حيف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ي-ف1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ظلمرسلحيفيَحِيفَمرضريبقلبأله

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

حيف

ح - ي - ف

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Havf yensiz gömlek demektir. Gömleğin ön ve arka tarafı ve çevirme anlamına gelir. Havl’la yakınlığı vardır. Havf (ha), Ağaç yaprağı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Havf yensiz gömlek demektir. Gömleğin ön ve arka tarafı ve çevirme anlamına gelir. Havl’la yakınlığı vardır. Havf (ha), Ağaç yaprağı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.163 harf
باب الحاء والفاء و واي معهما ح ف و، ح ف ي، ف ح و، ح و ف، ح ي ف، ف ي ح، و ح ف مستعملات حفو: حفي: الحِفْوَةُ والحَفَى مصدر الحافي.. يقال: حَفِيَ يَحْفَى حفىً فهو حافٍ إذا كان بغير نَعْلٍ ولا خفّ. وإذا انتحَجَتِ القدم، أو فِرْسِنُ البعير أو الحافر من المشْيِ حتّى رقَّتْ قيل: حَفِيَ يَحْفَى حَفىً فهو حَفِ. قال الأعشى: فآليتُ لا أرثي لها مـن كَـلالَةٍ ولا من حَفىً حتّى تُلاقي محمّدا وقال رؤبة:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR129 harf
الحَيْفُ: الجَوْرُ والظُلُمُ. وقد حافَ عليه يَحِيفُ، أي جار. وتَحَيَّفْتُ الشيء مثل تَحَوَّفْتُهُ، إذا تَنَقَّصْتَهُ من حافاتِهِ.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.108 harf
(باب الحاء والياء وما يثلثهما) (حي) الحاء والياء والحرف المعتل أصلان: أحدهما خِلاف المَوْت، والآخر الاستحياء الذي [هو] ضِدُّ الوقاحة. فأمّا الأوّل فالحياة والحَيَوان، وهو ضِدُّ الموت والمَوَتَان. ويسمَّى المطرُ حياً لأن به حياةَ الأرض. ويقال ناقةٌ مُحْي ومُحْيِيَةٌ: لا يكادُ يموت لها ولد. وتقول: أتيتُ الأرضَ فأحييْتُها، إذا وجَدْتَها حَيَّةَ النّباتِ غَضَّة. والأصل الآخَر: قولهم استحييت منه
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR220 harf
- الحيف: الميل في الحكم والجنوح إلى أحد الجانبين، قال الله تعالى: ﴿أم يخافون أن يحيف الله عليهم ورسوله بل أولئك هم الظالمون﴾ [النور/50]، أي: يخافون أن يجور في حكمه. ويقال تحيفت الشيء أخذته من جوانبه (انظر: المجمل 1/259).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR387 harf
ح ي ف قعدت على حافة البركة‏.‏ وتحيفت الشيء‏:‏ أخذت من حافاته وتنقصته وتحيفتهم السنة‏.‏ قال ابن مقبل‏:‏ متى تأتهم من حافة تلق سيداً غلاماً مبيناً عنده السرو أو كهلا أي من أجل حاجة وتحيف سنة أو من شق وعرض أو من أي ناحية أتيتهم لم تعدم سيداً لـأن كلهم سادات‏.‏ ويقال‏:‏ أعطيته من حافة المتاع‏:‏ أي من شقه وعرضه‏.‏ وحاف عليه حيفاً‏.‏ وتقول من كان فيه الجنف والحيف حق له الشنف والسيف‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.697 harf
الحَيْفُ: الـمَيْلُ في الحُكم، والجَوْرُ والظُّلم. حافَ عليه في حُكْمِه يَحِيفُ حَيعفاً: مالَ وجارَ؛ ورجل حائِفٌ من قوم حافةٍ وحُيَّفٍ وحُيُفٍ. الأَزهري: قال بعض الفقهاء يُرَدُّ من حَيفِ النّاحِل ما يُرَدُّ من جَنَفِ الـمُوصِي، وحَيْفُ الناحِلِ: أَن يكون للرجل أَولاد فيُعْطي بعضاً دون بعض، وقد أُمر بأَن يسوِّي بينهم، فإذا فضَّلَ بعضهم على بعض فقد حاف. وجاء بَشيرٌ الأَنصاريُّ بابنه النُّعمان إلى
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR65 harf
* ح ي ف * * الحَيْفُ * الجور والظلم وقد * حَافَ * عليه من باب باع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.207 harf
الحيف: الجور والظلم، وقد حاف عليه، يحيف: أي جار، كما في الصحاح، وقيل: هو الميل في الحكم، وهو حائف. وفي التنزيل العزيز: أم يخافون أن يحيف الله عليهم ورسوله أي: يجور. وفي حديث عمر رضي الله عنه: لا يطمع شريف في حيفك، أي: في ميلك معه لشرفه. وفي التهذيب: قال بعض الفقهاء: يرد من حيف الناحل ما يرد من جنف الموصي، وحيف الناحل: أن يكون للرجل أولاد، فيعطي بعضا دون بعض، وقد أمر بأن يسوي بينهم، فإذا فضل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.530 harf
حَافَ 1 حَافَ حاف حافي , aor. يَحِيفُ, (S, Msb,) inf. n. حَيْفٌ, (S, Msb, K,) He (a judge, or any other person, Msb) acted wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically, (S, Msb, K,) عَلَيْهِ against him: (S:) or, as some say, he inclined [to that which was wrong], or declined [from that which was right], in his judgment. (TA.) حَيْفُ النَّاحِلِ means A man's giving to certain of his
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR357 harf
حَافَ حَافَ ( y ) I ( n. ac. حَيْف 1 ), a. Was unjust to. حَيْف حَيْف 1 , a. Injustice. b. Edge of a stone. حِيْفَة حِيْفَة 2t , ( pl. حِيَف 7 ), a. Side. b. Piece let into a shirt. أَحْيَفُ أَحْيَفُ 14 , a. Dry land. حَاْيِف حَاْيِف 21 , a. Unjust. b. Side, slope ( mountain ). الحَيْف عَلَيْك الحَيْف عَلَيْك a. [ coll. ], Shame on thee!
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR8.156 harf
حيف حَافَ - يَحِيفُ حَافَ - يَحيْفُ + الكائن: يميل وينحرف في مساره عن الاتجاه الصواب الأصلي الذي كان يسير وفقه حَافَ - يَحيْفُ + كائن + على كائن: ينحرف ويميل بمساره ليأتي عليه، حَافَ - يَحيْفُ + كائن + على كائن + بحكمه: يجور عليه ويظلمه ويحابي خصمه عليه: ينحرف بمسار الحكم فيتجه ظلماً نحو توجيه الغرم والحق عليه، لصالح الآخر واللفظ ينتمي إلى
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مرض

    1 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir

  2. ريب

    1 ortak ayet · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…

  3. خوف

    1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  4. قلب

    1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  5. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  6. رسل

    1 ortak ayet · Saçak demektir

  7. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. أَفِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتَابُوا أَمْ يَخَافُونَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَرَسُولُهُ بَلْ أُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

    Haksızlık yaparKalblerinde bir hastalık mı var bunların? Yoksa şüphe mi ettiler? Veya Allah’ın ve Rasulünün kendilerine haksızlık edeceğinden mi korkuyorlar? Hayır, onlar; zalimlerin kendileridir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحيف
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli / yâ)
Bağlamsal Yakın Köklerجور, جنف, ميل
Zıt Kökعدل
Çekirdek Özet 1Merkezden veya dengeden bir tarafa, sınıra ve kenara doğru eğilmek, tarafgirlikle sapmak
Çekirdek Özet 2Hüküm, yetki ve paylaşım ortamında adaletten saparak bir tarafın aleyhine meyledip hakkını eksiltmek
Çekirdek Özet 3Yargısal ve idari kararlarda tarafsızlığın yitirilmesiyle hukuki güvencenin ve ilahi adalete güvenin sarsılması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca soyut bir kötülük veya sıradan zulüm sayıp, özellikle yargılama ve paylaştırma anındaki tarafgirlik ve kenara meyil nüansını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حيCanlılık, hareket, merkezden dışa yönelme ve sınır çizgisine doğru açılma; nitekim حيد (doğru yoldan sapıp kenara çekilmek), حير (şaşkınlıkla sağa sola yönelmek) ve حيص (bir tarafa kaçıp meylederek sıvışmak) köklerinde de merkezden kenara meyil ortak unsurdur.فDudak ve ağız harfi olan ف, ayrışma, kenar, uç ve çevreye doğru dağılma hissi vererek çekirdeğin hareketini bir şeyin kıyısına, sınırına veya bir tarafına doğru meyledip oradan eksiltme (حيف ve تحيف) manasına özelleştirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaSınır, hudut ve belirlenmiş bir alanın ayrım çizgisini temsil eder; meşru sınırın kenarını gösterir.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaFaaliyet, müdahale, yönelme ve aktif olarak bir tarafa doğru uzanma eylemini anlatır.
فAğız; söz, açıklık, kenarSınırın ağzı, uç noktası, kıyısı ve dış çevreye açılan eşiği simgeler.
حيفSınır çizgisine doğru uzanarak kenardan eksiltme ve bir tarafa meyletmeMeşru sınırın (ح) içinde dengede durmak yerine el ve iradeyi (ي) sınırın uç noktasına ve kenarına (ف) doğru kaydırarak dengeden sapma ve tarafgirlikle hakkı budama hareketini ifade eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin, arazinin veya havuzun kenarına, kıyısına gitmek; bir şeyin etrafından, kıyılarından azar azar eksiltip almak تحيفت الشيء ve kuraklığın sürüyü kıyılarından kemirmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Mukbil bir beytinde kabilesinin cömertliğini anlatırken متى تأتهم من حافة تلق سيداً / غلاماً مبيناً عنده السرو أو كهلا diyerek حيف kökünün türevi olan حافة lafzını kenar, taraf ve kıyı anlamında kullanmış, hangi taraftan gelinirse gelinsin onların şerefli olduğunu belirtmiştir.
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde Nu‘mân b. Beşîr’in babasının çocukları arasında ayrım yaparak birine bağışta bulunması üzerine Hz. Peygamber’in إني لا أشهد على حيف buyurarak bu tarafgirliği ve hak eksiltmeyi haksız meyil olarak nitelemesi.

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Asâsü’l-Belâga, Kitâbü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça حيف kökü, Sami dillerinde kenar, kıyı, sınır hattı ve bir tarafa doğru eğilme/sapma gösteren ilksel morfolojik tabakayla ilişkilidir. İbranicede kıyı, sahil veya sarp kenar anlamına gelen חוף (ḥōf) sözcüğü ile Süryanicede benzer şekilde kıyı, sınır şeridi ve korunaklı kenar bildiren ܚܳܦܳܐ (ḥāpā) biçimleri bu kökün fiziksel olarak merkezden uzaklaşıp uç noktaya veya kenar çizgisine dayanma anlamını açıkça sergiler. Arapçada bu somut kıyı ve kenar imgesi (حافة الشيء), ahlaki ve hukuki alana aktarılarak merkezde durması gereken hakimin, yöneticinin veya paylaştırıcının merkezdeki adalet çizgisini terk edip taraflardan birinin lehine kenara doğru meylederek diğer tarafın hakkını kemirmesi ve budaması (الميل في الحكم) anlamına doğru semantik bir kayma yaşamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحافة (kenar, kıyı) ve تحيّف (kenarlardan eksiltme)Fiziksel kenar ve uç kavramından, hükümde ortayı terk edip bir tarafa eğilme ve hak budama soyutlamasına geçiş.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חוף (ḥōf - kıyı, kenar), Süryanice ܚܳܦܳܐ (ḥāpā - kenar, sahil)Kökün Batı Sami dillerindeki ortak paydası kara ile suyun veya sınırın birleştiği uç kenar çizgisi olmasıdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin diğer kollarında güvenilir ses denkliğiyle doğrudan eşleşen kök tespiti yetersizdir.Veri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حيفAnlamlıTarafgirlik, meyil, hükümde kenara kaymaBir nesnenin kenarına meyledip oradan eksiltmek ve kararda adaletten sapmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
حفيAnlamlıIsrarlı araştırma, çıplak ayakla yürüme, güler yüz göstermeKenara veya dibe kadar basmak, bir meselenin nihayetine kadar sormak ve aşırı ilgi göstermek.Kur'an'da geçer; zıtlaşma veya uç sınıra ulaşma ortaklığı taşır.
يحفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bağımsız üçlü kök kaydı yoktur.
يفحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıBu dizilişte işlek bir kök türetilmemiştir.
فحيAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıBazı kaynaklarda ف ح و biçimiyle baharat ve tencere kokusu bağlamında zikredilse de bu diziliş bağımsız kök hüviyeti taşımaz.Kur'an'da geçmez.
فيحAnlamlıGenişleme, yayılma, sıcaklık veya kokunun saçılmasıKokunun veya hararetin dar alandan geniş alana doğru çevreye yayılıp saçılması.Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حيفMerkezHükümde tarafgirlik ve kenara meyilÖzellikle hüküm verme, paylaştırma ve yetki kullanımında bir tarafa meylederek diğer tarafın hakkını zedeleme.Yargısal ve paylaşımsal meyil.
جورKomşuYoldan sapma ve haddi aşmaDoğru yoldan açıkça çıkıp sınırı tecavüz ederek baskı ve haksızlık uygulamak.Genel istikamet kaybı ve taşkınlık.
جنفKomşuVasiyet veya sözleşmede taraflı eğilimDaha ziyade niyet ve irade düzeyinde bir tarafa meyledip haksızlığa zemin hazırlamak (Bakara 2:182).Vasiyet ve taksimattaki içsel meyil.
ميلKomşuDenge ve doğruluktan fiziki veya ruhi sapmaHerhangi bir eksenden bir yöne doğru eğilmek; tarafgirliğin genel fiziksel ve ahlaki tabanı.Genel eğilme ve denge bozulması.
عدل / عدلZıtEşitlik, denge ve hakkı tam yerine koymaHer iki taraf arasında tam ortada durarak, hiçbir kenara kaymadan her hak sahibine hakkını eksiksiz vermek.Hükümde mutlak tarafsızlık ve denge.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحيفHükümde tarafgirlik, meyil ve hakkı eksiltmeYargı ve dağıtımda ortayı terk edip kenara kayarak bir tarafı mağdur etme eylemini doğrudan karşılar.Kesin
LatincePraeiudicium, iniquitasÖn yargı, hakkaniyetsizlik, dengesizlikEşitlikten (aequitas) sapmayı karşılar; ancak kökün kenardan eksiltme ve kıyıya kayma imgesini tam taşımaz.Güçlü
İngilizceInjustice in judgment, bias, partialityYargıda tarafgirlik, yanlılık, haksızlıkKarar vericinin tarafsızlığını yitirip bir tarafa eğilmesini iyi karşılar; mülkiyet eksiltme boyutunu tali bırakır.Güçlü
AlmancaRechtsbeugung, Parteichkeit, WillkürHukuku eğip bükme, yanlılık, keyfilikYargısal adaleti bir tarafın lehine eğme boyutunu yetkin verir; kökün fiziki kenar çağrışımını içermez.Güçlü
FransızcaPartialité, déni de justiceTarafgirlik, hakkaniyetsizlikHakem veya hakimin bir tarafı tutarak dengeden sapmasını karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَحِيفَ (Muzari fiil)Yargıda ve hükümde haksızlık yapmak, tarafgirlikle zulmetmekMünafıkların aralarındaki anlaşmazlıkta Allah'ın ve Resulü'nün hükmüne başvurmaktan kaçınmalarının arkasındaki gizli zan ve itham bağlamı; Nûr 24:50.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi fiiller ve adalet nazariyesiAllah hakkında zulüm ve haksızlığın imkânsızlığı; Allah'ın kullarına hükmünde asla tarafgirlik ve hak budama yapmayacağı ilkesi.İlahi adaletin mutlaklığı ve tenzih.
FıkıhKazâ (yargı), kısmet (taksimat) ve bağışHakimin taraflardan birine meyletmesi yasağı, evlatlar arasında hibede haksız ayrım yapılması (حيف الناحل) ve mirasın eksiltilmesi.Yargısal tarafsızlık ve hibede denklik zorunluluğu.
TefsirNûr Suresi 50. ayetin tahliliKalplerinde hastalık bulunan münafıkların Peygamber'in adil hükmünden kaçarken zihinlerinde kurdukları asılsız korkunun mahiyeti.Hükümden kaçışın psikolojik gerekçesi olarak tarafgirlik zannı.
HadisYargı ahlakı ve aile içi adaletHz. Ömer'in meşhur yargı talimatnamesinde şerefli ve güçlü kimselerin hakimin tarafgirliğinden ümit beslememesi uyarısı.Güçlünün lehine kenara kaymama ahlakı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve nübüvvet otoritesiMutlak adil merciİtimat ve teslimiyet sağlamaDini sistemde Allah ve Resulü'nün hükmünde taraf tutma vehmi tamamen dışlanır; aksi inanç kalbi bir hastalıktır.Kesin
İlmiYargı ve metodolojiObjektiflik ve tarafsızlıkHakikatin saptırılmasını önlemeBilgiye veya delillere yaklaşırken bir sonuca önceden taraftar olup diğer delilleri budamama disiplinidir.Güçlü
SiyasiHukuk devleti ve kamu yönetimiYargı bağımsızlığıKamusal meşruiyeti korumaİktidarın veya yargıcın güce, zümreye veya tarafa meylederek hukuku eğip bükmesini engeller.Güçlü
İktisadiGelir dağılımı ve taksimatHakkaniyetli bölüşümKaynakların haksız eksiltilmesini önlemeMiras, bağış veya ortaklık paylarının bir tarafın aleyhine kenarlardan tıraşlanmasını meneder.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimetri, sapma (bias) ve kenar aşınmasıİstatistikte bir dağılımın merkezden belirli bir tarafa asimetrik olarak kayması; fizikte aşınmanın sınır hatlarından başlayarak kütleyi daraltması.Güçlü
Beşeri bilimlerYargısal yanlılık (judicial bias) ve hak budamaHukuk sosyolojisinde yargılama makamının tarafsızlığını kaybederek yapısal önyargıyla bir kesimin haklarını sistematik olarak kısıtlaması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiحيف lafzını herhangi bir genel kötülük veya fiziksel şiddet içeren kaba zulüm olarak algılamak ve meselenin özündeki yargısal meyil boyutunu unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da özellikle adli, idari ve meşru bir makamın vereceği hükümde adaletten bir taraf lehine sapma zannı ve korkusu bağlamında kullanılır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNûr 24:50 ayetinde münafıkların kaçış sebebi kavranamaz; onların korkusunun peygamberin şahsından değil, tarafsız hukukun vereceği adil hükümden duyulan suçluluk telaşı olduğu gözden kaçar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kaza, yönetim ve hakemlik anlayışındaki kusursuz adaleti ve peygamberi otoritenin hiçbir zümre lehine tarafgirlik yapamayacağını tek bir kavramla ortaya koyduğu için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların muhakeme edilmekten kaçınmalarını, ilahi yargıdan firar psikolojilerini ve adalet mekanizmasına güvensizlik maskesini ele alan ayetlerde (Nûr 24:48-50) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yöneticilerin veya hakemlerin verdikleri kararlardaki tarafgirliği basit bir insani zafiyet değil, ilahi sisteme ve fıtrata aykırı yapısal bir zulüm türü olarak tespit ederek meşrulaştırmaları engeller.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir şeyin merkezini bırakıp kenarına, kıyısına yönelmek ve sınırlarından eksilterek budamak.
  • Soyut anlamHükümde, yetkide ve taksimatta tarafsız adalet çizgisini bozup bir tarafın lehine eğilerek diğer tarafın aleyhine hak eksiltmek.
  • Sistematik karşılıkAdli mekanizmanın kalbinde yer alan tarafsızlık ilkesinin zedelenmesi; ilahi nizamda asla bulunmayan kasti yargısal asimetri.
  • LaTeX modeliΔJ=J(x)−J0=∮∂Ωβ⃗⋅ds⃗≠0
  • LaTeX açıklamasıModelde J0 ideal ve merkezdeki tarafsız yargı kararını, J(x) ise sübjektif faktörlerin devreye girdiği fiili kararı temsil eder. ΔJ adalet merkezinden sapma miktarını gösterir. β⃗ tarafgirlik ve kenara meyil vektörüdür; bu meyil karar uzayının sınırları (∂Ω) boyunca entegre edildiğinde sıfırdan farklı bir netice (≠0) vererek sistemde dengesizlik ve hak eksilmesi oluşturur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح