دعو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: د-ع-و102 sîga, 200 mücavir kök, 182 ayet, 55 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ثبرشركخلصيَدْعُوتَدْعُدعودونجوبقوليَدْعُونَضررادْعُرببسمع

KökSîga 102Ayet 182Sure 55Mücavir 200

▶ Ağı aç (3B)

دعو

د - ع - و

KÖK
  • 212 geçiş
  • 182 ayet
  • 102 sîga
  • 9 sözlük

Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir. Dua davet etmek çağırmak demektir. Aynı zamanda Allah’tan bir istekte bulunmaktır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir. Dua davet etmek çağırmak demektir. Aynı zamanda Allah’tan bir istekte bulunmaktır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR12.083 harf
باب العين والدّال وواي معهما ع د و، د ع و، و ع د، و د ع، ي د ع عدو: العَدْوُ: الحُضْرُ. عدا يعدو عدواً وعدوّاً، مثقلةً وهو التعدّي في الأمر، وتجاوز ما ينبغي له أن يقتصر عليه، ويقرأ "فيسبّوا الله عدوّاً" على فُعُول في زنة: قُعُود. وما رأيت أحداً ما عدا زيداً، أي: ما جاوز زيداً، فإن حذفت ما خفضته على معنى سوى، تقول: ما رأيت أحداً عدا زيد. وعدا طورَه، وعدا قدرَه، أي: جاوز ما ليس له. والعدوان
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.670 harf
(باب الدال والعين وما يثلثهما) (دعو) الدال والعين والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو أن تميل الشَّيءَ إليك بصوتٍ وكلامٍ يكون منك. تقول: دعوت أدعُو دعاءً. وَالدَّعوة إلى الطَّعام بالفتح، والدِّعوة في النَّسب بالكسر. قال أبو عبيدة: يقال في النَّسب دِعوة، وفي الطعام دَعوة. هذا أكثرُ كلام العرب إلاّ عَدِيَّ الرِّباب، فإنّهم ينصبون الدّالَ في النّسب ويكسرونها في الطَّعام. قال الخليل: الادِّعاء أن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.701 harf
د ع و دعوت فلاناً وبفلان‏:‏ ناديته وصحت به‏.‏ وما بالدار داع ولا مجيب‏.‏ والنادبة تدعـو الميـت‏:‏ ندبه‏.‏ تقول‏:‏ وازيداه‏.‏ ودعاه إلى الوليمة ودعاه إلى القتال‏.‏ ودعا الله له وعليه ودعـا اللـه بالعافيـة والمغفـرة‏.‏ والنبـي داعـي اللـه‏.‏ وهـم دعـاة الحـق ودعاة الباطل والضلالة‏.‏ وتداعوا للرحيل‏.‏ وما بالدار دعويٌ أي أحد يدعو‏.‏ وأجيبوا داعية الخيل وهي صريخهم‏.‏ وتداعوا في الحرب‏:‏
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR748 harf
* د ع و * * الدَّعْوَةُ * إلى الطعام بالفتح يقال كنا في دعوة فلان و * مَدْعاةِ * فلان وهو مصدر والمراد بهما الدعاء إلى الطعام و * الدِّعْوَةُ * بالكسر في النسب و * الدَّعْوَى * أيضا هذا أكثر كلام العرب وعدي الرباب يفتحون الدال في النسب ويكسرونها في الطعام و * الدَّعِيُّ * من تبنيته ومنه قوله تعالى ﴿وما جعل أدعيائكم أبناءكم﴾ و * ادَّعَى * عليه كذا والاسم * الدَّعْوَى * و * تَدَاعَتِ * الحيطان
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.420 harf
: ( و ( *!الدُّعاءُ ) ، بالضَّمِّ مَمْدوداً ؛ ( الرَّغْبَةُ إلى اللَّهِ تعالى ) فيمَا عنْدَه مِن الخيْرِ والابْتِهال إليه بالسُّؤَالِ ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿*!ادعوا رَبَّكم تَضَرُّعاً وخفْيَة﴾ . ( *!دَعا ) *!يَدْعُو ( *!دُعاءً *!ودَعْوَى ) ؛ وأَلِفُها للتَّأْنِيثِ . وقالَ ابنُ فارِسَ : وبعضُ العَرَبِ يُؤَنِّثُ الدَّعْوَة بالأَلِفِ فيقولُ *!الدَّعْوَى . ومِن *!دعائِهم : اللهُمَّ أَشْرِكْنا في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR23.900 harf
١ 1 دَعَوْتُ ذ and دَعَيْتُ signify the same: (Fr, K and TA in art. دعى:) the aor. of the former is أَدْعُو, (TA in that art.,) sec. pers. fem. sing. تَدْعِينَ and تَدْعُوِينَ and تَدٌعُيْنَ, the last with an inclination to the sound of a dammeh in the vowel of the ع [so that it is between a kesreh and a dammeh], and sec. pers. masc. and fem. pl. تَدْعُونَ: (S, TA:) aor. of the latter verb
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.466 harf
دَعَا دَعَا U ( n. ac. دُعَآء [ 24 ] ), a. Cried, called out. b. Cried out to, called, summoned; convoked; invoked, called upon ( God ). c. [ La ], Prayed for, blessed. d. [ 'Ala ], Imprecated, invoked curses upon. e. [ acc. & Ila ], Urged, called upon to; summoned to. f. [ Bi ], Called for, desired; needed, required. g. ( n. ac. دَعْوَة [ 1t ] , مَدْعَاة [ مَدْعَو 17tA ]),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR114.186 harf
دعو دَعَا - يَدْعُوْ، دُعِيَ - يُدْعَى - دَاعِي - دُعَاء - دَعْوَة - دَعْوَى - ادَّعَى - يَدَّعِي دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً: يطلبه للحضور بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما: يُعْلِمُه بوسيلة مخاطبة كنداء أو قول أو غيره بأن يحضر بنفسه، أوبأثره وفعله، وذلك لتقديم العون أو المشاركة في عمل او شأن ما ﴿ادعوا ربكم تضرعا وخفية﴾ دَعَا - يَدْعُوْ
Tamamını oku

Sîgalar(102)

Mücavir kökler200 mücavir (512 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. دون

    35 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  2. جوب

    17 ortak ayet · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  3. شرك

    21 ortak ayet · Tasma kayış demektir

  4. ضرر

    13 ortak ayet · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

  5. أله

    88 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  6. كشف

    7 ortak ayet · Açık baş demektir

  7. ربب

    49 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  8. ثبر

    3 ortak ayet · Sebere irin demektir

  9. قول

    63 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  10. برر

    6 ortak ayet · Berr kara, burr buğday demektir

  11. خلص

    6 ortak ayet · Hales : Çekirdek içidir

  12. سمع

    14 ortak ayet · İşiten

Geçtiği ayetler(182)

  1. … وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ …

    Çağırırlarİman edinceye kadar putperest kadınları nikahlamayın. İman eden bir cariye puta tapan bir kadındano hoşunuza gitse dedaha iyidir. İman edinceye kadar onları puta tapan erkeklerle de nikah ettirmeyin. İman eden bir köle, -hoşunuza gitse deputa tapan erkekten daha iyidir. Onlar sizi cehenneme çağırırlar. Allah ise cennete ve mağfirete çağırır ve öğüt alsınlar diye insanlara ayetlerini açıkça bildirir.

  2. وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

    Çağırırlarİçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten alıkoyan bir topluluk bulunsun. İşte onlar, kurtuluşa erenlerdir.

  3. إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا

    ÇağırırlarOnu bırakıp da yalnız dişi putlara tapıyorlar. Aslında onlar, inatçı şeytandan başkasına tapmıyorlar.

  4. إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا

    ÇağırırlarOnu bırakıp da yalnız dişi putlara tapıyorlar. Aslında onlar, inatçı şeytandan başkasına tapmıyorlar.

  5. وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ …

    ÇağırırlarSabah, akşam Rabblarına, rızasını dileyerek dua edenleri kovma. Onların hesabından sana bir şey yoktur, senin hesabından onlara bir şey yoktur ki onları kovasın da zalimlerden olasın.

  6. وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ …

    ÇağırırlarAllah’tan başka yalvardıklarına sövmeyin ki; onlar da bilmeyerek, haddi aşıp Allah’a sövmesinler. İşte böylece bir ümmete yaptıklarını hoş gösterdik. Sonra dönüşleri Rabblarınadır. Artık O, kendilerine ne yapmakta olduklarını haber verir.

  7. أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ شُرَكَاءَ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ

    ÇağırırlarDikkat edin; göklerde kim varsa ve yerde kim varsa, hepsi Allah’ındır. Allah’tan başkasına tapanlar, gerçekte Allah’a koştukları ortaklara tabi olmuyorlar, onlar bir takım zannlara uyuyor ve ancak yalan söylüyorlar.

  8. وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ

    ÇağırırlarOnlara, Biz zulmetmedik, fakat onlar kendilerine zulmettiler. Rabbının emri gelince de Allah’ı bırakıp taptıkları ilahları kendilerine bir fayda vermedi. Kayıplarını artırmaktan başka bir şeye yaramadı.

  9. لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ …

    ÇağırırlarGerçek dua ancak O’nadır. O’ndan başka taptıkları kendilerine hiçbir şeyle cevap veremezler. Durumları; suyun ağzına gelmesi için avuçlarını ona açmış kimsenin durumu gibidir. Oysa o, hiç bir zaman suya kavuşamaz. İşte kafirlerin yalvarışı da böyle boşunadır.

  10. وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ

    ÇağırırlarAllah’tan başka taptıkları; hiç bir şey yaratamazlar. Çünkü onların kendileri yaratılmıştır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökدعو
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (üçüncü harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerندا, سأل, طلب
Zıt Kökعرض
Çekirdek Özet 1Bir varlığı ses, söz veya işaretle kendine doğru yöneltmek ve meylettirmek
Çekirdek Özet 2İnsanın aşkın kudrete yönelmesi ve peygamberlerin insanları vahye yönlendirmesi
Çekirdek Özet 3Bir sisteme, inanca veya aidiyete davet; hukuki ve akdi sorumluluk üstlenme çağrısı
Kritik Hata RiskiKökü sadece bireysel ve ritüel bir dilek dileme eylemine daraltıp toplumsal davet, hukuki iddia ve varoluşsal yöneliş boyutlarını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دعBir nesneyi veya şahsı yönlendirici bir tazyikle öne doğru sürmek, itmek veya bir tarafa meylettirmek; nitekim دعع kökünde bu çekirdek sertçe itip kakma ve zorla sevk etme anlamı taşır.وİtme ve sevk etme hareketini fiziksel şiddetten çıkarıp ses, söz ve anlam yoluyla kendine veya bir amaca doğru yöneltme, çağırma ve meylettirme fiiline dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir yöne doğru açılma, eşikten geçme ve yönelişin başlangıcı
عGöz; görme, bilme, kaynakDerin dikkat, yönelinen muhatabı gözetme ve bilinçli odaklanma
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaÇağıran ile çağrılan arasında kurulan bağ, rabıta ve ilişki
دعوAçık bir kapıdan bilinçli bir dikkatle muhataba yönelerek aradaki bağı kurma ve onu kendine çekme hareketiBir öznenin, muhatabının dikkatini celbederek onu belirli bir yöne, bağa veya kabule ses ve söz vasıtasıyla çekmesi eylemini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi ses ve söz vasıtasıyla kendine doğru meylettirmek; sağılan hayvanın memesinde sütün devamını çekmesi için bir miktar süt bırakmak (dâiyetü'l-leben)
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü'l-Kays bir beytinde savaşta geri kaçtığı iddiasını reddederken kökü iddia ve aidiyet anlamında kullanır: لا وأبيكِ ابنةَ العامِرِيِّ لا يدَّعِي القومُ أنِّي أَفِرّ / İki tarafın birbirini savaşa çağırması ve soyla övünmesi bağlamında da kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde sağıcıya geride süt mayası bırakması emredilirken bu kök kullanılır: دَعْ داعِيَةَ اللَّبن / Ayrıca savaş meydanında yardıma çağırma feryadı için dâiyetü'l-hayl denilmiştir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Güneybatı Sami dil sahasında ve özellikle Arapçada دعو kökü, sesli nida yoluyla muhatabı kendine yöneltme, toplama, ziyafete çağırma ve bir hak iddiasında bulunma anlamlarını kuşatan zengin bir semantik çekirdeğe sahiptir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) bu kök düzenli bir fonetik denk olarak doğrudan yaygınlaşmamış, nida ve çağırma fiilleri daha çok q-r-ʾ (Arapça قرأ) veya z-ʿ-q / ṣ-ʿ-q (Arapça زعق / صعق) kökleriyle karşılanmıştır. Bununla birlikte Güney Sami dillerinde (Eski Güney Arapçası ve Ge'ez) kök, seslenme, davet etme ve adlandırma semantiğiyle korunmuştur. Arapça bu kökte fiziksel bir meylettirme refleksini soyut bir çağrı, dua, iddia ve toplumsal davet kurumuna dönüştürerek kökün anlam alanını oldukça genişletmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi ses veya sözle kendine meylettirmeSüt mayasından (dâiye) soyut yakarışa, ziyafet çağrısından (da've) soy iddiasına (da'vâ) kadar sesle yöneltme esastır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami paralelliği; Ge'ez ve Epigrafik Güney ArapçaKuzeybatı Sami dillerindeki çağrı köklerinden ziyade Güney kolunda nida ve adlandırma çizgisiyle korunmuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda düzenli ve kesin bir soydaş biçim tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دعوAnlamlıÇağırmak, meylettirmekSes veya sözle birini kendine veya bir yöne yöneltmek, dua etmek, iddia etmekHedef kök; Kur'an'da çok yaygındır
دوعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilir
عدوAnlamlıSınırı aşmak, koşmakHaddini aşmak, düşmanlık etmek, hızlıca koşup mesafeyi katetmekAnlamca zıtlaşma ve sınır aşımı içerir; Kur'an'da geçer
عودAnlamlıGeri dönmek, tekrarlamakBir yere, hâle veya zamana yeniden yönelmek, âdet edinmekÇağrılan şeyin gelmesi gibi bir yöne yöneliş akrabalığı vardır; Kur'an'da geçer
ودعAnlamlıBırakmak, dingin olmakBir şeyi terk etmek, sükûnete ermek, vedalaşmakHareketi sonlandırma yönüyle hedef kökün çağrısına sükûnet zıddı taşır; Kur'an'da geçer
وعدAnlamlıSöz vermek, vaat etmekBir işin gelecekte yapılacağını sözle bağlamakSöz ve yönelim paydasında hedef kökle güçlü anlamsal bağ taşır; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دعوMerkezÇağırmak, yöneltmek, yakarmakMuhatabı ses veya sözle kendine meylettirip bir talep, inanç veya fiile yönlendirmekÇağıran ile çağrılan arasında doğrudan bir ilişki ve çekim kurar.
نداKomşuSeslenmek, bağırmakSesin perdesini yükselterek uzaktakine erişmeyi öne çıkarır; meylettirmeden çok duyurma esastır.Yüksek sesle haykırmak ve seslenmektir.
سألKomşuİstemek, dilemek, sorgulamakBir eksikliği gidermek üzere doğrudan nesneyi veya bilgiyi muhataptan talep etmektir.Talebin içeriğine ve cevaba odaklanır; çağrının kendisine değil.
طلبKomşuAramak, peşine düşmekBir hedefe doğru fiilen hareket edip onun ardınca gitmeyi içerir; sırf nida değildir.Fiili ve zihni bir arayış ve takip hareketidir.
عرضZıtYüz çevirmek, ilgisiz kalmakÇağrıya sırtını dönmek, muhatapla bağı koparmak ve yönelişi reddetmektir.Davetin getirdiği yönelimi kırıp aksi yöne sapmaktır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدعوÇağırmak, yakarmak, davet etmekSes, söz veya niyetle kendine yöneltme ve meylettirme eylemiKesin
Latincevocare, invocare, appellareÇağırmak, yardımına çağırmak, adlandırmakvocare çağırma ve adlandırmayı, invocare aşkın kudrete yakarışı tam karşılar; soy iddiası boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto call, to invite, to invoke, to claimÇağırmak, davet etmek, dua etmek, iddia etmekcall genel nidayı, invoke ilahi yakarışı, claim hukuki iddiayı karşılar; tek bir İngilizce kelime kökün tüm alanını kapsamaz.Güçlü
Almancarufen, einladen, anrufen, beanspruchenÇağırmak, davet etmek, yakarmak, hak iddia etmekanrufen dua ve yakarış boyutunu, einladen ziyafet ve toplantı davetini taşır.Güçlü
Fransızcaappeler, inviter, invoquer, revendiquerÇağırmak, davet etmek, yakarmak, talep etmekinvoquer aşkın olana yönelişi, appeler genel seslenişi karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lewis-Short.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İbadet ve ilahi yakarış (ادْعُوا, يَدْعُونَ)Allah'a yönelme, O'ndan yardım isteme ve O'na kulluk etmeTevhid bağlamı ve ibadetin yalnızca Allah'a has kılınması emirleri (A'râf 7:55, Mü'min 40:60)
Şirk ve sahte ilahlara yöneliş (تَدْعُونَ, يَدْعُو)Sahte mercilere, putlara ve güç odaklarına yalvarma, sığınmaMüşriklerin acziyeti ve sahte ilahların çağrıya cevap verememesi (En'âm 6:40, İsrâ 17:67, Hac 22:12)
Tebliğ ve risalet daveti (ادْعُ, يَدْعُو)İnsanları hak dine, vahye ve kurtuluşa çağırmaPeygamberlerin toplumu imana ve hayra yönlendirme görevi (Nahl 16:125, Kasas 28:87)
Şahitliğe ve toplantıya çağırma (دَعَوْتُمْ, دُعُوا)Hukuki veya sosyal bir işlem için hazır bulunmaya davetMuamelat ve şahitlik hükümleri bağlamı (Bakara 2:282, Nûr 24:63)
Adlandırma ve soy iddiası (ادْعُوهُمْ, أَدْعِيَاء)Birini bir babaya nispet etme veya evlat edinme iddiasıNesep ve hukuki statü düzenlemeleri (Ahzâb 33:4, 33:5)
Feryat ve helak çağrısı (دَعَوْا, دَعْوَاهُمْ)Azap anında feryat etme, çaresizlik nidası koparmaHelak edilen kavimlerin son pişmanlık ve felaket anları (A'râf 7:5, Yûnus 10:10, Enbiyâ 21:15)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDuanın mahiyeti, kaza-kader ilişkisi ve şirkin tanımıKulun duasının ilahi irade ve kaderle ilişkisi; gayrı meşru varlıklara yapılan çağrının şirkin asıl unsuru sayılmasıDua ibadetin özü ve yalnızca varlığın yegâne yaratıcısına yöneltilmesi gereken mutlak yöneliş olarak kavramlaşmıştır.
FıkıhYargılama hukuku (dava), şahitliğe çağrı ve evlatlık hükümleriBir hakkın mahkemede talep edilmesi (da'vâ), davalının ve davacının hukuki sıfatları, nesep bağı kurma yasaklarıHukuki bir hakkın resmen ileri sürülmesi ve bireylerin akdi vecibelere çağrılması anlamında daralmıştır.
TefsirKur'an'da dua ve ibadet kelimelerinin eşanlamlılığıAyetlerde geçen 'dua' lafızlarının ne zaman yakarış, ne zaman mutlak ibadet veya nida anlamına geldiğinin tefrika edilmesiBağlama göre ritüel sesleniş ile tevhidi duruş arasındaki geçişlerin tespiti.
HadisBireysel münacat, zikir ve toplumsal dayanışmaDuanın kabul şartları, dua adabı, savaşta tarafların birbirini yardıma çağırması ve Cahiliye davası gütme yasağıSamimi yöneliş ve fıtri acziyet itirafı ile asabiyet davalarına karşı duruş merkezinde yoğunlaşmıştır.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve ibadetYöneliş ve kulluk rabıtasıİnsanın aşkın Yaratıcı ile irtibat kurmasını sağlayarak varoluşsal sığınak oluşturmakYalnızca fayda ve zarar verme gücüne sahip olana el açıp sığınmanın ontolojik temeliKesin
İlmiHakikat arayışı ve bilgi davetiAkli ve burhani çağrıDelile, araştırmaya ve hakikatin müzakeresine davet etmekİnsanları hikmet ve güzel öğütle doğru bilgiye ve epistemik tutarlılığa çağırma işleviGüçlü
SiyasiToplumsal nizam ve otoriteMeşruiyet ve ümmet davetiToplumu belirli bir ortak ideale, adalete ve nizama yönlendirip mobilize etmekSiyasi önderliğin kitleleri ortak amaca çağırması ve gayrı meşru çağrılara karşı duruşGüçlü
İktisadiHak talebi ve toplumsal paylaşımHukuki talep ve yardımlaşma çağrısıHak sahibinin hakkını aramasını (dava) ve zenginlerin infaka çağrılmasını sağlamakİktisadi adaletsizlik karşısında meşru hakkın talep edilmesi ve mülkiyetin arındırılması davetiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇekim alanı ve vektörel yönelim (Attractor / Gravitational Field)Bir kaynağın çevresindeki elemanları belirli bir kuvvet çizgisi boyunca kendine doğru çekmesi ve yönlendirmesi hareketiGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki iddia ve iletişimsel eylem (Claim / Communicative Action)Bir öznenin başkalarını belirli bir norm, talep veya hak etrafında ortak bir kabule ve etkileşime yöneltmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece çaresizlik anında göğe el açıp dünyevi isteklerde bulunulan pasif bir temenni ritüeline indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem ontolojik bir ibadet ve kulluk rabıtasını, hem peygamberi tebliğ ve mücadele davetini, hem de hukuki hak talebini ve nesep bağını kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMüşriklerin putlara 'dua' etmesini sadece basit bir dilek sanarak onların sahte otoriteleri hayatlarına yön verici merci kıldıklarını gözden kaçırmak; tebliğ ve dava dinamizmini yitirip pasifleşmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın merkezindeki tevhid ve şirk ayrımının pratikteki en belirgin tezahürü bu kökle ifade edilir; varlığın yönünü kime döndüğü doğrudan 'dua' eylemiyle belirlenir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadetin yalnızca Allah'a tahsis edildiği ayetlerde, peygamberlerin tebliğ yöntemini anlatan kıssalarda ve müşriklerin darlık anında sadece Allah'a sığınıp bollukta şirke döndüğünü anlatan bağlamlarda.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Duanın kuru bir sözden ibaret olduğu algısını yıkarak onun bir aidiyet, bilinçli bir yöneliş, varoluşsal bir sığınma ve ameli bir davet olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir varlığı ses, söz veya işaret yoluyla kendine doğru çekmek, meylettirmek ve aradaki bağı kurmak.
  • Soyut anlamBilinçli bir öznenin, nihai merci olarak gördüğü kudrete sığınması, O'ndan yardım dilemesi ve insanları bu hakikate davet etmesi.
  • Sistematik karşılıkDini alanda tevhidin ameli rabıtası, hukuki alanda meşru hakkın iddiası ve siyasi-içtimai alanda toplumun ortak gayeye yönlendirilmesi.
  • LaTeX modeliD(s,m)=F⃗s→m⋅u⃗m→s
  • LaTeX açıklamasıFormülde s çağıran özneyi (sâil/dâî), m çağrılan muhatabı temsil eder. F⃗s→m ifadesi çağıranın ses ve söz ile muhataba doğru yönelttiği çağrı vektörünü, u⃗m→s ise çağrılanın çağırana doğru meyletmesini sağlayan yönelim vektörünü gösterir. İki vektörün skaler çarpımı olan D(s,m), çağrının hedefine ulaşıp muhatabı kendine doğru meylettirme derecesini ve kurulan rabıtayı sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: د