ركس
ر - ك - س
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 13 sözlük
Riks devenin burnunu ayağa bağlayan ve ortası binicinin elinde olan ip demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Riks devenin burnunu ayağa bağlayan ve ortası binicinin elinde olan ip demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.706 harfالكاف والسين والراء معهما
ك س ر، ك ر س، س ك ر، ر ك س مستعملات كسر: كَسَرْته فانكسر. وكل شيء يفترُ عن أمر يعجز عنه، يقال فيه: انكسر، حتى يقال: كَسَرْتُ من برد الماء فانكسر.
الكَسْرُ والكِسْرُ، لغتان: الشُّقّةُ السفلى من الخباء ومن كل قبة، وغشاء يرفع أحياناً ويرخى.
ويقال لناحيتي الصحراء: كسراها، قال يصف القطاة:
أقامت عزيزاً بين كِسْرَيْ تنوفة
وقال الأخطل:
وقد غبر العجلان حيناً إذا بكى على الزاد
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR303 harfالرَكسُ: رَدُّ الشيءِ مقلوباً. وقد رَكَسَهُ وأَرْكَسَهُ بمعنىً. "واللهُ أَرْكَسَهُمْ بما كَسَبوا"، أي ردَّهم إلى كُفرهم. وارْتَكَسَ فلانٌ في أمرٍ، أي قد نجا منه. والرِكْسُ، بالكسر: الرِجْسُ. والرِكْسُ أيضاً: الكثير من الناس. والراكِسُ: الهادي، وهو الثَور وسط البَيْدَرِ تَدور عليه الثيران في الدِياسَةِ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR12.051 harfك س ر
كسر ، كرس ، ركس ، سكر ، سرك : ( مستعملة ) .
كسر : قال الليث يقال : كَسَرْتُ الشيءَ أَكْسِرُهُ كَسْراً ، ومُطاوعُهُ : الانكسَارُ ، وكلُّ شيءِ فَتَرَ عن أَمْرٍ يَعْجَزُ عنه يقال فيه : انْكَسَرَ ، حتى يقال . كَسَرْتُ من بَرْدِ الماءِ فانْكَسَرَ .
( أبو عبيد عن الأصمعي ) الكِسْرُ : أَسفلُ الشُّقَّةِ التي تَلي الأرضَ من الخِبَاءِ .
قال وقال الأَحمرُ : هو جَارِي مُكاسِرِي ومُؤاصِري أَي كِسْرُ
ك س ر كسر ، كرس ، ركس ، سكر ، سرك : ( مستعملة ) . كسر : قال الليث يقال : كَسَرْتُ الشيءَ أَكْسِرُهُ كَسْراً ، ومُطاوعُهُ : الانكسَارُ ، وكلُّ شيءِ فَتَرَ عن أَمْرٍ يَعْجَزُ عنه يقال فيه : انْكَسَرَ ، حتى يقال . كَسَرْتُ من بَرْدِ الماءِ فانْكَسَرَ . ( أبو عبيد عن الأصمعي ) الكِسْرُ : أَسفلُ الشُّقَّةِ التي تَلي الأرضَ من الخِبَاءِ . قال وقال الأَحمرُ : هو جَارِي مُكاسِرِي ومُؤاصِري أَي كِسْرُ بَيتهِ إلى جَانِبِ كِسْرِ بَيْتي . وقال الليث : كِسْرَا كلَّ شيءٍ : نَاحِيَتَاهُ ، حتى يقال لِنَاحِيَتي الصّحَراءِ : كِسْرَاهَا . وقال أبو عبيد : فيهِ لُغتَانِ : الكَسْرُ والكِسْرُ . ( أبو عبيد عن اليزيدي عن أبي عمرو بن العلاء ) : يُنْسَبُ إلى كِسْرَى وكان يقوله بكسْرِ الكافِ فإِذا نَسبَ إِليهِ : قال : كِسْرِيّ بتشديدِ اليَاءِ وكَسْرِ الكافِ ، وكِسْرَويُّ بفتح الرّاء وبتشديدِ اليَاءِ . وقال : الأمويُّ : كِسْرِيٌّ بالكسْرِ أيضاً . وقال أبو حاتم : كِسْرَى مُعَرّبٌ ، وأَصْلُه خُسْرَى فَعرّبتْه العَرَب فقالوا : كِسْرَى . وقال الليث : يقال كِسرَى وكَسرَى ، ويقولونَ في الجمعِ : أَكاسرةٌ وكَساسرَةٌ ، وكِلاَهما مُخَالفٌ للقياس . إنما القِيَاسُ كَسرَوْنَ كما يقال : عِيسَوْنَ . ( أبو عبيد عن الفراء ) : يقال : رجل ذو كَسَرَاتٍ وهَزَرَاتٍ وهو الذي يُغبَنُ في كل شيء . وقال الليث : يقال للأرض ذاتِ الصعود والهبوط : أرضٌ ذاتُ كُسور . قال : وكُسورُ الجبال والأودية لا يُفرد منه الواحد ، لا يقال : كِسر الوادي . قال : والكَسْر من الحساب : ما لم يكن سهماً تامّاً ، والجميع : الكسور . وقد كَسَرَ الطائرُ يكسِر كُسوراً ، فإِذا ذكرْت الجناحين قلت : كسرَ جناحيه كسْراً وهو إذا ضم منهما شيئاً فهو يريد الوقوع أو الانقضاض ، يقال : بازٌ كاسر ، وعُقابٌ كاسر ، وأنشد : كأَنّها كاسِرٌ في الجوِّ فَتْخَاءُ طرحوا الهاء لأن الفعل غالب . والكَسِيرُ من الشاءِ : المنكسرةُ الرِّجْلِ . وفي الحديث : لا يجوزُ في الأضاحي الكسير البيِّنةُ الكسرِ . وقال غيره : يقال للرجُل إِذا كانت خِبرَتُه محمودة : إِنه لطيِّبُ المَكْسِرِ ( وصُلْبُ المكسِر كما يقال للشيء الذي إِذا كُسر عُرف بباطنِه جودتُه : إِنه لجيِّدُ المكسرِ ) ومكسِرُ الشجرة : أصلُها حيث يكسر منه أغصانها ، وقال الشُّوَيعِرُ : فمَنَّ واسْتَبْقَى ولمْ يَعْتصِرْ مِنْ فَرْعِه مَالاً ولا المَكْسِرِ وقال غيره : يقال : فلان يكسرُ عليه الفُوقَ إذا كانَ غضبانَ عليه ، وفلان يكسِر عليه الأَرْعاظَ غضباً . والمُكَسِّرُ : لقَب رجُل . قال أبو النجم : أَوْ كالْمُكَسِّرِ لا تؤوبُ جيَادُه إِلاَ غَوَانِمَ وهْيَ غيرُ نِوَاء ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : كسَرَ الرجلُ إِذا باع متاعه ثوْباً ثوباً ، وكَسِرَ إذا كسل ، والكاسور ، بَقَّالُ القُرَى ، والصَّيْقَبَانيُّ : صَيْدَنانيُّ القُرَى . وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم أنه قال : يقال لكل عظمٍ : كِسْرٌ وكَسْرٌ ، وأنشد : وَفي يَدِها كِسْرٌ أَبَحُّ رَذُومُ ( أبو عبيد عن الأموي ) : يقال لعَظم الساعد مما يلي النصف منه إلى المرفق : كِسرُ قبيحٍ ، وأنشد شمر : لوْ كنتَ عَيْرا كُنْتَ عَيرَ مَذَلّةٍ أَوْ كنُتَ كِسرا كنْتَ كِسْرَ قَبِيح ( ابن السكيت ) : يقال فلان هَشُّ المكسِر ، وهو مدحٌ وذمٌّ ، فإذا أرادوا أن يقولوا : ليس بمُصْلِد القِدْح فهو مدحٌ وإِذا أرادوا أن يقولوا هو خوَّار العود فهو ذمُّ . وجمع التكسير : ما لم يُبْنَ على حركة أوله ، كقولك : درهم ودراهمُ ، وبطنٌ وبطونٌ ، وقِطْفٌ وقطوفٌ ، وأما ما يجمع على حركة أوله فمثل : صالح وصالحين ، ومسلم ومسلمين . كرس : قال الليث : الكِرْسُ : كِرْسُ البناء ، وكرْسُ الحَوض حيث تقف النَّعمُ فيتلبد ، وكذلك يكرَّسُ أُسُّ البناء فيصلُبُ ، وكذلك كِرْس الدِّمنَة إِذا تلبدت فلزِقت بالأرض . ( أبو عبيد عن أبي زيد ) : يقال : إِنه لكريم الكِرْس ، وكريم القِنْس ، وهما الأصل . قال : وقال الأصمعي : الكِرْسُ : الأبوال والأبعارُ يتلبَّد بعضها فوق بعض في الدار . قال : والدِّمَن : ما سوَّدوا من آثار البعر وغيره . قال : وقال أبو عمرو : الأكاريس : الأَصْرام من الناس ، واحدها : كِرْس وأكراسٌ ثم أَكاريسُ . وقال أبو إسحاق في قول الله جل وعز : ( وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالاَرْضَ ) ( البقرة : 255 ) فيه غيرُ قول . قال ابن عباس : كرسيه : عِلُمه . وروي عن عطاء أنه قال : ما السمواتُ والأرض في الكرسيِّ إلا كحلقة في أرض فلاةٍ . قال أبو إسحاق : وهذا القول بَيِّنٌ ، لأن الذي نعرفه من الكرسيّ في اللغة : الشيء الذي يُعتمد ويُجلسُ عليه ، فهذا يدل على أن الكرسي عظيمٌ دونه السمواتُ والأرض . قال : والكرسي في اللغة والكُرَّاسة إنما هو الشيء الذي قد ثبت ولزم بعضه بعضاً . قال : وقال قوم : كرسيهُ : قدرته التي بها يمسك السموات والأرض . قالوا : وهذا كقولك : اجعل لهذا الحائط كرْسيّاً أي اجعل له ما يعتمدُه ويمسكه وقريب من قول ابن عباس ، لأن علمه الذي وسع السموات والأرض لا يخرج من هذا ، والله أعلم بحقيقة الكُرسيّ ، إِلا أنّ جُملته أمرٌ عظيم من أمر الله جل وعز . وروى أبو عمرو عن ثعلب أنه قال : الكرسي : ما تعرفه العرب من كراسيِّ الملوك . ويقال : كِرسي أيضاً . وأخبرني المنذري عن أبي طالب أنه أنشده : يَا صاحِ هل تعرفُ رَسْماً مُكْرَسَا قال : المُكْرَسُ : الذي قد بعرتْ فيه الإِبلُ وبَوَّلَتْ فركبَ بعضه بعضاً ، ومنه سميت الكُرَّاسَةُ . قلت : والصحيحُ عن ابن عباس في الكُرْسِيّ ما رواهُ الثَّوْريُّ وغيرهُ عن عمارٍ الدُّهْنِي عن مُسْلمٍ البَطِينِ عن سعيد بن جُبَيْرٍ عن ابن عباسٍ أنه قال : الكُرْسِيُّ : موضعُ القدمينِ ، وأَما العَرْشُ فإنَّهُ لا يُقدرُ قدرهُ ، وهذه روايةٌ اتفقَ أَهْلُ العلمِ على صِحتها ، والذي روي عن ابن عباس في الكُرْسيّ أنَّهُ العِلمُ ، فَليسَ ممّا يُثبتُه أَهلُ المعرِفةِ بالأخبارِ . أبو بكر : لُمْعَة كَرْساءُ للقطعة من الأرض فيها شجرٌ ، تدانتْ أصولها والتفتْ فروعها . وقال الليث : الكِرْسُ من أَكْرَاسِ القَلائد والوُشُحِ ونحوها . يقال : قلادةُ ذاتُ كِرْسَيْنِ ، وذاتُ أكْرَاسٍ ثلاثةٍ إِذا ضُمَّت بعضها إلى بعض وأنشد : أَرِقتُ لِطَيْفٍ زَارَنِي في المَجَاسِدِ وأَكْرَاسِ دُرَ فُصِّلَتْ بالفرائدِ والكَرَوَّس : الرجُلُ الشديدُ الرأس ، والكاهل في جِسْمٍ . قال العجَّاجُ : فِينَا وَجَدْتَ الرجُلَ الكَرَوَّسَا وقال ابن شميل : الكَرَوَّس : الشديدُ ، رجلٌ كَرَوَّسٌ . وفي حديث أبي أيوب الأنصاريّ أنه قال : ( ما أَدْري ما أَصنَعْ بهذه الكَرَاييسِ ، وقد نهَانَا رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) أنْ نستقبلَ القبلةَ بغائطٍ أو بولٍ ) . قال أبو عبيد : الكَرَاييسُ واحدُها : كِرْياسٌ ، وهو الكَنِيفُ الذي يكون مشرفاً على سطحٍ بقناةٍ إلى الأرضِ ، فإِذا كان أسفلَ فليسَ بكِرْياسٍ . قلت : يسمَّى كِرْياساً لما يعلقُ به من الأقذارِ والعَذِرَةِ فيركَبُ بعضه بعضاً مثل كِرْسِ الدمنِ والوأْلةِ وهو فِعيالٌ من الكِرْسِ مثل جِريالٍ . ( أبو عبيد عن الأموي ) : يقالُ للرجُلِ إِذا وَلَدَتهُ أَمَتَانِ أو ثلاثٌ : مُكَرْكَسٌ . وأخبرني المنذريُّ عن أَبي الهيثم أنه قال : المكَرْكَسُ : الّذِي أُمُّ أُمّهِ ، وأُمُّ أبيهِ ، وأُمُّ أُمِّ أمّهِ ، وأمُّ أمِّ أبيهِ : إِماءٌ . وقال الليثُ : المُكَرْكَسُ : المقَيَّدُ ، وأنشد : فهلْ يَأكُلَنْ مالِي بنُو نَخَعِيَّةٍ لها نسبٌ في حَضْرَمَوْتَ مُكَرْكَسُ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : كَرِسَ الرجُلُ إِذا ازدحمَ علمهُ على قلبِهِ . ( أبو عبيد عن الفراء ) : انكَرَسَ في الشيء إِذا دخلَ فيهِ . سكر : قال الليث : السُّكْرُ : نَقيضُ الصَّحْو قال : والسُّكْرُ : ثلاثةٌ : سكْرُ الشَّرَاب ، وسكْرُ المال ، وسكر السلطانِ . وقال الله جل وعز : ( لَقَالُواْ إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا ) ( الحجر : 15 ) ، قرىء : ( سُكِّرَتْ ) ، ( وسُكِرَتْ ) بالتَّشْديدِ والتخفيفِ ، ومعناهُ سُدَّتْ وَأُغْشِيتْ بالسِّحْرِ ، فَيتخايَلُ لأبصارنا غيرُ ما نرى . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : سَكَرْتُهُ : مَلأْتُهُ . وقال الليثُ : السَّكْرُ : سَدُّ البَثْق ومُنْفَجَرِ الماء ، والسِّكْرُ : اسمُ ذلك السِّدادِ الذي يجعلُ سدّاً لِلْبثقِ ونحوه . وقال مجاهد : سُكِّرت أبصارُنا : أي سدت . قال أبو عبيد : يذهب مجاهد إلى أن الأبصار غشيها ما منعها من النظر كما يمنع السِّكْرُ الماء من الجري . وقال أبو عبيدة : سُكِّرت أبصار القوم إِذا دِيرَ بهم وغشيهم كالسَّمادير فلم يبصروا ، ويقال للشيء الحارِّ إِذا خَبَا حرُّه ، وسكن فورُه : قد سَكَر يسكُرُ . وقال أبو عمرو بن العلاء : سكّرت أبصارنا مأخوذٌ منْ سُكْرِ الشرابِ كأنّ العين لحقها ما يلحقُ شاربَ المُسْكِرِ إِذا سَكر . وقال الفراء : معناه حُبِسَت ومنعت من النظر . وقال ثعلب : سُكِرَت وسُكِّرَت : حبست ، ويكون بمعنى أُغشِيت ، وهما متقاربان . وقال ابن الأعرابي : سَكِرَ من الشَّرَاب يسكَرُ سُكْراً ، وسكِرَ من الغَضَبِ يَسكَرُ سَكَراً إِذا غضبَ . وأنشد : فجاءُونا بهمْ سكَرٌ علينا فأَجْلَى اليومُ والسكْرَانُ صاحِي وقال الزجاجُ يقال : سكَرَتْ عينُهُ تَسكُرُ : إِذا تحيَّرَتْ ، وسكَنَتْ عن النَّظَرِ وسكَرَتِ الرّيحُ تسكُرُ : إِذا سكَنَتْ ، وسكَرَ الحَرُّ يَسكُرُ . وأنشد : جاءَ الشتاءُ واجْثَأَلَّ القُبَّرُ وجعلتْ عينُ الحَرُورِ تسكُرُ قال أبو بكر : اجثألّ : معناه اجتمع وتقبّض . ( أبو عبيد عن أبي عمرو ) : ليلةٌ ساكِرَةٌ : لا ريح فيها . قال أوسٌ : خذَلْتُ على ليلةٍ ساهرهْ فليسَتْ بِطلْق ولا ساكِرَهْ ( أبو زيد ) : الماءُ الساكِرُ : الساكِنُ الذي لا يجري ، وقد سكَرَ سكُوراً . وقال الله جل وعز : ( وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى ) ( الحج : 2 ) وقرىء ( سُكَارَى وَمَا هُمْ بِسُكَارَى ) . التفسير : إنكَ تَرَاهم سُكَارَى من العذاب والخوفِ وما هم بُسكَارَى من الشَّرابِ ، يدلُّ عليه قوله : ( وَلَاكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ ( ولم يقرأْ أحدٌ من القُرّاءِ سَكَارَى بفتح السِّينِ ، وهي لُغةٌ ، ولا يجوزُ القراءةُ بها لأنّ القراءة سُنةٌ . وقال أبو الهيثم : النعْتُ الذي على فَعْلانَ يُجمَعُ على فُعَالَى وفَعالى مثل أَشرانَ وأُشارَى وأَشارَى ، وغيرانَ وقومٌ غُيارَى وغَيارى ، وإنما قالوا سَكْرَى وفَعْلَى أَكثرُ ما تجيءُ جَمعاً لفعيلٍ بمعنى مفعولٍ مثل قتيلٍ وقَتْلى وجريجٍ وجرحى وصريعٍ وصرعَى لأنه شُبه بالنّوْكَى والحمقى والهلكى لزوَال عقل السكْرَانِ ، وأَما النَّشوانُ : فلا يقالُ في جمعِه غير النَّشَاوَى . وقال الفراء : ولو قيل : سكْرَى على أنّ الجمعَ يقع عليه التّأْنيثُ فيكون كالواحدَة كان وجهاً . وأنشدني بعضهم : أضحَتْ بنُو عامرٍ غَضْبَى أُنوفهُمُ إني عفَوْتُ فلا عارٌ ولا باسُ وقال الله جلّ وعزّ : ( تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا ) ( النحل : 67 ) . قال الفراءُ يقال : إِنه الخمرُ قبلَ أن تحرمَ ، والرِّزقُ الحسنُ : الزّبيبُ والتمر ، وما أَشبههمَا . وقال أبو عبيد : السَّكَرُ : نقيعُ التمر الذي لم تمسهُ النارُ وكان إبراهيمُ والشعبيُّ وأبو رَزِين يقولون : السَّكَر : خَمْرٌ . وروي عن ابن عمر أنه قال : السكَرُ من التمرِ . وقال أبو عبيدة وحدَه : السكَرُ : الطعامُ ، واحتج بقول الآخر : جعلتَ أَعْرَاضَ الكِرَامِ سكَرا أي جعلتَ ذَمَّهم طُعْماً لك . وقال الزّجاجُ : هذا بالخمر أشبهُ منه بالطعام ، المعنى جعلتَ تتخمَّرُ بأَعراض الناسِ وهوَ أبينُ ما يقال للذِي يَبتَرِكُ في أَعراض الناس . وحدثنا محمد بن إسحاق عن المخزومي عن سفيانَ عن الأسود بن قيس عن عمرو بن سفيان عن ابن عباس في قوله : ( تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا ) ( النحل : 67 ) قال : السَّكَرُ : ما حرِّم من ثمرتها ، والرِّزقُ الحسنُ : ما أُحِلّ من ثمرتها . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : السَّكَرُ : الغضبُ ، والسَّكَرُ : الامتلاءُ ، والسَّكَرُ : الخمرُ ، والسَّكَرُ : النَّبيذُ . قال جرير : إِذا رَوِينَ عَلَى الخِنْزِيرِ من سَكَرٍ نادَيْنَ يا أعظمَ القِسِّينَ جُرْدانَا وقال الله جلّ وعزّ : ( عَتِيدٌ وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ ( سكرة الموت : غَشْيَتُهُ التي تَدُلُّ الإِنسانَ على أنه ميت ، وقولهُ بالحقِّ أي بالموت الحقِّ . قال ابن الأعرابي : السَّكْرَةُ : الغَضْبَةُ ، والسَّكْرةُ : غَلبةُ اللَّذَّةِ على الشباب . الليث : رجلٌ سِكِّيرٌ : لا يزالُ سكرانَ ، والسَّكْرةُ : الواحدة من السُّكْر . ورُوِي عن أبي موسى الأشعريّ أنه قال : السُّكْركَةُ : خَمرُ الحبشةِ . قال أبو عبيد : وهي من الذُّرَة . قلت : وليست بعربية . وقيَّده شمر بخطه : السُّكْرُكَةُ : الجَزْمُ على الكاف ، والرَّاءُ مضمومة . ركس : قال الله جلّ وعزّ : ( وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ ) ( النساء : 88 ) . قال الفرّاء ، يقول : رَدَّهُمْ إلى الكفر . قال : ورَكَسَهم : لغةٌ . وفي الحديث : ( أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أُتِيَ بِرَوْثٍ في الاستنجاءِ ، فقال : إِنه رِكْسٌ ) . قال أبو عبيد : الرِّكْسُ : شبيهُ المعنى بالرَّجيع . يقال : ركَسْتُ الشيءَ وأَرْكَستُه : لُغتانِ إِذا رَدَدْتَهُ . وفي حديث عديّ بن حاتمٍ أنه أَتى النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) فقال له النبيُّ : ( إِنكَ من أهْلٍ دينٍ يقالُ لهم الرَّكُوسِيَّةُ ) . قال أبو عبيد : يُرْوَى في تفسير الرَّكُوسِيَّة عن ابن سِيرين أنه قال : هو دينٌ بين النَّصارى والصابئين . وقال الليث : الرّاكِسُ : الثَّوْرُ الذي يكونُ في وسطِ البَيْدَرِ حين يُداس ، والثِّيرانُ حواليه فهو يَرْتكِسُ مكانه ، وإِن كانت بقرةً فهي راكسةٌ . قال : وإِذا وقعَ الإِنسانُ في أمرٍ بعدَ ما نجا منه قيل : ارْتَكَسَ فيه . قال : والرَّكْسُ : قْلبُ الشيءِ على رأسهِ ، أو ردُّ أوَّله إلى آخره . ( أبو عبيد عن أبي زيد ) قال : الرِّكْسُ : الكثيرُ من الناس . وقال مجاهد : الارْتكاسُ : الارتداد . وقال شمر : بلغني عن ابن الأعرابيّ ، أنه قال : المَنْكُوسُ والمَرْكُوسُ : المُدْبِرُ عن حاله . وسئل عن حديث عديِّ بن حاتمٍ ، قيل له : إِنَّكَ رَكُوسِيٌّ ، فقال : هذا من نَعْتِ النصارى ، ولا يُعَرَّبُ . قال : وأَرْكَسَتِ الجاريةُ إِذا طلعَ ثَدْيُها ، فإذا اجتمعَ وضخُمَ فقدْ نَهَدَ . سرك : ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : سَرِكَ الرجلُ إذا ضعف بدنُهُ بعد قُوَّةٍ . قال ابن السكيت : تَسَاَركْتُ في المشي وتَسَرْوَكْتُ ، وهما رَدَاءةُ المشيِ من عَجَفٍ أو إِعياءٍ .
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.997 harf(باب الراء والكاف وما يثلثهما)
(ركل) الراء والكاف واللام أصلٌ يدلُّ على جنسٍ من الضرب بالرِّجْل. يقال رَكَلَه ورَفَسه برِجله. ومَرْكَلاَ الفَرَس مِن جنبيه، حيث يركُل الفارسُ برجليه. وتركَّل على الشيء برجله. وتركَّل الحافرُ بمِسْحَاتِه، إذا ضربَها برِجْله لتدخُل في الأرض. قال الأخطل:
رَبَت ورَبا في حَِجْرِها ابنُ مَدينةٍ *** يَظَلُّ على مِسحاتِه يتركَّل([1]) والكديد: المُرَكَّل([2]).
(ركم)
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR150 harf- الركس: قلب الشيء على رأسه، ورد أوله إلى آخره. يقال: أركسته فركس وارتكس في أمره، قال تعالى: ﴿والله أركسهم بما كسبوا﴾ [النساء/88]، أي: ردهم إلى كفرهم.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR465 harfر ك س
أركسه وركسه: قلبه على رأسه.
وهو منكوس مركوس.
وأركسه في الشرّ: ردّه فيه " كلما ردوا إلى الفتنة أركسوا فيها " وأركش الله عدوك: قلبه على رأسه أو قلب حاله.
وارتكس فلان في أمر كان نجا منه.
وفي الحديـث " والفتـن ترتكـس بيـن جراثيـم العـرب " يرتكـس أهلهـا فيهـا أو ترتد هي بعد أن تذهب.
وأركس الثوب في الصبغ: أعده فيه.
وشعر متراكس: متراكب.
وشدّ دابته إلى
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.786 harfالرِّكْسُ: الجماعة من الناس، وقيل: الكثير من الناس، والرِّكْسُ شبيه بالرَّجِيع. وفي الحديث: أَن النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، أُتيَّ برَوْثٍ في الاستنجاء فقال: إِنه رِكْسٌ؛ قال أَبو عبيد: الرِّكْسُ شبيه المعنى بالرجيع. يقال: رَكَسْتُ الشيء وأَرْكَسْتُه إِذا رَدَدْتَه ورَجَعْتَه، وفي رواية: إِنه رَكِيس، فعيل بمعنى مفعول؛ ومنه الحديث: اللهم أَركِسْهما في الفتنة رَكْساً؛ والرَّكْسُ: قلبُ الشيء على
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR156 harf* ر ك س * * الرَّكْسُ * رد الشيء مقلوبا وبابه نصر و * أرْكَسَهُ * مثله وقوله تعالى ﴿والله أركسهم بما كسبوا﴾ أي ردهم إلى كفرهم و * الرِّكْسُ * بالكسر الرجس
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.977 harfالركس: رد الشيء مقلوبا، وقيل: قلب الشيء على رأسه، أورد أوله على آخره، قاله الليث، ومنه: أركس الثوب في الصبغ، أي أعده فيه، وقد ركسه يركسه ركسا، فهو مركوس وركيس. والركس: شد الركاس، ككتاب، وهو حبل يشد في خطم الجمل إلى رسغ يده فيضيق عليه فيبقى رأسه معلقا، ليذل، عن الفراء. قلت: والركاس: مثل الرفاس والإباض والعكاس والحجاز والشغار والخطام. والزمام والكمام والخشاش والعران والهجار والرفاق. وكل منها مذكور
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR2.597 harfرَكَسَهُ
1 رَكَسَهُ ذ , (S, Msb,) aor. رَكُسَ , (Msb, TA,) inf. n. رَكْسٌ, (S, A, Msb, K,) He turned it over, or upside down; (S, A, Msb, K;) as also ↓ أَرْكَسَهُ: (S:) or the former, (TA,) or ↓ latter, (Msb,) he turned it over upon its head: (Msb, TA:) and the former, he reversed it; made the first part of it to be last; or turned it fore part behind. (Lth, A, Msb, K.) It is said in the Kur [iv.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR242 harfرَكَسَ
رَكَسَ U ( n. ac. رَكْس 1 ),
a. Turned over, upside down, reversed, inverted.
أَرْكَسَ
أَرْكَسَ IV ,
a. see I .
اِرْتَكَسَ
اِرْتَكَسَ VIII ,
a. Was turned over, inverted.
رِكْس
رِكْس 2 ,
a. Dirt, filth.
b. Crowd; rout, rabble.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR8.291 harfركس
رَكَسَ - يَرْكُسُ - أَرْكَسَ - يُرْكِسُ
رَكَسَ - يَرْكُسُ + الكائن + في مكان أو أمر: يتردد ويتذبذب وينكس ويعاود فيه: يعود ويرجع إلى مكان أو أمر كان قد غادره وتركه، ثم يتركه ويغادره، ثم يعود إليه، وذلك عدة مرات: يتردد ويحتار ويتذبذب في اختيار الفعل أو الموقع الذي ينبغي أن يكون عليه
أَرْكَسَ - يُرْكِسُ: على وزن" أفعل من " رَكَسَ - يَرْكُسُ
Mücavir kökler26 mücavir (38 toplam)
- وجد
2 ortak ayet · Su birikintisidir
- رود
2 ortak ayet · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
- ثقف
1 ortak ayet · Sigaf demirin dövüldüğü örs ve çekiç demektir
- عزل
1 ortak ayet · “A’zel(zal)” denk yapmak için bir torbada bulunanı iki…
- كفف
1 ortak ayet · Avuç demektir
- فيأ
1 ortak ayet · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir
- حيث
1 ortak ayet · Hayese sürülmüş tarla demektir
- سلط
1 ortak ayet · Salata, doğranmış sebze demektir
- ردد
1 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
- فتن
1 ortak ayet · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
- كسب
1 ortak ayet · Kazandı
- نفق
1 ortak ayet · İki yüzlüler
Geçtiği ayetler(2)
فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا أَتُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا
Onları tersine döndürdüSize ne oluyor ki; münafıklar hakkında iki fırkaya ayrıldınız? Allah, onları yaptıklarından dolayı başaşağı etmiştir. Allah’ın saptırdığını doğru yola getirmek mi istiyorsunuz? Allah’ın saptırdığı kimse için, asla yol bulamazsın.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ركس |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نكس, ردد, قلب |
| Zıt Kök | قوم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesnenin başını aşağı çevirmek, tepetaklak etmek, başını sonuna veya başladığı yere geri döndürmek |
| Çekirdek Özet 2 | İmandan sonra küfre veya kurtulunan bir fitne ve şerre bütünüyle geri savrulmak, tersyüz edilmek |
| Çekirdek Özet 3 | Hakikate yöneliş çizgisinin tersine kırılarak failin kendi kazandığı eylemler sebebiyle önceki batıl durumuna iade edilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir geri dönüş veya zihinsel kararsızlık sayarak eylemin getirdiği ontolojik ve ahlaki tepetaklak oluşu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رك | Bir zemin üzerine basma, yerleşme, ağırlık koyma veya bir noktaya dayanıp sabitlenme hareketi; ركب (binmek, üstüne oturmak), ركد (durgunlaşmak, dibe çökmek), ركز (saplamak, dikmek), ركض (ayakla vurup itmek), ركع (eğilip çökmek), ركم (üst üste yığmak) ve ركن (dayanıp sığınmak) köklerinde bu basma ve ağırlık koyma ortak çekirdeği görülür | س | Çekirdeğe eklenen sürtünme, tutunma ve aşağı doğru sürüklenme unsuru ile kök; bir noktaya basıp kalmaktan çıkmış, nesnenin baş aşağı çevrilerek başladığı yere veya tabana doğru tepetaklak geri itilmesi anlamına daralmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Eylemin yöneldiği tepe noktasını, varlığın başını veya sürecin başlangıç konumunu temsil eder |
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Başı veya nesneyi kavrayıp eğen, bükerek eksenini değiştiren tutucu müdahaleyi ifade eder |
| س | Diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Alt zemine, başlangıç noktasına veya takılıp kalındığı yere doğru sürtünerek geri dönmeyi anlatır |
| ركس | Başın kavranarak alt zemine ve başlangıç noktasına doğru bükülüp tersyüz edilmesi | Varlığın üstte olan başının kavranarak alta çevrilmesi ve başladığı eski konuma tepetaklak geri savrulması hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi başı aşağı gelecek şekilde tersyüz etmek, harman döverken ortada durup etrafında dönen boğanın hareketinde olduğu gibi başladığı yere geri döndürmek veya deveyi bağlamak için kullanılan ip |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde ve erken bedevi dilinde harman yerinde sabit durup etrafında diğer hayvanların döndüğü ve kendisi de aynı yerde tersyüz olup duran merkezdeki öküz için راكس kelimesi kullanılmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Hadis rivayetinde istincâ için getirilen tezek hakkında kullanılan bu nesnenin gıda iken geri dönüştürülmüş ve bozulmuş halini anlatan kullanım: إنه ركس |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesi genelinde kök, ağırlıklı olarak Kuzeybatı Sami ve Güney Sami dillerinde hareketin tersine çevrilmesi, geriye bükülme ve dönüşüm bağlamında izlenir. Arapça ركس biçimi, nesnenin kendi üzerine katlanması veya başının aşağıya döndürülerek başladığı yere iade edilmesi anlamında özelleşmiştir. Akraba Sami dillerde kökün doğrudan fonetik eşdeğerleri nadir olmakla birlikte, kök içi harf göçüşmeleri (metatez) ve ikili çekirdek paralelleri üzerinden bir şeyin üzerine yığılması, sıkıştırılması veya gerisin geri çevrilmesi matrisiyle örtüşür. İbranicede benzer fonetik yapıdaki kökler bazen bağlama, düğümleme ve dolama (örneğin arkaik bağlama ve engebe kökleri) ekseninde görülürken; Arapçada bu kök tamamen fiziksel yönün dikey veya yatay eksende 180 derece tersine çevrilmesi ve sürecin başa sarılması semantiğinde billurlaşmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | قلب ve نكس yönelimi | Arapça içinde kök, bir şeyin evvelini ahirine çevirmek ve başını aşağı etmek şeklinde tek ve tutarlı bir semantik eksene oturur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Kuzeybatı Sami bağlama/döndürme hatları | Devenin başını ayağına bağlayan bağ veya harman etrafında dönme tasviri üzerinden geriye bükülme olgusuyla bağlantılıdır | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik çerçevenin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ركس | Anlamlı | Baş aşağı çevirmek, tersyüz etmek | Bir şeyin evvelini ahirine katlamak, gerisingeri döndürmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| رسك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| كرس | Anlamlı | Biriktirmek, temel atmak, sıkıştırmak | Nesneleri üst üste yığmak, bir yapının veya bilginin esasını pekiştirmek | Kur'an'da geçer; zıt yönde bir sabitleme ve yığma hareketi içerir |
| كسر | Anlamlı | Kırmak, parçalamak, şiddetini gidermek | Bir bütünün sertliğini ve direncini vurarak veya bükerek ortadan kaldırmak | Kur'an'da geçmez; form bütünlüğünün bozulması yönüyle ortaklık taşır |
| سرك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; erken lügatlerde kullanım dışı veya marjinaldir |
| سكر | Anlamlı | Kapatmak, tıkamak, aklı örtmek | Bir akıntının önünü kesmek veya aklın ayırt etme yetisini örtüp engellemek | Kur'an'da geçer; dengenin yitirilmesi ve iradenin felce uğraması boyutuyla ilişkilidir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ركس | Merkez | Tersyüz olma, baş aşağı iade edilme | Eylemin faili tamamen başladığı inkâr ve sapkınlık durumuna tepetaklak geri fırlatması | Başın tabana gelmesi, evvelin ahire dönmesi |
| نكس | Komşu | Baş aşağı eğilme, tepesi üstü gelme | نكس daha çok fiziksel olarak başın utanç veya zayıflıkla öne/aşağı düşmesini anlatırken, ركس bütünüyle başladığı eski duruma savrulmayı vurgular | Başın aşağı sarkıtılması |
| ردد | Komşu | Geri çevirme, iade etme | ردد yönün geriye dönmesini ifade eder; tepetaklak edilme ve baş aşağı gelme biçimsel zorunluluğu taşımaz | Düz doğrultuda geriye dönüş |
| قلب | Komşu | Bir halden diğerine dönme, altüst olma | قلب bir şeyin içinin dışına veya bir durumdan başka bir duruma genel dönüşümüdür; ركس ise başladığı yere baş aşağı iade oluştur | Genel mahiyet ve yön değişimi |
| قوم | Zıt | Dikilme, dosdoğru ayakta durma | Başın yukarıda, ayakların yerde olduğu sabit ve adil doğruluk hali | Ayakta ve istikamet üzere sabit kalış |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ركس | Geriye tersyüz etme | Baş aşağı çevirerek eski konumuna iade etme | Kesin |
| Latince | Invertere, relabi | Ters çevirmek, eski kötü haline geri kaymak | Invertere yönün tersine çevrilmesini, relabi ise kurtulunan bir duruma geri düşmeyi karşılar | Güçlü |
| İngilizce | To invert, to relapse, to plunge back | Tersine çevirmek, nüksetmek, geri batırmak | To relapse ahlaki/tıbbi nüksetmeyi verirken, to invert fiziksel tepetaklak oluşu karşılar | Kesin |
| Almanca | Umkehren, zurückwerfen, rückfällig werden | Geriye fırlatmak, nüksetmek, tersine döndürmek | Kişinin ıslah olduğu sanılan bir halden eski batıl durumuna gerisin geri fırlatılmasını ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Inverser, faire rechuter, replonger | Tersine çevirmek, yeniden düşürmek | Özellikle ahlaki veya zihni bir çöküşle eski batağa geri savrulmayı karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَرْكَسَهُمْ | İlahi bir ceza ve eylemin tabii sonucu olarak küfre ve nifaka geri çevrilme | Münafıkların kendi kazandıkları nifak ve eylemleri sebebiyle Allah tarafından önceki inkâr hallerine tepetaklak iade edilişleri; Nisâ 4:88 |
| أُرْكِسُوا | Fitneye ve savaşa bütünüyle geri fırlatılma, içine batırılma | Fitneye her çağrıldıklarında tereddütsüz onun içine baş aşağı dalan, eski düşmanlık zeminine geri savrulan grup bağlamı; Nisâ 4:91 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayet ve dalalet meselesi | Allah'ın saptırması (irkas) fiilinin kulun kendi kesbiyle ilişkisi; cebir mi yoksa kesbin neticesi mi olduğu | İnkâra yönelen iradenin ilahi yasa gereği eski batıl haline tepetaklak döndürülmesi |
| Fıkıh | Münafık ve muharip statüsü | İrkasa uğramış, fitneye daldıkça dalan zümrelere karşı uygulanacak hukuki ve askeri muamele | İman iddiasının hukuki korumasını yitirerek savaş konumuna geri dönme |
| Tefsir | İrkâs ayetlerinin nüzul sebebi | Uhud'dan geri dönen veya Medine dışındaki münafıklar hakkında müminlerin iki fırkaya ayrılması tartışması | İkiyüzlü tutumun kişiyi başladığı kök inkâra fırlatıp atması |
| Hadis | Taharet ve necaset ahkâmı | Tezeğin necis sayılması gerekçesi olarak rıks (رِكْس) lafzının kullanılması | Gıda vasfını yitirip aslına/kötü haline dönüşmüş pislik |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman-küfür dengesi ve hidayet çizgisi | İrtidat ve nifaka tersyüz oluş | Hakikat zemininden kopuşu tescilleme | Samimiyetsiz eylemler bireyi kurtulmuş göründüğü küfür batağına geri iter | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Dogmatizme ve cehalete geri savrulma | Bilgi üretiminde gerileme | Yöntemsel tutarsızlık zihni ulaştığı aydınlıktan eski cehalet kabullerine tepetaklak döndürür | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal sadakat ve paktlar | İhanet ve fitneye ricat | İttifak düzenini bozma | Siyasi emanı suiistimal eden yapılar ilk krizde eski düşmanlık saflarına geri fırlar | Kesin |
| İktisadi | Üretim ve ahlaki sermaye | Spekülatif çöküş ve iflasa dönüş | Kazanımları sıfırlama | Haksız kazanç ve gayrimeşru tasarruflar ekonomik yapıyı başladığı ilkel/krizli aşamaya geri fırlatır | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz uzayında tersinir çöküş veya evrişim tersinmesi (phase inversion / reset) | Bir dinamik sistemin ileri yönlü gelişim vektörünün işaret değiştirerek tüm durum değişkenleriyle başlangıçtaki kararsız tekillik noktasına baş aşağı çökmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Ahlaki ve sosyal nüksetme (social/behavioral relapse) | Bireyin veya toplumsal tabakanın kazandığı medeni normları terk ederek ahlaki ve hukuki açıdan ilkel, çatışmacı ve yıkıcı eski alt katmana bütünüyle geri yuvarlanması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir fikir değişikliği, politik bir kararsızlık veya tarafsız kalma tercihi olarak daraltmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kişinin kendi amellerinin (بما كسبوا) ontolojik bir karşılığı olarak bütünüyle baş aşağı çevrilmesi, fıtrat ve imandan kopup eski küfür zeminine kilitlenmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Münafıkların eylemlerini basit bir zihinsel şüphe sayıp onların ürettikleri fitnenin yırtıcı ve geri dönüştürücü tehlikesini hafife almak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da sapmanın sadece duraksama değil, kazanılan kötü ameller sebebiyle gerisingeri ve baş aşağı bir fırlatılış olduğunu gösteren en çarpıcı dinamik kavramlardan biri olduğu için |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların psikolojisini, toplumsal güvenlik tehditlerini ve fitne çağrısına koşulsuz teslim olan ikiyüzlü zümrelerin analiz edildiği Medine dönemi ayetlerinde (özellikle Nisâ suresi) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hidayetten sapmanın durduk yere gerçekleştiği veya münafıklığın pasif bir çekimserlik olduğu algısını yıkar; sapmanın bir ameli karşılık ve tepetaklak oluş süreci olduğunu ortaya koyar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesneyi başından kavrayıp tersyüz etmek, altını üstüne getirmek ve başladığı taban noktasına geri döndürmek.
- Soyut anlamİnsanın kendi bilinçli tercih ve amelleri sebebiyle ahlaki ve itikadi olarak başladığı inkâr ve nifak çukuruna baş aşağı geri yuvarlanması.
- Sistematik karşılıkSistemin ileri yönlü tekâmül vektörünün negatif işaret alarak tüm kazanımları sıfırlaması ve yapıyı kurucu kriz zeminine tersine kilitlemesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , failin sistem içindeki ahlaki ve itikadi durumunu; , başladığı inkâr ve küfür zeminini; , failin kendi yapıp ettiklerinin birikimini temsil eden potansiyel alanı; ise durumun zamana bağlı hareket yönünü göstermektedir. Failin amelleri potansiyel gradyanı tersine çevirdiğinde hareket vektörü negatif yönde zorlanmakta ve sistem tepetaklak bir biçimde başladığı başlangıç noktasına () geri çökmektedir.