ذيع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ذ-ي-ع1 sîga, 15 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رحمفضلعلمذيعأَذَاعُوانبطجيأرددأمرشطنألهأولرسل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

ذيع

ذ - ي - ع

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Yayınladılar

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR846 harf
باب العين والذّال وواي معهما ع ذ ي، ع و ذ، ذ ي ع مستعملات عذي: العِذْيُ: موضع بالبادية. والعَذَاةُ: الأرضُ الطيّبةُ التربةِ الكريمةُ المنْبِتِ..قال: بأرضٍ هجانِ التُّربِ وَسْمِيَّةِ الثَّرى عَذاةٍ نَأَتْ عنها المُلوحَةُ والبَحْـرُ والعِذْيُ: اسمٌ للموضِعِ الذي ينبت في الشّتاء والصّيف من غير سقيٍ. ويقال: العِذْيُ: الزّرع الذي لا يُسقَى إلاّ من المطر لبعده من المياه، الواحدة: عَذاة. ويقال:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR215 harf
ذاعَ الخبر يَذيعُ ذَيْعاً وذُيوعاً وذَيْعوعَةً وذَيَعاناً، أي انتشر. وأَذاعَهُ غيره، أي أفشاه. والمِذْياعُ: الذي لا يكتم السرّ. وفي الحديث: "ليسوا بالمَذايِيعِ البُذُرِ". وأَذاعَ القومُ ما في الحوض، أي شرِبوه كلَّه.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.479 harf
باب العين والذال عوذ ، ذيع ، عذي ، ذعي ، وذع . عوذ : يقال : عاذ فلان بربّه يعوذ عَوْذاً إذا لجأ إليه واعتصم به . قال الله جلّ وعزّ : ( فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْءَانَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ) ( النّحل : 98 ) معناه : إذا أردت قراءة القرآن فقل : أعوذ بالله من الشيطان الرجيم ووسوسته . وعاذ وتعوَّذ واستعاذ بمعنى واحد . وقال الله جلّ وعزّ : ( قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.252 harf
(باب الذال والياء وما يثلثهما) (ذيخ) الذال والياء والخاء كلمةٌ واحدة لا قياس لها. قولهم للذّكر من الضباع ذِيخٌ، والجمع ذِيَخَة. وربَّما قالوا: ذيّخْت الرّجلَ تذييخاً، إذا أذلَلْتَه.‏ (ذير) الذال والياء والراء ليس أصلاً. إنّما يقولون: ذَيَّرْتُ أطْباءَ النّاقةِ، إذا طليتَها بسِرْجِينٍ لئلا يرتضِع الفَصيل. وهو الذِّيار.‏ (ذيع) الذال والياء والعين أصلٌ يدلُّ على إظهار الشَّيء وظُهوره وانتشارِه.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR323 harf
ذ ي ع ذاع سره ذيوعاً‏.‏ وأذاع الخبر والسر وأذاع به وهو مذيع ومذياع‏.‏ تقول‏:‏ فلان للأسرار مذيـاع وللأسباب مضياع‏.‏ وفي الحديث ‏"‏ ليسوا بالمذاييع البذر ‏"‏‏.‏ ومن المجاز‏:‏ تركت متاعي بمكان كذا فأذاع به الناس‏:‏ ذهبوا به‏.‏ وأذاعوا بما في الحوض من الماء‏:‏ شربوه كله‏.‏ وذاع الجور‏:‏ انتشر‏.‏ وذاع في جلده الجرب‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.700 harf
الذَّيْعُ: أَن يَشِيع الأَمرُ. يقال أَذَعْناه فذاع وأَذَعْت الأَمر وأَذَعْتُ به وأَذَعْتُ السِّرَّ إِذاعة إِذا أَفْشيْته وأَظهرته. وذاعَ الشيءُ والخبر يَذِيع ذَيْعاً وذيَعاناً وذُيوعاً وذَيْعوعةً: فَشا وانتشَر. وأَذاعه وأَذاع به أَي أَفشاه. وأَذاعَ بالشيء: ذهَب به؛ ومنه بيت الكتاب (* قوله: بيت الكتاب؛ هكذا في الأصل، ولعله أراد كتاب سيبويه.): رَبْع قِواء أَذاعَ المُعْصِراتُ به أَي أَذْهَبته
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR211 harf
* ذ ي ع * * ذَاعَ * الخبر انتشر وبابه باع و * ذُيُوعاً * و * ذَيْعُوعَةً * و * ذَيَعَانَاً * بفتح الياء و * أذَاعَهُ * غيره أفشاه و * المِذْيَاعُ * بالكسر الذي لا يكتم السر وفي الحديث ﴿ليسوا * بالمَذَايِيعِ *﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.080 harf
ذاع الشيء والخبر يذيع ذيعا وذيوعا بالضم وذيعوعة، كشيخوخة وذيعانا، محركة: فشا، وانتشر. والمذياع بالكسر: من لا يكتم السر، أو من لا يستطيع كتم خبره، والجمع المذاييع. ومنه قول علي رضي الله عنه - في صفة الأولياء -: الأولياء ليسوا بالمذاييع البذر. وقيل: أراد لا يشيعون الفواحش. وهو بناء مبالغة، ويقال: فلان للأسرار مذياع، وللأسباب مضياع. وأذاع سره، وبه: أفشاه وأظهره، أو نادى به في الناس، وبه فسر الزجاج
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.693 harf
ذَاعَ 1 ذَاعَ ذ , aor. يَذِيعُ, inf. n. ذَيْعٌ and ذُيُوعٌ (S, Msb, K) and ذَيْعُوعَةٌ and ذَيَعَانٌ, (S, K,) It (information, news, or tidings, S, K, or discourse, Msb, and a thing, TA) became spread, published, or divulged; (S, Msb, K, TA;) became revealed, made known, or disclosed. (Msb.) ― -b2- You say also, ذَاعَ الجَوْرُ (assumed tropical:) Injustice, or tyranny, spread. (TA.) ― -b3- And
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR287 harf
ذَاعَ ذَاعَ ( y ) I ( n. ac. ذَيْع 1 , ذُيُوْع 27 , ذَيَعَاْن 36 , ذَيْعُوْعَة ), a. Spread, became published, divulged, disclosed. أَذْيَعَ أَذْيَعَ IV , a. Spread about, divulged. b. Drank, swallowed up. مِذْيَاْع مِذْيَاْع 45 , ( pl. مَذَاْيِيْعُ 65 ), a. Babbler, blabber.
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler15 mücavir (24 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نبط

    1 ortak ayet · O sonucu çıkarırlar

  2. ردد

    1 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  3. قلل

    1 ortak ayet · Az

  4. شطن

    1 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  5. فضل

    1 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  6. خوف

    1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  7. أول

    1 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  8. تبع

    1 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  9. أمر

    1 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  10. جيأ

    1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  11. رحم

    1 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir

  12. رسل

    1 ortak ayet · Saçak demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ …

    YayınladılarKendilerine güven ve korkuya dair bir haber geldiğinde; onu yayarlar. Halbuki o haberi peygambere veya mü’min kumandanlara götürselerdi; onlar, ondan ne gibi netice çıkaracaklarını bilirlerdi. Eğer üzerinizde Allah’ın nimet ve rahmeti olmasaydı; pek azınız müstesna, şeytana uymuş gitmiştiniz.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökذيع
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerشيع, فشو, نشر, بذر
Zıt Kökكتم
Çekirdek Özet 1Bir şeyin gizli veya kapalı tutulmayıp etrafa yayılması, dağıtılması ve tüketilip yok edilmesi
Çekirdek Özet 2Toplumsal güvenlik veya istihbarat niteliğindeki bilgiyi doğrulamadan sorumsuzca yayarak kamu düzenini zaafa uğratma
Çekirdek Özet 3Enformasyon akışının disipline edilmeyip serbestçe dağıtılmasının getirdiği kargaşa ve denetimsizlik
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «haber verme» veya «yayıncılık» olarak daraltıp ayetteki güvenlik zaafı ve istihbari sorumsuzluk boyutunu gözden kaçırma

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ذيİşaret etme, yönelme, bir sınırın dışına doğru uzanma ve akma hareketiعGeniz/boğaz çıkışlı halk harfi olan ع sesinin eklenmesiyle bu dışa uzanma hareketi, bir bilginin veya maddenin etraftaki geniş bir kitleye duyurulması, bütünüyle dağıtılması ve yayılması (işâa) yönünde somutlaşıp pekişmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ذKapı / Geçiş imgesi (ikiz harf د kökeninden türetme yoğunlaşma)Bir eşikten dışarı çıkışı, saklı olanın aralıktan dış ortama sızmasını veya eşiğin aşılmasını temsil eder.
يEl ve kolBir fiili bizzat işleme, eliyle uzatma, verme ve dışarıya aktarma hareketini gösterir.
عGöz / Pınar kaynağıAçığa çıkma, görünür kılınma, herkesin göreceği ve bileceği hale gelme durumunu simgeler.
ذيعKapıdan dışarı uzanıp görünür kılma hareketiİçeride veya gizlide kalması gereken bir bilginin, el yardımıyla sınırın dışına taşırılarak herkesin gözü önüne serilmesi ve etrafa dağıtılması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir havuzdaki suyun içilerek tamamen bitirilip tüketilmesi; rüzgârın bir yurdun izlerini silip süpürmesi ve dağıtması. أذاعوا بما في الحوض (havuzdaki suyu bitirdiler).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde rüzgârların veya zamanın konak yerlerini dağıtıp silmesi anlamında kullanılmıştır: رَبْعٌ قِوَاءٌ أَذَاعَتِ المُعْصِرَاتُ بِهِ (Kasırgaların izlerini silip dağıttığı ıssız bir yurt).
Erken Arapça kullanımHaber ve sırların tutulamayıp etrafa kontrolsüzce saçılması anlamında kullanılmıştır: أَذَاعَ بِهِ فِي النَّاسِ حَتَّى كَأَنَّهُ / بِعَلْيَاءَ نَارٌ أُوقِدَتْ بِثَقُوبِ (Onu insanlar arasında öyle yaydı ki, sanki yüksek bir tepede tutuşturucularla yakılmış apaçık bir ateş oldu).

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça ذيع kökü, içeride saklı olan bir şeyin etrafa taşırılması, dağıtılması ve saçılması çekirdek anlamına dayanır. Batı Sami dillerinde ve genel Sami zemininde kök, yayılma, tükenme ve dağıtılma semantik alanlarıyla sınırlı paralellikler gösterir; ancak haber ve bilginin kitlelere ifşa edilmesi anlamındaki kurumsallaşmış kullanımı ağırlıklı olarak Arap dil sahasında semantik özelleşmeye uğramıştır. Arapçadaki kullanımında bir taraftan «sırrı ifşa etmek, yaymak» anlamı, diğer taraftan «dağıtarak tüketmek, yok etmek» anlamı birbirine bağlıdır; bir şeyi kontrolsüzce yaymak onun gizliliğini ve korunmuşluğunu tüketip yok etmektir. Kökün ilk harfi olan ذ sesi, Proto-Semitik peltek sızıcı seslerin Arapçada korunan tipik bir yansımasıdır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane's Arabic-English Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönذيع / İfşa ve intişarMaddi bir şeyin tüketilip dağıtılması (havuzun suyunun bitirilmesi) anlamından manevi/istihbari bilginin yayılmasına doğru semantik genişleme.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami paralelleriDağılma, saçılma ve etrafa yayılma eylemlerinde fonetik ve anlamsal örtüşmeler mevcuttur.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir bir soydaş kelime tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ذيعAnlamlıYaymak, ifşa etmek, dağıtmakHaberi veya sırrı gizlemeyip etrafa yaymak, bir şeyi tüketip yok etmekHedef kök; Kur'an'da geçer (Nisâ 4:83).
ذعيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir.
يذعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu harf dizilimiyle kök oluşmamıştır.
يعذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu harf dizilimiyle kök oluşmamıştır.
عذيAnlamlıYağmur suyuyla sulanan yerAkarsu veya kuyu suyu olmaksızın sırf gök suyuyla beslenen temiz, verimli toprakKitābü’l-ʿAyn'da müsta‘meldir; Kur'an'da geçmez.
عيذAnlamlıSığınmak, korunmakBir tehlikeden kaçıp birine veya bir yere sığınmak, iltica etmekKitābü’l-ʿAyn'da müsta‘meldir (عوذ ile eş-kökenli); Kur'an'da kök formu mevcuttur.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ذيعMerkezHaberin ve bilginin etrafa yayılmasıKontrolsüz, süzgeçsiz ve saklanması gereken kritik bilgiyi sorumsuzca kitleye yaymakBir güvenlik veya kamu meselesini yetkililere arz etmeden doğrudan halk arasına saçmaktır.
شيعKomşuBir fikir veya durumun yayılıp taraftar bulmasıشيع kökünde yayılma taraftarlık ve kümelenme ile birlikte gerçekleşirken, ذيع kökünde sırf haberin ve bilginin ortalığa dökülmesi esastır.شيع kökünden türeyen şüyû, bir şeyin toplumda yerleşik ve bilinir hale gelmesini anlatır.
فشوKomşuKendiliğinden ve genişçe yayılmaفشو kökünde yayılmanın genişliği ve durdurulamaz biçimde taşması baskındır; ذيع ise failin ifşa edici eylemine odaklanır.فشو sırrın veya hastalığın kendiliğinden her tarafa sirayet etmesidir.
نشرKomşuKatlanmış veya dürülü bir şeyi açıp yaymaنشر genel anlamda sermek, dağıtmak ve diriltmektir; ذيع gibi ifşa veya gizliliği ihlal etme menfi nüansını zorunlu olarak taşımaz.Kitabın açılması veya ölülerin diriltilip yayılması gibi nötr/müsbet bağlamlarda kullanılır.
بذرKomşuSaçmak, tohumlamak, israf etmekبذر kökünde tohum saçar gibi gelişigüzel ve israfvari dağıtma vurgulanır; hadiste geçen «müzeeyî‘u büzer» ifadesi iki kökün yakınlığını gösterir.Sözü veya malı lüzumsuz yere etrafa savurmaktır.
كتمZıtGizlemek, saklamak, örtmekكتم bir bilgiyi, hakkı veya sırrı bilinçli olarak içte tutmak ve açığa vurmamaktır; ذيع ise onu açığa vurup dağıtmaktır.Nisâ 4:83 ayetindeki ifşanın tam karşıtı olan ketmetme ve mahremiyeti koruma tavrıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaذيعİfşa etmek, yaymak, dağıtmakGizli kalması gereken bir haberi veya durumu denetimsizce topluma yaymakKesin
Latincedivulgare, diffundereHalka yaymak, ifşa etmekDivulgare kelimesi «vulgus» (halk, avam) kökünden gelir ve bir şeyi yetkisizce halk tabakasına yaymayı tam olarak karşılar.Güçlü
İngilizcedivulge, broadcast, disseminateİfşa etmek, yaymak, sızdırmakDivulge gizli bilgiyi ifşa etmeyi, broadcast ise geniş kitleye kontrolsüzce ulaştırmayı ifade eder.Kesin
Almancaverbreiten, ausplaudern, preisgebenYaymak, ağzından kaçırmak, ifşa etmekAusplaudern sırrı gevezelikle yaymayı, verbreiten ise haberi geniş kitleye dağıtmayı içerir.Güçlü
Fransızcadivulguer, ébruiterİfşa etmek, ortalığa yaymakÉbruiter, bir haberi gürültülü ve denetimsiz biçimde fısıltıyla kitleye ulaştırma nüansını çok iyi verir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden, TLFi.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَذَاعُوا بِهِGüvenlik ve savaş haberlerini doğrulamadan sorumsuzca kamuoyuna yaymakMedine toplumunda münafıkların veya zayıf karakterli kimselerin, güven veya korku (zafer veya yenilgi) haberlerini yetkili mercilere (Resul ve ülü'l-emr) götürmeden doğrudan halka yayıp panik veya rehavet üretmeleri bağlamı (Nisâ 4:83).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamToplumsal fesat ve nifak ahlakıMünafıkların psikolojik harp taktiği olarak dezenformasyon ve manipülasyon üretmesi; toplumun inanç ve güven bağlarını zayıflatma çabası.İtikadi zaafın bilgi ahlakındaki yansıması ve nifak alameti olarak sorumsuz yayımcılık.
FıkıhSavaş hukuku ve kamu düzeni (siyaset-i şer'iyye)Askeri sırların, istihbaratın ve asılsız haberlerin yayılmasının haramlığı; kamu otoritesinin (ülü'l-emr) bilgiyi yönetme ve sansürleme yetkisi.Toplumsal zararı defetmek için asılsız veya zararlı haber yayanlara tazir cezası uygulanması.
Tefsirİstihbarat ahlakı ve bilgi süzgeciNisâ 4:83 ayetinin tefsirinde istinbât kavramıyla karşıtlık kurularak, ham bilginin uzmanlarca analiz edilmeden yayılmasının yasaklanması.Bilginin kaynağına ve etkisine bakılmaksızın denetimsizce saçılmasının kınanması.
HadisSır saklama ve gevezelik yasağı«İnsanların en şerlilerinden biri sırrı yayan kimsedir» ve Hz. Ali'nin «Onlar sır yayan (mêzâyî‘) ve boşboğaz (büzür) kimseler değildir» sözü.Ketumiyet erdemi karşısında sır tutamama (mizyâ‘) zaafının yerilmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBireysel ve toplumsal ahlakİfşaat ve gıybetMahremiyetin ihlaliDini sistemde sırrın, ayıpların ve doğrulanmamış şayiaların yayılması haram kılınmış, bilgi emanet kabul edilmiştir.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTahkiksiz veri aktarımıEnformasyon kirliliğiBilimsel usulde bir bilginin kaynağı doğrulanmadan (tahkik edilmeden) yayılması ilmi güvenilirliği yok eder.Kesin
SiyasiKamu güvenliği ve istihbaratBilgi sızıntısı ve dezenformasyonOtoriteyi ve düzeni zayıflatmaSavaş veya kriz anlarında teyitsiz haberlerin halka yayılması panik veya sahte güven oluşturarak kamu düzenini çözer.Kesin
İktisadiPiyasa güvenliği ve spekülasyonSpekülatif haber yaymaFiyat istikrarsızlığıAsılsız kriz veya refah söylentilerinin piyasaya yayılması manipülasyona, panik alımlarına veya haksız kazanca yol açar.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKontrolsüz difüzyon ve entropi artışı (Fizik / Enformasyon Teorisi)Sıkıştırılmış veya sınırlandırılmış bir enerjinin/sinyalin filtre olmaksızın gürültülü bir ortama hızla dağılması ve sistemdeki belirsizliğin (entropi) maksimuma ulaşması.Güçlü
Beşeri bilimlerKitle manipülasyonu ve panik epidemiyolojisi (Kitle Sosyolojisi)Doğrulanmamış verilerin kitle iletişim kanalları veya fısıltı gazetesiyle yayılması sonucu toplumsal histeri ve kolektif irrasyonellik üretilmesi.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bugünkü teknik anlamıyla «radyo-televizyon yayını yapmak» veya sıradan bir «haberdar etmek» fiili olarak algılamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, teyit edilmemiş, ham ve toplumun sinir uçlarına dokunan kritik bilgiyi sorumsuzca ifşa ederek kitleyi yönlendirme ve kamu güvenliğini sabote etme suçunu kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNisâ 4:83 ayetinin getirdiği muazzam istihbarat ve bilgi güvenliği disiplini gözden kaçırılarak, ayet yalnızca basit bir dedikodu yasağına indirgenir; devlet ve cemaat düzeyindeki bilgi hiyerarşisi zedelenir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kriz dönemlerinde toplumsal psikolojiyi ve bilgi akışını nasıl yönettiğini, kurumsal otorite (Resul ve ülü'l-emr) ile tebaa arasındaki bilgi süzgecinin (istinbât) hayati önemini bu tek kök üzerinden inşa etmesi bakımından vazgeçilmezdir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojik harp yöntemlerini, Medine dönemindeki askeri istihbarat zaaflarını ve cemaat içi disiplini konu edinen ayetlerde (özellikle Nisâ 4:83) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?«Duyulan her şeyin özgürce konuşulabileceği» şeklindeki yüzeysel şeffaflık zannını tashih eder; bilginin bir kamu güvenliği unsuru olduğunu ve ehil mercilerin süzgecinden geçmeden yayılmasının topluma ihanet derecesinde zarar verebileceğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kaptaki veya havuzdaki sıvının çevreye saçılarak bütünüyle tüketilmesi, rüzgârın konak yeri izlerini silip süpürmesi.
  • Soyut anlamGizli ve kritik bir bilginin yetkisizce, doğrulanmadan ve filtrelenmeden geniş kitlelere ifşa edilip yayılması suretiyle güvenliğin tüketilmesi.
  • Sistematik karşılıkKamu düzeni ve kriz yönetiminde, istinbât süzgecinden geçirilmeyen ham bilginin denetimsizce dolaşıma sokulmasıyla oluşan toplumsal entropi ve nifak zaafı.
  • LaTeX modeliI(t)→  ¬F  ΔSpub  ⟹  lim⁡t→∞O(t)=0
  • LaTeX açıklamasıBurada I(t) sisteme ulaşan ham enformasyonu, ¬F yetkili mercilerce (istinbât / Resul ve ülü'l-emr) yapılması gereken filtreleme ve tahkik mekanizmasının işletilmediğini gösterir. Bu denetimsiz aktarım neticesinde kamu alanında kontrolsüz bir bilgi saçılması ve entropi artışı (ΔSpub) meydana gelir. Sonuçta toplumsal düzenin, güvenliğin ve savunma mekanizmasının kararlılığı zamanla sıfıra yaklaşarak (O(t)→0) sistemik bir zaafiyet doğurur. Model, ذيع eyleminin bilgi akışındaki tahribatını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ذ