حنجر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ن-ج2 sîga, 18 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بلغحممبصرحنجرقلبظننأزفالْحَنَاجِرَفوقزيغجيألدينذر

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 18

▶ Ağı aç (3B)

حنجر

ح - ن - ج

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Gırtlaklar

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR133 harf
حنجر: الحَنْجَرَة: جوفُ الحلقوم، والحُنْجُور: الحَنْجَرة في قول العجاج: في شعشعانٍ عنُقٍ يَمـخْـوُرِ حابي الحُيُود فارضِ الحُنْجور
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR130 harf
- قال تعالى: ﴿لدى الحناجر كاظمين﴾ [غافر/18]، وقال عز وجل: ﴿وبلغت القلوب الحناجر﴾ [الأحزاب/10]، جمع حنجرة، وهي رأس الغلصمة من خارج.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.431 harf
الحُنْجُورُ: الحَلْقُ. والحَنْجَرَةُ: طَبَقَانِ من أَطباق الحُلْقُوم مما يلي الغَلْصَمَةَ، وقيل: الحَنْجَرَةُ رأْس الغَلْصَمَةِ حيث يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحُنْجُورُ، والجمع حَنْجَرٌ؛ قال: مُنِعَتْ تَمِيمٌ واللَّهازِمُ كُلُّها تَمْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ وقوله تعالى: إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ؛ أَراد أَن الفَزَع يُشخِصُ قُلُوبَهُمْ أَي تَقْلِصُ إِلى حناجرهم.
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR462 harf
حنجره: ذبحه. و حنجرت العين: غارت. والمحنجر: داء يصيب في البطن، قيل: هو داء التشيدق. يقال: حنجر الرجل فهو محنجر. ويقال للتحيدق: العلوص والمحنجر والحنجرة: طبقان من أطباق الحلقوم مما يلي الغلصمة. وقيل: الحنجرة: رأس الغلصمة حيث يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحنجور، والجمع حناجر، وقد تقدم في ح-ج-ر. وعن ابن الأعرابي: الحنجورة، بالضم: شبه البرمة من زجاج يجعل فيه الطيب. وقال غيره: هي قارورة طويلة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR310 harf
حَنْجَرَهُ حَنْجَرَهُ حنجر حنجره حنجرة , here mentioned in the K: see art. حجر, in which I have mentioned it as Q. Q., like the two words here following, which are mentioned in the latter art. in the S and K &c. حَنْجرَةٌ حَنْجرَةٌ حنجر حنجره حنجرة : see art. حجر. حُنْجُورٌ حُنْجُورٌ حنجور : see art. حجر.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.586 harf
حنجر حَنْجَرَ - يُحَنْجِرُ - حَنْجَرَة - حَنَاجِر حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ + الكائن: يأخذ شكل الحنجرة والحنجور: يصير ذا رقبة ضيقة وبطن عريض متطاول حَنْجَرَة: على وزن " فـَعـْـلـَلـَة: اسم فعل بمعنى مفعول:من " حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ ": ما كان على شكل محنجر: وهو اصطلاحاً عضو التنفس وتشكيل الصوت في أسفل الرقبة حَناجِر: جمع " حَنْجَرَة " واللفظ ينتمي
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler18 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قلب

    2 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  2. أزف

    1 ortak ayet · Ezef bodur ormanlık, sık ormanlık demektir

  3. كظم

    1 ortak ayet · İçerde tutan

  4. زيغ

    1 ortak ayet · Sıyağ(sad) kalıba dökülmüş parça, Sığa fiil olarak şekil…

  5. سفل

    1 ortak ayet · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir

  6. حمم

    1 ortak ayet · Hümem kömür demektir

  7. لدي

    1 ortak ayet · Onların yanı

  8. شفع

    1 ortak ayet · “Şefeve” dudak demektir

  9. فوق

    1 ortak ayet · Üst

  10. ظنن

    1 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

  11. بلغ

    1 ortak ayet · İş ayakkabısı

  12. نذر

    1 ortak ayet · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: الْحَنَاجِرَ
  1. إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا

    GırtlaklarHani onlar size, hem üstünüzden hem de altınızdan gelmişlerdi. Ve hani gözler kaymış, yürekler ağızlara gelmişti ve siz Allah hakkında çeşitli zanlarda bulunuyordunuz.

Sîga sayfası: الْحَنَاجِرِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحنجر
YapıDörtlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحلق, خنق, بلع
Zıt Kökوسع
Çekirdek Özet 1Soluk borusunun tepe noktası, gırtlak, nefes ve sesin daralıp düğümlendiği anatomik geçit
Çekirdek Özet 2Şiddetli dehşet, can korkusu ve ölüm anında içsel sıkışmanın dışa vurulduğu nihai darboğaz
Çekirdek Özet 3Yaşamsal akışın kesilme eşiği, kriz anında nefesin ve sözün tıkanıp yutkunulamayan sınıra dayanması
Kritik Hata Riskiİfadenin yalnızca biyolojik bir organdan ibaret görülüp dehşet, acizlik ve varoluşsal tıkanma boyutunun ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حنEğim, içsel bükülme, iç çekme, sızlama ve daralma; حنث, حنك, حنن köklerinde görülen kavisli büzülmeجİç bükey daralmaya sertlik, kıkırdaksı çıkıntı ve fiziki gövde boyutu kazandırmıştır
حنBüzülme, ses çıkarma ve boğaz hattındaki içsel sıkışmaرÇıkıntılı ve kıkırdaksı dar boğaza sürekli bir akış, nefes iletim kanalı ve titreşim sınırı eklemiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarYaşamsal nefes akışını çevreleyen, koruyan ve dışarıya karşı daraltan kıkırdak sınır
نFiliz, balık, canlılıkBedenin hayatını sürdüren soluk akışı ve kesintisiz ritim
جDeğnek, deve boynuBükümlü, dik duran ve yük taşıyan anatomik kavis ve boğaz hattı
رİnsan başıÜst sınır, başa bağlanan uç ve soluk kanalının tepe noktası
حنجرÇitle çevrilmiş kavisli boğazdan başa doğru daralan hayat kanalıNefesin, sesin ve içsel sıkışmanın dışa açılmadan önce toplandığı ve tıkandığı en üst kıkırdak geçit

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSoluk borusunun üstündeki kıkırdaksı düğüm, nefes geçidi ve yutak çıkıntısı
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa el-Câ‘dî şiirinde develerin su içme sırasını tasvir ederken kökün çoğul biçimini kullanmıştır: مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي / بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ
Erken Arapça kullanımRecez şairi el-Accâc beytinde boğazın ve kıkırdak çıkıntısının iriliğini şu mısrayla niteler: حابي الحُيُود فارضِ الحُنْجور

Kaynak Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Tâcü’l-Arûs.

Sami etimolojik katman

Arapça حنجر kökü, Sami dillerindeki anatomik ve fizyolojik dörtlü kök yapılarının tipik bir örneğini oluşturur. Sami dil ailesinde iç organ, kemik ve kıkırdak adları çoğunlukla ikili veya üçlü çekirdeklere genizsil (nûn) veya boğaz (hâ/ayn) seslerinin eklenmesiyle ya da iki kökün kaynaşmasıyla genişletilmiştir. Kökün temelinde boğaz, kavis ve ses çıkarma çağrışımı taşıyan arkaik bir çekirdek yer alır. İbranice ve Ârâmîce gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan dörtlü biçim yerine aynı anatomik bölge için boğaz ve gırtlağı niteleyen türevler kullanılırken, Arapçada kelime nefes borusunun kıkırdaksı tepe noktasını ve ses tellerinin yerleştiği düğümü karşılayan kesin bir anatomik terim halini almıştır. Dildeki bu gelişim, bedensel organın somut yapısından hareketle korku ve boğulma anında kalbin veya canın yukarı fırlayıp takıldığı son anatomik eşiği anlatan zengin bir mecaza evrilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-Arab, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحن ve kıkırdak türevleriBükülme ve ses çıkarma çekirdeğinin dörtlü gövdeye dönüşmesiyle gırtlak anlamı pekişmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami boğaz/kıkırdak adlarıDörtlü genişleme Arapçada belirginleşmiş, akraba dillerde üçlü eşdeğerler korunmuşturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış kollarında doğrudan dörtlü eşleşme tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Lisânü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حنجرAnlamlıGırtlak, nefes borusu başıNefesin ve sesin geçtiği kıkırdaksı dar boğazHedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حنجرMerkezGırtlak ve nefes yoluSoluk borusunun tepesindeki kıkırdak düğüm ve nihai sıkışma eşiğiKorku ve can havlinin düğümlendiği anatomik nokta
حلقKomşuBoğaz boşluğuHavanın ve lokmanın indiği genel yutak kanalıGeniş iç kanal olup dışa doğru sert kıkırdak düğümünü öne çıkarmaz
خنقKomşuBoğulma ve nefessizlikSoluk yolunun dış veya iç etkiyle sıkıştırılıp havanın kesilmesiOrganın adından ziyade soluğun kesilme eylemine odaklanır
بلعKomşuYutma ve boğazdan geçirmeLokmanın veya suyun boğazdan aşağı sevk edilmesiNefes yolunu değil sindirim kanalındaki iletimi ifade eder
وسعZıtGenişlik ve ferahlıkDarlık ve tıkanmanın kalkması, iç ferahlığı ve yayılmaGırtlaktaki boğulma ve düğümlenmenin tam zıddı olan rahatlama

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحنجرGırtlak, soluk borusu başıNefesin düğümlendiği ve krizde tıkandığı anatomik eşikKesin
Latincelarynx, gutturGırtlak, boğazAnatomik kıkırdak yapıyı karşılar; kalbin oraya dayanması mecazını içermezGüçlü
İngilizcelarynx, throatGırtlak, boğaz borusuSes ve soluk geçidini verir; nefesin korkudan tıkanması bağlamını kısmen taşırGüçlü
AlmancaKehlkopf, KehleGırtlak, boğazBiyolojik organı net karşılar; Kur'an'daki varoluşsal dehşet vurgusunu doğrudan vermezGüçlü
Fransızcalarynx, gorgeGırtlak, boğazSoluk borusunun üst düğümünü ifade eder; psikolojik sıkışmayı yan anlamda taşırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْحَنَاجِرَKuşatma ve savaş dehşetinden yüreklerin ağza gelmesiHendek kuşatmasında müminlerin yaşadığı şiddetli sarsıntı ve can korkusu; Ahzâb 33:10
الْحَنَاجِرِKıyamet günü çaresizlik ve kederin boğaza tıkanmasıYaklaşan hesap gününde suçluların konuşamayıp içlerindeki kederi yutkunamamaları; Mü'min 40:18

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEcel ve kıyamet sahneleriSekerât-ı mevt ânında ruhun bedeni terk edişi ve haşr günündeki dehşetin kalbi yerinden oynatmasıİnsanın nihai acziyeti ve tevbe kapısının kapandığı sınır anı
FıkıhZebîha ve diyet hukukuHayvan kesiminde hulkûm ve merî ile birlikte hancerenin kesilme sınırı; darbe sonucu sesi kesilen kişinin tam diyetiOrganın hayatî fonksiyonu ve sesin menşei olması
TefsirTemsîlî istiare tahlili"Kalplerin gırtlaklara dayanması" ifadesinin hakikat mi yoksa aşırı korkudan kinaye mi olduğuDehşetin somut bedensel semptom üzerinden tasviri
HadisAhir zaman ve fitne rivayetleriKalplerin korkudan titrediği, fitnelerin insanı nefessiz bıraktığı anların tasviriSoluğun ve imanın boğazda düğümlendiği imtihan eşiği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret ve hesap bilinciVaroluşsal kriz eşiğiİnsana sınırını hatırlatmaHesabın kaçınılmazlığı karşısında bütün sahte güçlerin suskunluğa gömülmesiGüçlü
İlmiBiyoloji ve anatomiSolunum ve ses kapısıYaşamsal iletimSoluk borusu ile ses tellerinin koordinasyonunu sağlayarak hayatı sürdürmeKesin
SiyasiKuşatma ve kriz yönetimiBoğucu baskı noktasıKarar alma mekanizmasını kilitlemeDüşman baskısının toplumu nefes alamaz ve hareket edemez hale getirmesiGüçlü
İktisadiPiyasa darboğazıİletim tıkanıklığıKaynak akışını kesmeArz veya lojistik zincirinin tıkanmasıyla sistemin kriz noktasına sürüklenmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkışkanlar dinamiğinde boğulma noktası (venturi kısıtı)Boru kesitinin aniden daralması sonucu debinin sınırlanması ve basınç gradyanının aşırı yükselmesiGüçlü
Beşeri bilimlerPsikolojide akut panik ve donakalma eşiğiYoğun stres altında sempatik sistemin soluk borusunu kasıp konuşma ve yutkunma yetisini felç etmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca tıp dilindeki kuru bir kıkırdak dokusu olarak algılayıp manevi ve psikolojik derinliğini silmek
Kur'an içi daha geniş anlamKorku, çaresizlik, acı ve kederin insan benliğini bütünüyle kuşatarak nefesini kestiği dehşet eşiği
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki temsilî belâgatın sıradan bir anatomi tasviri sanılması ve hesap gününün sarsıcı psikolojik tesirinin zayıflaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın korku, acziyet ve ölüm karşısındaki psikolojik çöküşünü somut bedensel bir semptom üzerinden en çarpıcı biçimde resmettiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kuşatma ve ölüm korkusunun yaşandığı tarihsel anlar ile kıyamet gününün dehşetini anlatan eskatolojik uyarılarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın kalp ve duygu tasvirlerinin soyut lafızlardan ibaret olmadığını, bedensel tepkilerle bütünleşen canlı bir ruh hali sunduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSoluk borusunun üst ucundaki kıkırdaksı dar boğaz, nefes ve ses geçidi.
  • Soyut anlamAşırı korku, keder ve dehşet sebebiyle içsel canın ve nefesin dışarı çıkamayarak tıkandığı varoluşsal sınır.
  • Sistematik karşılıkSistemin iletim kapasitesinin daralarak akışın kilitlendiği ve geri dönüşsüz bir acziyetin başladığı darboğaz noktası.
  • LaTeX modelilim⁡P→Pmax⁡Φ(V)=0  ⟹  Ψ→Ω
  • LaTeX açıklamasıFormülde P maruz kalınan dehşet ve baskı şiddetini, Pmax⁡ insanın dayanabileceği azami tahammül sınırını temsil eder. Φ(V) gırtlak kanalından geçen yaşamsal akış ve ifade debisini gösterir; baskı azami sınıra ulaştığında bu akış sıfıra yaklaşır. Ψ bireyin içsel iradesini ve bilinçli direncini simgelerken, Ω tam bir acziyet, suskunluk ve kilitlenme durumunu ifade eder. Model, dış baskının tepeye varmasıyla hayatî geçidin kapanmasını ve sistemin donakalmasını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح