ردم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-د-م1 sîga, 8 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولجعلبينردمعونرَدْمًاقويخيرربب

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

ردم

ر - د - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Tıkaç veya tıkaç deliği demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Tıkaç veya tıkaç deliği demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.474 harf
باب الدال والراء والميم معهما د ر م، ر د م، م ر د، ر م د، م د ر، د م ر مستعملات درم: الدَّرَمُ: استِواءُ الكَعْبِ وعظمِ الحاجِب ونحوه إذا لم يَنْبَتِرْ فهو أَدْرَمُ، والفعل دَرِمَ يَدْرَمُ فهو دَرِمٌ. ودَرِمٌ: اسْمُ رجلِ من بني شيبان ذكره الأعشى فقال: ولم يُودِ من كنتَ تَسْعَـى لـه كما قيلَ في الحَرْبِ أَوْدَى دَرِمْ والدَّرّامةُ من النساء: السيِّئةُ المشي، قال: من البِيض، لا دَرّامةٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR561 harf
رَدَمْتُ الثُلْمَةَ أَرْدِمُها بالكسر رَدْماً، أي سَدَدْتُها. والرَدْمُ أيضاً: الاسمُ، وهو السدُّ. والرُدامُ: بالضم: الحَبْقُ. وقد رَدَمَ يَرْدُمُ بالضم رُداماً. والرَديمُ: الثوب الخلق. ورَدَمْتُ الثوب ورَدَّمْتُهُ تَرْديماً، فهو ثوب رَديمٌ ومُرَدَّمٌ، أي مرقّعٌ. وتَرَدَّمَ الثوبُ، أي أخلقَ واسترقع، فهو مُتَرَدِّمٌ. والمُتَرَدَّمُ: الموضع الذي يرقّع. قال عنترة: هل غادرَ الشُعراءُ مِن
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.532 harf
د ر م دمر ، رمد ، مدر ، مرد ، درم ، ردم : مستعملات . درم : قال الليث : الدَرَم استِوَاءُ الكَعْب وعَظم الحاجب ونحوه إذا لم يَنْتَبِر فهو أَدْرَمُ ، والفعل دَرِمَ يَدْرَمُ فهو دَرِم ، قال : ودَرِمٌ اسم رجل من بني شيبان ذكره الأعشى فقال : ولم يُودِ مَنْ كُنْتَ تَسْعَى له كما قِيلَ في الحربِ أَوْدَى دَرِمْ قال أبو عَمرو : هو دَرِمُ بنُ دُبّ بن ذُهْل بن شيبانَ ، فُقِد كما فُقِد القارظَ العَنَزِيّ
Maddenin bağlantısı

د ر م دمر ، رمد ، مدر ، مرد ، درم ، ردم : مستعملات . درم : قال الليث : الدَرَم استِوَاءُ الكَعْب وعَظم الحاجب ونحوه إذا لم يَنْتَبِر فهو أَدْرَمُ ، والفعل دَرِمَ يَدْرَمُ فهو دَرِم ، قال : ودَرِمٌ اسم رجل من بني شيبان ذكره الأعشى فقال : ولم يُودِ مَنْ كُنْتَ تَسْعَى له كما قِيلَ في الحربِ أَوْدَى دَرِمْ قال أبو عَمرو : هو دَرِمُ بنُ دُبّ بن ذُهْل بن شيبانَ ، فُقِد كما فُقِد القارظَ العَنَزِيّ فصار مَثَلاً لكلِّ مَن فُقِد ، وقال الليث : بنو دَارِم حيٌّ مِنْ بني تميم فيه بيتُها وشَرَفُها ، وقال غيره : سمي دارماً لأنه حَمَلَ إلى أبيه شيئاً يَدْرِمُ به أي يُقارِبُ خُطاه في مَشْيِه ، عمرو عن أبيه الدَّرُوم من النوق الحَسَنَةُ المِشية . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الدَّرِيم الغُلام الفُرْهُدُ النَّاعمُ . الليث : الدَّرَّامة من أسماء القُنْفُذ والأرانب ، والدَّرامة من نَعْتِ المرأةِ القصيرة ، قال : والدَّرَمَانُ مِشْيَةُ الأَرنب والفأرةِ والقُنْفُذِ وما أشبهه ، والفعْلُ دَرَمَ يَدْرِم . أبو عبيد عن الأصمعي : الدَّرْماءُ من نبات السّهل ، وكذلك الطَّحْماء والحَرْشَاءُ والصَّفراءُ . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : إذا أَثْنَى الفَرَسُ أَلْقَى رَوَاضِعه فيقال : أَثْنَى وَأَدْرَمَ للإثْناء ثم هو ربَاعٌ . ويقال : أَهْضَم للإِرباع . وقال ابن شميل : الإدرام أن يَسْقُطَ سِنُّ البعيرِ لسِنَ نَبَتَتْ . يقال : أَدْرَمَ للإثْناء ، وأَدرم للإِرْباع ، وأَدْرَمَ للإِسداس . ولا يقال : أَدْرَمَ لِلْبُزُول لأن البازِل لا ينبت إلا في مكان لم تكن فيه سنّ قبله ، ومكانٌ أَدْرَمُ مستوٍ . أبو عُبيد عن أبي زيد : دَرَمَتْ الدّابةُ تَدْرِمُ دَرْماً إذا دَبَّتْ دَبِيباً . شمر : المُدَرَّمَةُ من الدُّروع اللّينة المستَوية وأنشد فقال : هَاتِيكَ تَحْمِلُني وتَحملُ شِكَّتِي ومُفاضَةٌ تَغْشَى البَنانُ مُدَرَّمَهْ ردم : الليث : الرَّدْمُ سَدُّك باباً كُلَّه أو ثُلْمَةً أَوْ مَدْخلاً ونحو ذلك يقال : رَدَمتُه رَدْماً والاسم الرَّدْم وجمعه رُدُومٌ وثوب مُرَدَّمٌ ومُلَدَّم إذا رُقِّعَ . وقال عنترة : هل غادر الشُّعراء مِنْ مُتَرَدَّمِ أي مُرَقَّع مُسْتَصْلَح ، وقال غيره : هل ترك الشعراء مقالاً لقائل . أبو عبيد عن الأصمعيّ : المرَدَّم والملَدَّم والمرقّع ، وقال غيره : ثوبٌ رَديمٌ خَلْقٌ وثيابٌ رُدُمٌ . وقال ساعدة الهذليُّ : يُذْرِينَ دَمْعاً على الأَشْفَارِ مُبْتَدِراً يَرْفُلْنَ بَعْدَ ثِيابِ الخالِ في الرُّدُمِ ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الأرْدَمُ الملاَّحُ والجميع الأرْدَمُونَ وأنشد في صفة ناقة فقال : وتَهْفُو بهادٍ لها مَيْلَعٍ كما أَقْحمَ القَادِسَ الأَرْدَمونا المَيْلَعُ المضطرب هكذا وهكذا ، والمَيْلَعُ الخفيف . أبو عبيد عن الأصمعي وسلمة عن الفراء : أَرْدَمَتْ عليه الحُمَّى إذا لم تُفارِقْه . وقال أبو الهيثم : الرُّدَامُ ضُراط الحِمار وقد رَدَم يَرْدُم إذا ضَرِط . مرد : ثعلب عن ابن الأعرابي : المَرَدُ الثَّرِيدُ . أبو عبيد عن الأصمعي : مَرَد فلان الخبزَ في الماء ومَرَثَهُ . شمر يُقال : مَرَدَ الطعام إذا ماثَه حتى يَلينَ فقد مَردَه ، وتَمْرٌ مريدٌ ، وقال النابغة : فلَمَّا أَبى أَنْ يَنْزَعَ القَوْدُ لحمَهُ نزعنا المرِيذ والمريدَ لِيَضْمَرا ثعلب عن ابن الأعرابي قال : المرَدُ نَقَاءُ الخدَّين من الشعر ، ونقاء الغُصْن من الورق ، والمَرَد التَّمْلِيسُ ، ومَرَدْتُ الشيءَ وَمَرَّدْتُهُ لَيَّنْتُهُ وصَقلْتُه ، وغلام أَمْردُ ، ولا يقال : جارية مَرْداء ، ويقال : شجرة مَرْداء ، ولا يقال : غُصْنٌ أَمْردُ . أبو عبيد عن الأصمعي : أَرْضٌ مَرْداءُ وجمعها مَرَادَى وهي رمال مُتَسَطِّحة لا يُنْبَتُ فيها ، ومنها قيل للغلام : أمرد ، قال : والبَرِيرُ ثمر الأراك ، فالغَضُّ منه المرْدُ ، والنَّضِيجُ الكَباثُ ، قال وقال الكسائي : شجرة مَرْداءُ ، وغصن أَمْرَدُ لا ورق عليها . أبو عبيد المُمَرَّد بناء طويل ، قلت : ومنه قول الله جلّ وعزّ : ( صَرْحٌ مُّمَرَّدٌ مِّن ) ( النمل : 44 ) . وقيل : المُمَرَّدُ : المُمَلَّسُ ، وأمّا قول الله جلّ وعزّ : ( وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُواْ عَلَى النَّفَاقِ ) ( التوبة : 101 ) . قال الفراء : يريد مَرَنوا عليه وَجَرَنوا كقولك : تمرَّدوا . وقال ابن الأعرابيّ : المَرْدُ التَّطاوُل بالكبْر والمعاصي ومنه قوله : مَرَدوا على النفاق أي تطاولوا . وقال الليث : المَرْدُ دَفْعُكَ السَّفينة بالمُرْوِيِّ ، وهي خشبةٌ يدفعُ بها الملاَّحُ ، والفعل يَمْرُدُ . قال : ومُرادٌ حي ، هم اليوم في اليمن ، ويقال : إن نسبهم في الأصل من نِزَار . قال : المرادَةُ مَصدر المارِدِ ، والمَرِيدُ من شياطين الإنس والجن وقد تمرَّدَ علينا أي عتا واستعصى وَمَرَدَ على الشَّرِّ تَمَرّد أي عتا وطغى . قال : والتِّمرادُ بيتٌ صغير يجعل في بيت الحمامِ لِمَبيضِه ، فإذا جُعِلتْ نَسقاً بعضُها فوق بعض فهي التَّماريدُ وقد مرَّدها صاحبها تمْرِيداً وتِمْراداً . والتِّمْرادُ الاسم بكسر التاء قال : والتمريدُ : التمليس والتطيين ، والأَمْرَدُ الشابُّ الذي بلغ خروج لحيته ، وطُرَّ شاربه ولمَّا تبْدُ لحيتُه ، وقد تمرَّدَ فلان زماناً ثم خرج وجهه ذلك أن يبقى أَمْرَدُ ، قال : وامرأة مَرْدَاءُ لم يُخلَق لها إسْبٌ وهي شِعْرَتُها . وفي الحديث : ( أهل الجنة جُرْدٌ مُرْدٌ ) . وقال أبو تراب : سمعتُ الْخُصَيْبي يقول : مَرَدَه وَهَرَدَه إذا قَطَعَه وَهَرَطَ عِرْضَه وَهَدَدَه ، ومن أمثالهم : تمرَّدَ مارِدٌ وعَزَّ الأَبْلَقُ ، وهما حِصْنان في بلاد العرب غزتهما الزَّبَّاء فامتنعا عليها فقالت هذه المقالة وصارت مثلاً لِكل عزيز مُمتنع ، والمَرِّيد الخبيث . التمرد وكذلك المارد والمريد والمُتَمَرِّد الشرير . رمد : الحراني عن ابن السكِّيت : الرَّمْدُ الهلاك ، يقال : رَمَدَت الغنمُ إذا هلكتْ من بَرْدٍ أو صقيعٍ ، قال أبو وَجْرة السّعدي في شعره : صَبَبتُ عليكم حاصِبي فتَركتُكُم كَأَصْرَامِ عادٍ حين جَلَّلها الرّمْدُ قال : والرّمْدُ في العين ، وَقَد رَمِدَت تَرْمَد رَمداً . وقال شمر في تفسيره عام الرَّمَادة يقال : أَرْمد القومُ إذا جُهِدوا . قال : سميت عام الرَّمادة بذلك قال ويقال : رَمَد عيشهم إذا هلكوا ، وهو الرَّمْد . يقال : أصابهم الرَّمد إذا هلكوا ، قال : وقال : القاسم : رَمَدَ القومُ وأَرْمَد إذا هلكوا والرَّمادَةُ الهلكَةُ ، قلت : وقد أخبرني ابن هاجك عن ابن جَبَلة عن أبي عبيد أنه قال : رَمِد القوم بكسر الميم وارْمَدُّوا بتشديد الدال والصحيح ما رواه شمر : رَمَدُوا ، وأَرْمدُوا كذلك . قال ابن السكيت : قال شمر ، وقال ابن شميل : يقال للشيء الهالك من الثياب خُلُوقةً : قد رَمَدَ وهَمَد وباد ، والرَّامِد البالي الذي ليس فيه مَهَاةٌ : أي خَير وبقِيَّةٌ ، وقد رَمَد يَرمُد رُمودَةً . وأقرأني الإياديُّ لأبي عبيد عن أبي زيد : الرَّمْد الهلاك وقد رَمَدَهم يَرْمِدهم فجعله متعَدياً . وقال الليث : يقال عَيْنٌ رَمْداءُ ورجل أَرْمدُ . وقد رَمِدتْ عينُه وأَرْمدت ، والرَّمادُ دُقاقُ الفحم من حُراقَةِ النار ، وصار الرَّمادُ رِمْدِداً ، إذا هَبا ، وصار أدقَّ ما يكون ، والمُرَمَّد من اللحم المشوِيُّ الذي مُلَّ في الجَمْر ، وقد رَمَّدت الناقة تَرْميداً إذا أَنْزَلَتْ شيئاً قليلاً من اللبن عند النَّتاج . أبو عبيد عن أَبي زياد : إذا استبان حملُ الشاةِ من المعز والضأن ، وَعظُم ضرعُها . قيل : رَمَّدتْ تَرْمِيداً وأضرعتْ . وقال ابن الأعرابيّ : العرب تقول : رَمَّدتِ الضأن فَرَبِّقْ رَبِّقْ ورَمّدَت المعزى فَرَنِّقْ رَنِّقْ ، وقد مر تفسير التَّرْنيق والتربيق في كتاب القاف . وقال الكسائي : ناقة مُرْمِدٌ ومُرِدٌّ إذا أَضْرَعَتْ . وروي عن قتادة أنه قال : يتوضأ الرجلُ بالماء الرَّمِدِ والماءِ الطَّرِدِ ، فالطَّرِدُ الذي خاضَتْه الدّوابُ ، والرّمِدُ الكَدِر . قلت : وبالشَّواجين ماءٌ يقال له : الرَّمادَةُ ، وشرِبْتُ من مائها فوجدتُه عَذباً فُراتاً . أبو عبيد عن أبي عمرو : ارْقَدّ البعيرُ ارْقِداداً ، وارْمَدّ ارْمِدَاداً ، وهو شدة العَدْوِ . وقال الأصمعيّ : ارْقدَّ وارْمَدّ إذا مضى على وجهه وأسرع ، وثيابٌ رُمْدٌ وهي الغُبْرُ فيها كُدُورَةٌ مأخوذٌ من الرّماد ، ومن هذا قيل لِضَرْبٍ من البعوض : رُمْدٌ ، وقال أبو وَجْرَة : تبيتُ جارتَه الأفْعى وسامرُه رُمْدٌ به عَاذِرٌ منهن كالجَربِ يصف الصائد ، ومن أمثالهم : شَوَى أَخُوكَ حتى إذا أَنْضَجَ رَمّدَ ، يُضْرَبُ مَثَلاً للرجل يَعُود بالفَساد على ما كان أَصْلَحَهُ . مدر : قال الليث : المَدر قِطَعُ الطين اليابِس ، الواحدةُ مَدَرةٌ ، والمَدْر تطيينُك وَجْهَ الحوض بالطِّين الحُرِّ لئلا يَنْشَفَ ، والمَمْدَرَةُ موضعٌ فيه طِين حُرٌّ ، وقد مَدَرتُ الحوضَ أَمْدُرُه . وفي حديث إبراهيم للنبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه يَأْتيهِ أبوه يوم القيامة فيسأَلُه أن يشفعَ له فيَلتفِتُ إليه فإذا هو بِضِبعَانٍ أَمْدَرَ ، فيقول : ما أنت بأَبي . قال أبو عبيد : الأمْدَرُ المنتفخُ الجَنْبيْنِ العظيم البطن . قال الراعي يصف إبلاً لها قيم فقال : وقَيِّمٍ أَمْدَرِ الجَنْبَيْنِ مُنْخَرِقٍ عَنْهُ العَبَاءَةُ قَوَّامٌ على الهَملِ قوله : أَمْدَرُ الجَنْبَين أي عِظَمِهما . قال : ويقال : الأمْدَرُ الذي قد تَتَرَبَّ جَنْباهُ من المَدَرِ ، يذهب به إلى التراب أي أَصاب جَسَدَهُ التراب . قال أبو عبيد : وقال بعضهم : الأمْدَرُ الكثيرُ الترجيع الذي لا يَقْدِر عَلَى حَبْسِه . قال : ويستقيم أَن يَكون المعْنَيان جميعاً في ذلك الضِّبْعَانِ . شمر عن ابن شميل : المِدْرَاء من الضِّبَاع التي لَصِقَ بها بَوْلها ويَبِسَ خَراؤها ، ويقال للرجُل : أَمْدَرُ وهو الذي لا يَمْتَسِحُ بالماء ولا بالحجر ، وَمَدَرَتْ الضَّبُعُ إذا سَلَحَتْ . وقال شمر : سمعت أحمد بن هانىء يقول : سمعت خالد بن كلثوم يروِي بيتَ عمرو بن كلثوم : ولا تُبْقِي خُمُورَ الأَمْدَرِينَا بالميم قال : الأمْدَرُ الأقْلَفُ ، والعربُ تسمي القرية المبنية بالطين وَاللَّبِن المَدَرَةَ ، وكذلك المدينة الضخمة يقال لها : المَدَرَةُ . دمر : في الحديث : مَن نَظَرَ من صِيرِ باب فقد دَمَر . قال أبو عبيد وغيره : دَمَر أي دَخَل بغير إذْنٍ ، وَهو الدُّمور ، وقد دَمَرَ يَدْمُر دُموراً ، ودَمَقَ دَمْقاً ودُمُوقاً . وقال الليث : الدَّمار استئصال الهلاك ، يقال : دَمَر القومُ يَدْمُرون دَماراً : أي هلكوا ، ودَمَرَهم مَقَتَهم ودَمّرهم الله تَدْميراً . قال الله جلّ وعزّ : ( فَدَمَّرْنَاهُمْ تَدْمِيراً ) ( الفرقان : 36 ) يعني به فرعون وقومه الذين مُسِخُوا قِرَدَةً وخَنازير . أبو عبيد : المُدَمِّر بالدال الصَّائدُ يُدَخِّن في قُتْرَته للصيد بأَوْبَار الإبل ، لكَيْلا يجدَ الوحشُ ريحَه ، وقال أوسُ بنُ حُجْر : فلاقى عليها مِن صَباح مُدَمِّراً لِنا مُوسِهِ مِن الصَّفيحِ سَقَائِفُ وقال الليث : تَدْمرُ اسم مدينة بالشام . قال : والتُّدْمُرِي من اليرابيع ضربٌ لئيم الخِلقة عَلْبُ اللحم . يقال : هو من مِعْزى اليرابيع وأما ضَأْنها فهو شُفَارِيُّها ، وعلامةُ الضأن فيها أن له في وسط ساقه ظُفْراً في مَوضع صِيصَة الدِّيك ، ووُصف الرجل اللئيم بالتَّدْمِري . وقال اللحياني : يقال : فلان خاسرٌ دامِر دابِرٌ ، وخَسِرٌ دَمِرٌ دبِرٌ ، وما رأيت من خسارته ودَمارته ودَبارته . الفراء عن الدُّبيريَّة يقال : ما في الدار عَيْنٌ ولا عَيِّنٌ ولا تَدْمُرِيٌ ولا تامُورِيٌ ولا دُبِّيٌ ولا دِبِّيٌ بمعنى واحد والله أعلم .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.242 harf
(باب الراء والدال وما يثلثهما) (ردس) الراء والدال والسين أُصَيلٌ يدلُّ على ضربِ شيءٍ بشيء. يقال ردَسْتُ الأرض بالصّخرةِ وغيرها، إذا ضربْتَها بها. والمِرْدَاس: صَخْرة عظيمة، مِفْعال من رَدَسْت. قال الأصمعيُّ: ما أدرِي أين رَدَس؟ أي ذَهب. والقياسُ واحدٌ، لأنَّ الذاهبَ يقال له: ذَهَب في الأرض، وضَرَب في الأرض. (ردك) الراء والدال والكاف ليس أصلاً، لكنهم يقولون: خَلْقٌ مُرَوْدَكٌ؛ أي سمين. قال:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR363 harf
- الردم: سد الثلمة بالحجر، قال تعالى: ﴿أجعل بينكم وبينهم ردما﴾ [الكهف/ 95]، والردم: المردوم، وقيل: المردم، قال الشاعر: - *هل غادر الشعراء من متردم* *** (هذا شطر بيت، وعجزه: *أم هل عرفت الدار بعد توهم* وهو لعنترة من مطلع معلقته، وهو في ديوانه ص 15؛ وشرح المعلقات 2/5) وأردمت عليه الحمى (أي: دامت، انظر: المجمل 2/427)، وسحاب مردم (انظر: المجمل 2/427؛ واللسان: ردم).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR265 harf
ر د م ردم الثلمة‏:‏ سدّها ومنه ردم يأجوج‏.‏ وردم الثوب وردمه‏:‏ رقعه وثوب رديم ومردوم ومردم وتردمه‏:‏ رقعه لنفسه ونظرير ردمه وتردمه أثل المال وتأثله‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ردم كلامه وتردّمه‏.‏ تتبعه حتى أصلحه وسدّ خلله‏.‏ قال عنترة‏:‏ هل غادر الشعراء مـن متـَرَدَّمَ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.164 harf
الرَّدْمُ: سَدُّكَ باباً كلّه أو ثُلْمَةً أو مدخلاً أو نحو ذلك. يقال: رَدَمَ البابَ والثُّلْمَةَ ونحوَهما يَرْدِمُهُ، بالكسر، رَدْماً سدَّه، وقيل: الرَّدْم أكثر من السَّدّ، لأن الرَّدْمَ ما جعل بعضه على بعض، والاسم الرَّدْمُ وجمعه رُدُومٌ. والرَّدْمُ: السَّدُّ الذي بيننا وبين يَأْجوج ومَأْجوج. وفي التنزيل العزيز: أَجْعَلْ بينكم وبينهم رَدْماً. وفي الحديث: فُتِح اليومَ من رَدْمِ يأْجوج ومأْجوج
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR78 harf
* ر د م * * رَدَمَ * الثلمة سدها وبابه ضرب و * الرَّدْمُ * أيضا الاسم وهو السد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.388 harf
| | ( رَدَم البابَ والثُّلمَة يَردِمُه ) رَدْمًا : | ( سَدَّه كُلَّه ) ، أو مدخَله ، ( أو ثُلُثَه ) ، | أو نحو ذلك ، ( أو هَوَ أَكْثَر من | السّدّ ) ، لأن الرَّدْم ما جُعِل بعضُه | على بعض . ( والرَّدْم الاسْمُ ) | والمَصْدَر جَمِيعًا . ووقع في البصائر | للمُصَنّف : والاسم الرَّدَم | بالتَّحْريك ، وهو غَلَط ( ج : | رُدومٌ ) . وفي التَّنْزِيل : ! 2 < أجعل بينكم وبينهم ردما > 2 ! . | | ( و )
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.192 harf
رَدَمَ 1 رَدَمَ ذ , (S, M, Msb, K,) aor. رَدِمَ , (S, K,) or رَدُمَ , (M, Msb,) inf. n. رَدْمٌ, (Lth, T, S, M, Msb,) He stopped up, or closed, syn. سَدَّ, (Lth, T, S, M, Msb, K,) a door, (Lth, T, M, K,) or a place of entrance, (T,) and a gap, or breach, (Lth, T, S, M, Msb, K,) and the like, (Lth, T, M, Msb,) wholly: (Lth, T, K:) or to the extent of a third thereof: (K:) or it signifies more than
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR845 harf
رَدَمَ رَدَمَ I ( n. ac. رَدْم 1 ), a. Closed, stopped, blocked up; obstructed. b. U ( n. ac. رَدْم 1 ), Continued, lasted long. c. Became green again ( tree ). d. Flowed. رَدَّمَ رَدَّمَ II , a. Mended, patched up. أَرْدَمَ أَرْدَمَ IV , a. see I (b) , ( c ). تَرَدَّمَ تَرَدَّمَ V , a. see II . b. Was worn, patched. c. Followed about, watched. d. see I (b) . اِرْتَدَمَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.105 harf
ردم رَدَمَ - يَرْدِمُ - رَدْم رَدَمَ - يَرْدِمُ + كائن + شيئاً (حفرة): يملؤها بالتراب والحجارة: يأتي إلى حفرة أو ثلم أو شق، وخاصة في الأرض، فيدفع فيها ما يملأها ويسدها، وخاصة من التراب والحجارة رَدْم : على وزن " فـَعـْل" اسم فعل من " رَدَمَ - يَرْدِمُ ": عملية ردم الحفر: وهو كذلك ما يكون بفعل" رَدَمَ - يَرْدِمُ": كوم كبير من الحجارة والتراب
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler8 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عون

    1 ortak ayet · Yardım istenilen

  2. قوي

    1 ortak ayet · Kuvvet

  3. مكن

    1 ortak ayet · Kevn tepe demektir

  4. خير

    1 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir

  5. جعل

    1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  6. بين

    1 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  7. ربب

    1 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  8. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(1)

  1. قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيْرٌ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا

    EngelDedi ki: Rabbımın bana verdikleri sizinkinden daha hayırlıdır. Bana gücünüzle yardım edin de, sizin ve onların arasına sağlam bir duvar yapayım.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökردم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسدد, حجز, وقر
Zıt Kökثلم
Çekirdek Özet 1Bir yarığı, geçidi veya gedikli açıklığı taş ve toprak yığarak kat kat doldurup geçilmez kılmak
Çekirdek Özet 2Bozucu unsurların geçişini engellemek üzere iki kütle arasında katmanlı ve masif tahkimat kurma
Çekirdek Özet 3Zayıf ve açık noktanın yalnızca yüzeyden kapatılması değil, malzeme takviyesiyle kütlesel olarak berkitilmesi
Kritik Hata RiskiKökün sıradan bir perde veya tek katmanlı duvar zannedilerek set ile dolgu tahkimatı arasındaki farkın gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ردGeri çevirme, itme, engelleme ve bir hareketin önünü keserek tersine yöneltme; nitekim ردد geri göndermeyi, ردأ arkadan destekleyip takviye etmeyi, ردف peş peşe gelerek arkadan basmayı, ردي ise uçuruma düşüp helak olmayı ifade ederمToplama, biriktirme ve kütlesel yığılma bildiren م harfinin eklenmesiyle geri çevirme eylemi somut malzeme yığarak, gedikleri kat kat doldurup kütle oluşturarak geçişi bütünüyle tıkama anlamına daralmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin yukarıya doğru yükselmesini, malzeme katmanlarının üst üste yığılarak bir kütle tepesi oluşturmasını simgeler
دKapı; giriş, geçiş, hareketİki kütle arasındaki geçiş aralığını, yarık veya gedik açıklığını temsil eder
مSu; akış, çokluk, derinlikKütlesel dolgu malzemesini, birbirine bağlanan harç ve yoğun yığını, akışkan veya yoğun kütleyi ifade eder
ردمBaş/üst + Kapı/geçit + Yoğunluk/yığınBir geçidin veya gedik açıklığının üst üste malzeme yığılarak, kütlesel bir kalkan oluşturacak şekilde bütünüyle kapatılıp tıkanması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir duvar veya dağ yarığını, gedikli bir açıklığı taş, toprak ve moloz yığıp üst üste basarak tamamen kapatmak; yırtık veya aşınmış bir giysiyi üst üste kumaş parçaları ekleyip dikerek yamamak (ثوب مردم)
Cahiliye şiiri kullanımıAntere b. Şeddâd muallakasının ilk beytinde kökü sözdeki gediklerin yamalığı anlamında istiareyle kullanır: هَلْ غَادَرَ الشُّعَرَاءُ مِنْ مُتَرَدَّمِ / أَمْ هَلْ عَرَفْتَ الدَّارَ بَعْدَ تَوَهُّمِ
Erken Arapça kullanımKlasik kullanımda hummanın vücudu sarıp hiç aralık bırakmaksızın üst üste nöbetlerle devam etmesine أردمت عليه الحمى, göğü kat kat kaplayan yoğun buluta ise سحاب مردم denilmiştir; ayrıca yıkılan duvardan düşen kütlesel moloz yığınına da ردم adı verilir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde ردم kökü, fiziksel bir gediğin, boşluğun veya yarığın malzeme basılarak örtülmesi, üst üste yığılarak tıkanması temel anlam ekseninde gelişmiştir. İbranicede r-d-m (רדם) kökü ağır uykuya dalma, hissizleşme, duyu kapılarının kapanması ve dış dünyaya karşı bilincin örtülmesi (nirdam, tardemah) anlamını taşır; bu durum Arapçadaki bir geçidin bütünüyle kapatılıp dış etkilerin kesilmesi semantiğiyle kavramsal bir iz düşüm gösterir. Süryanicede r-d-m köküne ait türevler de benzer biçimde hissizleşme, kapanma ve ağırlık altında kalma çağrışımlarına sahiptir. Güney Sami ve Arapça sahasında ise kök daha somut, inşaî ve fiziksel düzlemde korunmuş; bir açıklığın taş, kaya ve molozla üst üste doldurulması (re-da-ma) anlamında uzmanlaşmıştır. Dolayısıyla kök, Proto-Sami düzeyde bir açıklığı örtme ve dış etkiyi kütlesel ağırlıkla bloke etme matrisinden türeyerek Arapçada masif tahkimat kurma anlamına yerleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Payne Smith.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرد kökünden م ziyadesiyle türetimGeri çevirme ve itme anlamındaki ikili çekirdeğe kütle ve toplanma harfi eklenerek gediğin malzeme yığınıyla tıkanması anlamı üretilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice r-d-m (רדם), Süryanice r-d-m kökleriDış algıya kapanma, ağırlaşma ve örtülme anlamları Arapçadaki geçişi kütlesel olarak bloke etme semantiğiyle derin akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin Sami dışı kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ردمAnlamlıTıkamak, kat kat yığmakBir gediği veya yarığı taş, toprak ve harçla doldurup geçilmez kılmak; giysiyi yamamakHedef kök; Kur'an'da geçer
رمدAnlamlıKülleşmek, yanıp kül olmakBir şeyin yanarak toz ve kül haline gelmesi, gözün kül rengi veya tozdan iltihaplanmasıOrtak çekirdek; Kur'an'da geçer
درمAnlamlıDüzleşmek, silinmekDişlerin veya tırnakların aşınıp aynı hizaya gelmesi, topuğun etle dolup çukurunun kaybolmasıKur'an'da geçmez
دمرAnlamlıHelak olmak, yıkılmakKökten yıkılma, bir yapının üst üste çökerek enkaz haline gelmesiZıt yönelimli ilişki; Kur'an'da geçer
مردAnlamlıSoyulmak, boyun eğmemekKabuğundan veya tüyünden sıyrılmak; her türlü bağdan soyutlanıp itaatten çıkmakKur'an'da geçer
مدرAnlamlıBalçıkla sıvamakKuru kil veya yapışkan balçık parçası; havuzun yarığını kille sıvayıp kapatmakOrtak çekirdek ve benzer eylem; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ردمMerkezMasif dolguyla tıkamaAçıklığı sadece perdelemekle kalmayıp kütlesel malzeme yığıp kaynatarak kat kat kapatmaGedikli bir boğazın aşılmaz hale getirilmesi
سددKomşuÖnünü kapama, set çekmeDoğrultuyu kesmek, düz bir engel veya bent ile akışı durdurmak; düzgünlük ve tek hatردم köküne göre daha düzlemsel ve tek hatlı engel
حجزKomşuAraya girme, ayırmaİki şeyin birbirine karışmasını engellemek için sınır çekme; mutlaka dolgu gerektirmezİki alan arasına soyut veya somut engel koyma
وقرKomşuTıkanma, ağırlıkBoşluğun ağırlık ve sağırlıkla dolması; genellikle kulak ve iç duyular için kullanılırİçsel boşluğun işlevsiz kalacak şekilde dolması
ثلمZıtGedik açma, yarmaSağlam bir duvarda, sınırda veya kapta yarık, oyuk ve gedik oluşturmaTahkimatı ve bütünlüğü bozup geçit açma eylemi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaردمEngel, kütlesel dolguBir gediğin kat kat malzeme yığılarak aşılmaz kılınmasıKesin
LatinceAgger, ObstructioYığma tahkimat, barikatAgger özellikle toprak ve taş yığarak yapılan masif tahkimatı karşılar; kökün kütlesel yönüyle örtüşürGüçlü
İngilizceRampart, Massive barrierTahkimat seti, kütlesel tıkaçRampart koruyucu ve dolgulu sur yapısını verir; basit bir duvardan (wall) daha kalındırGüçlü
AlmancaSchuttwall, VerbauungMolozlu set, kütle tahkimatıYığma malzeme ile yapılan derin ve geçilmez engeli tam olarak karşılarGüçlü
FransızcaRempart, ComblementYığma set, gedik doldurmaBoşluğun doldurularak tahkimata dönüştürülmesini ve aşılmaz bir mania kurulmasını ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَدْمًا (İsim / mastar)İki dağ arasındaki yarığı kat kat demir ve erimiş bakırla dolduran masif tahkimatZülkarneyn kıssasında bozgunculuk yapan topluluğun geçişini bütünüyle engellemek için inşa edilen katmanlı engel bağlamı (Kehf 18:95)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrât-ı sâat (kıyamet alametleri)Ye'cuc ve Me'cuc seddinin mahiyeti, açılma vakti ve ilahi takdirle yıkılış kanunlarıİmtihan dünyasında fesadın önünü kesen ilahi ve kevni mânia
FıkıhMaslahat ve sedd-i zerâi'Fesada ve zarara giden yolların kökten ve kütlesel olarak kapatılması ilkesiTehlike yollarını sadece yüzeyden değil, temelden tıkama zarureti
TefsirKehf 18:95 tefsiriİstenen basit bir set (سد) iken Zülkarneyn'in daha muhkem olan bir yığma tahkimat (ردم) vadetmesiBasit duvar yerine demir kütleleri ve bakırla kaynatılmış katmanlı dolgu
HadisFiten ve melâhimHz. Peygamber'in Ye'cuc ve Me'cuc engelinden bir delik açıldığını haber vermesiMuhkem tahkimatta meydana gelebilecek ilk gedik ve fesadın sızma tehlikesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFesadı engellemeSedd-i zerâi' ve himayeKötülüğün sirayet yollarını kütlesel olarak tıkamaDinin korunması için haram ve bozgunculuk kanallarının sadece yasakla değil yapısal korumayla kapatılmasıGüçlü
İlmiİnşaat ve malzeme mühendisliğiKompozit dolgu ve tahkimatZayıf zemin veya geçitlerin mukavemetli dolguyla pekiştirilmesiDemir ve bakırın termal ve mekanik olarak birleştirilip kütlesel dolgu üretilmesiKesin
SiyasiSınır güvenliği ve kamu nizamıAşılamaz stratejik hatDış tehditlere ve anarşik akınlara karşı sınır korumasıToplumun can ve mal güvenliğini temin etmek üzere jeopolitik boğazların tahkim edilmesiKesin
İktisadiAltyapı yatırımı ve ortak emekEmek-sermaye iş birliğiVergiden ziyade ortak insan gücüyle kamu güvenliğini inşaHalkın haraç teklifine karşılık Zülkarneyn'in bedensel güç ve malzeme desteği talep etmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüksek potansiyel bariyeri ve sönümleme dolgusu (Potential barrier)Fizikte bir parçacığın geçişini imkansız kılan, geçirgenliği sıfıra yaklaştıran kütlesel ve enerji yüklü kalın engel matrisiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal tahkimat ve sızdırmaz güvenlik mimarisiSosyoloji ve kamu yönetiminde anarşiyi önlemek için mevzuatın ve kurumların gedik bırakmayacak biçimde yapısal olarak kenetlenmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin alelade bir bahçe duvarı, çit veya basit bir taş set gibi anlaşılması
Kur'an içi daha geniş anlamردم, iki dağ arasındaki yarığı tabandan yukarıya kadar dolduran, demir kütleleriyle örülüp araları erimiş bakırla kaynatılmış, tırmanılamaz ve delinemez masif bir kompozit engeldir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZülkarneyn'in muhataplarına sağladığı teknolojik ve stratejik üstünlük anlaşılamaz; fesadın önlenmesinde gereken kütlesel ve köklü tedbirler yerine yüzeysel çözümlerle yetinilebileceği yanılgısı doğar

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fesadı engellemede pasif temennileri değil, malzeme bilimine, kolektif emeğe ve stratejik mühendisliğe dayalı aşılmaz tahkimat modelini nasıl vazettiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kehf suresinde Zülkarneyn kıssasının anlatıldığı ve toplumsal ıslah, güç kullanımı ve medeniyet inşasını ele alan ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Güvenliğin sadece para veya vergiyle satın alınabileceği zannını yıkarak; yöneticinin adil rehberliği ile halkın bedensel katılımının birleştiği kütlesel savunma bilincini ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki yüksek nokta arasındaki açık gediği demir, taş ve eritilmiş maden gibi katı malzemelerle kat kat yığıp doldurarak geçişi tamamen imkansız kılan aşılmaz tahkimat.
  • Soyut anlamBir sistemdeki zafiyet noktasının sadece yüzeyden örtülmesiyle yetinilmeyip, yapısal ve kütlesel takviyelerle sızıntıya yer bırakmayacak biçimde muhkemleştirilmesi.
  • Sistematik karşılıkKaotik ve bozucu unsurların akışını engellemek için kurulan geçirgenlik katsayısı sıfır olan aşılmaz koruyucu blokaj.
  • LaTeX modeliB=lim⁡d→∞∑i=1nMi  ⟹  T(F)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Mi üst üste yığılan kompozit malzeme katmanlarını (demir kütleleri ve erimiş bakır), n bu katmanların dağ hizasına kadar yükselen sayısını, d tahkimatın derinlik ve kalınlığını, B oluşan masif engeli (radm) temsil eder. T(F) fonksiyonu ise bozucu akışın (fesat unsurlarının) geçişkenliğini gösterir; malzeme katmanları derinleşip kenetlendikçe geçirgenlik sıfıra inmekte ve kaosun geçişi mutlak surette engellenmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر