سبب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ب-ب8 sîga, 44 mücavir kök, 10 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سموالْأَسْبَابُتببأَسْبَابَطلعسببالْأَسْبَابَتبعتَسُبُّواكيدسَبَبًازينظننغيظ

KökSîga 8Ayet 10Sure 6Mücavir 44

▶ Ağı aç (3B)

سبب

س - ب - ب

KÖK
  • 11 geçiş
  • 10 ayet
  • 8 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Araç

Notlarım

Sözlükler(9)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.543 harf
باب السين والباء س ب، ب س يستعملان سب: سَبَّه فلانٌ سَبّأ. والسَّبْسَبُ: المَفازة. والسَّبَبُ: الحَبْل. والسَّبَبُ: كُلُّ ما تَسَبَّبْتَ به من رَحِمٍ أو يَدٍ أو دَيْنٍ. وكلُّ سَبَبٍ ونَسَبٍ منقطعٌ يومَ القِيامة الاّ سَبَبَ النبي- صلّى اللهُ عليه وعلى آلِه وسَلَّم- ونَسَبَه، وهذا في الحديث. والإِسلامُ أقوى سَبَبٍ ونَسَبٍ لأنَّ المُسلمَ اذا تَقَرَّبَ الى أخيه المُسْلِم ليس بينهما نَسَبٌ. ويقال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.119 harf
السَبُّ: الشَتْمُ؛ وقد سَبَّهُ يَسُبُّهُ. وسَبَّهُ أيضاً بمعنى قَطَعَهُ. وقولهم: ما رأيته منذ سَبَّهُ، أي مُنذ زمنٍ من الدهر، كقولك منذ سنةٍ. ومَضَتْ سَبَّةٌ من الدهرِ. والسَبَّةُ الاسْتُ. وسَبَّهُ يَسُبُّهُ، إذا طعنه في السَبَّةِ. والتَسابُّ: التشاتم. والتَسابُّ: التقاطُعُ. ورجل[ مِسَبٌّ بكسر الميم: كثيرُ السِبابِ. ويقال: صار هذا الأمر سُبَّةً عليه، بالضم، أي عاراً يُسَبُّ به. ورجل سُبَّةٌ، أي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.800 harf
- السبب: الحبل الذي يصعد به النخل، وجمعه أسباب، قال: ﴿فليرتقوا في الأسباب﴾ [ص/10]، والإشارة بالمعنى إلى نحو قوله: ﴿أم لهم سلم يستمعون فيه فليأت مستمعهم بسلطان مبين﴾ [الطور/38]، وسمي كل مايتوسل به إلى شيء سببا، قال تعالى: ﴿وآتيناه من كل شيء سببا *** فأتبع سببا﴾ [الكهف/84 - 85]، ومعناه: أن الله تعالى آتاه من كل شيء معرفة، وذريعة يتوصل بها، فأتبع واحدا من تلك الأسباب، وعلى ذلك قوله تعالى: {لعلي أبلغ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.282 harf
س ب ب بينهما سباب والمزاح سباب النوكى وقد سابه وتسابوا واستبوا‏.‏ وفي الحديث ‏"‏ المستبان شيطانان ‏"‏ وهو سبة وهذه سبة عليك وعلى عقبك وأنت سبة على قومك‏.‏ وإياك والمسبة والمساب‏.‏ ولا تكن سببة ولا سبة كضحكـة وضحكـة‏.‏ واستسـب لأبويـه‏.‏ وبينهـم أسبوبـة وأسابيب‏.‏ وتقول‏:‏ ما هي أساليب إنما هي أسابيب‏.‏ وفرس ضافي السبيب وقد عقدوا سبائـب خيلهم وأقبلت الخيل معقدات السبائب‏.‏ وله سبيبة من
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.365 harf
السَّبُّ: القَطْعُ. سَبَّه سَبّاً: قَطَعه؛ قال ذو الخِرَقِ الطُّهَوِيُّ: فما كان ذَنْبُ بَني مالِكٍ، * بأَنْ سُبَّ منهم غُلامٌ، فَسَبْ(1) (1 قوله «بأن سب» كذا في الصحاح، قال الصاغاني وليس من الشتم في شيء. والرواية بأن شب بفتح الشين المعجمة.) عَراقِـيبَ كُومٍ، طِوالِ الذُّرَى، * تَخِرُّ بَوائِكُها للرُّكَبْ بأَبْيضَ ذِي شُطَبٍ باتِرٍ، * يَقُطُّ العِظَامَ، ويَبْري العَصَبْ البَوائِكُ: جمع
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR266 harf
* س ب ب * * السَّبُّ * الشتم والقطع والطعن وبابه رد و * التَّسَابُّ * التشاتم والتقاطع وهذا * سُبَّةٌ * عليه بالضم أي عار يسب به ورجل سُبَّةٌ يَسُبُّهُ الناس و * سُبَبَةٌ * كهمزة يسب الناس و * السَّبَبُ * الحبل وكل شيء يتوصل به إلى غيره و * أسْبَابُ * السماء نواحيها
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.164 harf
سبه سبا: قطعه. قال ذو الخرق الطهوي: فما كان ذنب بني مالـك بأن سب منهم غلام فسب عراقيب كوم طوال الذرى تخر بوائكها لـلـركـب بأبيض ذي شطب باتر يقط العظام ويبرى العصب في لسان العرب: يريد معاقرة أبي الفرزدق غالب بن صعصعة لسحيم ابن وثيل الرياحي لما تعاقرا بصوأر، فعقر سحيم خمسا، ثم بدا له وعقر غالب مائة. وفي التهذيب: أراد بقوله: سب أي عير
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.810 harf
سَبَّ سَبَّ U ( n. ac. سَبّ 1 , سِبِّيْبَى ), a. Reviled, vilified, abused. سَبَّبَ سَبَّبَ II , a. Caused, occasioned; furnished with an opportunity, gave a chance. b. Abused, inveighed against. سَاْبَبَ سَاْبَبَ III , a. see I . تَسَبَّبَ تَسَبَّبَ V , a. Sought an occasion, opportunity &c. b. [ Bi ], Was the cause, means of. c. [ Bi & Ila ], Made use of as a means for obtaining,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR34.873 harf
سبب سَبَّ - يَسُبُّ - سَبَب -أَسْبَاب سَبَّ - يَسُبُّ + كائن أو شيء أو أمر + نفسه أو كائناً + إلى مكان أو شيء أو أمر: يجعله يتوجه إليه متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه: وضعه على المسار الذي ينتهي به إلى الشيء والأمر حتماً سَبَّ - يَسُبُّ + امرؤ + أمرءاً + بشيء: جعله ينتهي إليه: وهي كناية عن الشتم: كقولنا في الشتم: أنت أحمق:
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler44 mücavir (68 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. تبع

    4 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  2. كيد

    2 ortak ayet · Tuzak demektir

  3. قطع

    2 ortak ayet · Kesinlikle keseceğim

  4. زين

    2 ortak ayet · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…

  5. تبب

    1 ortak ayet · Kebab kızartılmış et demektir

  6. صرح

    1 ortak ayet · Kente hakim yüksek yerdir

  7. ظنن

    2 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

  8. رقي

    1 ortak ayet · Rukye tümsek, gırtlak kemiği, ümük demektir

  9. فرعون

    2 ortak ayet · Firavun

  10. هامان

    1 ortak ayet · Ve Haman

  11. سمو

    3 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  12. غيظ

    1 ortak ayet · Öfke

Geçtiği ayetler(10)

  1. إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَآتَيْنَاهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا

    AraçDoğrusu Biz; onu, yeryüzünde büyük bir kudret sahibi kılmıştık ve ona her şeyin yolunu öğretmiştik.

  2. فَأَتْبَعَ سَبَبًا

    AraçO da bir yol tuttu.

  3. ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًا

    AraçSonra o, bir yol tuttu.

  4. ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًا

    AraçSonra da bir yol tuttu.

Sîga sayfası: الْأَسْبَابَ
Sîga sayfası: الْأَسْبَابُ
Sîga sayfası: الْأَسْبَابِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسبب
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzaaf kök)
Bağlamsal Yakın Köklerوسل, حبل, طرق
Zıt Kökقطع
Çekirdek Özet 1İki nesne veya nokta arasında irtibat kuran, yukarı tırmanmayı veya bir hedefe erişmeyi sağlayan uzatılmış ip, asılı bağ
Çekirdek Özet 2İlahi iradenin veya insanın bir sonuca ulaşmak için tutunduğu, meşru ve ontolojik işleyişe ait vasıtalar bütünü
Çekirdek Özet 3Sonucun bizatihi faili olmayan, ancak ilahi sünnet gereği hedefe ulaşmayı mümkün kılan nedensel ve araçsal basamak
Kritik Hata RiskiSebebi müstakil bir yaratıcı güç veya kendi başına mutlak fail zannederek determinist bir putlaştırmaya ya da tam aksine sebepleri büsbütün terk eden irrasyonel bir tevekkül yanılgısına düşmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سبBir doğrultuda uzama, akma, kesintisizce sürüklenme veya bağın son sınıra kadar gerilip kesilmesi; bu çekirdek سبل kökünde uzayıp giden yolda, سبح kökünde suda veya havada kesintisiz akıp gitmede, سبغ kökünde bolca uzayıp örtmede, سبق kökünde ileriye doğru mesafe katetmede görülür.بİkinci ب harfinin katlanmasıyla (şedde) anlam, uzayan ve bir hedefe bağlanan ipin iki uç arasındaki irtibatı pekiştirmesi, tutunulacak sağlam bir vasıtaya dönüşmesi veya bu bağın sert bir kopuşla (sövme, kat') kesilmesi yönünde yoğunlaşmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, bir yere dayanma ve düşmeyi engelleyen dayanak noktasını temsil eder.
بEv, çadırBelirli bir sınırlı alan, içine girilen mahfuz mekan ve hedeflenen varış yeridir.
بEv, çadırİkinci sınır veya hareketin ulaştığı diğer mekan; iki alan arasındaki münasebeti simgeler.
سببİki sınır veya mekan arasında tutunarak ilerlemeyi sağlayan, iki ucu birbirine bağlayan sağlam dayanak ve erişim bağıdır.Harflerin birleşimi, bir noktadan diğerine geçmek için tutunulan, yükselmeyi veya hedefe varmayı mümkün kılan askı, ip ve vasıta dinamiğini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma ağacına tırmanmak için kullanılan sağlam ip; çadırı yere tutturan veya tavana/göğe asılan halat (الحبل); atın kuyruk veya yele kılları (السبيب); başı veya bedeni saran ince uzun kumaş (السب). İkincil somut anlam ise bu bağı kökünden koparmak, kesmek (القطع) ve bundan türeyerek haysiyeti yaralayıp irtibatı koparan sövmedir (الشتم).
Cahiliye şiiri kullanımıZü’l-Hırak et-Tuhevî’ye ait şiirde kök, devenin bacak sinirlerini kesmek anlamında kat' fiili olarak kullanılmıştır: فما كان ذنب بني مالك / بأن سب منهم غلام فسب
Erken Arapça kullanımKlasik bedevi kullanımında kuyuya kova salmak veya yüksek hurma ağacının meyvesine erişmek için kullanılan ipe سبب denilmiş; iki kabile arasındaki sıhrî veya ahdî bağlar da bu kökle karşılanmıştır. Lisânü'l-Arab'da devenin ayak sinirlerini kesen keskin kılıca «سَبَّاب العَراقيب» adı verildiği kayıtlıdır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde سبب kökü, döngüsel hareket, çevreleme, bir hadiseyi döndürerek meydana getirme ve iki kutup arasında bağ kurma semantik tabakasıyla irtibatlıdır. İbranicede yer alan sbb (סבב) kökü, etrafında dönmek, dolanmak, yöneltmek ve rabbinik dönemde bir şeyin meydana gelmesine vesile olmak, sebep teşkil etmek (sibbah / סִבָּה) manalarını taşır. Arapçada kök, hem göğe veya yüksek bir noktaya uzatılan ip, tutunulan vasıta (habl) somut imgesinde somutlaşmış hem de bir şeyi kökünden kesip koparma (kat') eylemine işaret etmiştir. Bu iki kutuplu gelişme, ipin iki ucu birbirine bağlaması ile gerilim anında kopması arasındaki fiziksel tecrübeden kaynaklanır. Süryanicede sebbəṯā veya geç dönem kullanımlarında sebep kavramı doğrudan Arapça tesiriyle felsefi ve mantıki literatüre taşınmıştır. Arapça, kökün ilksel çöl tecrübesindeki «tırmanma ipi» ve «kesici aletle bağı koparma» fiziksel manasını en berrak biçimde muhafaza etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسبب (habl, kat', şetm)Ağaca tırmanma ipinden soyut hedeflere ulaştıran her türlü vasıtaya; bağın koparılmasından ise sövme ve hakarete doğru iç semantik yarılma gerçekleşmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice sbb (çevirmek, sebep olmak), Akatça sabābu / fonetik paralelliklerKuzeybatı Sami dillerindeki dönme ve dolanarak sonuca varma fikri ile Arapçadaki aracı ip mefhumu nedensellik paydasında birleşir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin Sami dışı kollarında doğrudan güvenilir bir soydaş biçim tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سببAnlamlıİp, vasıta, kesmek, sövmekİki şeyi birbirine bağlayan vasıta veya o bağı koparan müdahaleHedef kök; Kur'an'da geçer
بسبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız üçlü kök olarak mühmel kabul edilmiş; yalnızca dörtlü بسبس (çöl, hızlı sürmek) formunda kayıtlıdırKur'an'da geçmez
ببسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik lügat geleneğinde mühmel (kullanılmayan) harf dizilişidirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سببMerkezİletici vasıta, ip, bağBir hedefe varmak veya yükselmek için tutunulan nesnel, ameli ve kozmik vasıtaSonuca götüren her türlü meşru basamak ve araç
وسلKomşuYakınlaşma vasıtasıوسل, sevgi ve saygıyla bir makama veya zata manen yakınlaşma gayesini öne çıkarır; سبب ise mekanik ve nesnel erişim yoludurManevi yakınlık aracı, vesile
حبلKomşuBağ, antlaşma ipiحبل, daha ziyade karşılıklı güven, emniyet, ahit ve korunma bağını vurgular; سبب hedefe ileten dinamik aracı ifade ederEmniyet ve sığınma bağı
طرقKomşuYol, yöntemطرق, üzerinde fiilen yürünen zemin veya yöntemsel patikadır; سبب hedefe bağlayan vasıta ve basamağın kendisidirYürünüp katedilen yol
قطعZıtKesmek, bağı koparmakقطع, iki nokta arasındaki irtibatı tamamen yok edip erişimi imkansız kılar; سبب ise iki noktayı birbirine bağlarİletişimi ve vasıtayı devreden çıkarma

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaسببİp, vasıta, sebepBir şeye ulaşmak için kullanılan araç, rabıta ve tırmanma ipiKesin
LatinceCausa, vinculum, funisSebep, bağ, halatCausa mantıksal ve ontolojik sebebi, vinculum ve funis ise somut ip ve bağ anlamını karşılar; kökün iki boyutunu ayrı ayrı taşırlarGüçlü
İngilizceCause, means, rope / cordSebep, vasıta, urganMeans hedefe ileten aracı, cause nedenselliği karşılar; ancak tek başına hiçbiri göğe tırmanma ipi metaforunu tam vermezGüçlü
AlmancaUrsache, Mittel, SeilSebep, araç, ipUrsache kökensel başlangıcı, Mittel aracılığı, Seil fiziksel ipi verir; kavramın Kur'an'daki bütünleşik nüansını parçalı karşılarlarGüçlü
FransızcaCause, moyen, lienSebep, vasıta, bağLien ilişki ve bağı, moyen sonuca götüren aracı, cause mantıksal sebebi ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَبَبًا / أَسْبَابًاİktidar aracı, bilgi, teknolojik imkan ve fetih vasıtasıZülkarneyn kıssasında yeryüzünde hedeflere ulaşmak için verilen maddi ve ilmi donanım bağlamında (Kehf 18:84, 18:85, 18:89, 18:92)
الْأَسْبَابَDünyadaki beşeri bağlar, sadakatler, ittifaklar ve soy ilişkileriKıyamet günü putperest önderler ile onlara uyanlar arasındaki tüm bağların kopuşu bağlamında (Bakara 2:166)
أَسْبَابَ السَّمَاوَاتِ / الْأَسْبَابِGöğe yükselme yolları, semavi kapılar ve erişim vasıtalarıFiravun'un göğe ulaşma iddiası ve müşriklerin vahiy kaynağına müdahale meydan okuması bağlamında (Sâd 38:10, Mü'min 40:36, 40:37)
بِسَبَبٍ إِلَى السَّمَاءِTavana veya göğe bağlanan asılma ipi, halatAllah'ın peygambere yardım etmeyeceğini zanneden kimsenin öfkesinden ipe sarılması bağlamında (Hac 22:15)
لَا تَسُبُّوا / فَيَسُبُّواSövmek, hakaret etmek, bağları koparan çirkin sözMüşriklerin putlarına sövülmesinin Allah'a haddi aşarak sövülmesine yol açacağı uyarısı bağlamında (En'âm 6:108)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNedensellik ve tevhid ilişkisiSebeplerin bizatihi fail mi (illet-i tamme) yoksa Allah'ın yaratmasına sadece adetullah gereği bitişen vesileler mi (iktiran) olduğu tartışmasıDeterminizm ile ilahi kudret arasında sebeplerin hakiki tesir sahibi kılınmaması
FıkıhHukuki sorumluluk ve tazmin (illet-sebep-şart)Bir zararın doğmasında doğrudan fiili işleyen (mübaşir) ile ortamı hazırlayanın (mütesebbib) sorumluluk derecesiHükmü sonuca bağlayan vasıta ve hukuki gerekçe
TefsirZülkarneyn ve Firavun kıssalarıZülkarneyn'e verilen «sebeplerin» ilim mi, askeri güç mü, yoksa yol güzergahı mı olduğu ve semanın esbâbının mahiyetiHedefe eriştiren bilgi, yol ve teknik donanım
HadisAkrabalık ve kurtuluş vesileleriKıyamet günü Hz. Peygamber'in sebebi ve nesebi dışındaki tüm soy ve dünyevi bağların kopacağını bildiren rivayetlerUhrevi kurtuluşa ulaştıran manevi rabıta ve bağ

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve adetullah nizamıİmtihan ve nizam vesilesiİlahî iradenin tecellisinde beşere amel ve tercih alanı açmakAllah sonuçları sebepler perdesi arkasında yaratır; kul sebebe sarılmakla emrolunmuş, ancak neticeyi sebepten değil Allah'tan beklemekle mükelleftir.Kesin
İlmiDoğa kanunları ve metodolojiNedensellik ve ampirik bağOlaylar arasındaki düzenli örüntüyü keşfederek bilgi üretmekEşyanın yapısına yerleştirilen sebep-sonuç ilişkileri, ilmin ve rasyonel düşüncenin kurucu zeminini oluşturur.Kesin
SiyasiHükümranlık ve devlet yönetimiİktidar araçları ve lojistik güçGücü organize etmek, yönetimi kurumsallaştırmak ve adaleti tesis etmekZülkarneyn modelinde olduğu gibi iktidar, yeryüzünün sebeplerine (bilgi, teknoloji, yol, ordu) hakim olmakla sürdürülebilir.Güçlü
İktisadiÜretim ve servet dolaşımıÜretim araçları ve sermaye vasıtalarıEmek ile semere arasında değer üretim zincirini kurmakRızka ulaşmak için iktisadi sebeplere (ticaret, ziraat, imalat) riayet edilir; haksız kazanç ve tekelcilik bu meşru bağı tahrip eder.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerNedensellik zinciri, fonksiyon bağıntısı ve taşıyıcı vektör (y=f(x))Fizikte ve matematikte bir durumun diğerine intikalini sağlayan fonksiyonel dönüşüm, kuvvet ileten mekanik bağ veya iletken hat gibi çalışır; girdi ile çıktı arasındaki kesintisiz ilişkiyi kurar.Güçlü
Beşeri bilimlerToplumsal bağ (sosyal sermaye) ve hukuki illiyet bağıSosyolojide fertleri bir arada tutan ve hedefe yönelten kurumlar ağı; hukukta ise failin eylemi ile meydana gelen zarar arasındaki sorumluluk doğuran nedensellik ilişkisidir.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca felsefi veya ampirik bir «determinizm/nedensellik» terimine indirgemek ya da En'âm 6:108 ayetindeki kullanımını bağımsız sayıp kökün «iki kutup arasındaki irtibat bağı» çekirdeğini gözden kaçırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da سبب, hem göğe tırmanma ipi, hem Zülkarneyn'in tasarrufuna verilen küresel teknoloji ve fetih imkanları, hem kıyamette kopacak toplumsal ve beşeri bağlar, hem de insanların birbirini ötekileştirip hakikat bağını kopardığı sövme eylemidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSebepleri müstakil birer ilah gibi algılayarak natüralist bir şirke savrulmak yahut sünnetullahı inkar ederek sebeplere tevessül etmeyi tevekküle aykırı gören tembel ve kaderci bir dindarlık inşa etmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ontoloji, epistemoloji ve ahlak anlayışının merkezinde yer alan «sünnetullah» kavramının işleyiş mekanizmasını açıklar. İnsanın ilahi takdir karşısındaki sorumluluğunun sebeplere riayetle başladığını, ancak tevhidin sebepleri aşan bir teslimiyet gerektirdiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Zülkarneyn kıssasının anlatıldığı Kehf suresi ayetlerinde (18:84-92); müşriklerin semaya ve vahye erişim iddialarını çürüten meydan okuma ayetlerinde (Sâd 38:10, Mü'min 40:36-37); kıyametteki kopuş sahnelerinde (Bakara 2:166) ve tebliğ edebini belirleyen ayette (En'âm 6:108).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Başarıyı kör bir tesadüfe veya gayretsiz bir mucize beklentisine bağlayan yaklaşımları tashih eder; Zülkarneyn'in her işinde bir «sebebe tabi olduğunu» göstererek müminin dünyayı inşa ederken bilgi, teknik ve stratejik araçlara tutunmasının zorunlu olduğunu bildirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki nokta arasında geçişi, yüksek bir yere tırmanmayı veya hedefe erişmeyi sağlayan sağlam ip, asılı bağ; karşıt somut hamlede ise bu bağı kökünden koparan kesme fiilidir.
  • Soyut anlamBir gayeye ulaşmak için başvurulan her türlü ilmi, ameli, hukuki ve ontolojik vasıta; insan ile muradı arasındaki irtibat köprüsü.
  • Sistematik karşılıkİlahi kudret ile mahlukat arasındaki nizamın gereği olan araçsal düzen; fail-i mutlak olmaksızın sonuca ulaştıran ilahi sünnet basamağı.
  • LaTeX modeliS:A→σB⟺(A∩B=∅ ∧ τ(A,σ)=B)
  • LaTeX açıklamasıFormülde A başlangıç durumunu veya faili, B hedeflenen neticeyi simgeler. σ iki ayrık durum arasında köprü kuran vasıtayı, yani sebebi (سبب) temsil eder. Model, doğrudan temasın bulunmadığı (A∩B=∅) bir düzlemde, hedefe erişimin ancak aracı bir bağ ve fonksiyonel dönüşüm operatörü olan τ(A,σ) üzerinden gerçekleştiğini, bu aracı bağ koptuğunda ise intikalin imkansızlaştığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س