عرو
ع - ر - و
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 1 sîga
- 7 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Kulpu
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: عرو/ي
Notlarım
Sözlükler(7)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR10.057 harfباب العين والرّاء والواو معهما
ع ر و، ع ر ي، ع و ر، ع ي ر، ر ع و، ر ع ي، و ر ع، ر و ع، ر ي ع، و ر ع، ي ع ر
عرو:
عري:
عراه أمرٌ يَعْرُوه عَرْواً إذا غشيه وأصابه، يقال: عراه البرد، وعَرَتْهُ الحُمَّى، وهي تَعْروه إذا جاءته بنافض، وأخذته الحُمَّى بعُرَوائها.
وعُرِيَ الرّجلُ فهو مَعْروّ، واعتراه الهمّ. عامّ في كلّ شيء، حتى يقال: الدّلف يعتري الملاحة. ويقال: ما مِنْ مؤمنٍ إلا وله ذَنْبٌ يعتريه قال
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR16.777 harfMadde başı: عرو/ي(باب العين والراء وما يثلثهما)
(عرم) العين والراء والميم أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على شِدّة وحِدّة. يقال: عَرُم الإنسان يعرُم عَرامَةً، وهو عارم. قال:
إني امرؤٌ يذُبُّ عن مَحارمي *** بَسْطةُ كفٍّ ولسانٍ عارمِ
وفيه عُرامٌ، إذا كان فيه ذلك. وعُرَام الجَيْش: شِرّته وحَدُّه وكثرتُه. قال:
وليلةِ هُوْلٍ قد سَريتْ وفتيةٍ *** هَديتُ وجمعٍ ذي عُرامٍ مُلادِسِ([4])
ولذلك يقال جيشٌ عَرَمْرَمٌ. وقد قلنا
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR734 harf* ع ر و * * العَرَاءُ * بالمد الفضاء لا ستر به قال الله تعالى ﴿لنبذ بالعراء﴾ و * عُرْوةُ * القميص مدخل زره و * عَرَاهُ * كذا من باب عدا و * اعْتَرَاهُ * أي غشيه و * العَرِيَّةُ * النخلة يعريها صاحبها رجلا محتاجا فيجعل له ثمرها عاما فيعروها أي يأتيها فهي فعيلة بمعنى مفعولة وإنما أدخلت فيها الهاء لأنها أُفردت فصارت في عداد الأسماء كالنطيحة والأكيلة ولو جئت بها مع النخلة قلت نخلة * عَرِيٌّ * وفي
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR7.128 harf: ( و *!عَراهُ *!يَعْرُوهُ ) عَرْواً : ( غَشِيَهُ طالباً مَعْروفَهُ . ) وذِكْرُ المُضارِعِ مُسْتدركٌ لما مَرَّ من مُخالَفَتِه لاصْطِلاحِه ؛ ( *!كاعْتَراهُ .
( وفي الصِّحاحِ : *!عَرَوْتُ الرَّجُلَ *!أَعْرُوهُ *!عَرْواً : إذا أَلْمَمْتَ به وأَتَيْته طالباً ، فهو *!مَعْرُوٌّ .
وفلانٌ *!تَعْرُوهُ الأَضْيافَ *!وتَعْتَرِيهِ : أَي تَغْشاهُ ؛ ومنه قولُ النابغَةِ :
أَتَيتُكَ *!عارِياً خَلَقاً ثِيابيعلى
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR15.948 harfعَرَاهُ
1 عَرَاهُ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) aor. يَعْرُوهُ, (S, Msb, K,) inf. n. عَرْوٌ; (S, Msb;) and ↓ اعتراهُ; (Msb, K;) He came to him, (S, Mgh, K,) syn. أَتَاهُ, (S, Mgh,) and أَلَمَّ بِهِ, (S,) or غَشِيَهُ, (K,) or he repaired to him, syn. قَصَدَهُ, (Msb,) seeking (S, Mgh, K) his beneficence, or bounty, (Mgh, K,) or for the purpose of seeking his gift, or aid: (Msb:) or both signify [simply]
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.051 harfعَرَا
عَرَا U ( n. ac. عَرْو 1 ),
a. Came to; visited.
b. Happened, occurred to, befell.
c. Seized, smote.
d. [ & pass. عُرِيَ ], Was seized with a shivering-fit.
e. [ pass. ] [ Ila ], Regretted, felt the want of.
عَرَّوَ
عَرَّوَ II , أَعْرَوَ IV ,
a. Made a handle to ( a vase ); made button-holes. loops to ( dress ).
اِعْتَرَوَ
اِعْتَرَوَ VIII ,
a. see I (a) ,
b. ( c ).
عَرْء
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR37.295 harfعرو
عَرَا - يَعْرُو - عُرْوَة - اعْتَرى - يَعْتَري
عَرَا - يَعْرُو + كائن + شيئاً أو كائناً: يربطه ويشنكله به ويتداخل فيه، بحيث يشكل معه عروة
عُرْوَة: على وزن " فـُعـْلـَة " اسم فعل بمعنى مفعول من " عَرَا - يَعْرُو ": بمعنى اسم آلة منه: وسيلة الربط والوثاق والعقد: الأداة التي تستعمل لربط شيء بآخر، من حبل أو شنكل أو سلسلة
اعْتَرَى - يَعْتَرِي
Sîgalar(1)
Mücavir kökler19 mücavir (27 toplam)
- مسك
2 ortak ayet · Koku veren yağdır
- وثق
2 ortak ayet · Anlaşma
- فصم
1 ortak ayet · Kopmak
- غوي
1 ortak ayet · Ğaviy, “Ğaye” kenar demek, “ğavy” kenara çekilmek, yoldan…
- رشد
1 ortak ayet · “Rasad” gözetleyici demektir
- كره
1 ortak ayet · Hoşlanmadı
- طغي
1 ortak ayet · Taşkınlaştıran
- وجه
1 ortak ayet · Yüz demektir
- عقب
1 ortak ayet · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
- دين
1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir
- سلم
1 ortak ayet · “Süllem” merdiven demektir
- أله
2 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
Geçtiği ayetler(2)
… الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
KulpuDinde zorlama yoktur. Gerçekten hak, batıldan iyice ayrılmıştır. Tağut’u inkar edip, Allah’a inanan kimse kopmak bilmeyen sağlam bir kulpa sarılmıştır. Ve Allah, Semi’dir, Alim’dir.
وَمَنْ يُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى وَإِلَى اللَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ
KulpuKim, ihsan ederek kendini Allah’a teslim ederse; muhakkak ki o, en sağlam kulpa sarılmıştır. Ve işlerin akıbeti Allah’a aittir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عرو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عصم, مسك, حبل |
| Zıt Kök | فصم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneye sıkıca tutunmayı sağlayan kulp, halka, ilik veya kuraklıkta hayvanların beslenip hayatta kaldığı dayanıklı çalı |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın varoluşsal savrulma ve düşme tehlikesine karşı sımsıkı yapıştığı, kopması imkânsız ilahi güvence bağı |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel ve toplumsal hayatı çöküşten koruyan, ontolojik ve ahlaki zemine bağlayan sarsılmaz irtibat mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Kavramı soyut ve temelsiz bir aidiyet duygusu sayıp onun eylemsel teslimiyet ve tutunma zorunluluğunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عر | Bir şeye arız olma, ilişme, yüzeye temas etme, açığa çıkma veya sarılma hareketini ifade eder; عري, عرش, عرض, عرف ve عرر köklerinde bir şeyin dışına çıkma, ilişme veya tutunma dinamiği ortaktır | و | İllet harfinin eklenmesiyle ilişme ve temas hareketi, elin kavrayabileceği veya nesnenin asılabileceği bir kulp, bağ ve sürekli tutunma noktası (عروة) anlamında somutlaşmış ve süreklilik kazanmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; kaynak, açığa çıkma, fark etme | Kavranacak ve tutunulacak dayanağın belirginleşmesi, yönelimin odağı haline gelmesi |
| ر | İnsan başı; öncelik, üst, başlangıç | Yönelişin bilinçli bir kararla en üst ilkeye ve sarsılmaz temele bağlanması |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, tutturma, ekleme | İki ayrı varlığı birbirine kenetleyen, kopmayı engelleyen birleştirici irtibat |
| عرو | Belirgin bir dayanağa bilinçli yönelişle sarsılmaz biçimde kenetlenme | İnsanın zayıflığını kavrayarak kendisini ayakta tutacak sabit bir kulpa veya esasa sımsıkı bağlanması hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kabın, kovanın veya testinin tutulup kaldırıldığı kulp; elbisenin ilik halkası; ayrıca kuraklıkta yaprak dökmeyip develerin tutunarak hayatta kaldığı köklü çalı veya ağaç türü |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde kıtlık ve soğuk zamanlarında insanların veya sürülerin sığındığı, yok olmaktan kurtaran cömert kimseler veya sığınaklar için tutunulan ağaç ve kulp benzetmesiyle yer bulur |
| Erken Arapça kullanım | Bir hastalığın, nöbetin, soğuğun veya kederin insana musallat olup bürümesi durumunda عراه البرد veya اعتراه الهمّ şeklinde temas ve sarma anlamında kullanılmıştır |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab.
Sami etimolojik katman
Arapça عرو kökü, Sami dil ailesinde temas etme, ilişme, bürüme ve tutunma donatısı sağlama semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün İbranice ve Süryanice gibi kuzeybatı Sami dillerindeki yakın yansımaları daha ziyade açığa çıkma, soyunma veya ilişilme (عري ile kesişen düzlem) üzerinden gelişirken, Arapçada hem bir keder veya arızanın kişiyi bürümesi hem de tutunulacak sağlam bir kulp veya bağ teşkil etmesi yönünde çift kutuplu bir uzmanlaşma görülür. Kuraklıkta yeşil kalan ve deveye dayanak olan çalıya bu adın verilmesi, göçebe Sami pastoral kültürünün hayatta kalma tecrübesinin semantik çekirdeğe yansımasıdır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisânü’l-Arab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | عرو ve عري kesişimi | Arız olma, temas etme fiilinden tutunma organı olan kulp veya bağ ismine geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice yakın morfemler | Çıplaklaşma, açılma veya ilişme anlamındaki Sami kökleriyle paralel gelişim | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik bağlama/tutunma izleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Mekâyîsü’l-Luğa.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عرو | Anlamlı | Tutunulan kulp, ilişme | Bir şeye sarılmak, tutunacak yer edinmek, arız olmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عور | Anlamlı | Eksiklik, gedik, açık yer | Korunmasız kalmak, ayıp veya kusur belirmesi | Zıtlık ve açıkta kalma yönüyle ilişkili; Kur'an'da geçer |
| رعو | Anlamlı | Vazgeçmek, kendine gelmek | Kötülükten vazgeçip akla ve doğruya dönmek | Kur'an'da geçmez |
| روع | Anlamlı | Korku, ürperti, kalp | Ansızın gelen korku veya kalbin derinliği | Kur'an'da geçer |
| وعر | Anlamlı | Sarp, güç, engebeli yer | Yürünmesi veya aşılması zor zemin | Kur'an'da geçmez |
| ورع | Anlamlı | Çekinmek, sakınmak | Şüpheli şeylerden titizlikle uzak durmak | Ahlaki tutunma ve sakınma; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عرو | Merkez | Tutunma bağı | Düşmeyi engelleyen somut veya manevi kavrama noktası | Kopmayan, elle tutulan kulp |
| عصم | Komşu | Korunma ve engelleme | Dış tehlikelere karşı koruyucu bir kalkana veya sınıra sığınma | Suçtan, günahtan veya helaktan korunma |
| مسك | Komşu | Kavrama ve tutma | Bir şeyi elinde tutarak bırakmama eylemi | Tutunma fiilinin faildeki iradi sürekliliği |
| حبل | Komşu | Bağ ve irtibat | İki nokta arasında uzanan ve çekilmeyi sağlayan esnek ip | Toplumsal veya ilahi iletişim hattı |
| فصم | Zıt | Kırılma ve kopma | Bir bütünün veya halkanın ayrılarak işlevsiz kalması | Tutunulan bağın parçalanması ve boşluğa düşme |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عرو | Tutunulacak kulp, bağ | Elin veya bağın kavradığı sağlam dayanak | Kesin |
| Latince | Ansa, retinaculum | Kulp, tutamak, gem bağı | Nesnenin tutulacak uzantısını ve tutucu bağı karşılar, ontolojik boyutu içermez | Güçlü |
| İngilizce | Handle, firm handhold | Kulp, güvenli tutamak | Fiziksel tutunmayı ve mecazi güvenceyi karşılar; kıtlık bitkisi nüansını taşımaz | Güçlü |
| Almanca | Haltegriff, Handhabe | Tutamak, dayanak noktası | Bir aracın kavranma noktasını veya hukuki dayanağı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Anse, point d'appui | Kulp, destek noktası | Mekanik kavrama ve sığınma zeminini verir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman ve tevhid bağı | İmanın zeval bulup bulmayacağı ve tağuttan teberri şartı | İmanın kişiyi ontolojik yok oluştan koruyan sarsılmaz dayanak oluşu |
| Fıkıh | Akitlerde sağlamlık ve teminat | Bağlayıcı akitlerin taraflara yüklediği kopmaz sorumluluk | Güvenilir ve feshedilemez hukuki taahhüt |
| Tefsir | İstiare ve temsil analizi | عروة kelimesinin somut kulp imgesinden tevhid ilkesine aktarımı | Helak çukuruna düşmekten kurtaran ilahi vesile |
| Hadis | İslami şiar ve fıtrat bağı | İslam'ın temel rükünleri ve kelime-i tevhid için yapılan niteleme | Fıtrata ve hakikate sımsıkı yapışma zorunluluğu |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve teslimiyet | Sarsılmaz inanç dayanağı | Bireyi bâtılın ve şüphenin boşluğuna düşmekten korumak | Yalnızca Allah'a bağlanan kopmaz metafizik irtibat | Kesin |
| İlmi | Temel aksiyomlar | Şüphe götürmez ilkeler | Düşünceyi epistemik çöküşten kurtarmak | Doğruluğu zorunlu olan mantıki ve burhani dayanaklar | Güçlü |
| Siyasi | Meşruiyet zemini | Adalet ve anayasal sözleşme | Toplumsal düzeni çözülme ve kaostan korumak | İktidarı keyfilikten alıkoyan bağlayıcı ortak ahit | Muhtemel |
| İktisadi | Güvenli değer ve mülkiyet | Sağlam teminat ve sürdürülebilirlik | Kriz anlarında iktisadi yapının çöküşünü önlemek | Kıtlık dönemlerinde dahi değerini yitirmeyen üretim zeminleri | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fizikteki çekim odağı veya mukavemet bağlantı noktası | Sistemin maruz kaldığı çekme veya koparma gerilimlerine karşı yapıyı bir arada tutan ve kopma katsayısı sonsuza yaklaşan sabit mesnet | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuk felsefesinde temel norm (Grundnorm) | Toplumsal ve hukuki kurallar hiyerarşisinin meşruiyetini devraldığı, tartışılamaz ve çiğnenemez kurucu zemin | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca zihinsel veya mezhebi bir aidiyet etiketi gibi görmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Tağutu fiilen reddetmeyi, yüzünü ihsan bilinciyle Allah'a teslim etmeyi ve ameli sadakati zorunlu kılan bütüncül hayat nizamı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnsanın teslimiyet ve ahlaki sorumluluk üretmeksizin yalnızca mensubiyet iddiasıyla kurtulacağını sanması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın varoluşsal olarak desteksiz yaşayamayacağını; ya sahte otoritelerin çürük iplerine ya da Allah'ın kopmaz kulpuna tutunmak zorunda olduğunu veciz bir somutlamayla ortaya koyar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Dinde zorlama olmadığını bildiren hidayet-dalalet ayrımı ayetinde (Bakara 2:256) ve ameli ihsan ile yüzünü Allah'a dönmeyi anlatan hikmet ayetinde (Lokmân 31:22). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İmanın pasif bir temenni olduğu vehmini yıkar; imanın bir kulpa yapışmak gibi failin iradi, sürekli ve sıkı bir tutunma çabası gerektirdiğini gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir kabın, aletin veya nesnenin elle tutulup kavranmasını sağlayan kulp; kıtlıkta canlıları besleyen dayanıklı çalı.
- Soyut anlamVarlığı kaostan, düşüşten ve yok oluştan koruyan, kopması imkânsız metafizik ve ahlaki güven bağı.
- Sistematik karşılıkİrade ile hakikat arasına kurulan, dış sarsıntılardan etkilenmeyen kopmaz irtibat noktası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde zamana bağlı tutunma güvencesini; teslimiyet ve yöneliş katsayısını; salih amel ve ihsanı; tağut veya bâtıla bağımlılık derecesini; kopma ve ayrılma ihtimalini temsil eder. Tağutun dışlanması ve Allah'a teslimiyetle ve kopma riski olduğunda, tutunulan bağ sonsuz bir mukavemet kazanır.