دعع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: د-ع-ع3 sîga, 4 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يُدَعُّونَيَدُعُّدععيتمجهميوم

KökSîga 3Ayet 2Sure 2Mücavir 4

▶ Ağı aç (3B)

دعع

د - ع - ع

KÖK
  • 3 geçiş
  • 2 ayet
  • 3 sîga
  • 9 sözlük

De’, kovmak demektir. Başka bir kıraatta şeddesiz okunmakta, ona göre manası "ilgilenmemek" demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

De’, kovmak demektir. Başka bir kıraatta şeddesiz okunmakta, ona göre manası "ilgilenmemek" demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.623 harf
باب العين والدال )ع د، د ع مستعملان( عد: عَدَدْتُ الشَّيْء عَدَاً: حَسَبْتُهُ أو أحْصَيْتُهُ، قال عزَّ وجلَّ: "نَعُدُّ لهُم عَدّاً" يعْني أنّ الأنفاس تُحْصَى إحصاءً ولها عَددٌ مَعْلُوم. وفلان في عِدادِ الصَّالحينُ، أي يُعَدُّ فيهم. وعِدَادُهُ في بني فُلانٍ: إذا كان ديوانُه مَعَهم. وعِدَّةُ المرأةِ: أيَّامُ قُروئِها. والعِدَّة جَماعةٌ قلَّت أو كَثْرَتْ. والعَدُّ مصدر كالعدَد والعَديدُ: الكَثرة،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR83 harf
دَعَعْتُهُ أَدُعُّهُ دَعَّاً، أي دفعته. ومنه قوله تعالى: فذلك الذي يَدُعُّ اليتيم".
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR128 harf
د ع ع دعّ اليتيم‏:‏ دفعه بجفوة‏.‏ ودعدع المكيال وغيره‏:‏ حركه حتى يكتنز‏.‏ وجفنة مدعدعة‏:‏ مملوءة‏.‏ وارأة مدعدعة الخلخال‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.682 harf
دَعَّه يَدُعُّه دَعًّا: دَفَعَه في جَفْوة، وقال ابن دريد: دَعَّه دَفَعَه دَفْعاً عنِيفاً. وفي التنزيل: فذلك الذي يَدُعُّ اليَتيم؛ أَي يَعْنُفُ به عُنْفاً دَفْعاً وانْتِهاراً، وفيه: يومَ يُدَعُّون إِلى نار جهنَّم دَعًّا؛ وبذلك فسره أَبو عبيدة فقال: يُدْفَعُون دَفْعاً عَنِيفاً. وفي الحديث: اللهم دُعَّها إِلى النار دَعًّا. وقال مجاهد: دَفْراً في أَقْفِيَتِهم. وفي حديث الشعبي: أَنهم كانوا لا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR75 harf
* د ع ع * * دعَّهُ * دفعه وبابه رد ومنه قوله تعالى ﴿فذلك الذي يدع اليتيم﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.761 harf
الدع: الدفع العنيف. دعه يدعه دعا، أي دفعه. ومنه قوله تعالى: فذلك الذي يدع اليتيم كما في الصحاح، أي يعنف به عنفا دفعا وانتهارا: زاد الزمخشري بجفوة، وكذلك قوله تعالى: يوم يدعون إلى نار جهنم دعا ، قال أبو عبيد: أي يدفعون دفعا عنيفا. وفي حديث الشعبي: إنهم كانوا لا يدعون عنه أي لا يطردون ولا يدفعون، وأنشد الليث: ألم أكف أهـلـك فـقـدانـه إذا القوم في المحل دعوا
Maddenin bağlantısı

الدع: الدفع العنيف. دعه يدعه دعا، أي دفعه. ومنه قوله تعالى: فذلك الذي يدع اليتيم كما في الصحاح، أي يعنف به عنفا دفعا وانتهارا: زاد الزمخشري بجفوة، وكذلك قوله تعالى: يوم يدعون إلى نار جهنم دعا ، قال أبو عبيد: أي يدفعون دفعا عنيفا. وفي حديث الشعبي: إنهم كانوا لا يدعون عنه أي لا يطردون ولا يدفعون، وأنشد الليث: ألم أكف أهـلـك فـقـدانـه إذا القوم في المحل دعوا اليتما وقال أبو منجوف: الدعاع. كغراب: النخل المتفرق، وبه فسر قول طرفة بن العبد: أنتم نخل نـطـيف بـه فإذا ما جز نصطرمـه وعذاريكم مـقـلـصة في دعاع النخل تجترمه وهكذا رواه شمر أيضا، وفسره بمتفرق النخل، عن ابن الأعرابي. ورواه المؤرج أيضا هكذا، وفسر الدعاع بما بين النخلتين. وقال أبو عبيدة: ما بين النخلة إلى النخلة: دعاع. قال الأزهري: ورواه بعضهم بالذال المعجمة، وسيأتي. والدعاع: نمل سود بجناحين عن ابن دريد. وقال غيره: تشاكل الحب الذي يقال له دعاع، الواحدة بهاء. والدعاع: حب شجرة برية مثل الفث قال الليث: أسود كالشينيز يأكله فقراء البادية إذا أجدبوا. وقوله يختبز منه، مأخوذ من قول الأزهري. قرأت بخط شمر في قصيدة: أجد كالأتان، لم ترتع الفث ولم ينتقل عليها الدعـاع قال: هما حبتان بريتان، إذا جاع البدوي في القحط دقهما، وعجنهما، واختبزهما، وأكلهما. والأتان ها هنا: صخرة الماء. وقال غيره: الدعاعة: عشبة تطحن وتخبز، وهي ذات قضب وورق متسطحة النبتة، ومنبتها الصحارى والسهل، وجناتها حبة سوداء، والجمع دعاع. وقال أبو حنيفة: الدعاع: بقلة يخرج فيها حب يتسطح على الأرض تسطحا، لا يذهب صعدا، فإذا يبست جمع الناس يابسها، ثم دقوه، ثم ذروه، ثم استخرجوا منه حبا أسود يملؤون منه الغرائر. والدعاع، كشداد: جامعه، كما يقال: رجل فثاث، لمن يجمع الفث.

والدعاع، كسحاب: عيال الرجل الصغار عن شمر، وأنشد للطرماح: لم تعالج دمحقـا بـائتـا شج بالطخف للدم الدعاع قال الأزهري: الدمحق: اللبن البائت، والطخف: اللبن الحامض. واللدم: اللعق. ودع دع، بالضم: أمر بالنعيق بالغنم، يقال ذلك للراعي، عن ابن الأعرابي، يقال: دعدع بها دعدعة. وداع داع مبنيا على الكسر: زجر لها، وقيل: لصغارها خاصة، أو دعاء لها، وقد دعدع بها، قال ابن دريد: وإن شئت قلت: داع داع، بالتنوين، زاد غيره: وإن شئت بنيت الآخر بالسكون. وقال أبو عمرو: الدعداع والدحداح: القصير من الرجال، وقال ابن فارس: إن صح فهو من باب الإبدال، والأصل دحداح. والدعداع: عدو في بطء والتواء، وقد دعدع الرجل دعدعة ودعداعا: عدا عدوا فيه بطء والتواء، وسعى دعداع، مثله. وقيل: الدعدعة: قصر الخطو في المشي مع عجل. قال الشاعر: أسعى على كل قوم كان سعيهم وسط العشيرة سعيا غير دعداع أي غير البطيء، قاله الليث: وأنشد الصاغاني: شم العرانين مسترخ حمائلهميسعون للجد سعيا غير دعداع والدعادع: نبت يكون فيه ماء في الصيف تأكله البقر. وأنشد ابن الأعرابي في صفة جمل: رعى القسور الجوني من حول أشمسومن بطن سقمان الدعادع سديما أشمس: موضع، وسديم: فحل. قال الأزهري: ويجوز: من بطن سقمان الدعادع وهذه الكلمة هكذا في نسخ التهذيب. ووجد في بعض نسخ منه: ومن بطن سقمان الدعاع المديما ومثله في أمالي ابن بري، ونسب هذا البيت إلى حميد بن ثور وقال: واحدته دعاعة، وهو نبت معروف. وقال أبو عمرو: الدعدع، كجعفر، من الأرض: الجرداء التي لا نبات بها. ودع، ودعدع، مبنيين على السكون: كلمة كانت تقال للعاثر في الجاهلية، يدعى بها له، في معنى: قم فانتعش واسلم، كما يقال له: لعا، كما في الصحاح، وأنشد: لحى الله قوما لم يقولوا لعاثرولا لابن عم ناله الدهر: دعدعا قال الأزهري: أراه جعل لعا ودعدعا: دعاء له بالانتعاش، وجعله في البيت اسما كالكلمة وأعربه. ودعدع بالعاثر: قالها له، وهي الدعدعة. وقال أبو سعيد: معناه: دع العثار، ومنه قول رؤبة: وإن هوى العاثر قلنا: دعدعا، له، وعالينا بتنعيش: لـعـا قال ابن الأعرابي: معناه إذا وقع منا واقع نعشناه، ولم ندعه أن يهلك. وقال غيره: دعدعا معناه أن تقول له: رفعك الله، وهو مثل لعا كدعدعا ودعا، منونتين، أو لم يستعمل إلا كذلك. وقال الكلابي: التدعدع: مشية الشيخ الكبير الذي لا يستقيم في مشيه. ودعدع دعدعة: عدا في بطء والتواء، وكذلك دعدع دعداعا، وقد تقدم قريبا. ودعدع الجفنة: ملأها من الثريد واللحم. وكذا دعدع الشيء، إذا ملأه، والسيل الوادي كذلك. وأنشد الجوهري للبيد يصف ماءين التقيا من السيل: فدعدعا سرة الركاء كمـا دعدع ساقي الأعاجم الغربا وصدره:

لاقى البدي الكلاب فاعتلجا موج أتييهما لمن غلـبـا والركاء، بالفتح: واد معروف. وفي بعض نسخ الجمهرة: سرة الركاء بالكسر. وقال لبيد أيضا: المطعمون الجفنة المدعدعه والضاربو الهام تحت الخيضعه وقال أبو زيد: دعدع، بالمعز خاصة، إذا دعاها، كما في الصحاح. ومما يستدرك عليه: أدع الرجل، إذا كثر عياله. ودعدع الشيء، إذا حركه حتى اكتنز - كالمكيال والجوالق - ليسع الشيء، وهو الدعدعة، ودعدعت الشاه الإناء: ملأته، وكذلك الناقة. ودع دع، بالفتح: لغة في دع دع، بالضم، ومنه قول الفرزدق: دع دع بأعنقك التوائم، إننيفي باذخ يا ابن المراغة عالي وقال ابن الأعرابي: قال أعرابي: كم تدع ليلتكم هذه من الشهر? أي كم تبقى سواها، قال: وأنشدنا: ولسنا لأضيافنا بالدعع وامرأة مدعدعة الخلخال: مملوءة الساق.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR133 harf
دَعَّ دَعَّ U ( n. ac. دَعّ 1 ), a. Drove away roughly, harshly ( the poor ). دَعْ دَعْ a. [ imp. ], Let alone, leave undisturbed!
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR15.333 harf
دعع دَعَّ - يَدُعُّ، دُعَّ - يُدَعُّ- دَعّ - دَعَّاً دَعَّ - يَدُعُّ + كائن + كائناً: يدفعه ويزجره ويردعه عن فعل: يدفعه ويزجره ويردعه عن فعل، بقوة جسدية أو بمخاطبته بجفاء وقسوة وغلظة: يدفعه بعيداً عن شيء بالدفع أو التعنيف أوالصراخ أو الكلام القاسي الجارح دَعَّ - يَدُعُّ + كائن + كائناً أو شيئاً + إلى شيء: يدفعه بجفاء وقسوة وغلظة للقيام بأمر
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler4 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يتم

    1 ortak ayet · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir

  2. جهم

    1 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  3. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

  4. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلَى نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا

    İtmekO gün; cehennem ateşine itildikçe itilirler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökدعع
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerدفع, طرد, نهر
Zıt Kökعطف
Çekirdek Özet 1Bir varlığı sertlik, kabalık ve şiddetle göğsünden veya ensesinden itmek, kakmak ve horlayarak uzaklaştırmak
Çekirdek Özet 2Zayıfı hak ve himaye dairesinden şiddetle kovma ile inkârcının cehenneme cebren ve hakaretle itilmesi
Çekirdek Özet 3Merhamet ve adalet bağının koparılması sonucu zayıfın dışlanması ve bunun ontolojik karşılığı olarak ilahi rahmetten cebrî sürgün
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «itmek» veya «fiziksel temas» sayıp ardındaki kibir, istihkar ve hukuki mahrum bırakma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دعBir şeye doğru yönelmek, bir nesneyi veya kişiyi ses veya hareketle bir tarafa sevk etmek; دعو kökünde sesle kendine doğru çağırma ve yöneltmeعSes organının derinlik noktası olan ع harfinin katlanmasıyla (دعع), çağırma ve çekme hareketi sert bir fiziksel basınca, şiddetle geriye itmeye, kabalıkla savurmaya ve dışlamaya dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir eşiğin aşılması, bir alandan dışarıya çıkarılma veya geçiş sınırının zorlanması hareketini başlatır.
عGöz; görme, bilme, kaynakFarkında olma, hedefe kilitlenme ve iradi bir kaynağın doğrudan varlığa temas etmesini ifade eder.
عGöz; görme, bilme, kaynakİkinci temas ile hareketin şiddeti ve sürekliliği artar; gözetilerek ve hedef alınarak yapılan baskı pekişir.
دععEşikten dışarıya doğru sürekli ve baskıcı itişKorunaklı kapıdan veya himaye alanından bir kimseyi hedef alarak, göz göre göre ve şiddetle dışarı savurma hareketini resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimseyi kaba bir kuvvetle, göğsünden iterek veya ensesine vurup hırpalayarak sürmek ve bulunduğu yerden uzaklaştırmak; kaba itiş (دَفْع بجَفْوة وعُنْف).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi tasvirlerinde kökün türevi olan sert ve sulu çöl bitkisi (دَعادِع) ile anılan kullanımda rastlanır: رَعى القَسْوَرَ الجَوْنِيَّ مِنْ حَوْلِ أَشْمُسٍ / ومِنْ بَطْنِ سَقْمانَ الدَّعادِعَ سِدْيَما
Erken Arapça kullanımMücâhid, Tûr 52:13 ayetindeki kökü enseden sertçe itilip kakılma (دَفْر في أَقْفِيَتِهم) olarak açıklamış; erken hadis rivayetlerinde zalimlerin ateşe şiddetle tıkılması (اللهم دُعَّها إِلى النار دَعًّا) ibaresiyle yer almıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha ve Tehzîbü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde دع veya دعع kökü, fiziksel olarak bir nesneyi kaba kuvvetle yerinden oynatma, sarsma ve ezme hareketleriyle akrabadır. Arapçada ikizleşen son kök harfi (ع), eylemin bir defalık hafif bir itme değil, muhatabı sarsan, hırpalayan ve küçük düşüren bir şiddetle gerçekleştirildiğini gösterir. İbranicede yer alan ve ezmek, çiğnemek, paralamak anlamlarına gelen d-k-k veya d-k-h kökleriyle semantik bir yakınlık taşır; ancak Arapçada kök özellikle «itme, kakma, hor görerek kovma» anlamında özelleşmiştir. Kökün çöl florasında ezilmeye dirençli veya sert yapraklı bitki isimlerinde (دُعاعة) yaşaması da bu somut baskı ve sertlik matrisini destekler.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدعع / دعوBirincil sesleniş ve sevk etme çekirdeği olan دع kökünden, fiziksel şiddet ve tahkir bildiren mükerrer دعع yapısına daralma.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice d-k-k / d-'-kBasınç uygulama, çiğneme, boyun eğdirme ve iteleme eylemlerini içeren arkaik Güney ve Batı Sami ses/anlam paralelliği.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri ailesi dışında güvenilir ve spekülatif olmayan doğrudan soydaş biçim tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دععAnlamlıŞiddetle itmek, horlamakZayıfı kaba kuvvetle kovmak, cehenneme fırlatılmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عدعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ععدAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği kullanım dışı (mühmel) bırakılmıştır.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دععMerkezKaba ve horlayıcı itmeMuhatabı küçümseyerek, hırpalayarak ve şiddetle geri püskürtmek.Şiddet, horlama ve hakkı engelleme unsurlarını aynı anda barındırır.
دفعKomşuİtmek, uzaklaştırmakGenel itme hareketidir; her zaman kabalık, düşmanlık veya horlama içermez.Nötr bir savuşturma veya defetme eylemini de kapsar.
طردKomşuKovmak, uzaklaştırmakBir kimseyi mekanın sınırları dışına sürmektir; doğrudan fiziksel darbe şart değildir.Statüden düşürme veya yanından uzaklaştırma yönü ağır basar.
نهرKomşuAzarlamak, paylamakSözlü olarak sert çıkışmak, hiddetle bağırmaktır; fiziksel darbeden ziyade sözeldir.Sitem ve ses tonundaki kabalıkla muhatabı sindirmektir.
عطفZıtŞefkatle yönelmek, korumakBirine merhametle eğilmek, bağrına basmak ve himaye altına almaktır.دعع kökünün dışlayıcı şiddetine karşı kucaklayıcı sevgiyi ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدععSertçe ve horlayarak itmekMuhatabı hakir görerek şiddetle savurma ve hakkından mahrum bırakma.Kesin
LatinceRepellere, detrudereGeri püskürtmek, zorla aşağı itmekİtme ve sürme eylemini karşılar; ancak Arapçadaki haksız horlama nüansını tam taşımaz.Güçlü
İngilizceTo thrust away harshly, to repulseSertçe itip kakmak, terslemekMuhatabı kabalıkla itmeyi ve uzaklaştırmayı karşılar; cehenneme sürülme şiddetini kısmen içerir.Güçlü
AlmancaWegstoßen, barsch zurückweisenŞiddetle itmek, kabaca geri çevirmekFiziksel ve tavırsal dışlamayı verir; zayıfın hakkını gasp etme tonu bağlama bağlıdır.Güçlü
FransızcaRepousser violemment, rudoyerŞiddetle geri itmek, hırpalamakKaba kuvvetle uzaklaştırma ve hırpalama hareketini tam olarak karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يدعYetimi itip kakmak, horlayıp hakkından mahrum etmekSosyal ahlak ve hesap gününü yalanlama bağlamında zayıfın ezilmesi; Mâûn 107:2.
يدعون, دعاCehennem ateşine şiddet ve hakaretle itilmek, tıkılmakAhiret azabı ve inkârcıların hak ettikleri cezaya cebrî sevki bağlamında; Tûr 52:13.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhirette ceza ve adaletKafirlerin cehenneme iradeleri dışında, cebrî bir zillet ve şiddetle sevk edilmelerinin ilahi adaletle irtibatı.İlahi gazabın fiziksel ve ontolojik bir itişle somutlaşması.
FıkıhYetim hakkı ve velayetYetimin malından veya şahsından kaba kuvvetle uzaklaştırılmasının haramlığı; velayet yetkisinin kötüye kullanımı.Zulüm, haksız engelleme ve şer’î koruma kalkanını ihlal.
TefsirAhlak-inanç ilişkisiDini (hesap gününü) yalanlamanın ilk somut tezahürünün yetimi itip kakmak olarak belirmesi.İtikadi bozulmanın doğrudan zayıfa şiddet olarak yansıması.
HadisKıyamet ahvali ve ahlakKıyamet günü zalimlerin yüzüstü veya itilerek ateşe sürülmesi ve güçsüzlerin ezilmesinin yasaklanması.Ceberut tavrın uhrevi cezalandırılma biçimi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret inancı ve uhrevi yaptırımCebrî sevkKarşılık üretmeDünyada zayıfı iten kibir, ahirette ateşe itilme biçiminde tecelli eder.Kesin
İlmiSosyal psikoloji ve ahlakŞiddet eğilimiTeşhisİnançsızlığın veya hesap tanımazlığın empati yoksunluğu doğurmasını gösterir.Güçlü
SiyasiOtorite ve zayıfın korunmasıDışlayıcı baskıTehdit tespitiİktidar ve gücün, korumasız kitleleri kamusal alandan zorla sürmesini ifade eder.Güçlü
İktisadiHak dağıtımı ve refah transferiGasp ve mahrumiyetEngellemeYetimin ve yoksulun ekonomik payından kaba kuvvetle men edilmesidir.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimetrik itme kuvveti (repulsif kuvvet vektörü)Bir cismin, denge merkezinden yüksek basınç ve şiddetle ters yöne doğru hızla ivmelendirilerek uzaklaştırılması.Güçlü
Beşeri bilimlerMarjinalleştirme ve hak mahrumiyeti (sosyal dışlanma)Kurumsal veya fiziksel güç sahiplerinin, dezavantajlı bireyleri hak arama zemininden şiddetle tard etmesi.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEylemi yalnızca sokaktaki rastgele bir çocuğa fiziksel omuz veya el darbesi vurmak derekesine indirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamEylem, bir zihniyetin tezahürüdür: Yetimin meşru hakkını vermemek, onu vesayet ve mülkiyet masasından kovmak ve toplumsal dayanışmadan dışlamaktır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMâûn suresindeki derin din eleştirisini basit bir terbiye kusuruna indirgemek; inançsızlık ile zayıfın sömürülmesi arasındaki zorunlu irtibatı koparmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inanç ve pratik ahlak arasındaki kopmaz bağını en çıplak biçimde bu kök gösterir; dini inkâr etmenin ilk ve en somut göstergesi zayıfı itip kakmaktır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yetim ve yoksul hukukunu düzenleyen Mekkî surelerde (Mâûn) ve kıyamet sahnelerinde kafirlerin cehenneme sürülüşünü anlatan ceza ayetlerinde (Tûr) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığı sadece ritüellere hapseden bakışı yıkar; zayıfı ezen ve toplum dışına iten bir düzenin ibadetlerinin geçersiz olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi veya insanı kaba kuvvet kullanarak, sarsarak, ensesinden veya göğsünden şiddetle itip uzaklaştırmak.
  • Soyut anlamKorunmaya muhtaç bir varlığı hak ve adalet dairesinden mahrum bırakarak horluk ve tahkir ile toplum dışına sürmek.
  • Sistematik karşılıkDünyadaki zulüm merkezli dışlama ve itme hareketinin, ahirette ilahi adaletin tecellisi olarak cebrî bir azaba dönüşmesi izomorfizmi.
  • LaTeX modeliFd=−κ⋅r⃗∥r⃗∥3  ⟹  ΔUa=∫Fd⋅dr⃗
  • LaTeX açıklamasıModelde Fd, merhametsizliğin uyguladığı tahkir edici itme kuvvetini; κ, kibrin ve din yalanlamanın şiddet katsayısını; r⃗, mazlum ile adalet merkezi arasındaki mesafe vektörünü temsil eder. Kuvvetin negatif yönlü olması dışlanmayı simgeler. Formülün sağ tarafındaki ΔUa ise bu dünyadaki itme hareketinin ahirette cehenneme doğru cebrî bir sürükleniş potansiyeli olarak karşılık bulmasını ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: د