حيف
ح - ي - ف
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 12 sözlük
Havf yensiz gömlek demektir. Gömleğin ön ve arka tarafı ve çevirme anlamına gelir. Havl’la yakınlığı vardır. Havf (ha), Ağaç yaprağı demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Havf yensiz gömlek demektir. Gömleğin ön ve arka tarafı ve çevirme anlamına gelir. Havl’la yakınlığı vardır. Havf (ha), Ağaç yaprağı demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.163 harfباب الحاء والفاء و واي معهما
ح ف و، ح ف ي، ف ح و، ح و ف، ح ي ف، ف ي ح، و ح ف مستعملات
حفو:
حفي:
الحِفْوَةُ والحَفَى مصدر الحافي.. يقال: حَفِيَ يَحْفَى حفىً فهو حافٍ إذا كان بغير نَعْلٍ ولا خفّ. وإذا انتحَجَتِ القدم، أو فِرْسِنُ البعير أو الحافر من المشْيِ حتّى رقَّتْ قيل: حَفِيَ يَحْفَى حَفىً فهو حَفِ. قال الأعشى:
فآليتُ لا أرثي لها مـن كَـلالَةٍ ولا من حَفىً حتّى تُلاقي محمّدا
وقال رؤبة:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR129 harfالحَيْفُ: الجَوْرُ والظُلُمُ. وقد حافَ عليه يَحِيفُ، أي جار. وتَحَيَّفْتُ الشيء مثل تَحَوَّفْتُهُ، إذا تَنَقَّصْتَهُ من حافاتِهِ.
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.108 harf(باب الحاء والياء وما يثلثهما)
(حي) الحاء والياء والحرف المعتل أصلان: أحدهما خِلاف المَوْت، والآخر الاستحياء الذي [هو] ضِدُّ الوقاحة.
فأمّا الأوّل فالحياة والحَيَوان، وهو ضِدُّ الموت والمَوَتَان. ويسمَّى المطرُ حياً لأن به حياةَ الأرض. ويقال ناقةٌ مُحْي ومُحْيِيَةٌ: لا يكادُ يموت لها ولد. وتقول: أتيتُ الأرضَ فأحييْتُها، إذا وجَدْتَها حَيَّةَ النّباتِ غَضَّة.
والأصل الآخَر: قولهم استحييت منه
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR220 harf- الحيف: الميل في الحكم والجنوح إلى أحد الجانبين، قال الله تعالى: ﴿أم يخافون أن يحيف الله عليهم ورسوله بل أولئك هم الظالمون﴾ [النور/50]، أي: يخافون أن يجور في حكمه. ويقال تحيفت الشيء أخذته من جوانبه (انظر: المجمل 1/259).
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR387 harfح ي ف
قعدت على حافة البركة.
وتحيفت الشيء: أخذت من حافاته وتنقصته وتحيفتهم السنة.
قال ابن مقبل: متى تأتهم من حافة تلق سيداً غلاماً مبيناً عنده السرو أو كهلا أي من أجل حاجة وتحيف سنة أو من شق وعرض أو من أي ناحية أتيتهم لم تعدم سيداً لـأن كلهم سادات.
ويقال: أعطيته من حافة المتاع: أي من شقه وعرضه.
وحاف عليه حيفاً.
وتقول من كان فيه الجنف والحيف حق له الشنف والسيف.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.697 harfالحَيْفُ: الـمَيْلُ في الحُكم، والجَوْرُ والظُّلم. حافَ عليه في حُكْمِه يَحِيفُ حَيعفاً: مالَ وجارَ؛ ورجل حائِفٌ من قوم حافةٍ وحُيَّفٍ وحُيُفٍ. الأَزهري: قال بعض الفقهاء يُرَدُّ من حَيفِ النّاحِل ما يُرَدُّ من جَنَفِ الـمُوصِي، وحَيْفُ الناحِلِ: أَن يكون للرجل أَولاد فيُعْطي بعضاً دون بعض، وقد أُمر بأَن يسوِّي بينهم، فإذا فضَّلَ بعضهم على بعض فقد حاف. وجاء بَشيرٌ الأَنصاريُّ بابنه النُّعمان إلى
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR65 harf* ح ي ف * * الحَيْفُ * الجور والظلم وقد * حَافَ * عليه من باب باع
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR2.207 harfالحيف: الجور والظلم، وقد حاف عليه، يحيف: أي جار، كما في الصحاح، وقيل: هو الميل في الحكم، وهو حائف. وفي التنزيل العزيز: أم يخافون أن يحيف الله عليهم ورسوله أي: يجور. وفي حديث عمر رضي الله عنه: لا يطمع شريف في حيفك، أي: في ميلك معه لشرفه. وفي التهذيب: قال بعض الفقهاء: يرد من حيف الناحل ما يرد من جنف الموصي، وحيف الناحل: أن يكون للرجل أولاد، فيعطي بعضا دون بعض، وقد أمر بأن يسوي بينهم، فإذا فضل
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.530 harfحَافَ
1 حَافَ حاف حافي , aor. يَحِيفُ, (S, Msb,) inf. n. حَيْفٌ, (S, Msb, K,) He (a judge, or any other person, Msb) acted wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically, (S, Msb, K,) عَلَيْهِ against him: (S:) or, as some say, he inclined [to that which was wrong], or declined [from that which was right], in his judgment. (TA.) حَيْفُ النَّاحِلِ means A man's giving to certain of his
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR357 harfحَافَ
حَافَ ( y ) I ( n. ac. حَيْف 1 ),
a. Was unjust to.
حَيْف
حَيْف 1 ,
a. Injustice.
b. Edge of a stone.
حِيْفَة
حِيْفَة 2t , ( pl. حِيَف 7 ),
a. Side.
b. Piece let into a shirt.
أَحْيَفُ
أَحْيَفُ 14 ,
a. Dry land.
حَاْيِف
حَاْيِف 21 ,
a. Unjust.
b. Side, slope ( mountain ).
الحَيْف عَلَيْك
الحَيْف عَلَيْك
a. [ coll. ], Shame on thee!
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR8.156 harfحيف
حَافَ - يَحِيفُ
حَافَ - يَحيْفُ + الكائن: يميل وينحرف في مساره عن الاتجاه الصواب الأصلي الذي كان يسير وفقه
حَافَ - يَحيْفُ + كائن + على كائن: ينحرف ويميل بمساره ليأتي عليه،
حَافَ - يَحيْفُ + كائن + على كائن + بحكمه: يجور عليه ويظلمه ويحابي خصمه عليه: ينحرف بمسار الحكم فيتجه ظلماً نحو توجيه الغرم والحق عليه، لصالح الآخر
واللفظ ينتمي إلى
Sîgalar(1)
Mücavir kökler7 mücavir (14 toplam)
- مرض
1 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir
- ريب
1 ortak ayet · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…
- خوف
1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
- قلب
1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- ظلم
1 ortak ayet · Zalimler
- رسل
1 ortak ayet · Saçak demektir
- أله
1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
Geçtiği ayetler(1)
أَفِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتَابُوا أَمْ يَخَافُونَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَرَسُولُهُ بَلْ أُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
Haksızlık yaparKalblerinde bir hastalık mı var bunların? Yoksa şüphe mi ettiler? Veya Allah’ın ve Rasulünün kendilerine haksızlık edeceğinden mi korkuyorlar? Hayır, onlar; zalimlerin kendileridir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حيف |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli / yâ) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جور, جنف, ميل |
| Zıt Kök | عدل |
| Çekirdek Özet 1 | Merkezden veya dengeden bir tarafa, sınıra ve kenara doğru eğilmek, tarafgirlikle sapmak |
| Çekirdek Özet 2 | Hüküm, yetki ve paylaşım ortamında adaletten saparak bir tarafın aleyhine meyledip hakkını eksiltmek |
| Çekirdek Özet 3 | Yargısal ve idari kararlarda tarafsızlığın yitirilmesiyle hukuki güvencenin ve ilahi adalete güvenin sarsılması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca soyut bir kötülük veya sıradan zulüm sayıp, özellikle yargılama ve paylaştırma anındaki tarafgirlik ve kenara meyil nüansını gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حي | Canlılık, hareket, merkezden dışa yönelme ve sınır çizgisine doğru açılma; nitekim حيد (doğru yoldan sapıp kenara çekilmek), حير (şaşkınlıkla sağa sola yönelmek) ve حيص (bir tarafa kaçıp meylederek sıvışmak) köklerinde de merkezden kenara meyil ortak unsurdur. | ف | Dudak ve ağız harfi olan ف, ayrışma, kenar, uç ve çevreye doğru dağılma hissi vererek çekirdeğin hareketini bir şeyin kıyısına, sınırına veya bir tarafına doğru meyledip oradan eksiltme (حيف ve تحيف) manasına özelleştirmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | Çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Sınır, hudut ve belirlenmiş bir alanın ayrım çizgisini temsil eder; meşru sınırın kenarını gösterir. |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Faaliyet, müdahale, yönelme ve aktif olarak bir tarafa doğru uzanma eylemini anlatır. |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Sınırın ağzı, uç noktası, kıyısı ve dış çevreye açılan eşiği simgeler. |
| حيف | Sınır çizgisine doğru uzanarak kenardan eksiltme ve bir tarafa meyletme | Meşru sınırın (ح) içinde dengede durmak yerine el ve iradeyi (ي) sınırın uç noktasına ve kenarına (ف) doğru kaydırarak dengeden sapma ve tarafgirlikle hakkı budama hareketini ifade eder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesnenin, arazinin veya havuzun kenarına, kıyısına gitmek; bir şeyin etrafından, kıyılarından azar azar eksiltip almak تحيفت الشيء ve kuraklığın sürüyü kıyılarından kemirmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İbn Mukbil bir beytinde kabilesinin cömertliğini anlatırken متى تأتهم من حافة تلق سيداً / غلاماً مبيناً عنده السرو أو كهلا diyerek حيف kökünün türevi olan حافة lafzını kenar, taraf ve kıyı anlamında kullanmış, hangi taraftan gelinirse gelinsin onların şerefli olduğunu belirtmiştir. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetinde Nu‘mân b. Beşîr’in babasının çocukları arasında ayrım yaparak birine bağışta bulunması üzerine Hz. Peygamber’in إني لا أشهد على حيف buyurarak bu tarafgirliği ve hak eksiltmeyi haksız meyil olarak nitelemesi. |
Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Asâsü’l-Belâga, Kitâbü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça حيف kökü, Sami dillerinde kenar, kıyı, sınır hattı ve bir tarafa doğru eğilme/sapma gösteren ilksel morfolojik tabakayla ilişkilidir. İbranicede kıyı, sahil veya sarp kenar anlamına gelen חוף (ḥōf) sözcüğü ile Süryanicede benzer şekilde kıyı, sınır şeridi ve korunaklı kenar bildiren ܚܳܦܳܐ (ḥāpā) biçimleri bu kökün fiziksel olarak merkezden uzaklaşıp uç noktaya veya kenar çizgisine dayanma anlamını açıkça sergiler. Arapçada bu somut kıyı ve kenar imgesi (حافة الشيء), ahlaki ve hukuki alana aktarılarak merkezde durması gereken hakimin, yöneticinin veya paylaştırıcının merkezdeki adalet çizgisini terk edip taraflardan birinin lehine kenara doğru meylederek diğer tarafın hakkını kemirmesi ve budaması (الميل في الحكم) anlamına doğru semantik bir kayma yaşamıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حافة (kenar, kıyı) ve تحيّف (kenarlardan eksiltme) | Fiziksel kenar ve uç kavramından, hükümde ortayı terk edip bir tarafa eğilme ve hak budama soyutlamasına geçiş. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice חוף (ḥōf - kıyı, kenar), Süryanice ܚܳܦܳܐ (ḥāpā - kenar, sahil) | Kökün Batı Sami dillerindeki ortak paydası kara ile suyun veya sınırın birleştiği uç kenar çizgisi olmasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik çerçevenin diğer kollarında güvenilir ses denkliğiyle doğrudan eşleşen kök tespiti yetersizdir. | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حيف | Anlamlı | Tarafgirlik, meyil, hükümde kenara kayma | Bir nesnenin kenarına meyledip oradan eksiltmek ve kararda adaletten sapmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| حفي | Anlamlı | Israrlı araştırma, çıplak ayakla yürüme, güler yüz gösterme | Kenara veya dibe kadar basmak, bir meselenin nihayetine kadar sormak ve aşırı ilgi göstermek. | Kur'an'da geçer; zıtlaşma veya uç sınıra ulaşma ortaklığı taşır. |
| يحف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte bağımsız üçlü kök kaydı yoktur. |
| يفح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Bu dizilişte işlek bir kök türetilmemiştir. |
| فحي | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Bazı kaynaklarda ف ح و biçimiyle baharat ve tencere kokusu bağlamında zikredilse de bu diziliş bağımsız kök hüviyeti taşımaz. | Kur'an'da geçmez. |
| فيح | Anlamlı | Genişleme, yayılma, sıcaklık veya kokunun saçılması | Kokunun veya hararetin dar alandan geniş alana doğru çevreye yayılıp saçılması. | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حيف | Merkez | Hükümde tarafgirlik ve kenara meyil | Özellikle hüküm verme, paylaştırma ve yetki kullanımında bir tarafa meylederek diğer tarafın hakkını zedeleme. | Yargısal ve paylaşımsal meyil. |
| جور | Komşu | Yoldan sapma ve haddi aşma | Doğru yoldan açıkça çıkıp sınırı tecavüz ederek baskı ve haksızlık uygulamak. | Genel istikamet kaybı ve taşkınlık. |
| جنف | Komşu | Vasiyet veya sözleşmede taraflı eğilim | Daha ziyade niyet ve irade düzeyinde bir tarafa meyledip haksızlığa zemin hazırlamak (Bakara 2:182). | Vasiyet ve taksimattaki içsel meyil. |
| ميل | Komşu | Denge ve doğruluktan fiziki veya ruhi sapma | Herhangi bir eksenden bir yöne doğru eğilmek; tarafgirliğin genel fiziksel ve ahlaki tabanı. | Genel eğilme ve denge bozulması. |
| عدل / عدل | Zıt | Eşitlik, denge ve hakkı tam yerine koyma | Her iki taraf arasında tam ortada durarak, hiçbir kenara kaymadan her hak sahibine hakkını eksiksiz vermek. | Hükümde mutlak tarafsızlık ve denge. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حيف | Hükümde tarafgirlik, meyil ve hakkı eksiltme | Yargı ve dağıtımda ortayı terk edip kenara kayarak bir tarafı mağdur etme eylemini doğrudan karşılar. | Kesin |
| Latince | Praeiudicium, iniquitas | Ön yargı, hakkaniyetsizlik, dengesizlik | Eşitlikten (aequitas) sapmayı karşılar; ancak kökün kenardan eksiltme ve kıyıya kayma imgesini tam taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | Injustice in judgment, bias, partiality | Yargıda tarafgirlik, yanlılık, haksızlık | Karar vericinin tarafsızlığını yitirip bir tarafa eğilmesini iyi karşılar; mülkiyet eksiltme boyutunu tali bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Rechtsbeugung, Parteichkeit, Willkür | Hukuku eğip bükme, yanlılık, keyfilik | Yargısal adaleti bir tarafın lehine eğme boyutunu yetkin verir; kökün fiziki kenar çağrışımını içermez. | Güçlü |
| Fransızca | Partialité, déni de justice | Tarafgirlik, hakkaniyetsizlik | Hakem veya hakimin bir tarafı tutarak dengeden sapmasını karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَحِيفَ (Muzari fiil) | Yargıda ve hükümde haksızlık yapmak, tarafgirlikle zulmetmek | Münafıkların aralarındaki anlaşmazlıkta Allah'ın ve Resulü'nün hükmüne başvurmaktan kaçınmalarının arkasındaki gizli zan ve itham bağlamı; Nûr 24:50. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi fiiller ve adalet nazariyesi | Allah hakkında zulüm ve haksızlığın imkânsızlığı; Allah'ın kullarına hükmünde asla tarafgirlik ve hak budama yapmayacağı ilkesi. | İlahi adaletin mutlaklığı ve tenzih. |
| Fıkıh | Kazâ (yargı), kısmet (taksimat) ve bağış | Hakimin taraflardan birine meyletmesi yasağı, evlatlar arasında hibede haksız ayrım yapılması (حيف الناحل) ve mirasın eksiltilmesi. | Yargısal tarafsızlık ve hibede denklik zorunluluğu. |
| Tefsir | Nûr Suresi 50. ayetin tahlili | Kalplerinde hastalık bulunan münafıkların Peygamber'in adil hükmünden kaçarken zihinlerinde kurdukları asılsız korkunun mahiyeti. | Hükümden kaçışın psikolojik gerekçesi olarak tarafgirlik zannı. |
| Hadis | Yargı ahlakı ve aile içi adalet | Hz. Ömer'in meşhur yargı talimatnamesinde şerefli ve güçlü kimselerin hakimin tarafgirliğinden ümit beslememesi uyarısı. | Güçlünün lehine kenara kaymama ahlakı. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve nübüvvet otoritesi | Mutlak adil merci | İtimat ve teslimiyet sağlama | Dini sistemde Allah ve Resulü'nün hükmünde taraf tutma vehmi tamamen dışlanır; aksi inanç kalbi bir hastalıktır. | Kesin |
| İlmi | Yargı ve metodoloji | Objektiflik ve tarafsızlık | Hakikatin saptırılmasını önleme | Bilgiye veya delillere yaklaşırken bir sonuca önceden taraftar olup diğer delilleri budamama disiplinidir. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk devleti ve kamu yönetimi | Yargı bağımsızlığı | Kamusal meşruiyeti koruma | İktidarın veya yargıcın güce, zümreye veya tarafa meylederek hukuku eğip bükmesini engeller. | Güçlü |
| İktisadi | Gelir dağılımı ve taksimat | Hakkaniyetli bölüşüm | Kaynakların haksız eksiltilmesini önleme | Miras, bağış veya ortaklık paylarının bir tarafın aleyhine kenarlardan tıraşlanmasını meneder. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Asimetri, sapma (bias) ve kenar aşınması | İstatistikte bir dağılımın merkezden belirli bir tarafa asimetrik olarak kayması; fizikte aşınmanın sınır hatlarından başlayarak kütleyi daraltması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Yargısal yanlılık (judicial bias) ve hak budama | Hukuk sosyolojisinde yargılama makamının tarafsızlığını kaybederek yapısal önyargıyla bir kesimin haklarını sistematik olarak kısıtlaması. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | حيف lafzını herhangi bir genel kötülük veya fiziksel şiddet içeren kaba zulüm olarak algılamak ve meselenin özündeki yargısal meyil boyutunu unutmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök Kur'an'da özellikle adli, idari ve meşru bir makamın vereceği hükümde adaletten bir taraf lehine sapma zannı ve korkusu bağlamında kullanılır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nûr 24:50 ayetinde münafıkların kaçış sebebi kavranamaz; onların korkusunun peygamberin şahsından değil, tarafsız hukukun vereceği adil hükümden duyulan suçluluk telaşı olduğu gözden kaçar. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kaza, yönetim ve hakemlik anlayışındaki kusursuz adaleti ve peygamberi otoritenin hiçbir zümre lehine tarafgirlik yapamayacağını tek bir kavramla ortaya koyduğu için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların muhakeme edilmekten kaçınmalarını, ilahi yargıdan firar psikolojilerini ve adalet mekanizmasına güvensizlik maskesini ele alan ayetlerde (Nûr 24:48-50) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yöneticilerin veya hakemlerin verdikleri kararlardaki tarafgirliği basit bir insani zafiyet değil, ilahi sisteme ve fıtrata aykırı yapısal bir zulüm türü olarak tespit ederek meşrulaştırmaları engeller. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir şeyin merkezini bırakıp kenarına, kıyısına yönelmek ve sınırlarından eksilterek budamak.
- Soyut anlamHükümde, yetkide ve taksimatta tarafsız adalet çizgisini bozup bir tarafın lehine eğilerek diğer tarafın aleyhine hak eksiltmek.
- Sistematik karşılıkAdli mekanizmanın kalbinde yer alan tarafsızlık ilkesinin zedelenmesi; ilahi nizamda asla bulunmayan kasti yargısal asimetri.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ideal ve merkezdeki tarafsız yargı kararını, ise sübjektif faktörlerin devreye girdiği fiili kararı temsil eder. adalet merkezinden sapma miktarını gösterir. tarafgirlik ve kenara meyil vektörüdür; bu meyil karar uzayının sınırları () boyunca entegre edildiğinde sıfırdan farklı bir netice () vererek sistemde dengesizlik ve hak eksilmesi oluşturur.