جرد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ر-د2 sîga, 16 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كبرخشعوَالْجَرَادَأييجردضفدعبصرقملجَرَادٌجرمدممقومطوفخرج

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 16

▶ Ağı aç (3B)

جرد

ج - ر - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Çekirge demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çekirge demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.765 harf
باب الجيم والدال والراء معهما ج د ر، د ج ر، د ر ج، ج ر د، ر د ج مستعملات جدر: الجَدرُ: ضرب من النَّباتِ، الواحدة بالهاء. ومن الشِّجر: الدِّقُّ ينبت في القِفاف والصِلابِ، فإذا أطلعت رؤوسها في أول الربيع يقال: أجدَرَتِ الشَّجرة وأجدَرَتِ الأرض، فهو جَدِرٌ، وفي نُسخةٍ: مُجدِرٌ حتى يَطول، فإذا طال افترقت أسماؤه. والجِدارُ جمعه جَدَرٌ. والجَديرُ: مكانٌ بُني حواليه جِدارٌ مَجدورٌ، قال: ويبنون في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.591 harf
الجَرَدُ: فضاء لا نبات فيه. قال أبو ذؤيبٍ يصف حمار وحش وأنَّه يأتي الماء ليلاً فيشرب: يَقْضي لُبانَتَهُ بالـلـيلِ ثـم إذاأَضْحَى تَيَمَّمَ حَزْماً حولَه جَرَدُ وأرضٌ جَرْدَةٌ وفضاءٌ أَجْرَدُ: لا نبات فيه؛ والجمع الأَجارِدُ. ورجلٌ أَجْرَدُ بيِّن الجَرَدِ: لا شعر عليه. وفرسٌ أَجْرَدُ، وذلك إذا رَقَّتْ شَعْرَتُهُ وقصُرَتْ؛ وهو مدحٌ. والجَريدُ: الذي يُجْرَدُ عنه الخوصُ. ولا يسمَّى جَريداً ما دام
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.270 harf
ج د ر جدر ، جرد ، درج ، دجر ، ردج ، رجد . جدر : قال الليث : الجَدْرُ : ضرب من النبات ، الواحدة : جَدْرَةٌ . قال : ومن شجر الدِّقِّ : ضروب تنبت في القِفَافِ والصِّلابِ ، فإذا أطلعَت رؤوسها في أول الربيع قيل : أجدَرَتِ الأرضُ ، وأجدَرَ الشجر ، فهو جَدْرٌ حتى يَطُولَ ، فإذا طال تفرَّقَت أسماؤه . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) الجَدَرَةُ : الحبة من الطلع . والجَدْرُ ، والجِدَارُ : معروفان . ( قلت ) وفي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.455 harf
(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR791 harf
- الجراد معروف، قال تعالى: ﴿فأرسلنا عليهم الطوفان والجراد والقمل﴾ [الأعراف/133]، وقال: ﴿كأنهم جراد منتشر﴾ [القمر/7]، فيجوز أن يجعل أصلا فيشتق من فعله: جرد الأرض، ويصح أن يقال: إنما سمي لجرده الأرض من النبات، يقال: أرض مجرودة، أي: أكل ما عليها حتى تجردت. وفرس أجرد: منحسر الشعر، وثوب جرد: خلق، وذلك لزوال وبره وقوته، وتجرد عن الثوب، وجردته عنه، وامرأة حسنة المتجرد. وروي: (جردوا القرآن) (هذا من كلام
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.327 harf
ج ر د جرده من ثيابه فمتجرد وانجرد وهي بضة المتجرد والمجرد أيضاً وفلانة حسنة الجردة‏.‏ ومن المجـاز‏:‏ جـرد السيـف مـن غمـده وسيـف مجـرد كقولهمسيـف عريـان‏.‏ ورجـل أجـرد‏:‏ لا شعـر علـى جسـده‏.‏ ‏"‏ وأهـل الجنـة جـرد مـرد مكحلون ‏"‏ وفرس أجرد وخيل جرد‏.‏ ومكان أجرد وأرض جرداء‏:‏ منجردة عن النبات وقد جردت جرداً ونزلنا في جرد‏:‏ في فضاء بلا نبات وهي تسمية بالمصدر وجردنا القحط‏.‏ وناقة جرود‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR13.326 harf
جَرَدَ الشيءَ يجرُدُهُ جَرْداً وجَرَّدَهُ: قشَره؛ قال: كأَنَّ فداءَها، إِذْ جَرَّدُوهُ وطافوا حَوْله، سُلَكٌ يَتِيمُ ويروى حَرَّدُوهُ، بالحاء المهملة وسيأْتي ذكره. واسمُ ما جُرِدَ منه: الجُرادَةُ. وجَرَدَ الجِلْدَ يَجْرُدُه جَرْداً: نزع عنه الشعر، وكذلك جَرَّدَه؛ قال طَرَفَةُ: كسِبْتِ اليماني قِدُّهُ لم يُجَرَّدِ ويقال: رجل أَجْرَدُ لا شعر عليه. وثَوْبٌ جَرْدٌ: خَلَقٌ قد سَقَطَ زِئْبِرُهُ، وقيل:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR384 harf
* ج ر د * * الجَرِيدُ * الذي يُجرد عنه الخوص الواحدة * جَرِيدةٌ * ولا يسمى جريدا ما دام عليه الخوص وإنما يسمى سعفا و * الجُرَادةُ * بالضم ما قشر عن الشيء و * التَّجْريدُ * التعرية من الثياب و * التَّجَرُّدُ * التعري و * تَجَّرَدَ * للأمر أي جد فيه و * انجَرَدَ * الثوب أي انسحق ولان و * الجَرَادُ * معروف وهو اسم جنس والواحدة * جَرَادةٌ * الذكر والأنثى فيه سواء ونظيره البقرة والحمامة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.809 harf
الجرد، محركة: فضاء لا نبات فيه. قال أبو ذؤيب يصف حمارا وأنه يأتي الماء ويشرب ليلا: يقضي لبانته بالـلـيل ثـم إذا أضحى تيمم حزما حوله جرد ومن المجاز مكان جرد، تسمية بالمصدر، وأجرد وجرد، ككتف: لا نبات به. جرد الفضاء كفرح جردا. وأرض جرداء وجردة، كفرحة كذلك. وقد جردت جردا. وجمع الأجرد الأجارد، وقد جاء ذكره في الحديث. وقد جردها القحط جردا، هكذا ضبط في سائر النسخ،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok20.500 harf
جَرَدَ 1 جَرَدَ جرد , aor. جَرُدَ , inf. n. جَرْدٌ: see 2, in nine places. ― -b2- جَرَدَ الجَرَادُ الأَرْضَ, (A, L, Msb,) aor. and inf. n. as above, (L,) (tropical:) The locusts stripped the land of all its herbage; (A, * L;) ate what was upon the land. (Msb.) ― -b3- جَرَدَهُمُ الجَارُودُ (tropical:) [The year of drought destroyed them]. (A.) -A2- جُرِدَتِ الأَرْضُ (assumed tropical:) The land
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.813 harf
جَرَدَ جَرَدَ U ( n. ac. جَرْد 1 ), a. Stripped, laid bare; devastated. b. Peeled, pared, shaved off. c. Unsheathed ( sword ). جَرِدَ جَرِدَ A ( n. ac. جَرَد 4 ), a. Was naked, bare, nude; was threadbare, worn. - ( b, ), Had little or no hair. جَرَّدَ جَرَّدَ II , a. see I (a) , ( b ), ( c ). d. Separated; detached; isolated; made abstract. تَجَرَّدَ تَجَرَّدَ V , a. Was stripped,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR43.253 harf
جرد جَرَدَ - يَجْرُدُ - جَرَاد جَرَدَ - يَجْرُدُ + كائناً + شيئاً (أرضاً أوجلداً أو جسماً): يُجَرِّدُه: يقشره وينزع من على سطحه كل ما يغطيه ويستره: ينزع ما عليه من نبت أو شعر أو ثياب تستره ويترك صلعاً صلداً عارياً جََراد: على وزن" فـَعال اسم فاعل مبالغة " من " جَرَدَ - يَجْرُدُ ": وهو أيضاً اسم آلة منه: كل مايعمل على تجريد الشيء مما
Maddenin bağlantısı

جرد جَرَدَ - يَجْرُدُ - جَرَاد

جَرَدَ - يَجْرُدُ + كائناً + شيئاً (أرضاً أوجلداً أو جسماً): يُجَرِّدُه: يقشره وينزع من على سطحه كل ما يغطيه ويستره: ينزع ما عليه من نبت أو شعر أو ثياب تستره ويترك صلعاً صلداً عارياً جََراد: على وزن" فـَعال اسم فاعل مبالغة " من " جَرَدَ - يَجْرُدُ ": وهو أيضاً اسم آلة منه: كل مايعمل على تجريد الشيء مما يستره: وهواصطلاحاً الحشرة المعروفة والتي تأكل الأخضر واليابس وتجرد الأرض من كل نبت يسترها واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التنظيف والحلق والقص والنتف والتقشير والتجريد بإزالة كل ما ينبت على الكائن أو يلتصق به"، وهي: جَرَدَ - يَجْرُدُ، جَرَزَ - يَجْرُزُ، حَلَقَ - يَحْلِقُ، تَفَثَ - يَتْفُثُ، غَسَل - يَغْسِل، مَسَحَ - يَمْسَحُ جراد ﴿فأرسلنا عليهم الطوفان والجراد والقمل والضفادع والدم آيات مفصلات فاستكبروا وكانوا قوما مجرمين (133)﴾ الأعراف ﴿خشعا أبصارهم يخرجون من الأجداث كأنهم جراد منتشر (7)﴾ القمر مختارالصحاح ● [جرد] ج ر د: الجَرِيدُ الذي يُجرد عنه الخوص الواحدة جَرِيدةٌ ولا يسمى جريدا ما دام عليه الخوص وإنما يسمى سعفا و الجُرَادةُ بالضم ما قشر عن الشيء و التَّجْريدُ التعرية من الثياب و التَّجَرُّدُ التعري و تَجَّرَدَ للأمر أي جد فيه و انجَرَدَ الثوب أي انسحق ولان و الجَرَادُ معروف وهو اسم جنس والواحدة جَرَادةٌ الذكر والأنثى فيه سواء ونظيره البقرة والحمامة الراغب جرد - الجراد معروف، قال تعالى: }فأرسلنا عليهم الطوفان والجراد والقمل﴿[الأعراف/133]، وقال:﴾كأنهم جراد منتشر{ [القمر/7]، فيجوز أن يجعل أصلا فيشتق من فعله: جرد الأرض، ويصح أن يقال: إنما سمي لجرده الأرض من النبات، يقال: أرض مجرودة، أي: أكل ما عليها حتى تجردت. وفرس أجرد: منحسر الشعر، وثوب جرد: خلق، وذلك لزوال وبره وقوته، وتجرد عن الثوب، وجردته عنه، وامرأة حسنة المتجرد. وروي: (جردوا القرآن) (هذا من كلام ابن مسعود رضي الله عنه، قال: (جردوا القرآن ليربو فيه صغيركم، ولا ينأى عنه كبيركم، فإن الشيطان يخرج من البيت الذي تقرأ فيه سورة البقرة). أخرجه ابن أبي شيبة 6/150. وراجع غريب الحديث لأبي عبيد 4/46؛ والفائق 1/205؛ والنهاية 1/256) أي: لا تلبسوه شيئا آخر ينافيه، وانجرد بنا السير (أي: امتد)، وجرد الإنسان (في اللسان: جرد الرجل بالكسر جردا فهو جرد؛ شري جلده من أكل الجراد) : شري جلده من أكل الجراد. ملخص اللسان 1. جَرَدَ الشيءَ يجرُدُهُ جَرْداً وجَرَّدَهُ: قشَره؛ 2. والجَرَدُ من الأَرض: ما لا يُنْبِتُ، 3. والجَرَدُ: فضاءٌ لا نَبْتَ فيه، 4. والجُرْدَةُ: أَرض مسْتوية متجرِّدة. 5. والجرادُ: معروف، 6. وجَرَدَ الجرادُ الأَرضَ يَجْرُدُها جَرْداً: احْتَنَكَ ما عليها من النبات فلم يُبق منه شيئاً؛ 7. وتَجَرَّد من ثوبه وانجَرَدَ: تَعرَّى. 8. والتجريدُ: التعرية من الثياب. 9. ورجل أَجْرَدُ: لا شعر على جسده. 10. وجَرَدَ الجِلْدَ يَجْرُدُه جَرْداً: نزع عنه الشعر، 11. وانْجَرَدَ الثوبُ أَي انسَحَق ولانَ، 12. والسماءُ جَرْداءُ إِذا لم يكن فيها غَيْم من صَلَع. 13. والجَرْدُ: الخَلَقُ من الثياب، 14. والجَرْدَةُ: البُرْدَةُ المُنْجَرِدَةُ الخَلَقُ. 15. ليس عندنا من مال المسلمين إِلاَّ جَرْدُ هذه القَطِيفَةِ أَي التي انجَرَدَ خَمَلُها وخَلَقَتْ. 16. رأَيتُ أُمي في المنام وفي يدها شَحْمَةٌ وعلى فَرْجِها جُرَيْدَةٌ ،وهي الخِرْقة البالية. 17. وكانت فيها أَجارِدُ أَمْسَكَتِ الماءَ أَي مواضعُ منْجَرِدَة من النبات؛ 18. فرميته على جُرَيداءِ مَتْنِهِ أَي وسطه، 19. وسنة جارودٌ: مُقْحِطَةٌ شديدة المَحْلِ. 20. ورجلٌ جارُودٌ: مَشْو ومٌ، منه، 21. وجَرَدَ القومَ يجرُدُهُم جَرْداً: سأَلهم فمنعوه أَو أَعطَوْه كارهين. 22. والجَرْدُ: أَخذُك الشيءَ عن الشيءِ حَرْقاً وسَحْفاً، 23. والجارودُ العَبْدِيُّ: رجلٌ من الصحابة واسمه بِشْرُ بنُ عمرو من عبد القيس، 24. والأَجْرَدُ من الخيلِ والدوابِّ كلِّها: القصيرُ الشعرِ. 25. وفرس أَجْرَدُ: قصير الشعر، 26. الأَجردُ الذي رقَّ شعره وقصر، 27. وتجريدُ السيف: انتضاؤه. 28. والتجريدُ: التشذيبُ. 29. بضة المتجرِّد ،أَراد الجسمَ. 30. لُصوصاً جرَّادين أَي يُعْرُون الناسَ ثيابهم ويَنْهَبونها؛ 31. لأُجَرِّدَنَّك كما يُجَرِّدُ الضبُّ أَي لأَسْلُخَنَّك سلخَ الضبِّ، 32. وجَرَّدَ السيفَ من غِمْدِهِ: سَلَّهُ. 33. وتجرَّدَتِ السنبلة وانجَرَدَتْ: خرجت من لفائفها، 34. وانجردت الإِبِلُ من أَوبارها إِذا سقطت عنها. 35. وجَرَّدَ الكتابَ والمصحفَ: عَرَّاه من الضبط والزيادات والفواتح؛ 36. وتجرَّدَ الحِمارُ: تقدَّمَ الأُتُنَ فخرج عنها. 37. وتجَرَّدَ الفرسُ وانجرَدَ: تقدَّم الحَلْبَةَ فخرج منها 38. والأَجْرَدُ: الذي يسبق الخيلَ ويَنْجَرِدُ عنها لسرعته؛ 39. ورجلٌ مُجْرَد: أُخْرِجَ من ماله؛ 40. وتجَرَّدَ العصير: سكن غَلَيانُه. 41. وخمرٌ جَرداءُ: منجردةٌ من خُثاراتها وأَثفالها؛ 42. وتجَرَّدَ للأَمر: جَدَّ فيه، 43. وانجرَدَ به السيرُ: امتَدَّ وطال؛ 44. جُردت الأَرض أَي حدث فيها الجراد، 45. وجَرادةُ العَيَّار: اسم فرس كان في الجاهلية. 46. والجَرَدُ: أَن يَشْرَى جِلْدُ الإِنسان من أَكْلِ الجَرادِ. 47. وجُرِدَ الزرعُ: أَصابه الجرادُ. 48. وما أَدري أَيُّ الجرادِ عارَه أَي أَيُّ الناس ذهب به. 49. والجَرادَتان: مغنيتان للنعمان؛ 50. وخيلٌ جريدة: لا رَجَّالَةَ فيها؛ 51. نَدَبَ القائدُ جَريدَةً من الخيل إِذا لم يُنْهِضْ معهم راجلاً؛ 52. الجَريدةُ التي قد جَرَدَها من الصِّغار؛ 53. تَنَقَّ إِبلاً جريدة أَي خياراً شداداً. 54. الجَريدةُ الجماعة من الخيل. 55. والجاروديَّةُ: فرقة من الزيدية نسبوا إِلى الجارود زياد بن أَبي زياد. 56. والجَريدة: سَعفة طويلة رطبة؛ 57.

Sîgalar(2)

Mücavir kökler16 mücavir (19 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ضفدع

    1 ortak ayet · Ve kurbağalar

  2. قمل

    1 ortak ayet · Ve haşerat

  3. جدث

    1 ortak ayet · Cedese (sin’le) üstü toprakla örtülmüş harabeler demektir

  4. دمم

    1 ortak ayet · Ve kan

  5. خشع

    1 ortak ayet · Huşu : « Haşia », toprak üzerinde olgunlaşmış sonbahardaki…

  6. نشر

    1 ortak ayet · “Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir

  7. طوف

    1 ortak ayet · Çeper demektir

  8. فصل

    1 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  9. جرم

    1 ortak ayet · Cürame hurma döküntüsü demektir

  10. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  11. كبر

    1 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  12. خرج

    1 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

Geçtiği ayetler(2)

  1. خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌ مُنْتَشِرٌ

    Çekirge sürüsüGözleri hor ve hakir olarak, yaygın çekirgeler gibi kabirlerinden çıkarlar.

Sîga sayfası: وَالْجَرَادَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجرد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقشر, سلخ, عري
Zıt Kökستر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin üzerindeki örtüyü, kabuğu, kılı veya yeşilliği sıyırıp çıplak bırakmak
Çekirdek Özet 2Mahşerde kabirlerden fırlayan kitlelerin yayılışını ve kibirli toplumlara gelen istila azabını niteleme
Çekirdek Özet 3Örtülerin kalkmasıyla yalın hakikatin belirmesi; fazlalıklardan soyutlanma ve durdurulamaz yayılma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca biyolojik bir böcek türü sayıp, Kur'an'daki soyulma, açığa çıkma ve yayılma dinamiğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جرSürüklemek, çekip koparmak, yüzey üzerinden kazıyarak sıyırmak (جرر, جرف, جرز, جرح)دHareketi bir sınırda tamamlayıp dış katmanı, kabuğu veya örtüyü tamamen sıyırarak alttaki yalın gövdeyi ya da zemini çırılçıplak açığa çıkarma niteliği kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaYüzeydeki örtüyü ve fazlalığı çekip götürme, sürükleyerek taşıma eylemi.
رinsan başı; baş, ilk, üstBir nesnenin veya arazinin en üst katmanı, yüzeyi ve dış görünümü üzerindeki odak.
دkapı; giriş, geçiş, hareketÖrtücü engelin kalkmasıyla yeni bir açıklığın, düzlüğün ve engelsiz hareket alanının belirmesi.
جردYüzeydeki dış örtünün sıyrılarak aradan çekilmesi ve alttaki çıplak yapının ortaya çıkmasıDış kabuğun, yaprakların veya giysinin sıyrılmasıyla koruyucu tabakanın kalkması ve açık, yalın yüzeyin belirmesi hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma dalının yapraklarını sıyırmak, hayvanın derisindeki tüyleri kazımak, arazideki otları kemirip toprağı çıplak bırakmak ve elbiseden soyunmak.
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında derinin tüylerden arındırılıp tabaklanmasını betimlerken bu kökü kullanır: كسِبْتِ اليماني قِدُّهُ لم يُجَرَّدِ
Erken Arapça kullanımÇekirgenin geçtiği tarladaki bütün yeşilliği silip süpürmesi sebebiyle cerâd adını alması ve kılıcın kınından çekilerek yalın hale getirilmesi (جرد السيف).

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça جرد kökü, Kuzeybatı Sami dillerinde bir yüzeyi kazıma, sürtünmeyle soyma ve çıplak bırakma çekirdeğiyle doğrudan akrabadır. İbranicede gārad (גרד) fiili bir kabuğu veya cildi kazımak, sıyırmak anlamına gelirken; Süryanicede grād (ܓܪܕ) biçimi traş etmek, kazıyarak soymak anlam alanını sürdürür. Kökün Sami dil ailesindeki ilksel semantik matrisi, dış katmanın sürtünme veya kemirme yoluyla ortadan kaldırılarak ana gövdenin savunmasız ve yalın bırakılması hareketidir. Çekirge türüne verilen isim (Arapça cerâd, Süryanice gāmūṣā yanında geçişli nitelemeler), canlının indiği yerdeki her türlü bitki örtüsünü soyup zemini çorak ve çıplak bırakması eyleminden türetilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجرد kök eylemiÜstteki elbiseyi, tüyü, kabuğu veya bitkiyi sıyırıp zemini yalın bırakma.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice gārad, Süryanice grādYüzeyi kazıyarak soymak ve arındırmak eylemini bildiren ortak Sami kökü.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kazıma kökleriBelirgin morfolojik soydaşlık tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جردAnlamlıSıyırmak, çıplak bırakmakÜstteki örtüyü kaldırıp altını açığa çıkarmak; çekirge sürüsü.Hedef kök; Kur'an'da geçer
جدرAnlamlıDuvar örmek, sınır çekmekTaş duvarla çevirip korumak; deride kabarcık çıkması; layık olmak.Kur'an'da geçer; sıyırmanın aksine yükseltip sınırlama.
رجدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydetmiştir; Kur'an'da geçmez.
ردجAnlamlıÖrtmek, bulamakYeni doğan yavrunun ilk dışkısı; bir şeyi boyayıp örtmek.Kitābü’l-ʿAyn müsta'mel kaydetmiştir; Kur'an'da geçmez.
دجرAnlamlıŞaşkına dönmekHayret, sersemlik ve sarhoşluk benzeri zihni karışıklık hali.Kitābü’l-ʿAyn müsta'mel kaydetmiştir; Kur'an'da geçmez.
درجAnlamlıAdım adım ilerlemekBasamak basamak yükselmek ya da kat kat dürüp yürümek.Kur'an'da geçer; aşamalı mesafe katetme anlamı taşır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جردMerkezSoyma, sıyırma, çıplak bırakmaYüzeydeki örtücü tabakayı tamamen kaldırıp altındaki asıl gövdeyi açığa çıkarmak.Hem bedeni soymayı hem de çekirgenin araziyi sıyırıp tüketmesini kapsar.
قشرKomşuKabuk soymaNesnenin yalnızca en dışındaki kabuk, pul veya zar tabakasını soymak.جرد gibi topyekûn bir çıplaklık veya kellik şartı taşımaz; dış kabuğa özgüdür.
سلخKomşuTulum çıkarma, yüzmeCanlının derisini boylu boyunca çekip gövdeden ayırmak; geceyi gündüzden çekip almak.Bütünsel bir örtünün altındaki yapıdan sıyrılarak çekilip çıkarılması hareketidir.
عريKomşuÇıplak ve açıkta olmaÜzerinde elbise veya korunak bulunmama durumunu niteleyen yalın hal.Eylemin kendisinden ziyade, örtüsüz kalma sonucunu ifade eder.
سترZıtÖrtme, gizleme, perdelemeBir nesnenin veya durumun görünmesini engellemek için üzerine perde çekmek.Açığa çıkarmanın ve örtüyü sıyırmanın tam karşıtı olan gizleme hareketidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجردSıyırmak, çıplak bırakmak; çekirgeÖrtüyü kaldırma eylemi ile araziyi sıyıran canlının ortak kökü.Kesin
Latincedenudare, depilare, locustaÇıplak bırakmak, tüyü sıyırmak; çekirgeİlk iki fiil soyma eylemini, locusta ise canlının adını karşılar.Güçlü
İngilizcestrip, denude, locustSıyırmak, çıplaklaştırmak; çekirge sürüsüStrip ve denude sıyırma hareketini, locust ise yıkıcı çekirgeyi verir.Kesin
Almancaentblößen, abstreifen, HeuschreckeSoyup açığa çıkarmak; çekirgeSoyut ve somut arındırmayı ve göçücü istila böceğini ifade eder.Güçlü
Fransızcadénuder, dépouiller, criquetÇıplak bırakmak, soymak; çekirgeKoruyucu katmanı kaldırma ve ekinleri kemiren çekirge anlamı.Güçlü

Kaynak Oxford Arabic Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جَرَادٌMahşer günü kabirlerden fırlayan insanların panik, şaşkınlık ve kalabalık halindeki kontrolsüz yayılışıAhiret ve diriliş tasviri; Kamer 54:7
وَالْجَرَادَFiravun toplumunun kibrini kırmak ve refah örtülerini sıyırmak üzere gönderilen ilahi azap ayetiTarihsel ceza ve helak mucizesi bağlamı; A'râf 7:133

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi kudret ve ceza ayetleriÇekirge istilasının tabiat hadisesi mi yoksa peygamberi doğrulayan doğrudan bir mucize mi olduğu.Tabiat kanunlarının ilahi irade karşısında birer ceza ve imtihan aracına dönüşmesi.
FıkıhAv ve yiyecek hükümleriİhramlı kişinin çekirge öldürmesi durumunda gereken ceza ve çekirgenin boğazlanmadan yenilme cevazı.Kendiliğinden ölen hayvanlar (meyte) kuralının istisnası olarak helal kılınan rızık.
TefsirTemsil ve istiare tahliliKamer 54:7'deki teşbihte çekirgenin neden tercih edildiği: dağınıklık, kalabalık ve sevk edilemezlik nüansı.İnsanların mahşerdeki çaresiz fışkırışını ve yön tayin edemeyen kütlesel akışını canlandırma.
HadisSünnet ve kavramsal tecrit"Kur'an'ı tecrid ediniz" rivayetinde Kur'an metnini başka unsurlarla karıştırmama tavsiyesi.Metnin yabancı eklemelerden, zihnin ise dünyevi ağırlıklardan soyulup arındırılması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHaşir ve arınmaYalın hakikatle yüzleşmeSahte sığınakları yıkmaİnsanın dünyada edindiği servet, soy ve unvan örtülerinden sıyrılarak hesaba tek başına çıkması.Güçlü
İlmiMetodolojik tecritSoyutlama (arındırma)Asıl unsuru açığa çıkarmaBir teoriyi veya meseleyi dış etkenlerden, arızi niteliklerden soyutlayıp yalın ilkeye ulaşma.Güçlü
SiyasiKitle baskısı ve istilaDurdurulamaz toplumsal dalgaOtorite örtüsünü parçalamaFiravun örneğinde olduğu gibi, kibirli iktidarların tahkimatını sıyırıp yok eden organize olmayan kitle gücü.Güçlü
İktisadiKıtlık ve kaynak tükenişiTüketim şoku ve çoraklaşmaRezervleri sıfırlamaBir coğrafyanın üretim fazlasını ve tarımsal birikimini aniden tüketerek sistemi sıfır noktasına getirme.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzey aşınması ve soyulma (Denudation / Stripping)Jeolojide ana kayayı örten toprağın süpürülüp kayanın açığa çıkması; fizikte iletkenin dış yalıtkanının sıyrılması.Güçlü
Beşeri bilimlerSürü dinamiği ve kitle paniği (Swarm intelligence / Crowd panic)Bireysel hedefin kaybolup topluluğun dalgalar halinde, kontrolsüzce ve birbirine çarparak geniş bir alana yayılması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca zoolojik bir böcek cinsine indirgeyip, kökün ihtiva ettiği soyma, arındırma ve zemini çıplak bırakma kurucu eylemini unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da çekirge, salt bir canlı türü değil; dünyevi refah kalkanlarını kemirip yok eden ilahi bir ayet ve insanların mahşerde yapay örtülerinden soyulmuş halini resmeden sembolik bir aynadır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKamer 54:7'deki benzetmeyi yüzeysel bir kalabalık tasviri sanarak, insanların dünyevi statülerinden tecrit edilmiş halde ve tam bir sersemlikle yayılmalarındaki dehşeti kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kullandığı somut tabiat tasvirlerinin arkasında daima kök düzeyinde felsefi ve ontolojik bir eylem çekirdeği (örtüyü sıyırma ve yayılma) bulunduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun'a yöneltilen ayetlerin sıralandığı kıssalarda (A'râf 7:133) ve kıyamet sonrası kabirlerden diriliş sahnelerinde (Kamer 54:7).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an teşbihlerinin rastgele seçilmiş edebi süsler olduğu zannını yıkar; çekirge adının dahi kökündeki sıyırıp çıplak bırakma ve yayılma hakikatiyle doğrudan irtibatlı olduğunu ispatlar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir gövdenin veya arazinin dış kabuğunu, kılıfını, yapraklarını veya giysisini bütünüyle sıyırıp alttaki çıplak zemini ortaya çıkarmak.
  • Soyut anlamKoruyucu ve yanıltıcı örtülerin tamamen ortadan kalkmasıyla varlığın yalın, tecrit edilmiş ve savunmasız hakikatiyle açığa çıkması.
  • Sistematik karşılıkSistemin dış yüzeyindeki koruyucu katmanın bir dış etkiyle sıyrılarak yok edilmesi ve açığa çıkan unsurların geniş bir alana dağınık halde saçılması.
  • LaTeX modeliS→δS0  ⟹  ∇⋅J⃗>0
  • LaTeX açıklamasıModelde S dış kabuğu, yaprağı veya örtüsü bulunan başlangıç sistemini; δ bu örtüyü sıyırıp kazıyan tecrid operatörünü; S0 ise arızi unsurlardan arınmış çırılçıplak durumu ifade eder. Buradan türeyen ∇⋅J⃗>0 bağıntısı ise örtüsü kalkan ve kınından sıyrılan unsurların (J⃗) bir merkezden çevreye doğru kontrolsüz, dağınık ve istila edici bir biçimde yayılmasını (çekirge sürüsü gibi infişâr ve intişârı) simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج