روع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-و-ع1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بشرجيأروعجدلالرَّوْعُلوطإبراهيمقوم

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

روع

ر - و - ع

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Uçurumun başı demektir. Yukarıdan aşağıya bakarken insanın hissettiği duyguya rva denir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Uçurumun başı demektir. Yukarıdan aşağıya bakarken insanın hissettiği duyguya rva denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR10.057 harf
باب العين والرّاء والواو معهما ع ر و، ع ر ي، ع و ر، ع ي ر، ر ع و، ر ع ي، و ر ع، ر و ع، ر ي ع، و ر ع، ي ع ر عرو: عري: عراه أمرٌ يَعْرُوه عَرْواً إذا غشيه وأصابه، يقال: عراه البرد، وعَرَتْهُ الحُمَّى، وهي تَعْروه إذا جاءته بنافض، وأخذته الحُمَّى بعُرَوائها. وعُرِيَ الرّجلُ فهو مَعْروّ، واعتراه الهمّ. عامّ في كلّ شيء، حتى يقال: الدّلف يعتري الملاحة. ويقال: ما مِنْ مؤمنٍ إلا وله ذَنْبٌ يعتريه قال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR713 harf
الرَوْعُ بالفتح: الفَزَعُ. والرَوْعَةُ: الفَزْعَةُ. ومنه قولهم: أفزعَ رَوْعُهُ، أي ذهب فَزعُه وسكَن. والروعُ بالضم: القلبُ والعقلُ. يقال وقع ذلك في رُوعي، أي في خلدي وبالي. وفي الحديث: "إن روحَ القُدْسِ نفث في رُوعي". ورُعْتُ فُلاناً ورَوَّعْتُهُ فارْتاعَ، أي أفزعته ففزع. وتَرَوَّعَ، أي تَفَزَّعَ. وقولهم: لا تُرَعْ، أي لا تَخَفْ ولا يلحقْك خوفٌ. قال أبو خِراش: رَفَوني وقالوا يا خُوَيْلِدُ لم
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR38.223 harf
باب العين والراء عرى ، عرا ، عير ، عور ، رعي ، روع ، ريع ، ورع ، وعر ، يعر ، يرع . عرا : قال الله جلّ وعزّ : ( إِن نَّقُولُ إِلاَّ اعْتَرَاكَ بَعْضُ ءَالِهَتِنَا بِسُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 ءٍ ) ( هُود : 54 ) قال الفراء : كانوا كذّبوه يعني هوداً ثم جعلوه مختلِطاً ، وادَّعَوا أن آلهتهم هي التي خَبَّلته لعيبه إيّاها . فهنالك قال : ( إِنِّى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أُشْهِدُ اللَّهِ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR13.309 harf
(باب الراء والواو وما يثلثهما) (روي) الراء والواو والياء أصلٌ واحد، ثمّ يشتق منه. فالأصل ما كان خِلافَ العَطَش، ثم يصرَّف في الكلام لحامِلِ ما يُرْوَى منه. فالأصل رَوِيتُ من الماء رِيّاً. وقال الأصمعي: رَوَيْت على أهلي أَرْوِي رَيّاً. وهو راوٍ من قومٍ رُواةٍ، وهم الذين يأتونهم بالماء. فالأصل هذا، ثمّ شبِّه به الذي يأتي القومَ بِعْلمٍ أو خَبَرٍ فيرويه، كأنَّه أتاهم برِيِّهم من ذلك. (روب)
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR579 harf
- الروع: الخلد، وفي الحديث: (إن روح القدس نفث في روعي) (الحديث عن عبد الله بن مسعود عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: (إن روح القدس نفث في روعي أن نفسا لن تموت حتى تستكمل رزقها، ألا فاتقوا الله وأجملوا في الطلب) أخرجه الشهاب القضاعي في مسنده 2/185)، والروع: إصابة الروع، واستعمل فيما ألقي فيه من الفزع، قال: ﴿فلما ذهب عن إبراهيم الروع﴾ [هود/74]، يقال: رعته وروعته، وريع فلان، وناقة روعاء: فزعة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR668 harf
ر و ع رعته وروعته وارتعت منه‏.‏ وأصابته روعة الفراق وروعات البين‏.‏ قال جرير‏:‏ ألا حيّ أهل الجوف قبل العوائق ومن قبل روعات الحبيب المفارق ووقـع ذلـك فـي روعـي‏:‏ فـي خلـدي‏.‏ وثـاب إليـه روعـه إذا ذهـب إلى شيء ثم عاد إليه‏.‏ ورجل أروع وامرأة روعاء وناقة روعاء‏.‏ وهو ذكاء الروع‏.‏ قال يصف ناقته‏:‏ رأتنـي بجبليهـا فصـدّت مخافـة وفي الحبل روعاء الفؤاد فروق وناقة رواع الفؤاد حرة الوجه عطل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.923 harf
الرَّوْعُ والرُّواع والتَّرَوُّع: الفَزَعُ، راعَني الأَمرُ يَرُوعُني رَوْعاً ورُووعاً؛ عن ابن الأَعرابي، كذلك حكاه بغير همز، وإِن شئت همزت، وفي حديث ابن عباس، رضي الله عنهما: إِذا شَمِطَ الإِنسانُ في عارِضَيْه فذلك الرَّوْعُ، كأَنه أَراد الإِنذار بالموت. قال الليث: كل شيء يَروعُك منه جمال وكَثرة تقول راعني فهو رائع. والرَّوْعةُ: الفَزْعة. وفي حديث الدعاء: اللهم آمِنْ رَوعاتي؛ هي جمع رَوْعة وهي
Maddenin bağlantısı

الرَّوْعُ والرُّواع والتَّرَوُّع: الفَزَعُ، راعَني الأَمرُ يَرُوعُني رَوْعاً ورُووعاً؛ عن ابن الأَعرابي، كذلك حكاه بغير همز، وإِن شئت همزت، وفي حديث ابن عباس، رضي الله عنهما: إِذا شَمِطَ الإِنسانُ في عارِضَيْه فذلك الرَّوْعُ، كأَنه أَراد الإِنذار بالموت. قال الليث: كل شيء يَروعُك منه جمال وكَثرة تقول راعني فهو رائع. والرَّوْعةُ: الفَزْعة. وفي حديث الدعاء: اللهم آمِنْ رَوعاتي؛ هي جمع رَوْعة وهي المرّة الواحدة من الرَّوْع الفَزَعِ. ومنه حديث عليّ، رضي الله عنه: أَن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، بعثه ليَدِيَ قوماً قتَلَهم خالدُ بن الوليد فأَعطاهم مِيلَغةَ الكلب ثم أَعطاهم بِرَوْعةِ الخيل؛ يريد أَن الخيل راعت نِساءهم وصبْيانهم فأَعطاهم شيئاً لِما أَصابهم من هذه الرَّوْعة. وقولهم في المثل: أَفْرَخَ رَوْعُه أَي ذَهب فَزَعُه وانكشف وسكَن. قال أَبو عبيد: أَفْرِخ رَوعك، تفسيره لِيَذْهَبْ رُعْبُك وفزَعُك فإِن الأَمر ليس على ما تُحاذِر؛ وهذا المثل لمعاوية كتب به إِلى زياد، وذلك أَنه كان على البصرة وكان المُغيرةُ بن شعبة على الكوفة، فتُوُفِّيَ بها فخاف زياد أَن يُوَلِّيَ مُعاويةُ عبدالله بن عامر مكانه، فكتب إِلى معاوية يخبره بوفاة المغيرة ويُشير عليه بتولية الضَّحَّاك بن قيس مكانه، فقَطِن له معاوية وكتب إِليه: قد فَهِمْت كتتابك فأَفْرِخْ رَوْعَكَ أَبا المغيرة وقد ضممنا إِليك الكوفة مع البصرة؛ قال الأَزهري: كل من لقيته من اللغويين يقول أَفْرَخَ رَوْعه، بفتح الراء من روعه، إَلا ما أَخبرني به المنذري عن أَبي الهيثم اَنه كان يقول: إِنما هو أَفْرَخَ رُوعهُ، بضم الراء، قال: ومعناه خرج الرَّوْعُ من قلبه. قال: وأَفْرِخْ رُوعَك أَي اسْكُن وأْمَنْ. والرُّوع: موضع الرَّوْع وهو القلب؛ وأَنشد قول ذي الرمة: جَذْلانَ قد أَفْرَخَتْ عن رُوعِه الكُرَبُ قال: ويقال أَفرخت البيضة إِذا خرج الولد منها. قال: والرَّوْع الفزَعُ، والفزَعُ لا يخرج من الفزع، إِنما يخرج من الموضع الذي يكون فيه، وهو الرُّوع. قال: فخرج والرَّوْعُ في الرُّوعِ كالفَرْخِ في البيضة. يقال: أَفرخت البيضة إِذا انفلقت عن الفرْخ منها، قال: وأَفْرَخَ فؤادُ الرجل إِذا خرج رَوْعه منه؛ قال: وقلَبَه ذو الرمة على المعرفة بالمعنى فقال: جذلانَ قد أَفرخت عن رُوعه الكرب قال الأَزهري: والذي قاله أَبو الهيثم بيّن غير أَني أَستوحش منه لانفراده بقوله، وقد استدرَكَ الخلف عن السلف أَشياء ربما زَلُّوا فيها فلا ننكر إِصابة أَبي الهيثم فيما ذهب إِليه، وقد كان له حَظّ من العلم مُوَفَّر، رحمه الله. وارْتاعَ منه وله ورَوَّعه فتَرَوَّعَ أَي تَفَزَّعَ. ورُعْت فلاناً ورَوَّعْتُه فارْتاعَ أَي أَفْزَعْتُه فَفَزِعَ. ورجل رَوِعٌ ورائعٌ: متروِّع، كلاهما على النسب، صحّت الواو في رَوِع لأَنهم شبهوا حركة العين التابعة لها بحرف اللِّين التابِع لها، فكأَنَّ فَعِلاً فَعِيل، كما يصح حَويل وطَويل فعَلى نحْوٍ من ذلك صحّ رَوِعٌ؛ وقد يكون رائع فاعلاً في معنى مفعول كقوله: ذَكَرْت حَبِيباً فاقِداً تَحْتَ مَرْمَسِ وقال: شُذَّانُها رائعةٌ مِن هَدْرِه أَي مُرْتاعة. ورِيعَ فلان يُراع إِذا فَزِع. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، ركب فرساً لأَبي طلحة ليلاً لِفَزَعٍ نابَ أَهلَ المدينة فلما رجَع قال: لن تُراعُوا لن تراعوا إِنّي وجدْته بَحْراً؛ معناه لا فزَع ولا رَوْعَ فاسْكنوا واهْدَؤوا؛ ومنه حديث ابن عمر: فقال له المَلك لم تُرَعْ أَي لا فزَعَ ولا خَوْف. وراعَه الشيءُ رُؤوعاً ورُوُوعاً، بغير همز؛ عن ابن الأَعرابي، ورَوْعةً: أَفْزَعَه بكثرته أَو جماله. وقولهم لا تُرَعْ أَي لا تَخَف ولا يَلْحَقْك خوف؛ قال أَبو خِراش: رَفَوْني وقالوا: يا خُوَيْلِد لا تُرَعْ فقلتُ، وأَنْكَرْتُ الوُجوهَ: هُمُ هُمُ وللأُنثى: لا تُراعِي؛ وقال مجنون قيس بن مُعاذ العامري، وكان وقع في شرَكه ظبية فأَطْلَقها وقال: أَيا شِبْهَ لَيْلى، لا تُراعِي فَإِنَّني لَكِ اليومَ مِن وَحْشيّةٍ لَصَدِيقُ ويا شِبْهَ ليلى لا تَزالي بِرَوضَةٍ، عَلَيْكِ سَحابٌ دائمٌ وبُرُوقُ أَقُولُ، وقد أَطْلَقْتُها مِنْ وِثاقِها: لأَنْتِ لِلَيْلى، ما حَيِيتُ، طَلِيقُ فَعَيْناكِ عَيْناها وجِيدُكِ جِيدُها، سِوى أَنَّ عَظْمَ السَّاقِ مِنْكِ دَقِيقُ قال الأَزهري: وقالوا راعَه أَمْرُ كذا أَي بلَغ الرَّوْعُ رُوعَه. وقال غيره: راعني الشيءُ أَعجبني. والأَرْوَعُ من الرجال: الذي يُعْجِبُك حُسْنه. والرائعُ من الجَمال: الذي يُعْجِب رُوع مَن رآه فيَسُرُّه. والرّوْعةُ: المَسْحةُ من الجمال، والرَّوْقةُ: الجَمال الرائق. وفي حديث وائل بن حجر: إِلى الأَقْيال العَباهِلة الأَرْواعِ؛ الأَرواعُ: جمع رائع، وهم الحِسانُ الوُجوهِ، وقيل: هم الذين يَرُوعُون الناس أَي يُفْزِعُونهم بمنْظَرِهم هَيْبةً لهم، والأَوّل أَوجَه. وفي حديث صفة أَهل الجنة: فيَرُوعُه ما عليه من اللِّباس أَي يُعْجبه حُسنه؛ ومنه حديث عطاء: يُكره للمُحرِم كلُّ زِينةٍ رائعةٍ أَي حَسَنة، وقيل: كلُّ مُعْجِبة رائقةٍ. وفرس روْعاء ورائعةٌ: تَرُوعك بعِتْقِها وصفتها؛ قال: رائعة تَحْمِلُ شَيْخاً رائعا مُجَرَّباً، قد شَهِدَ الوَقائعا وفرس رائعٌ وامرأَة رائعة كذلك، ورَوْعاء بَيِّنة الرَّوَعِ من نسوة رَوائعَ ورُوعٍ. والأَرْوَعُ: الرجل الكريم ذو الجِسْم والجَهارة والفضل والسُّودَد، وقيل: هو الجميل الذي يَرُوعُك حُسنه ويُعجبك إِذا رأَيته، وقيل: هو الحديد، والاسم الرَّوَعُ، وهو بَيِّنُ الرَّوَعِ، والفعل من كل ذلك واحد، فالمتعدِّي كالمتعدّي، وغير المتعدي كغير المتعدي؛ قال الأَزهري: والقياس في اشتقاق الفعل منه رَوِعَ يَرْوَعُ رَوَعاً. وقلب أَرْوَعُ ورُواعٌ: يَرْتاع لحِدّته من كلّ ما سَمِع أَو رَأَى. ورجل أَرْوعُ ورُواعٌ: حَيُّ النفس ذَكيٌّ. وناقة رُواعٌ ورَوْعاء: حديدةُ الفؤادِ. قال الأَزهري: ناقة رُواعة الفؤاد إِذا كانت شَهْمةً ذَكِيّة؛ قال ذو الرمة: رَفَعْتُ لها رَحْلي على ظَهْرِ عِرْمِسٍ، رُواعِ الفُؤادِ، حُرّةِ الوَجْهِ عَيْطَلِ وقال امرؤ القيس: رَوْعاء مَنْسِمُها رَثِيمٌ دامي وكذلك الفرس، ولا يوصف به الذكر. وفي التهذيب: فرس رُواعٌ، بغير هاء، وقال ابن الأَعرابي: فرس رَوْعاء ليست من الرائعة ولكنها التي كأَنّ بها فزَعاً من ذَكائها وخِفّةِ روحِها. وقال: فرس أَروع كرجل أَروع. ويقال: ما راعَني إِلا مَجِيئك، معناه ما شَعَرْت إِلا بمحبتك كأَنه قال: ما أَصاب رُوعي إِلا ذلك. وفي حديث ابن عباس، رضي الله عنهما: فلم يَرُعْني إِلا رجل أَخذَ بمَنْكِبي أَي لم أَشعُر، كأَنه فاجأَه بَغْتةً من غير مَوْعِد ولا مَعْرِفة فراعه ذلك وأَفزعه. قال الأَزهري: ويقال سقاني فلان شَرْبةً راعَ بها فُؤادِي أَي بَرَدَ بها غُلّةُ رُوعي؛ ومنه قول الشاعر: سَقَتْني شَرْبةً راعَت فؤادِي، سَقاها اللهُ مِن حَوْضِ الرَّسُولِ قال أَبو زيد: ارْتاعَ للخَبَر وارتاحَ له بمعنى واحد. ورُواعُ القَلْبِ ورُوعُه: ذِهْنُه وخَلَدُه. والرُّوعُ، بالضم: القَلبُ والعَقْل، ووقع ذلك في رُوعِي أَي نَفْسي وخَلَدِي وبالي، وفي حديثٍ: نَفْسِي. وفي الحديث: إِنَّ رُوح القُدُسِ نَفَثَ في رُوعي، وقال: إِنَّ نَفْساً لن تموت حتى تَسْتَوْفيَ رِزْقَها فاتَّقُوا الله وأَجْمِلُوا في الطلَب؛ قال أَبو عبيدة: معناه في نفْسي وخَلَدي ونحو ذلك، ورُوحُ القُدُس: جبريل، عليه السلام. وفي بعض الطُّرق: إِنَّ رُوحَ الأَمين نفَثَ في رُوعي. والمُرَوَّعُ: المُلْهَم كأَنّ الأَمر يُلْقَى في رُوعه. وفي الحديث المرفوع: إِنّ في كل أُمة مُحَدَّثِين ومُرَوَّعِين، فإِن يكن في هذه الأُمةِ منهم أَحد فهو عُمر؛ المُرَوَّعُ: الذي أُلقي في رُوعه الصواب والصِّدْق، وكذلك المُحَدَّث كأَنه حُدِّثَ بالحقّ الغائب فنطق به. وراعَ الشيءُ يَروعُ رُواعاً: رجَع إِلى موضعه. وارْتاع كارْتاح. والرُّواع: اسم امرأَة؛ قال بشير بن أَبي خازم: تَحَمَّلَ أَهلُها منها فَبانُوا، فأَبْكَتْني مَنازِلُ للرُّواعِ وقال رَبِيعة بن مَقْرُوم: أَلا صَرَمَتْ مَوَدَّتَكَ الرُّواعُ، وجَدَّ البَيْنُ منها والوَداعُ وأَبو الرُّواعِ: من كُناهم. شمر: رَوَّع فلان خُبْزه ورَوَّغَه إِذا رَوَّاه (* قوله «إذا رواه» اي بالدسم.). وقال ابن بري في ترجمة عجس في شرح بيت الرَّاعي يصف إِبلاً: غَيْر أَروعا، قال: الأَرْوَعُ الذي يَرُوعك جَماله؛ قال: وهو أَيضاً الذي يُسْرِعُ إِليه الارْتياعُ.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR362 harf
* ر و ع * * الرَّوْعُ * بالفتح الفزع و * الرَّوْعَةُ * الفزعة و * الرُّوعُ * بالضم القلب والعقل يقال وقع ذلك في روعي أي في خلدي وبالي وفي الحديث ﴿إن الروح الأمين نفث في روعي﴾ و * رَاعَهُ * من باب قال * فارْتَاعَ * أي أفزعه ففزع و * رَوَّعَهُ تَرْويعا * وقولهم لا * تُرَعْ * أي لا تخف و * راعَهُ * الشيء أعجبه وبابه قال و * الأرْوَعُ * من الرجال الذي يعجبك حسنه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.154 harf
الروع: الفزع، راعه الأمر يروعه روعا، وفي حديث ابن عباس، إذا شمط الإنسان في عارضيه فذلك الروع. كأنه أراد الإنذار بالموت. وقال الليث: كل شيء يروعك منه جمال وكثرة تقول: راعني فهو رائع، كالارتياع، قال النابغة الذبياني يصف ثورا: فارتاع من صوت كلاب فبـات لـه طوع الشوامت من خوف ومن صرد ويقال: ارتاع منه، وله. والتروع قال رؤبة: ومثل الـدنـيا لـمـن تـروعـا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR13.272 harf
رَاعَهُ 1 رَاعَهُ ذ , (IAar, Az, S, Msb, K, *) aor. يَرُوعُ (Mgh,) inf. n. رَوْعٌ (Msb, TA) and رُوعٌ and رُوُوعٌ and رُؤُوعٌ, (IAar, TA,) [He, or it, affected his رُوع, i. e. heart, or mind, with fright, or fear;] fear of it (namely an affair or event) reached his رُوع; (Az, TA;) he, or it, (a man, S, or an affair or event, IAar, TA, or a thing, Msb,) frightened him; put him in fear; made him
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR690 harf
رَاعَ رَاعَ ( w ) U ( n. ac. رَوْع 1 , رُوْع 3 , رُؤُوْع [ 27 ] ), a. Frightened, terrified; startled, alarmed, scared. b. Surprised, astonished; delighted. c. [ Min ], Was afraid of, frightened at. d. Was quenched, allayed, slaked ( thirst ). رَوَّعَ رَوَّعَ II , a. see I (a) . أَرْوَعَ أَرْوَعَ IV , a. Scared; drove along ( sheep ). تَرَوَّعَ تَرَوَّعَ V , اِرْتَوَعَ VIII , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR43.387 harf
روع 1.BAB رَاعَ - يَرُوْعُ - رَوْع رَاعَ - يَرُوْعُ + الكائن + من أمر أو شيء أو كائن: يشعر في نفسه بالفزع والرعب والخوف رَوْع : على وزن " فـَعـْل" اسم فعل " رَاعَ - يَرُوْعُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " رَاعَ - يَرُوْعُ ": الشعور في النفس بالخوف والفزع واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور النفسي بالرعب والروع والجزع "، وهي: هَلِعَ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جدل

    1 ortak ayet · Cedle havan tokmağı demektir

  2. لوط

    1 ortak ayet · “Liyat” sıva harcı demektir

  3. ذهب

    1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  4. إبراهيم

    1 ortak ayet · İbrahim

  5. بشر

    1 ortak ayet · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir

  6. جيأ

    1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  7. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ

    Korku hissiİbrahim’in korkusu geçipte müjde kendisine ulaşınca; Lut kavmi hakkında bizimle tartışmaya girişti.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökروع
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerفزع, خوف, رعب, وجل
Zıt Kökأمن
Çekirdek Özet 1Kalbe ansızın çarpan ani ürperti, heyecan verici sarsıntı ve bu duygunun yerleştiği iç merkez
Çekirdek Özet 2Beklenmedik bir durum karşısında nebevi fıtratta beliren geçici irkilme ve zihni toparlama hâli
Çekirdek Özet 3Şiddetli sarsıntı ve hayranlık uyandıran baskının akıl ve teenni ile yatışıp güvene dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökü sürekli bir korkaklık veya yılgınlık sanmak; hayranlık ve kalbi uyanıklık boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
روHızlı hareket, geniş alana yayılma, dalgalanma ve arayış dinamiği; روح kökünde hava ve can akışında, رود kökünde gidip gelme ve talepte, روض kökünde suyun yayılmasında, روغ kökünde yön değiştirmede, روم kökünde amaca yönelmede görülürعBoğaz harfi olan ayın harfinin kattığı derinlik ve içe işleme etkisiyle bu akışkan hareket kalbin derinliğine nüfuz eden ani bir sarsıntıya, irkilmeye ve iç merkeze dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstZihinsel idrakin başlangıcını, ilk algıyı ve bedeni yöneten tepe noktayı temsil eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDışarıdan gelen etkiyi içeriye rapteden, algıyı iç merkeze bağlayan bağlantıyı simgeler
عGöz; görme, bilme, kaynakDoğrudan müşahedeyi, kalbin derinlik pınarını ve iç duyum merkezini ifade eder
روعİdrakin merkezine ani bağlanan görsel ve içsel sarsıntıDış dünyadan ansızın gelen kuvvetli bir etki veya görüntünün doğrudan kalbin derinine inerek kişiyi sarsması ve uyarması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKalbe veya göğüs boşluğuna ansızın inen ürperti, beklenmedik heybetli bir görüntü karşısında bedenin irkilmesi; aynı zamanda bu hissin duyulduğu kalbin derinliği
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Cerîr sevgiliden ayrılığın kalpte bıraktığı ani sarsıntıları ifade ederken bu kökü kullanır: ألا حي أهل الجوف قبل العوائق / ومن قبل روعات الحبيب المفارق
Erken Arapça kullanımKitābü'l-Ayn ve Esâsü'l-Belâga'da geçtiği üzere heybetli ve güzel duruşuyla insanı hayran bırakıp ürperten kimse için رجل أروع denmiş; at için رائع ifadesi kullanılmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Esâsü’l-Belâga, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde روع kökü, ani sarsıntı, şiddetli ürperme ve heyecan verici bir etki altında kalma semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan ses denkliğiyle paralellik gösteren biçimleri sınırlı olmakla birlikte, fırtına, gürültü ve ani sarsıntı bildiren köklerle kavramsal teması bulunmaktadır. Arapçada kelime iki temel yönde kristalleşmiştir: Birincisi hareke farkıyla kalbin idrak ve his merkezi (er-rû‘), ikincisi ise o merkeze ansızın çarpan panik, ürperti veya hayranlık sarsıntısıdır (er-rav‘). Dildeki er-rav‘a kelimesi yalnızca korkuyu değil, azamet ve güzellik karşısında duyulan donakalma ve huşu hâlini de içine alarak estetik bir boyut kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAni irkilme ile kalbin iç odacığı arasında ses ve anlam bağıKök hem hissi (er-rav‘) hem de bu hissin duyulduğu zihni-kalbi merkezi (er-rû‘) karşılarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dillerinde ani sarsıntı ve ürperti kavramlarıİbrani ve Arami kollarında gök gürültüsü, sarsıntı ve ürkme anlatan biçimlerle semantik akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda ani uyarılma ve refleksTehlike veya olağanüstü algı karşısında canlı organizmanın toparlanma refleksiMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
روعAnlamlıAni ürperti ve hayranlık sarsıntısıKalbe ansızın çarpan panik hissi veya kalbin bizzat kendisiHedef kök; Kur'an'da geçer
رعوAnlamlıVazgeçmek ve kendine gelmekKötülükten dönmek, aklı başına gelip taşkınlığı bırakmakOrtak çekirdek; Kur'an'da geçmez
ورعAnlamlıÇekinmek ve sakınmakŞüpheli şeylerden titizlikle uzak durmak, takva ile geri durmakZihni sakınma nüansı; Kur'an'da geçmez
وعرAnlamlıSarp ve güç olmakGeçit vermez, taşlık ve zorlu arazi yapısıFiziksel zorluk; Kur'an'da geçmez
عروAnlamlıBağlanmak ve tutunmakSarılacak kulp, ağaç dalı veya himayesine sığınılan bağKalb ve ilgi bağı; Kur'an'da geçer
عورAnlamlıAçık ve savunmasız kalmakKorunmasız gedik, örtülmesi gereken kusur veya körlükSavunma zafiyeti; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
روعMerkezAni irkilme ve zihni uyanışBeklenmedik bir durumun kalbe ansızın çarpmasıyla beliren ilk sarsıntıHem olumsuz ürpertiyi hem de hayranlık verici heybeti kapsayan geçici sarsıntı
فزعKomşuPanik ve kaçış refleksiTehlike karşısında dehşete düşüp kaçışma ve feryat etme hâliروع köküne göre daha dışa vurulan ve kontrolsüzleşen dehşet
خوفKomşuBilinen tehlike beklentisiGelecekte gerçekleşmesi muhtemel bir zarardan duyulan genel endişeروع gibi anlık ve çarpıcı değil, zamana yayılan bilinçli kaygı
رعبKomşuİçsel çöküntü ve dehşetKalbi bütünüyle dolduran, iradeyi felç eden ağır korkuروع geçici bir uyanış iken, رعب hasmı etkisiz kılan ezici ağırlıktır
وجلKomşuSaygı dolu ürpertiİlahi azamet veya sorumluluk karşısında kalbin titremesiAhlaki ve manevi duyarlılık boyutu baskın olan iç titreme
أمنZıtEmniyet ve sükûnetHer türlü korku, tedirginlik ve tehlikeden emin olma hâliKalbin hiçbir sarsıntıya uğramadan tam kararlılık ve barış içinde olması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaروعAni sarsıntı, irkilme, heybetKalbe aniden inen telaş ve aynı zamanda hayranlık uyandıran heybetKesin
LatincePavor, consternatio, tremorAni panik, donakalma, titremeBeklenmedik bir olay karşısında zihnin geçici olarak afallamasını karşılar; kalbin mahalli anlamını taşımazGüçlü
İngilizceSudden fright, awe, startleAni ürkme, huşu, irkilmeTehlike anındaki irkilmeyi ve yüce bir şey karşısındaki huşuyu verir; Arapçadaki tekil kalp merkezi anlamı eksiktirGüçlü
AlmancaErschrecken, Bestürzung, EhrfurchtÜrperme, şaşkınlık, derin saygıAni bir haber veya olayla sarsılmayı ve büyüklük karşısında donakalmayı iyi aktarırGüçlü
FransızcaFrayeur soudaine, stupeur, émoiAni korku, afallama, iç çalkantısıDuygusal dalgalanmayı ve ani irkilmeyi karşılar; nesnel durumdan çok öznel sarsıntıyı vurgularGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الرَّوْعُBeklenmedik tecelli karşısında beliren geçici irkilme ve endişeMeleklerin Hz. İbrahim'e insan suretinde gelip ikramı yememeleri üzerine uyanan ve müjdeyle yatışan ilk ürperti; Hûd 11:74

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlerin masumiyeti ve insani halleriPeygamberlerde beliren anlık korku veya irkilmenin risalet vakarını zedeleyip zedelemeyeceği tartışılmış; bunun fıtri bir refleks olduğu belirtilmiştirFıtri insani tepki
Fıkıhİkrah ve şok etkisiBeklenmedik baskı ve ani korkutmanın (tervî‘) hukuki iradeye ve beyana tesiri; insanların sebepsiz korkutulmasının yasaklığı ele alınmıştırHukuki ehliyeti etkileyen anlık sarsıntı
TefsirHûd suresindeki kıssanın tahliliHz. İbrahim'in melekleri tanımaması sonucu kalbine düşen hissin niteliği ve müjdenin gelişiyle bu durumun sona erişi açıklanmıştırGeçici idrak uyanıklığı
Hadisİlham ve vahiy mahalliKalbe düşen kesin bilgi ve ilahi ikazın mekânı olarak değerlendirilmiştir; Cebrail'in peygamberin kalbine üflemesi rivayetinde geçerKalbin idrak merkezi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniGaybi tecelliler karşısında teyakkuzİdrak sarsıntısıFıtri duyarlılığı harekete geçirmeKulun ilahi kudret karşısında uyanık kalmasını ve gafletten kurtulmasını sağlarKesin
İlmiBeklenmeyen veriyle karşılaşmaBilişsel sarsıntıEzber bozan veriyi işleme uyarısıBilinen modellerin dışındaki bir olguyla karşılaşınca zihnin alarm durumuna geçmesiGüçlü
SiyasiAni kriz ve tehdit algısıGüvenlik refleksiHızlı kriz yönetimi ve teenniLiderin ani şok anında soğukkanlılığını koruyup meseleyi müzakereyle çözmesiGüçlü
İktisadiPiyasadaki ani dalgalanma ve şoklarPiyasa paniğiFiyat ve risk dengesini gözden geçirmeAni bir gelişmenin piyasada yarattığı geçici tedirginliğin bilgi akışıyla yatışmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDirac delta fonksiyonu veya impuls yanıtıBir sisteme sıfıra yakın bir zaman aralığında dışarıdan uygulanan ani, yüksek genlikli şok sinyali ve sistemin bu etkiyi sönümleyerek dengeye gelmesiGüçlü
Beşeri bilimlerAkut stres tepkisi ve bilişsel yeniden çerçevelemeOrganizmanın beklenmedik tehlike karşısında alarm durumuna geçmesi, durumu hızla analiz edip rasyonel teenniye kavuşmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca sıradan bir fobi, patolojik korkaklık veya yılgınlık olarak okumak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, nebevi şahsiyetteki yüksek ahlaki dikkati, konukseverliği, tehlike karşısındaki teyakkuzu ve akabinde gelişen şefkat dolu müzakereyi içerir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. İbrahim'in meleklerden korkmasını acizlik veya iman zayıflığı sanmak; tebliğ ve risalet vakarıyla bağdaşmayan yorumlara sapmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Peygamberlerin olağanüstü tecelliler karşısında tamamen hissiz taşlar olmadığını, bilakis en yüksek fıtri duyarlılığa sahip olduklarını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Meleklerin elçi olarak gelişini, Hz. İbrahim'in misafirperverliğini ve Lut kavmi hakkındaki merhametli mücadelesini anlatan kıssa ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Korku hissinin mutlak bir zaaf olduğu ön yargısını yıkar; ani irkilmenin ardından aklın ve merhametin devreye girmesi gerektiğini öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKalbe ve göğse ansızın çarpan sarsıcı his; hayran bırakan heybetli duruş ve bu hissin idrak edildiği kalbin iç merkezi.
  • Soyut anlamDış dünyadan gelen beklenmedik bir etki karşısında zihnin uyarılması, yaşanan anlık şokun ardından teenni ve bilgiyle yeniden sükûnete kavuşması.
  • Sistematik karşılıkAni uyarılma potansiyelinin yüksek farkındalık doğurması; şok etkisinin sönümlenerek yapıcı müzakere ve güven ortamına evrilmesi.
  • LaTeX modeliS(t)=S0+A⋅δ(t−t0)⋅e−λ(t−t0)
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t), sistemin veya kalbin zaman içindeki sükûnet ve denge durumunu gösterir. S0 başlangıçtaki olağan hâldir. A⋅δ(t−t0) ifadesi, t0 anında beklenmedik biçimde ortaya çıkan ani irkilme ve şok darbesini (er-rav‘) temsil eder. e−λ(t−t0) çarpanı ise bilginin, müjdenin ve aklıselimin devreye girmesiyle bu anlık sarsıntının λ sönümleme katsayısıyla hızla yatışıp güvene dönüşmesini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر