قلب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ل-ب61 sîga, 217 mücavir kök, 155 ayet, 48 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ربطبصرقُلُوبُهُمْقُلُوبِهِمُقسوقلبطبعبِقَلْبٍألهالْقُلُوبُطمأنأمنختمقُلُوبِهِمْ

KökSîga 61Ayet 155Sure 48Mücavir 217

▶ Ağı aç (3B)

قلب

ق - ل - ب

KÖK
  • 168 geçiş
  • 155 ayet
  • 61 sîga
  • 13 sözlük

Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır. Sonra tersine çevirmeye kalb etme denmiştir. Toplayıp dağıtan mekeze, yani döndüren merkeze kalp adı verilmiştir. İnsanda kanı devrettiren göğüsteki merkeze kalb, haberleri döndüren baştaki merkeze (beyne) de kalb denmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır. Sonra tersine çevirmeye kalb etme denmiştir. Toplayıp dağıtan mekeze, yani döndüren merkeze kalp adı verilmiştir. İnsanda kanı devrettiren göğüsteki merkeze kalb, haberleri döndüren baştaki merkeze (beyne) de kalb denmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.700 harf
القاف واللام والباء معهما ق ب ل، ل ق ب، ق ل ب، ب ق ل، ب ل ق مستعملات قبل: قال الخليل: من قَبْلُ ومن بَعْدُ غايتان بلا تنوين، وهما مثل قولك: ما رأيت مثله قط. فإذا أضفته إلى شيء نصبته إذا وقع موقع الصفة، تقول: جاء قبل عبد الله، وهو قبل زيد قادم. وإذا ألقيت عليه من صار في حد الأسماء نحو قولك: من قبل زيد، فصارت من صفة وخفض قبل ب? من فصار قبل منقاداً ب? من، وتحول من وصفيته إلى الاسمية، لأنه لا تجتمع
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.588 harf
القَلْب: الفؤاد، وقد يعبَّر به عن القلب. قال الفراء في قوله تعالى: "إنَّ في ذلك لَذِكرى لمن كانَ له قَلْبٌ": أي عقل. وقَلَبْتُ الشيء فانقلبَ، أي انكبَّ. والمُنْقَلَبُ يكون مكاناً ويكون مصدراً، مثل المُنْصَرَف. وقلَّبته بيدي تقليباً. وتقلَّب الشيء ظَهراً لبطنٍ، كالحيَّة تتقلَّب على الرَمْضاء. وقَلَبْتُ القومَ، كما تقول صَرَفْتُ الصِبيان، عن ثعلب. وقَلَبْتُهُ، أي أصبت قلبه. وقَلَبْت النخلةَ: نزعت
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok21.213 harf
ق ل ب قبل ، قلب ، لقب ، لبق ، بقل ، بلق : مستعملات . قبل : قال ابن المظفر : قَبْل : عقيب بَعْد ، وإذا أفردوا قالوا هو مِن قبلُ ومِن بَعدُ . قال : وقال الخليل : قبلُ وبعدُ رُفِعا رفْعاً بلا تنوين لأنهما غايتان ، وهما مثلُ قولك : ما رأيتُ مثله قطّ فإذا أصفتَه إلى شيء نصبتَه إذا وقعَ موقعَ الصّفة ، كقولك : جاءنا قبلَ عبد الله ، وهو قبلَ زيدٍ قادمٌ . فإذا وقعتَ عليه مِنْ صار في حدّ الأسماء ، كقولك من
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.061 harf
(باب القاف واللام وما يثلثهما) (قلم) القاف واللام والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على تسويةِ شيء عند بَرْيه وإصلاحه. من ذلك: قَلَمْتُ الظُّفُر وقلَّمْته. ويقال للضَّعيف: هو مَقلُوم الأظفار. والقُلاَمَة: ما يسقُط من الظُّفُر إذا قُلِم. ومن هذا الباب سمِّي القلمُ قَلماً، قالوا: سمِّي به لأنَّه يُقْلَم منه كما يُقْلمُ من الظُّفر، ثمَّ شُبِّه القِدْح به فقيل: قلم. ويمكن أن يكون القِدحُ سُمِّي قلماً لما
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.103 harf
- قلب الشيء: تصريفه وصرفه عن وجه إلى وجه، كقلب الثوب، وقلب الإنسان، أي: صرفه عن طريقته. قال تعالى: ﴿وإليه تقلبون﴾ [العنكبوت/21]. والانقلاب: الانصراف، قال: ﴿انقلبتم على أعقابكم ومن ينقلب على عقبيه﴾ [آل عمران/144]، وقال: ﴿إنا إلى ربنا منقلبون﴾ [الأعراف/125]، وقال: ﴿أي منقلب ينقلبون﴾ [الشعراء/227]، وقال: ﴿وإذ انقلبوا إلى أهلهم انقلبوا فكهين﴾ [المطففين/31]. وقلب الإنسان قيل: سمي به لكثرة تقلبه، ويعبر
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.774 harf
ق ل ب قلب الشيء قلباً‏:‏ حوّله عن وجهه‏.‏ وحجر مقلوب وكلام مقلوب‏.‏ وقلب رداءه‏.‏ وقلبه لوجهه‏:‏ كبّه وقلبه ظهراً لبطن‏.‏ وقلب البيطار قوائم الدابّة‏:‏ رفعها ينظر إليها‏.‏ وتقلّب على فراشه‏.‏ والحية تتقلّب على الرمضاء‏.‏ وأقلبت الخبزة‏:‏ حان لها أن تقلب‏.‏ ورجلٌ أقلب‏:‏ متقلب قالب حملاقيه قد كاد يجنّ وحفل قليباً وقلباً وهي البئر قبل الطيّ فإذا طويت فهي الطويّ وقلبت للقوم قليباً‏:‏ حفرته
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.199 harf
القَلْبُ: تَحْويلُ الشيءِ عن وجهه. قَلَبه يَقْلِـبُه قَلْباً، وأَقْلَبه، الأَخيرةُ عن اللحياني، وهي ضعيفة. وقد انْقَلَب، وقَلَبَ الشيءَ، وقَلَّبه: حَوَّله ظَهْراً لبَطْنٍ. وتَقَلَّبَ الشيءُ ظهراً لبَطْنٍ، كالـحَيَّةِ تَتَقَلَّبُ على الرَّمْضاءِ. وقَلَبْتُ الشيءَ فانْقَلَبَ أَي انْكَبَّ، وقَلَّبْتُه بيدي تَقْلِـيباً، وكلام مَقْلوبٌ، وقد قَلَبْتُه فانْقَلَب، وقَلَّبْتُه فَتَقَلَّب.والقَلْبُ أَيضاً:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR604 harf
* ق ل ب * * القَلْبُ * الفؤاد وقد يعبر به عن العقل قال الفراء في قوله تعالى ﴿لمن كان له قلب﴾ أي عقل و * المُنْقَلَبُ * يكون مكانا ومصدرا كالمنصرف و * قَلَبَ * القوم صرفهم وبابه ضرب وقلبت النخلة نزعت قلبها و * ِقُلْبُ * النخلة بفتح القاف وضمها وكسرها لبها و * القَلْبُ * من السوار ما كان قلبا واحدا * قلت وقال الأزهري ما كان قلدا واحدا يعني ما كان مفتولا من طاق واحد لا من طاقين وفلان حول * قُلَّبٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR13.025 harf
قلبه، يقلبه، قلبا، من باب ضرب: حوله عن وجهه، كأقلبه. وهذا عن اللحياني، وهي ضعيفة. وقد انقلب. وقلبه مضعفا. وقلبه: أصاب قلبه،أي فؤاده، ومثله عبارة غيره يقلبه، ويقلبه، الضم عن اللحياني، فهو مقلوب. وقلب الشيء: حوله ظهرا لبطن اللام فيه بمعنى على، ونصب ظهرا على البدل، أي: قلب ظهر الأمر على بطنه، حتى علم ما فيه، كقلبه مضعفا. وتقلب الشيء ظهرا لبطن، كالحية تتقلب على الرمضاء. وقلبه عن وجهه: صرفه. وحكى
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok32.601 harf
قَلَبَهُ 1 قَلَبَهُ ذ , (S, A, Mgh, O, Msb, K,) aor. قَلِبَ , (Msb, K.) inf. n. قَلْبٌ, (Msb,) He altered, or changed, its, or his, mode, or manner, of being; (A, Mgh, Msb, * K;) and ↓ قلّبهُ signifies the same, (K,) or is like قَلَبَهُ in the sense expl. above and in other senses but denotes intensiveness and muchness; (Msb;) and ↓ اقلبهُ also signifies the same as قَلَبَهُ in the sense expl.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR4.774 harf
قَلَبَ قَلَبَ I ( n. ac. قَلْب 1 ), a. Turned; turned over; turned upside-down, inverted; transposed; changed, altered; varied, transformed, metamorphosed, metamorphized. b. [ acc. & 'An ], Turned from. c. Dismissed, sent away. d. Called away, took to himself; translated ( God ). e. Rolled ( his eyes ). f. Examined; inspected, scrutinized. g. Considered, pondered ( in his mind ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR68.778 harf
قلب قَلََبَ - يَقْلِبُ، قُلِبَ - يُقْلَبُ - قَلْب - قُلُوْب - قَلَّبَ - يُقَلِّبُ - انْقَلَبَ - يَنْقَلِبُ - مُنْقَلَب - مُنْقَلِبٌ - مُنْقَلِبُوْن - تَقَلََّبَ - يَتَقَلََّبُ - تَقَلُّب - مُتَقَلَّب قَلََبَ - يَقْلِبُ + كائن + شيئاً: يدوره حول محوره بزاوية 180 درجة: يديره حول نفسه نصف دورة: يحرك الشيء بحيث يصبح وجهه المقابل للناظر من الخلف،
Tamamını oku

Sîgalar(61)

Mücavir kökler217 mücavir (526 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. طبع

    11 ortak ayet · Ağaç, taş gibi şeylerin üzrini çentmek için kullanılan taş…

  2. أله

    94 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  3. مرض

    12 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir

  4. أمن

    49 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  5. قسو

    6 ortak ayet · قسور Arslan demektir

  6. رعب

    5 ortak ayet · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  7. طمأن

    7 ortak ayet · Huzur bulan

  8. فقه

    7 ortak ayet · Kavrarlar

  9. زيغ

    5 ortak ayet · Sıyağ(sad) kalıba dökülmüş parça, Sığa fiil olarak şekil…

  10. أذن

    12 ortak ayet · Kulak demektir

  11. بصر

    14 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  12. ختم

    4 ortak ayet · Ve mühürledi

Geçtiği ayetler(155)

Sîga sayfası: قُلُوبِهِمْ
  1. خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Onların kalpleriAllah onların kalblerini ve kulaklarını mühürlemiştir. Gözlerinin üzerinde bir perde vardır ve onlar için büyük bir azab vardır.

  2. فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ

    Onların kalpleriKalblerinde hastalık vardır. Allah da hastalıklarını artırdı. Yalan söylemekte olduklarından dolayı onlara elem verici bir azab vardır.

  3. … هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ …

    Onların kalpleriSana kitabı indiren O’dur. O’nun bazı ayetleri muhkemdir ki bunlar; kitabın anasıdır. Diğer bir kısmı da müteşabihlerdir. İşte kalblerinde eğrilik bulunanlar; fitne çıkarmak ve te’vile yeltenmek için müteşabih olanlara uyarlar. Halbuki onun gerçek te’vilini, ancak Allah bilir. İlimde derinleşmiş olanlar: Biz ona inandık, hepsi Rabbımızın katındadır, derler. Ancak akıl sahibleri düşünebilirler.

  4. … مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Onların kalpleriEy iman edenler; siz; küfredip de yeryüzünde dolaşan veya gazada bulunan kardeşleri hakkında: Onlar yanınızda olsalardı ölmezler veya öldürülmezlerdi, diyenler gibi olmayın. Allah; bunu, onların kalblerinde bir hasret olarak koydu. Halbuki öldüren de dirilten de Allah’tır. Ve Allah, yaptığınız şeyleri görendir.

  5. … أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ

    Onların kalpleriBir de münafıklık edenleri açığa vurmak içindi. Kendilerine: Gelin Allah yolunda savaşın veya savunun, dendiği zaman: şayet savaşmayı bilseydik peşinizden gelirdik, dediler. O gün onlar imandan çok küfre yakındılar. Kalblerinde olmayan şeyi ağızlarıyla söylüyorlardı. Onların gizlediği şeyi Allah çok iyi bilir.

  6. أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا

    Onların kalpleriOnlar öyle kimsler ki; kalblerindekini Allah bilir. Sen onlara aldırma da öğüt ver. Haklarında te’sirli sözler söyle.

  7. فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسَارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشَى أَنْ تُصِيبَنَا دَائِرَةٌ …

    Onların kalpleriKalblerinde hastalık olanların; bize bir felaket gelmesinden korkuyoruz, diyerek onlara koşuştuklarını görürsün. Olur ki, Allah, fetih verir veya katından bir emir getirir de onlar, içlerinde gizlediklerinden dolayı pişman olurlar.

  8. وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَجَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ يَرَوْا …

    Onların kalpleriİçlerinden seni dinleyenler vardır. Halbuki Biz, onu anlarlar diye, kalblerine örtüler, kulaklarına da ağrılık koyduk. Onlar her ayeti görseler de yine inanmazlar. Hatta sana geldiklerinde, seninle çekişirler. O küfredenler derler ki; Bu, eskilerin masallarından başka birşey değildir.

  9. أَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ أَهْلِهَا أَنْ لَوْ نَشَاءُ أَصَبْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَنَطْبَعُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ

    Onların kalpleriSahiplerinden sonra, yeryüzüne varis olanlara besbelli değilmidir ki; eğer Biz, dileseydik onları da günahlarından dolayı cezalandırırdık. Ve onların kalbleri üzerine mühür basarız da bir şey duymazlar.

  10. إِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هَؤُلَاءِ دِينُهُمْ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

    Onların kalpleriHani münafıklar, kalblerinde hastalık bulunanlar: Bunları, dinleri aldattı, diyorlardı. Halbuki kim Allah’a tevekkül ederse; muhakkak ki Allah, Aziz’ dir, Hakim’dir.

Sîga sayfası: قُلُوبُهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقلب
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفأد, صدر, لبب, عقل
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Bir şeyin içini dışına, altını üstüne çevirmek; yönünü tersine döndürmek ve bir nesnenin en saf, en merkezi özü olmak
Çekirdek Özet 2İnsanın idrak, irade ve niyet mekanizmasının değişkenliği ile varoluşsal yönelişin bütünüyle tersine çevrilip aslına döndürülmesi
Çekirdek Özet 3Sabit kalmayan, her an yeni bir etkiyle yön değiştirebilen dinamik bilinç merkezi ve ontolojik dönüşüm ilkesi
Kritik Hata RiskiKalbi yalnızca biyolojik pompalama organına veya modern romantik bir duygu merkezine indirgeyip akletme, anlama ve ahlaki sorumluluk yüklenen idrak çekirdeği işlevini yok saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قلHafiflik, yerinden oynama, hareketlilik, ayrılma ve bir zeminden sıyrılarak kalkma; nitekim قلع kökünde kökünden söküp çıkarma, قلل kökünde ağırlığın ve hacmin azalması, قلم kökünde ucunu yontup hafifleterek biçimlendirme, قلد kökünde büküp boyna dolama hareketleri ortaktırبİçerilik ve temas bildiren harfin eklenmesiyle hareket nesnenin kendi içine ve zıt yüzüne bükülmüş, hafifleyip yerinden oynayan şeyin altının üstüne getirilmesi veya bir merkezin tersyüz edilmesi anlamına özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırBir sınır çizgisi etrafında toplanmayı, dönme hareketini ve merkezileşmeyi simgeler
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi sevk etmeyi, bir yöne çekmeyi, kontrolü ve aktarımı temsil eder
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir mekanın içini, özünü, mahfuz alanı ve derinlikli kapalı yapıyı ifade eder
قلبİçteki özün toplanarak yönünü tersine çevirmesi ve merkez etrafında devretmesiİçte saklı olan cevherin (ب) bir idare ve sevk ilkesiyle (ل) kendi ekseni veya sınırları etrafında dönerek (ق) altını üstüne getirmesi hareketini kurar

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin yüzünü tersine çevirmek, altını üstüne getirmek (zahr li-batn), elbisenin astarını dışa çıkarmak, ekmeği ateşte çevirmek ve hurma ağacının gövdesindeki en beyaz, saf iç lifi (şahme/öz) çıkarıp ayırmaktır. Ayrıca toprağın kazılıp altının üstüne çevrilmesiyle oluşan kuyuya da bundan ötürü قليب denmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem kullanımında kalbin kararsızlığı ve durumdan duruma hızla geçmesi şu beyitle darbımesel haline gelmiştir: ما سمي القَلْبُ إلا من تَقَـلُّـبـه / والرأي بصرف والإنسان أطوار (Kalbe, ancak sürekli değişkenliğinden ve evrilip çevrilmesinden ötürü kalp adı verilmiştir; nitekim görüşler yön değiştirir, insan ise hâlden hâle geçer).
Erken Arapça kullanımHz. Ali'nin dilindeki saf ve kusursuz Kureyş lehçesini nitelemek üzere كان قرشياً قَلْباً ifadesinde geçtiği gibi, içine hiçbir karışım ve yabancı unsur girmemiş katıksız, arı özü ifade etmek için kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde قلب biçimi doğrudan iç organ olarak kalbi, zihinsel merkezi ve tersyüz etme hareketini karşılayan temel bir ortak mirastır. İbranicede lēv veya lēvāv biçimleri doğrudan zihin, niyet, iç merkez ve iradeyi karşılarken; kökün dönme ve tersine çevrilme niteliği Arapçada çok daha berrak korunmuştur. Akadcada libbu göğüs boşluğundaki iç organı, bir şeyin en derin merkezini, düşünce ve arzunun kaynağını karşılar. Süryanicede lebbā benzer şekilde ruhsal, akli ve hayati çekirdeği ifade eder. Güney Sami dillerinde ve kadim Arapça lehçelerinde hem cismani öz (hurmanın özü, madenin katıksız hali) hem de hareket boyutu (tersine çevrilme, altüst olma) fonetik denkliğini koruyarak birleşmiştir. Kökün Sami zeminindeki ana karakteri, canlı varlığın dış kabuğunun ardındaki en mahrem ve değişken yönetici merkez olmasıdır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi altüst etmek, evirip çevirmek ve her şeyin en saf özüHareket ve cevher olmak üzere iki asıldan türemiştir; organa bu adın verilmesi hem sürekli atıp hâlden hâle dönmesinden hem de bedenin en şerefli özü olmasındandırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca libbu, İbranice lēv/lēvāv, Süryanice lebbā, Ge'ez lebbKelime başındaki kaf sesinin düşmesi veya zayıflamasıyla Sami dillerinde ağırlıklı olarak iç organ ve zihin çekirdeği manası öne çıkmış, Arapçada ise kök fiil karakteri olan dönme anlamıyla birleşik kalmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda iç organ, göğüs ve merkez bildiren tek heceli unsurlarMısır dilinde ib (kalp/akıl/düşünce) formuna kadar uzanan iç merkez tasavvuru ile kavramsal paralellik taşırMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قلبAnlamlıTersyüz etmek, evirip çevirmek, özBir şeyin altını üstüne çevirmek, merkez, en saf çekirdekHedef kök; Kur'an'da geçer
قبلAnlamlıÖn, yüzleşmek, yönelmek, kabul etmekBir şeyin ön tarafı, geleceğe veya bir hedefe doğru yönelmeHedef kökle zıt yönlü simetri taşır; biri öne yöneliş, diğeri tersine çevrilmedir
لقبAnlamlıAd takmak, unvan vermekBir kimseyi belirgin bir vasıfla çağırıp nitelemekDışa vuran tanıtıcı işaret; Kur'an'da geçer
لبقAnlamlıUygun olmak, yakışmak, yumuşamakBir işe veya elbiseye yatkınlık, uyumlulukKök içi uyum ve yumuşaklık; Kur'an'da geçmez
بقلAnlamlıYeşermek, bitki bitirmekTopraktan sebze ve yeşillik çıkmasıYerin içindekini dışa fışkırtması; Kur'an'da geçer
بلقAnlamlıAlacalık, beyaz ile siyahın karışmasıİki zıt rengin bir arada bulunması, kapının ardına kadar açılmasıZıt durumların birleşmesi; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قلبMerkezİdrak, niyet ve yönelim merkeziDeğişkenlik, hâlden hâle geçiş ve tersyüz olabilme kabiliyetini doğrudan içeren bilinç çekirdeğidirKararların, imanın, inkârın ve duyguların kaynadığı dinamik merkez
فأدKomşuDuygu ve tutuşma merkeziفأد kökünde yakıcılık, heyecan, telaş ve hararet vurgusu varken, قلب kökünde değişkenlik, karar verme ve akletme yetisi esastırGöğüsteki organın his ve ürperti boyutu
صدرKomşuKalbin mahalli, göğüsصدر kalbin içinde barındığı dış çevreyi, niyetlerin ilk belirdiği giriş alanını ifade ederken, قلب onun en derinindeki özdürVesvesenin ve daralmanın ilk temas ettiği kabuk
لببKomşuKatıksız akıl, saf özلبب arınmış, tortusuz saf aklı ve kesin idraki ifade eder; قلب ise dalgalanmaya ve sapmaya da açık dinamik organdırYanılmayan, arı zihinsel kavrayış
عقلKomşuBağlama ve denetleme yetisiعقل nefsi ve eylemleri dizginleyip bağlayan zihinsel işlevdir; قلب ise aklın eylemini gerçekleştirdiği mahalli ve fail zemini anlatırDeğerlendirme ve alıkoyma faaliyeti
ثبتZıtKararlılık, yerinde durmaثبت kökü bir halde kaim olma, değişmeme ve sarsılmamayı ifade eder; قلب kökünün tabiatındaki devrilme ve dönüşmenin tam karşıtıdırSarsılmazlık ve yerleşiklik

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقلبTersyüz etmek, öz, iç merkezHem fiziksel döndürmeyi hem de manevi kavrayış ve karar odağını bütüncül içerirKesin
Latincecor, vertere, invertereKalp, merkez; çevirmek, tersine çevirmekCor biyolojik ve ahlaki merkezi karşılarken, vertere dönüşüm ve tersine çevrilme eylemini verir; tek bir kökte iki anlam birleşmezGüçlü
İngilizceheart, invert, overturn, coreKalp, merkez, tersyüz etmekHeart duygusal ve ahlaki merkezi, core saf özü, invert ise altüst etmeyi ifade eder; dilde iki ayrı köke bölünmüştürGüçlü
AlmancaHerz, Umkehren, KernKalp, yönünü çevirmek, çekirdekHerz iç dünyayı ve idraki, umkehren yönün bütünüyle tersine dönmesini, Kern ise şahmeyi ve özü karşılarGüçlü
Fransızcacœur, renverser, noyauKalp, merkez, devirmekCœur bilinç ve his mahalli iken, renverser tersine çevirme eylemini, noyau ise özü temsil ederGüçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَلْب / قُلُوبAkıl, kavrama ve idrak yetisiİnsanın gerçeği anlaması, düşünmesi ve kavraması bağlamında (Hac 22:46, Kâf 50:37)
قَلْب / قُلُوبİman, inkâr ve niyetin karar mahalliHidayetin, nifakın, kibrin veya takvanın yerleştiği ahlaki merkez (Bakara 2:7, Hucurât 49:14, Hac 22:32)
قَلْب / قُلُوبKorku, huzur ve sükûnetin mekânıDehşetin veya ilahi güvencenin doğrudan çarptığı duygu zemini (Âl-i İmrân 3:151, Ra'd 13:28, Ahzâb 33:10)
اِنْقَلَبَ / يَنْقَلِبُGeriye dönmek, irtidat etmekDavadan, imandan veya savaştan topukları üstünde gerisingeriye sapmak (Âl-i İmrân 3:144, Mâide 5:21)
اِنْقِلَاب / مُنْقَلَبVarılacak akıbet, nihai dönüşümDünyadaki amellerin ahirette bütünüyle tersyüz olarak varacağı yer (Şuarâ 26:227, A'râf 7:125)
تَقَلُّبHâlden hâle geçme, dolaşma, hareketİnsanların yeryüzünde veya inkârcıların refah içinde gezip dolaşması, yüzün göğe çevrilmesi (Bakara 2:144, Âl-i İmrân 3:196)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-amel ilişkisi, hidayet ve dalaletİmanın mahiyeti dille ikrarın yanında kalbin tasdiki midir; kalbin mühürlenmesi ve hidayetin kalbe ilka edilişi cebir midirİrade, tasdik ve inkârın nihai ontolojik onay makamı
FıkıhNiyet nazariyesi ve ikrah haliİbadetlerde ve akitlerde niyetin dil ile değil kalple geçerli olması; ölüm tehdidi altında kalbi imanla dolu iken küfür sözü söyleyenin hükmüHukuki geçerliliği belirleyen asıl iç yöneliş ve kast
TefsirHidayet, mühürlenme ve basiretKalplerin mühürlenmesi, pas tutması ve körleşmesinin mecaz mı yoksa manevi bir gerçeklik mi olduğuBedenin içinde basireti ve hakikati algılayan manevi göz
HadisAhlak, fitne ve nefis tezkiyesiKalbin iki parmak arasında evrilip çevrilmesi duası ve bedende bir et parçası vardır ki o düzelirse bütün beden düzelir uyarısıBütün amellerin sıhhatini ve bozulmasını belirleyen merkezi dinamik odak

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-yaratıcı irtibatıİman, ihlas ve niyet merkeziVarlığın yönünü bütünüyle Yaratan'a çevirmesiDindarlık biçimsel hareketlerden ibaret olmayıp kalbin ihlasla yön değiştirmesi ve istikamette sabitlenmesidirKesin
İlmiEpistemoloji ve idrakSezgi, derin kavrayış ve basiretVerileri birleştirip anlamlandırmaBilgi sadece duyusal veri toplama değil, kalbin o verileri hikmetle tevil edip hakikate döndürmesidirGüçlü
SiyasiOtorite, meşruiyet ve biatGönüllü rıza ve toplumsal sadakatİktidarın kalıcı zemin bulmasıKılıçla zaptedilen bedenler ilk sarsıntıda geri döner; kalıcı otorite kalplerin devşirilmesi ve meşruiyetle kurulurGüçlü
İktisadiMülkiyet ve servet dolaşımıTedavül, piyasa dinamizmiSermayenin atıl kalmayıp dönmesiServetin tek elde birikmeyip toplum içinde elden ele evrilip çevrilmesi ve piyasada sürekli dolaşmasıdırMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz dönüşümü, polarite değişimi ve tersinirlik (inversion)Fizikte bir sistemin kutuplarının yer değiştirmesi, termodinamikte tersinir süreçler ve bir matrisin evrilerek transpozunun veya tersinin alınması eylemidirGüçlü
Beşeri bilimlerRadikal paradigma değişimi, paradigma kayması ve yabancılaşmaBireyin veya toplumun temel değer sisteminin kırılma yaşayarak tam zıddına dönmesi, devrimsel altüst oluşlar ve inanç krizleridirGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKalp kavramını sadece akıl dışı, irrasyonel ve romantik duyguların, değişken hislerin kaynağı sayarak zihinsel kavrayıştan ve rasyonel sorumluluktan tamamen soyutlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKalp, Kur'an'da akletme fiilinin doğrudan nispet edildiği (Hac 22:46), hakkı batıldan ayıran fıkhın, idrakin, niyetin, ahlaki iradenin ve vahyin ilk muhatap olduğu en kapsamlı bilişsel ve manevi merkezdir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİmanı aklı dışlayan bir iç coşkuya indirgemek, akletmeyi ise hissiz bir mekanizmaya hapsederek Kur'an'ın akıl-kalp bütünlüğünü parçalamak; böylece kalbin mühürlenmesini veya körelmesini bilişsel bir körlük değil sadece duygusal bir katılık olarak okumak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunun çekirdeğini teşkil eder; insanın hidayete erişi, sapışı, nifakı veya ihlası kalbin yönelimine bağlıdır. Ayrıca insanın akıbetinin dünyadaki durumunun bütünüyle tersyüz edileceği hesap gününe dayandığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojisini tahlil eden ayetlerde, aklın ve basiretin inkâr yüzünden işlevsizleştiğini bildiren nasslarda ve ölüm ile diriliş sonrası geri dönüşü (inkılâb) haber veren eskatolojik uyarılarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın sabit, statik ve determinist bir yapıda olduğu zannını yıkar; kalbin her an dönebileceğini göstererek kibri engeller, imanın bir kazanım değil sürekli korunması gereken dinamik bir yöneliş olduğunu öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin yüzünü tersine çevirmek, altını üstüne getirmek ve bir bütünün en saf, katıksız iç çekirdeğini açığa çıkarmak.
  • Soyut anlamDüşünce, niyet ve idrakin hâlden hâle evrilmesi, insanın yönelişinin zıt kutbuna dönebilme potansiyeli ve varoluşsal nihai dönüşüm.
  • Sistematik karşılıkDinamik bilinç mekanizmasının her an dönüşüme açık olan merkezi ve sistemin entropik ya da hidayet eksenli yön değiştirme matrisi.
  • LaTeX modeliS(t+Δt)=P⋅S(t)buradadet⁡(P)=−1
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) sistemin veya bilincin belirli bir andaki durum vektörünü, S(t+Δt) ise dönüşüm sonrası yeni durumu temsil eder. P matrisi yön değiştirme ve tersyüz etme operatörüdür. Bu operatörün determinantının negatif olması (det⁡(P)=−1), sistemin sadece ötelenmediğini, oryantasyonunun tersine döndüğünü (altının üstüne geldiğini, zıddına inkılap ettiğini) simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق