektif acziyetMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKinetik enerjinin sıfırlanması ve potansiyel kuyuya düşüşBir parçacığın hareket serbestisini kaybederek kararlı minimum enerji noktasında hareketsiz kalmasıGüçlü
Beşeri bilimlerYargısal tevkif ve kolektif anomi felciSosyal aktörlerin meşruiyet ve güçlerini kaybederek üstün yargı erki karşısında eylemsizliğe gömülmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSözcüğün sadece fiziki bir oturma biçimi veya namaz benzeri bir ritüel duruşu olarak algılanması
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bireysel veya ritüel bir duruş değil; tüm ümmetleri kapsayan, cehennem ve hesap dehşetiyle felç olmuş kolektif bir yargılanma konumu
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKıyamet ve mahşer sahnelerindeki kozmik dehşetin, ilahi adaletin azametinin ve inkârcı kibrin kırılışındaki dramatik ağırlığın sıradanlaştırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Dünyada böbürlenen, diklenen ve otorite tanımaz tavır takınan insanın ahirette bürüneceği zorunlu duruşu en somut fiziksel tabloyla özetlediği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mahşer yargılamasını, hesap defterlerinin dağıtımını ve cehennemin çevresinde suçluların toplanmasını tasvir eden eskatolojik ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın ahirette kendi savunmasını kibirle yapabileceği veya toplulukların güçleriyle ayrıcalık kazanabileceği yanılgısını yıkar; her ümmetin diz çökeceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğırlık merkezini diz eklemleri üzerine bırakarak zemine yığılmak, bedensel dikliği kaybedip sabit bir toprak yığını gibi hareketsizleşmek.
  • Soyut anlamİlahi kudret, yargı ve hesap dehşeti karşısında özerk iradenin ve direncin tükenerek tam bir teslimiyet ve acziyet içine düşmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin bütün unsurlarının serbest hareket alanının askıya alınıp merkezi adalet divanı önünde yargılanma durumuna kilitlenmesi.
  • LaTeX modeliM:S→{x∈Ω∣v(x)=0,  Ek(x)=0,  Φ(x)=Φmin⁡}
  • LaTeX açıklaması

M ilahi muhakeme ve mahşer celbini ifade eder. S başlangıçtaki bağımsız hareket eden aktörler kümesidir. Ω yargılanma alanını, x alandaki fert veya ümmetleri temsil eder. v(x)=0 kaçış ve eylem hızının sıfırlanmasını, Ek(x)=0 kinetik enerjinin ve direnç gücünün tamamen tükenişini, Φ(x)=Φmin⁡ ise aktörün ulaştığı en düşük potansiyel seviyeyi (diz üstü çöküş ve zillet halini) simgeler.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج