جني
ج - ن - ي
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 12 sözlük
Cena toplanmış meyve demektir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جنى
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Cena toplanmış meyve demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.254 harfباب الجيم والنون و و ا ي ء معهما
ج ن أ، أ ج ن، ن أ ج، ن ج أ، ج ن ي، ج و ن مستعملات
جنأ:
جَنَأ الرَّجلُ يجنأ جُنُوءاً، إذا أكبَّ على شيء، وجنأ إليه ظهره، قال:
أغاضر لو شهدتِ غَداةَ بِتتُم جُنُوءَ العائداتِ على وِسادي
وقال الآخر:
نَجَالك مِنّا بعدما ملـت جـانِـئاً ورُمتَ حِياضَ الموت كلَّ مرامِ
والمُجنأةُ: القبرُ. قال ساعدهُ:
إذا ما زار مُجنأةً عـلـيهـا تِقالُ الصَّخرِ والخشبُ القطِيلُ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR355 harfجَنَيْتُ الثمرة أجْنيها جَنياً واجْتَنَيْتُها بمعنىً. والجَنى: ما يُجْتَنى من الشجر وغيره. يقال: أتانا بِجَناة طيّبةٍ، لكلِّ ما يُجْتَنى. وثمرٌ جَنيٌّ، على فَعيلٍ: حين جُنيَ. وجَنى عليه جِنايَةً.
والتَجَنِّي: مثل التجرُّم، وهو أن يدّعيَ عليك ذنباً لم تفعلْه. وأَجْنى الشجرُ، أي أدرك ثَمَرُه. وأَجَنَتِ الأرض، أي كَثُرَ جناها، وهو الكلأ والكَمْأة ونحو ذلك.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR13.984 harfMadde başı: جنىج ن ( و ا ي ء )
جنى ، جنأ ، وجن ، نجا ، نجأ ، جون ، ونج ، نأج ، أجن ، نوج : ( مستعملة ) .
جنى : رُوِيَ عن عليّ بنِ أبي طالب رَضِيَ الله عنه أنَّهُ دخَلَ بَيتَ المال ، فقال : يا حَمْراءُ ، ويَا بَيْضَاءُ احْمَرِّي وابْيَضِّي . وغُرِّي غَيْري .
هذا جَنَايَ وخِيَارُه فيه
إذْ كلُّ جانٍ يَدُه إلى فيه
قال أَبو عبيد : يُضرَبُ هذا مثلاً للرجل يُؤثِرُ صاحبه بخيار ما عنده .
وذكر ابن الكلبي أنَّ المثل لعمرو
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.326 harf(باب الجيم والنون وما يثلثهما)
(جنه) الجيم والنون والهاء ليس أصلا، ولا هو عندي من كلام العرب، إلا أنّ ناساً زعموا أن الجَُنَهَ([1]) الخيزُران. وأنشدوا:
في كَفه جُنَهيٌّ ريحه عَبِقٌ *** بكفِّ أَرْوَعَ في عِرْنينِهِ شَمَمُ([2])(جني) الجيم والنون والياء أصلٌ واحد، وهو أَخْذُ الثَّمَرة من شجَرها، ثم يحمل على ذلك، تقول جَنيتُ الثَّمرةَ أجْنِيها، واجْتَنَيْتُها. وثمرٌ جَنِيٌّ، أي أُخِذَ لوَقْته. ومن
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR467 harfج ن ي
هـات جَنَاةً مـن جَنَاك وهـذه شجـرة طيّبـة الجنـاة.
وثمـر جنـي: جنـي آنفـاً.
وأجنى الشجر: حان أن يجنى ثمره.
وأجنيته الثمر: مكنته من اجتنائه.
وأجنت الأرض وأخلت: صار فيها الجنى والخلـى.
وأجنـى اللـه الماشيـة: أنبـت لهـا الجنـى.
وجنـى علـى أهلـه: جـر عليهـم.
وتجنـى علـى أخيه ما لم يجن.
ومن المجاز: اجتنى العسل.
وتقول العرب: جنيت الجراد وصدت ماء المطر
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.835 harfجَنَى الذنْبَ عليه جِنايةً : جَرَّه قال أَبو حَيَّةَ النُّميري : وإِنَّ دَماً لو تَعْلَمِينَ جَنَيْتُه على الحَيِّ جانِي مِثْلِه غَيْرُ سالمورجل جانٍ من قوم جُنَاة و جُنَّاء الأَخيرة عن سيبويه فأَما قولهم في المثل : أَبناؤها أَجْناؤُها فزعم أَبو عبيد أَن أَبْناءً جمع بانٍ و أَجْناءً جمع جانٍ كشاهد وأَشهاد وصاحب وأَصحاب . قال ابن سيده : وأُراهم لم يُكَسِّروا بانياً على أَبناء ولا جانياً على أَجناء
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR295 harf* ج ن ي * * جَنَى * الثمرة من باب رمى و * اجتَنَاهَا * بمعنى التقط قلت وفي الديوان وبعض نسخ الصحاح * جَنَى * الثمرة جنىً و * الجَنَى * ما يجتنى من الشجر يقال أتانا * بجَنَاةٍ * طيبة ورطب جني حين جُني و * جَنَى * عليه يجني * جِنَايةً * و * التَّجَنِّي * مثل التجرم وهو أن يدّعي عليه ذنبا لم يفعله
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR7.845 harf: ( ي ( *!جَنَى الذَّنْبَ عليه *!يَجْنِيهِ *!جِنايَةً ) ، بالكسْرِ : ( جَرَّهُ إليه ) ؛ ) قالَ أَبو حيَّةَ النُّميري :
وإِنَّ دَماً لو تَعْلَمِينَ جَنَيْتُه
على الحَيِّ *!جاني مِثْلِه غَيْرُ سالمثم ظاهِرُ سِياقِ المصنِّفِ أنَّه حقيقَةٌ .
وصَرَّحَ الرَّاغبُ أَنَّه مُسْتعارٌ من جَنَى الثَّمرَةَ كما اسْتُعِيرَ اجْتَرَم فتأَمَّل .
وفي الحديثِ : ( لا *!يَجْني *!جانٍ إلاَّ على نَفْسِهِ ) ؛
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR8.648 harfMadde başı: جنىجَنَى الثَّمَرَةَ
1 جَنَى الثَّمَرَةَ جني الثمره جني الثمرة , (S, Mgh, Msb, K,) aor. جَنِىَ , (S, Msb,) inf. n. جَنًى, (S, TA,) or جَنْىٌ, (so accord. to one copy of the S, and written in the accus. case جنيا in the Ham p. 355,) and جِنَايَةٌ, (Ham ib., but there without any vowel-signs,) He gathered, plucked, or took from the tree, the fruit; (Mgh, TA;) i. q. ↓ اجتناها (S, Msb, K) and ↓ تجنّاها:
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR946 harfجَنَى
جَنَى I ( n. ac. جَنْي [ 1 ] , جَنًى [ 4 ] , جِنَايَة [ 23t ] ),
a. Gathered, plucked; picked, collected, got together.
b. ( n. ac. جِنَاْيَة 23t ), Did evil.
جَاْنَيَ
جَاْنَيَ III
a. [ 'Ala ], Wronged, injured; brought evil upon.
b. [ 'Ala ], Accused of an evil action.
أَجْنَيَ
أَجْنَيَ IV ,
a. Was ripe.
تَجَنَّيَ
تَجَنَّيَ V
a. [ 'Ala ], Accused falsely.
اِجْتَنَيَ
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR8.640 harfجني
جَنَى - يَجْنِي - جَنَى - جَنِيّ
جَنَى - يَجْنِي + شيء أو أمر: ينضج ويستوي ويصير جاهزاً لقطفه والانتفاع به
جَنَى: على وزن " فـَعـَـل" اسم فعل بمعنى مفعول من " جَنَى - يَجْنِي ": المحصول النافع بالعرف الحالي: مجموع الثمر الناضج الحسن من حمل الشجر أو المعمل أو ما شابه
جَنِيّ: على وزن" فـَعيل" اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " جَنَى - يَجْنِي
Mücavir kökler11 mücavir (14 toplam)
- رطب
1 ortak ayet · Olgunlaşmış yaş hurma demektir
- جذع
1 ortak ayet · Cezea kütük demektir
- هزز
1 ortak ayet · Kımıldadı
- فرش
1 ortak ayet · Feraş Suyun kuruduktan sonra toprak üzerinde bıraktığı…
- سقط
1 ortak ayet · Sikat(sin,kaf,tı): olgunlaşmadan düşen ham meyvedir
- برق
1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir
- وكأ
1 ortak ayet · “Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir
- نخل
1 ortak ayet · Hurma ağacıdır
- بطن
1 ortak ayet · Batın karın demektir
- دنو
1 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
- جنن
1 ortak ayet · Bahçe demektir
Geçtiği ayetler(2)
وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا
OlgunHurma dalını kendine doğru silkele; üstüne taze hurma dökülsün.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جني |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (nakıs) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قطف, حصد, جذذ |
| Zıt Kök | غرس |
| Çekirdek Özet 1 | Meyveyi veya ürünü tam olgunlaşma ve tazelik anında dalından koparıp toplamak |
| Çekirdek Özet 2 | Zahmetsizce erişilen, tam vaktinde devşirilen ilahi lütuf ve amellerin nihai semeresi |
| Çekirdek Özet 3 | Bir eylemin olgunlaşıp kaçınılmaz bir neticeye ve sorumluluğa dönüşmesi hali |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca ceza hukuku bağlamındaki suç ve cürüm üretme manasına daraltılarak, Kur'an'daki doğrudan taze meyve ve amel hasılası anlamının göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جن | Örtmek, gizlemek, içte saklamak, dış etkenlerden korunarak içsel bir olgunlaşma ve yoğunlaşma alanı oluşturmak; nitekim bu çekirdek جنن kökünde bütünüyle gizlenmeyi ve örtülmeyi, جنب kökünde bir kenara çekilip sakınmayı, جنح kökünde koruyucu kanat altına sığınmayı, جنف kökünde gizli veya içsel bir meyli ifade eder | ي | Son harf olan ي unsuru, içte ve örtü altında olgunlaşan varlığın el uzatılarak dışa çıkarılmasını, somut bir temas ve toplama eylemiyle gizlilikten görünür bir istifadeye dönüştürülmesini sağlar; böylece kök meyvenin olgunluk anında devşirilmesi anlamını kazanır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir yere yönelme, ağırlığı yüklenme ve nesneleri bir araya toplayıp taşıma hareketi |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Gizli bir kaynaktan fışkıran hayat, tohumdan türeyen canlı büyüme ve içsel olgunlaşma süreci |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Bir gayeye doğru aktif uzanış, müdahale etme, tutma, kavrama ve tasarrufta bulunma gücü |
| جني | Gizil bir olgunlaşma sürecinin ardından meyveye uzanıp onu devşirme hareketi | İçsel bir gelişim ve canlılık sürecini tamamlamış olan gizli cevhere el uzatarak onu dalından alma ve toplama bütünsel edimini gösterir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ağaçtaki meyvenin, hurmanın veya çiçeğin tam olgunlaştığı anda el ile koparılması, taze balın veya yer mantarının toplanmasıdır. Henüz tazeliğini ve suyunu kaybetmemiş taze devşirilmiş ürüne جَنِيّ denir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem Arap atasözü ve şiir kullanımında kişinin kendi eyleminin doğrudan sorumlusu olduğunu ve amellerin toplanmasını ifade etmek üzere darbımesel olarak nakledilmiştir: هذا جَناي وخيارُهُ فيه / إذ كلُّ جانٍ يدُه إلى فيه |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Ebû Hayye en-Numeyrî, eylemin doğurduğu ağır sorumluluğu ve kan davasını devşirilen bir suç semeresi olarak şu mısralarla dile getirmiştir: وإِنَّ دَماً لو تَعْلَمِينَ جَنَيْتُه / على الحَيِّ جانِي مِثْلِه غَيْرُ سالم |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça جني kökü, meyve toplamak, devşirmek ve metaforik olarak bir fiilin olumsuz veya olumlu sonucunu üzerine çekmek anlam ekseninde gelişmiştir. Kökün Sami dilleri içerisindeki seyrinde, ilk iki konsonant olan g-n çekirdeği genellikle örtme, gizleme, bahçe, korunaklı alan tasvirleriyle ilişkilidir. Nitekim İbranice ginnah veya gan (bahçe, örtülü koruluk), Süryanice gannəthā (bahçe) ve Akadca ganānu (kapatmak, hapsetmek) biçimleri bu korunaklı iç alanı ve bahçe olgusunu doğrular. Üçüncü radikal olan zayıf yod/ye harfinin eklenmesiyle Arapçada bu bahçeden ve ağaçtan hasat edilen taze semereye el uzatma eylemi bağımsızlaşmıştır. Güney Sami kolunda (Arapça ve epigrafik Güney Arapçası izlerinde) bu kök, ağaçtan ve arı kovanından taze mahsulün toplanması anlamını korurken, Kuzeybatı Sami dillerinde hasat kavramı daha çok q-t-p veya b-ts-r kökleriyle karşılanmış, g-n-y biçimi Arapçaya özgü bir semantik yetkinleşmeyle eylemin semeresini devşirmekten türeyen cürüm ve cezaî sorumluluk manasına genişlemiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Meyveyi dalından taze olarak koparma eylemi | Fiziksel anlam doğrudan meyve devşirmedir; buradan kişinin kendi lehine veya aleyhine fiil işlemesi manasına genişlemiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Bahçe ve gizli koruluk kökü olan g-n ile ilişkili morfolojik özelleşme | İbranice ve Süryanicede bahçe ve örtülü alan anlamı yaygınken, taze mahsul devşirme eylemi Arapçada tam olarak berraklaşmıştır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan fonetik ve anlamsal denkliği olan ikna edici dış soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Gesenius, HALOT.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جني | Anlamlı | Meyve toplamak, semere devşirmek | Ağaçtan meyveyi taze olarak koparmak veya bir eylemin sonucunu üstlenmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جين | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı yoktur |
| نجي | Anlamlı | Kurtulmak, fısıldaşmak, açığa çıkmak | Sıkıntıdan sıyrılıp yüksek ve güvenli yere çıkmak veya iki kişi arasında sır paylaşmak | Kur'an'da geçer; kurtuluş ve sırdaşlık yönü |
| نيج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı yoktur |
| يجن | Anlamlı | Bir şeyi dövmek, yumuşatmak | Deriyi veya elbiseyi tokmakla döverek terbiye etmek | Kur'an'da geçmez; nadir bedevi kullanımı |
| ينج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı yoktur |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جني | Merkez | Hasat ve devşirme | Meyveyi tam olgunlaştığı anda, tazeliğini korurken el ile koparıp toplamak | Taze, sulu ve bekletilmemiş devşirme |
| قطف | Komşu | Koparma ve toplama | Meyveyi sapından keserek veya bükerek alma eylemine odaklanır | Daha çok salkım ve üzüm gibi saplı meyvelerin koparılması |
| حصد | Komşu | Ekin biçme | Ekin, buğday ve arpa gibi tarla ürünlerinin aletle kökünden kesilip toplanması | Meyve değil gövdeli ekin hasadı |
| جذذ | Komşu | Kesip ayırma | Ağacın üzerindeki mahsulü toptan kesip ayırmak veya kırıp parçalamak | Hurma gibi ürünlerin kütle halinde kesilerek indirilmesi |
| غرس | Zıt | Dikme ve başlatma | Fidanı toprağa yerleştirip üretim sürecini en baştan kurma eylemidir | Meyvenin devşirilmesinin zıddı olarak dikilip yetiştirilme aşaması |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جني | Meyve devşirmek, taze mahsul | Meyvenin en taze anında ağaçtan toplanması ve mecazen eylem semeresi | Kesin |
| Latince | carpere, fructus legere | Koparmak, meyve toplamak | Bitki veya meyveyi dalından seçip alma hareketini karşılar, suç boyutu dışarıda kalır | Güçlü |
| İngilizce | to harvest, to pluck, to reap | Devşirmek, koparmak, ürün almak | Taze meyve koparmayı karşılar; cezaî sonuç anlamını tek başına taşımaz | Güçlü |
| Almanca | pflücken, ernten | Koparmak, hasat etmek | Elle taze meyve veya çiçek toplamayı eksiksiz karşılar, türemiş cürüm anlamını vermez | Güçlü |
| Fransızca | cueillir, récolter | Dalından toplamak, devşirmek | Meyveyi el ile koparma ve elde etme sürecini anlatır, hukuki sorumluluk anlamını içermez | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جَنِيًّا | Taze, dalından henüz koparılmış, yemeye hazır olgun hurma | Hz. Meryem'in doğum anındaki fiziksel ihtiyacı ve ilahi teselli bağlamında Meryem 19:25 |
| وَجَنَى | Zahmetsizce uzanıp toplanabilecek cennet bahçesi meyveleri | Müttakilere vadedilen iki cennetin erişim kolaylığı ve nimet bolluğu bağlamında Rahmân 55:54 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kesb ve amellerin semeresi | İnsanın işlediği amellerin ahiretteki tecellisi ve kişinin kendi eliyle ürettiği sonucun mesuliyetini taşıması | Eylemin kaçınılmaz ontolojik neticesine ve ceza-mükafat dengesine yoğunlaşma |
| Fıkıh | Cinayet hukuku ve tazminat | Kişinin cana veya mala karşı haksız tecavüzü sonucunda üstlendiği cezaî ve mali sorumluluk | Kökün mecazi yönü olan suç işleme ve bunun bedelini ödeme kavramına daralma |
| Tefsir | Cennet nimetleri ve ilahi lütuf | Cennet meyvelerinin zahmetsizce devşirilmesi ve Meryem kıssasındaki mucizevi taze rızık | Tam kıvamında olgunlaşmış, beklemeden anında tüketilen ilahi ikram |
| Hadis | Eylemlerin ahlaki ve hukuki sorumluluğu | Babanın evlat, evladın baba aleyhine cürüm yüklenemeyeceğini belirten hukuki ilkeler | Kişinin yalnızca kendi devşirdiği fiilin ceremesini çekeceği kuralı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi mükafat ve ilahi rızık | Amelin semeresi | Lütuf ve cezanın doğrudan hak edilişini somutlaştırma | Kişi dünyada ne ekerse ahirette onu taze bir ürün olarak devşirir | Güçlü |
| İlmi | Bilgi üretimi ve araştırma | Çıktı ve sentez | Teori ve gözlemlerin olgunlaşıp nihai neticeye ulaşması | Fikri çabaların meyve vererek faydalı bilgiye dönüşmesi hali | Muhtemel |
| Siyasi | Hukuki sorumluluk ve yaptırım | Kişisel cezaî mesuliyet | Suçun şahsiliği prensibini tesis etme | Her fail yalnızca kendi devşirdiği eylemin siyasi ve hukuki bedelini öder | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve hasat mekanizması | Katma değer ve nihai hasıla | Yatırımın ve emeğin kâra veya tüketime dönüşmesi | Üretim sürecinin tamamlanarak ürünün piyasaya ve tüketime hazır hale gelmesi | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Birikimli bir sürecin kritik eşikte yerel maksimuma ulaşması ve değerin çekilmesi | Dinamik bir sistemde büyüme eğrisinin tepe noktasına ulaştığı anda sistemden çıktı elde edilmesi sürecidir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Eylemin hukuki ve ahlaki sorumluluk doğurma anı | Bireysel bir davranışın toplumsal ve hukuki zeminde sonuç doğuracak olgunluğa erişerek failine bağlanmasıdır | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün İslam fıkhındaki cinayet terimiyle sınırlı algılanarak sadece suç, cinayet ve cana kıyma eylemi olarak düşünülmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök hiçbir şekilde suç veya cürüm manasında geçmez; bütünüyle taze, zahmetsizce devşirilen, olgun nimet ve meyve anlamında kullanılır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'daki cennet ve lütuf tasvirlerinin semantik derinliğinin kaçırılması ve kelimenin kökündeki zarafet, tazelik ve erişilebilirlik boyutunun unutturulması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi rızkın ve cennet nimetlerinin insan emeğini aşan bir kolaylıkla, tam vaktinde ve en taze haliyle insana sunulduğunu gösteren estetik bir eşiği temsil ettiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Meryem'in doğum sancısı anındaki ilahi teselli ayetinde (Meryem 19:25) ve ahiret nimetlerinin bolluğunun anlatıldığı cennet tasvirlerinde (Rahmân 55:54) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Nimetin elde edilmesinde insanın mutlak çabasının tek belirleyici olduğu zannını yıkar; olgunlaşmanın ilahi yasayla tamamlandığını ve kula düşenin sadece el uzatıp devşirmek olduğunu hatırlatır. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamAğaçta veya bitkide tam kıvamına gelmiş meyvenin tazeliği bozulmadan el ile toplanması ve devşirilmesi.
- Soyut anlamBir sürecin kemale ermesi neticesinde ortaya çıkan nihai semerenin zahmetsizce elde edilmesi ve eylemlerin kaçınılmaz sonucuna muhatap olunması.
- Sistematik karşılıkGelişim döngüsünü tamamlamış bir sistemden elde edilen taze çıktı ile bu çıktının failine yüklediği sorumluluk bağı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zamanla olgunlaşan süreci veya nimeti, olgunluğun zirveye ulaştığı kritik anı, hasada hazır hale gelmiş değer potansiyelini, ise bu değere uzanan el veya tasarruf iradesini temsil eder; bu iki unsurun temas anında devşirilen taze semereyi ifade eder.