حبل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ب-ل7 sîga, 49 mücavir kök, 6 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حَبْلِوَحَبْلٍحبلعصوحَبْلٌمسدحِبَالَهُمْشفوبِحَبْلٍنقذورد

KökSîga 7Ayet 6Sure 5Mücavir 49

▶ Ağı aç (3B)

حبل

ح - ب - ل

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Habl ip demektir. Yük için kullanılan ipe “habl”, ondan uzun olan ipe de “tavl” denir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Habl ip demektir. Yük için kullanılan ipe “habl”, ondan uzun olan ipe de “tavl” denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.443 harf
باب الحاء واللام والباء معهما ح ب ل، ح ل ب، ب ل ح، مستعملات حبل: الحَبْلُ: الرَّسَنُ، والحَبْل: العَهْدُ والأَمان والحَبْل: التواصل، والحَبْل: الرَّمل الطويل الضَّخْم. والحَبْل: مَوضِع بالبصرة على شاطىء النَّهْر. والحَبْلُ: مصدَر حَبَلْتُ الصيَّدْ واحتَبَلْتُه أي: أَخَذْتُه، والجميع من هذه الأسماءِ كُلِّها: الحِبال. والحِبالة: المَصيِدة، وحَبائِلُ الموت: أسبابه، واحتَبَلَه الموتُ. وحَبْل
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.420 harf
الحَبْلُ: الرَسَنُ؛ ويجمع على حِبالٍ وأَحْبُلٍ. والحَبْلُ: العَهْدُ. والحَبْلُ: الأمانُ، وهو مثل الجِوارِ. قال الأعشى: وإذا تُجَوِّزُها حِبـالُ قَـبـيلَةٍأَخَذَتْ من الأخرى إليك حِبالها والحَبْلُ: الوِصالُ. ويقال للرمل يستطيل حَبْلٌ. وحَبْلُ العاتِقِ: عصبٌ. وحَبْلُ الوريد، عِرْقٌ في العنق. وحَبْلُ الذراعِ في اليد. وفي المثل: هو على حَبْلِ ذراعِكَ، أي في القرْب منك. والحُبْلَةُ: بالضم: ثمرُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok18.555 harf
ح ل ب حلب ، حبل ، لحب ، لبح ، بلح ، بحل : مستعملات أما : بحل ولبح : فإن الليث أهملهما . ( بحل ) : وروَى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال البَحْلُ الإدْقَاعُ الشَّدِيدُ وهذا غريبٌ . لبح : قال ابن الأعرابيّ أيضاً اللَّبَحُ الشجاعةُ وبه سُمي الرجل لَبَحاً ، ومنه الخبر : تَبَاعَدَتْ شَعُوب من لَبَحٍ فعاش أيَّاماً . حبل : قال الليث الحَبْلُ الرَّسَنُ ، والجميع الحِبَالُ . والْحَبْلُ العَهْدُ والأَمَانُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.321 harf
(باب الحاء والباء وما يثلثهما) (حبج) الحاء والباء والجيم ليس عندي أصلاً يعوّل عليه ولا يُفَرّع منه، وما أدري ما صحّة قولهم: حَبَجَ العَلَمُ بَدَا، وحَبَجَت النارُ: بدَتْ بَغْتَةً. وحَبِجَت الإبل، إذا أكلت العَرفَج فاشتكت بطونَها، كلُّ ذلك قريبٌ في الضَّعف بعضُه مِن بعض. وأما حَبَجَ بها، فالجيم مبدلةٌ من قاف. (حبر) الحاء والباء والراء أصلٌ واحد منقاسٌ مطّرد، وهو الأَثرُ في حُسْنٍ وبَهاء.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.072 harf
- الحبل معروف، قال عز وجل: ﴿في جيدها حبل من مسد﴾ [المسد/5]، وشبه به من حيث الهيئة حبل الوريد وحبل العاتق، والحبل: المستطيل من الرمل، واستعير للوصل، ولكل ما يتوصل به إلى شيء. قال عز وجل: ﴿واعتصموا بحبل الله جميعا﴾ [آل عمران/103]، فحلبه هو الذي معه التوصل به إليه من القرآن والعقل، وغير ذلك مما إذا اعتصمت به أداك إلى جواره، ويقال للعهد حبل، وقوله تعالى: {ضربت عليهم الذلة أينما ثفقوا إلا بحبل من الله
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.225 harf
ح ب ل نصب حبالته وحبائله‏.‏ وحبل الصيد واحتبله‏:‏ أخذه‏.‏ وكأنها كفة حابل‏.‏ وهي حبلى بينة الحبل وهنّ حبالى وأحبلها زوجها وكان ذلك في محبل فلان أي حين حبلت به أمه‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ جـازوا حبـى زرود وهما رملتان مستطيلتان‏.‏ أنشد الزمخشري بنفسه قال أنشدتهما بزرود‏:‏ زرود بحبليها الطويلين قصرت حبال القوى من ركبها وركابها ونزلـوا فـي حبـال الدهنـاء‏.‏ وهـو أقـرب إليه من حبل الوريد وهو على حبل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok18.651 harf
الحَبْل: الرِّباط، بفتح الحاء، والجمع أَحْبُل وأَحبال وحِبال وحُبُول؛ وأَنشد الجوهري لأَبي طالب: أَمِنْ أَجْلِ حَبْلٍ، لا أَباكَ، ضَرَبْتَه بمِنْسَأَة؟ قد جَرَّ حَبْلُك أَحْبُلا قال ابن بري: صوابه قد جَرَّ حَبْلَك أَحْبُلُ؛ قال: وبعده: هَلُمَّ إِلى حُكْمِ ابن صَخْرة، إِنَّه سَيَحكُم فيما بَيْننا، ثم يَعْدِلُ والحبْل: الرَّسَن، وجمعه حُبُول وحِبال. وحَبَل الشيءَ حَبْلاً: شَدَّه بالحَبْل؛ قال: في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR581 harf
* ح ب ل * * الحَبْلُ * الرسن ويُجمع على * حِبَال * و * أحْبُلٍ * و * الحَبْلُ * العهد والحبْلُ الأمان وهو مثل الجِوار والحبل الوصال و * حَبْلُ الوَريد * عِرق في العنق و * الحُبْلَةُ * بوزن المقلة ثمر العضاة وفي حديث سعد ﴿لقد رأيتنا مع رسول الله ]ص[ وما لنا طعام إلا الحبلة وورق السمر﴾ و * الحَبَلُ * بالفتح الحمل وقد * حَبِلَتِ * المرأة من باب طرب فهي * حُبْلَى * ونسوة * حَبَالَى * و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.658 harf
الحبل: الرباط، ج: أحبل وأحبال وحبال وحبول كذا في المحكم، قال أبو طالب بن عبد المطلب: أمن أجل حبل لا أبا لك صدته بمنسأة قد جاء حبل بأحبـل وقال النابغة: خطاطيف حجن في حبال متينة تمد بـهـا أيد إلـيك نـوازع وفي الحديث: حبائل اللؤلؤ كأنه جمع حبل على غير قياس، أو هو تصحيف، والصواب: جنابذ بالجيم والذال، وقد تقدم ذكره في موضعه،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR21.840 harf
حَبَلَهُ 1 حَبَلَهُ حبل حبله حبلة , (K,) aor. حَبُلَ , inf. n. حَبْلٌ, (TA,) He bound, tied, or made fast, him, or it, with a rope, or cord. (K, TA.) ― -b2- [Hence,] حَبْلٌ signifies [also] (assumed tropical:) The making a covenant. (KL.) ― -b3- And (assumed tropical:) The obtaining أَمَان [i. e. a promise, or an assurance, of security or safety]. (KL.) ― -b4- And The placing a snare for game.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.083 harf
حَبَلَ حَبَلَ U ( n. ac. حَبْل 1 ) a. [ Bi ], Bound, tied with ( a rope & c. ). b. Laid snares for; snared, ensnared, trapped. حَبِلَ حَبِلَ A ( n. ac. حَبَل 4 ) a. [ Bi ], Conceived, became pregnant with. b. [ Min ], Was full of ( wine, anger ). اِحْتَبَلَ اِحْتَبَلَ VIII , a. Snared, ensnared, trapped. حَبْل حَبْل 1 , ( pl. أَحْبُل 16 , حِبَاْل 23 , حُبُوْل 27 , أَحْبَاْل 38 ), a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR49.342 harf
حبل حَبَلَ - يَحْبُلُ - حَبْل - حِبَال حَبَلَ - يَحْبُلُ + كائن + شيئاً + بـ كائن أو شيء: يعلقه ويربطه ويصله به برباط أو حبل أو ما شابه حَبِلَت - تَحْبَلُ + الأنثى + بجنين: يتكون ويعلق ويرتبط جنين بحبل إلى رحمها (وهو لفظ غير قرآني) حَبْل: على وزن " فـَعـْل: اسم فعل من " حَبَلَ - يَحْبُلُ " اسم آلة منه: وسيلة للربط والحزم والجر معروفة
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler49 mücavir (65 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عصو

    2 ortak ayet · Asân

  2. مسد

    1 ortak ayet · İp yapımında kullanılan lif demektir

  3. حفر

    1 ortak ayet · Hfre çukur demektir

  4. شفو

    1 ortak ayet · Kenar

  5. جود

    1 ortak ayet · Cûdi

  6. عدو

    2 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  7. نقذ

    1 ortak ayet · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir

  8. وسوس

    1 ortak ayet · Fıs fıs etmek anlamındadır

  9. ثقف

    1 ortak ayet · Sigaf demirin dövüldüğü örs ve çekiç demektir

  10. لقي

    2 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  11. خيل

    1 ortak ayet · Heyl (hı) : At demektir

  12. ورد

    1 ortak ayet · Gül demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَمَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ …

    İpeNerede bulunurlarsa bulunsunlar; üzerlerine zillet vurulmuştur. Allah’ın ve mü’minlerin ahdine sığınmış olanlar müstesna. Allah’ın hışmına uğradılar. Üzelerine de miskinlik vuruldu. Bu, Allah’ın ayetlerini inkar etmeleri ve haksız yere peygamberleri öldürmelerindendir. Bu, onların isyan etmeleri ve taşkınlık yapmalarındandır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحبل
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقد, سبب, عصم
Zıt Kökقطع
Çekirdek Özet 1Liflerin bükülmesiyle oluşan, iki varlığı birbirine bağlayan ve uzanan somut ip, urgan
Çekirdek Özet 2İnsanı Allah’a ve topluma bağlayan ilahi ahit, can damarı ve güven verici irtibat bağı
Çekirdek Özet 3Koparıldığında düşüş ve helak getiren; tutunulduğunda koruma, vahdet ve hayat sağlayan ontolojik ve hukuki bağ
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel iple sınırlamak ya da «Allah’ın ipi» tamlamasını kuru bir mecaz sayıp toplumsal-hukuki himaye ve ontolojik varlık bağı boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حبBir şeyi tutma, alıkoyma, bağlama, bir araya toplayıp yoğunlaştırma; حبب (bağlılık, sevgi), حبس (alıkoyma, hapsetme), حبط (bağlanıp tıkanma), حبك (sıkı dokuma) köklerinde olduğu gibiلÇekirdekteki tutma ve bir arada tutma hareketine doğrusal uzanım, yöneliş ve iki ayrı nokta arasında gerilerek irtibat kurma işlevi eklenmiş; liflerin birbirine geçerek uzamasıyla oluşan esnek ve işlevsel bir bağa dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حçit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış tesirlere karşı koruma sağlayan, çevreleyen ve dağılmayı önleyen sınır çizgisi
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir mekanın içine alma, yerleşme, tutunma ve emniyet dairesinde bulunma
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBelirli bir istikamete sevk etme, kontrol altında tutma ve iki ucu birbirine bağlayıp yönlendirme
حبلBir şeyi dış risklerden koruyup (çit) kendi emniyet dairesine alarak (çadır) belirlenen menzile ve nizama doğru uzatıp bağlayan (üvendire) dayanıklı irtibat aracı

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma lifleri, kenevir veya yünden bükülerek yapılan sağlam ip, urgan; uzayıp giden uzun kum tepesi (hablü’r-raml); boyun ile omuz arasındaki uzanan damar (hablü’l-atîk) ve can damarı (hablü’l-verîd). Ayrıca dişi devenin veya kadının rahminde döl tutması ve cenin taşıması (habele/hublâ)
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde kökü kabileler arası güvenlik ahdi ve himaye bağı anlamında şöyle zikreder: وَإِذَا تُجَوِّزُهَا حِبَالُ قَبِيلَةٍ / أَخَذَتْ مِنْ الْأُخْرَى إِلَيْك حِبَالَهَا
Erken Arapça kullanımLebîd b. Rebîa atının bukağı takılan ayak bileğini urgan bağına nispetle şu mısraında anar: وَلَقَدْ أَغْدُو وَمَا يُعْدِمُنِي / صَاحِبٌ غَيْرُ طَوِيلِ الْمُحْتَبَلْ; ayrıca erken avcılık kültüründe av tuzağı ve kement için «hibâle» (حبالة) kelimesi yaygın biçimde kullanılmıştır

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânu’l-A‘şâ.

Sami etimolojik katman

Batı ve Güney Sami dillerinde حبل kökü, somut dokuma/bükme eyleminden hukuki bağa, ölçü ipine, paye ve gebelik bağına uzanan son derece tutarlı bir semantik ortaklık taşır. İbranicede חֶבֶל (ḥevel) kelimesi öncelikle urgan, ip ve kement anlamına gelirken; arazi taksiminde ip gerilerek sınır belirlendiği için pay, kısmet, mülk ve bölge; ayrıca mecazen dert, bağ ve doğum sancısı (ḥabel) anlamlarında kullanılır. Süryanicede ܚܒܠܐ (ḥablā) liflerden bükülmüş urgan, kement ve aynı zamanda doğum sancısı demektir. Akadcada eblu(m) biçiminde kalın halat, urgan ve sınır çekme ipi olarak tespit edilir.

Sami dil havzasında kökün ana ekseni liflerin birbirine bükülerek kuvvet kazanması ve iki uç arasında kesintisiz bir bağ kurmasıdır. Arapçada bu çekirdek anlam, kabile toplumunda can güvenliğini temin eden «himaye ve eman sözleşmesi»ne (hablü’l-ahd) ve oradan Kur’an terminolojisinde insanı felaketten kurtaran «ilahi nizam bağı»na (hablullāh) evrilmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Arabic-English Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحبلLifleri bükerek ip yapma eyleminden türeyerek uzun kum tepeleri, boyun damarı, av kementleri, gebelik bağı ve kabileler arası hukuki ahitnameleri kapsayan geniş bir mecaz ağı kurmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חֶבֶل (ḥevel), Süryanice ܚܒܠܐ (ḥablā), Akadca ebluTemel fiziksel nesne olan bükülmüş urgan, av tuzağı, ölçüm arazisi ve doğum sancısı/bağı anlamlarında tam ses ve anlam denkliği gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfroasyatik ailenin Sami dışı kollarında doğrulanabilir bağımsız ortak kök verisi tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak HALOT, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حبلAnlamlıİp, bağlamak, ahit, uzanımİki nesneyi veya tarafı birbirine tutturan urgan, ahit ve can damarıHedef kök; Kur'an'da geçer
حلبAnlamlıSüt sağmak, akıtmakMemeden sütü çekip çıkarmak, toplanan sıvıyı akıtmakTersine büküm ve sıvı akışı; Kur'an'da geçmez
بحلAnlamlıLanetlemek, serbest bırakmakBirini kendi haline terk etmek, lanet okumakBağın çözülmesi ve dışlama; Kur'an'da geçmez
بلحAnlamlıHam hurma, yorulup kalmakHenüz olgunlaşmamış sert hurma; takati kesilip durmaSertleşme ve ilerleyememe; Kur'an'da geçmez
لحبAnlamlıAçık yol, deriyi soymakİyice çiğnenip belirginleşmiş ana yol; eti kemikten sıyırmaDüzleme ve doğrusal uzanım; Kur'an'da geçmez
لبحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde sınırlı zikredilip müstakil kökleşmemiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حبلMerkezİp, bağ, uzanımİki tarafı birbirine bağlayan, uzanımı ve tutunma emniyetini sağlayan esnek ve güçlü bağTaşıyıcı, birleştirici ve dikey-yatay uzanabilen rabıta
عقدKomşuDüğümlemek, sözleşmekحبل bağın bizzat kendisi ve uzantısı iken, عقد o ipin iki ucunun birbirine kenetlenip kilitlendiği düğüm noktasıdırİradeyle kilitlenen kesin ahit
سببKomşuVasıta, göğe uzanan ipحبل daha çok karşılıklı güven ve tutunma eksenliyken, سبب bir sonuca veya yüksek bir mekana ulaşmak için kullanılan asılma aracıdırAmaca ulaştıran dikey intikal vasıtası
عصم / عصمKomşuSarılmak, korunmakحبل tutunulan nesneyi ifade eder; عصم ise o ipe sımsıkı yapışarak düşmekten ve yok olmaktan korunma eylemidirDüşmeyi engelleyen sığınma hali
قطعZıtKesmek, ayırmakBirbirine bağlı iki unsuru veya uzanan bağı kesip birbirinden bütünüyle koparmakİrtibatın ve ahdin sona ermesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaحبلİp, urgan, ahit, rabıtaHem somut bağ ve damarı hem de toplumsal ve ilahi güvenceyi eksiksiz kapsarKesin
Latincefunis, foedusİp, halat; antlaşma, paktfunis somut ipi ve halatı karşılarken, foedus kabileler arası güven ve sözleşme bağını karşılar; damar anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcerope, cord, covenant, lifelineİp, kordon, ahit, can simidi/kurtarma bağırope fiziksel lifli yapıyı, cord biyolojik kordonu (hablü’l-verîd), covenant ve lifeline ise kurtarıcı güvence bağını verirGüçlü
AlmancaSeil, Strick, Bundİp, halat, ahit/birlikSeil ve Strick somut tutunma aracını, Bund ise iki tarafı birbirine rapteden ahdi karşılarGüçlü
Fransızcacorde, lien, allianceİp, bağ, ittifakcorde fiziksel nesneyi, lien soyut ilişkisel bağı, alliance ise koruyucu paktı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حِبَالَهُمْBüyücülerin aldatma amacıyla kullandığı somut iplerFiravun’un sihirbazlarının halkı yanıltmak için yere attıkları ve yılana benzetilen ipler (Tâhâ 20:66, Şuarâ 26:44)
حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍAzap aleti olan liften örülmüş boğucu urganEbû Leheb’in karısının boynuna geçirilecek olan sert, kaba lifli cehennem ipi (Mesed 111:5)
بِحَبْلِ اللَّهِİlahi vahiy, din, Kur’an ve tefrikadan kurtaran nizamMüminlerin dağılmayıp sımsıkı sarılmaları emredilen ilahi vahdet ve hidayet bağı (Âl-i İmrân 3:103)
بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِİlahî zimmet/kitap ve beşerî eman/sözleşme bağıZillet damgası vurulanların sığınabileceği iki meşru güvence: ilahi ahit ve insanlar arası eman antlaşması (Âl-i İmrân 3:112)
حَبْلِ الْوَرِيدِCan damarı, şah damarıAllah’ın insana olan ontolojik yakınlığını ve hayatın merkezini bildiren boyun damarı (Kāf 50:16)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAllah’ın kurbiyeti ve vahyin mahiyetiKāf 50:16’daki «şah damarından daha yakın olma» ifadesinin mekan ve temas değil ilim, kudret ve ontolojik ihata olmasıİlahi yakınlığın aşkın ve kuşatıcı niteliği
FıkıhEman, zimmet ve siyer hukukuGayrimüslimlerin can ve mal emniyetini sağlayan «ahdullah» ve «ahdü’n-nâs» kavramlarının kamu hukuku statüsüHukuki korunma ve ahde vefa güvencesi
TefsirÂl-i İmrân 3:103 ve 3:112 tefsiri«Hablullāh» terkibinin Kur’an mı, İslam mı, cemaat mi yoksa bizzat ilahi ahit mi olduğu tartışmasıİttihadın ve dağılmayı önleyen ilahi mercinin tanımı
HadisHablullah teşbihi ve fitne rivayetleriKur’an’ın «gökten yere uzatılmış Allah’ın kopmaz ipi» (hablullāhi’l-memdûd) olarak vasfedilmesi ve şeytanın tuzakları (habâil)Vahyin hidayet ve kurtuluş rehberliği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve itaat bağıHablullah (İlahi Ahit)İnsanı varoluşsal uçurumlardan koruyup semaya bağlamakBireyin ve toplumun helakini önleyen tek metafizik dayanakKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıt ve tutarlılık bağıBilgi parçalarını dağılmaktan koruyup bütüncül hakikate bağlamakDoğruluk kriterlerinin birbiriyle örülerek sağlam hüküm üretmesiGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve anayasaEman ve vatandaşlık bağıÇatışan kabile ve zümreleri ortak bir hukuk çatısında toplamakToplumu anarşiden koruyan, kabilecilik üstü hukuki sözleşme zeminiKesin
İktisadiTicari akit ve istikrarKredi ve sözleşme güvencesiMülkiyet ve değişim ilişkilerine devamlılık ve güvence sağlamakÜretim ve mübadele ağlarının güvenilir hukuki bağlarla sürdürülmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTopolojide düğüm teorisi (knot theory) ve fizikteki gerilme kuvveti (tension)Birbirine bükülen liflerin tek bir liften çok daha yüksek gerilme direncine ulaşması ve kapalı/açık eğrilerin süreklilik arz eden irtibatıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide toplumsal sözleşme (social contract) ve sosyal sermaye bağlarıParçalanmış ve çatışma halindeki fertleri bir arada tutarak dağılmayı (anomiyi) engelleyen bağlayıcı normatif ağGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiحبل kelimesini yalnızca sihirbazların kullandığı veya boyna takılan alelade bir nesneye indirgeyerek mecazi ve hukuki boyutunu unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; somut iple birlikte varoluşsal can damarını (ontolojik bağ), vahyi (teolojik bağ) ve toplumlar arası eman anlaşmasını (hukuki bağ) kapsayan çok katmanlı bir nizam rabıtasıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂl-i İmrân 3:103’teki «Allah’ın ipine sarılın» emrini duygusal bir temenni sanmak; tefrikanın ve kabileciliğin ancak bağlayıcı bir ilahi-hukuki nizamla engellenebileceği gerçeğini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’ın cemiyet telakkisini, vahiy tasavvurunu ve insanın Allah ile irtibatını «uçurumun kenarında tutunulan yegane bağ» metaforu üzerinden somutlaştırarak zihne nakşeder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin vahdetini ve tefrikaya düşmeme ilkesini vazeden ayetlerde (Âl-i İmrân 3:103), zilletten kurtuluşun şartlarını bildiren hukuki bağlamlarda (Âl-i İmrân 3:112) ve ilahi yakınlığı tasvir eden ayetlerde (Kāf 50:16)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini bağın yalnızca soyut bir vicdan meselesi olduğu zannını yıkar; dinin, tıpkı fiziksel bir urgan gibi, insanları birbirine bağlayan ve boşluğa yuvarlanmaktan kurtaran yapısal bir emniyet ağı olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamLiflerin bükülmesiyle kuvvet kazanan, iki nesneyi birbirine tutturan, uzayıp giden ip, urgan ve boyundaki can damarı.
  • Soyut anlamDağılmayı, düşmeyi ve yok olmayı önleyen; taraflara güvenlik, birlik ve süreklilik kazandıran ilahi, hukuki ve ontolojik irtibat bağı.
  • Sistematik karşılıkBireysel zaafları kolektif bir dayanıklılığa dönüştüren, insanı semaya ve toplumu adalete rapteden nizam ve eman mekanizması.
  • LaTeX modeliR=∑i=1nwi  ⟹  T(R)≫∑i=1nT(wi)
  • LaTeX açıklamasıModelde wi tekil bir lifi (bireyi, tekil iradeyi), R bu liflerin bükülerek oluşturduğu ipi/bağı (ahdi, cemaati, ilahi nizamı), T ise kopmaya karşı gösterilen gerilme direncini (emniyeti, mukavemeti) simgeler. Ayrı ayrı duran liflerin dirençlerinin toplamı, bir araya getirilip bükülen bütünün gerilme direncinden (T(R)) çok daha düşüktür; bu da kökün çekirdeğinde yer alan «tutunulduğunda dağılmayı ve helaki önleyen kolektif nizam» hakikatini ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح