ستر
س - ت - ر
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
Örtü.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Örtü.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR440 harfباب السين والتاء والراء معهما
س ت ر، ت ر س يستعملان فقط
ستر:
جمع السِّتْرِ ستورٌ وأستار في أدنى العدد، وستَرتُه أسْتُرهُ سَتراً وامرأةٌ ستيرةٌ: ذات سِتارةٍ، والسُّتْرةُ: ما استَتَرْتَ به من شيءٍ كائناً ما كانَ، وهو السِّتارُ والسِّتارةُ.
والسُّتْرةُ: ما استَتَر الوجهُ به.
والسِّتار: موضع.
ويقال: ما لفلانٍ سِتْرٌ ولا حِجْرٌ، فالسِّتْر الحَياء والحِجْرُ العَقْلُ.
ترس:
التِّرسَةُ جمعُ تُرْسٍ.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR655 harfالسِتْرُ: واحد السُتور والأستار. والسُتْرة: ما يُسْتَرُ به كائناً ما كان. وكذلك السِتارة، والجمع السَتائر. والسَتْرُ بالفتح: مصدر سَتَرْتُ الشيءَ أَسْتُرُهُ، إذا عطَّيْتَه، فاستتر هو. وتَسَتَّرَ، أي تَغَطَّى. وجارِيَةٌ مُسَتَّرَةٌ، أي مُخَدَّرَةٌ. وقوله تعالى: "حِجاباً مَسْتوراً"، أي حجاباً على حِجابٍ، والأوّل مَسْتورٌ بالثاني، يُزادُ بذلك كثافة الحجاب لأنَّه جَعَل على قلوبهم أكِنَّةً وفي آذانهم
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR2.155 harfس ت ر
ستر ، ترس : مستعملان .
ستر : قال الليث : السِّتْرُ معروف ، والجميعُ أستارٌ وسُتور ، والفعل سَتَرْتُه أستُرُه سَتراً ، وامرأةٌ سَتيرةٌ : ذاتُ سِتارة . والسَّتْرةُ : ما استترتَ به من شيء كائناً ما كان ، وهو أيضاً السِّتارة .
قلتُ : والسِّتاران في ديار بني سفد : وادِيان يقال لهما السَّوْدة ، يقال لأحدهما : السِّتارُ : الأغبَر ، وللآخر : السِّتار الجابرِيّ ؛ وفيهما عُيُونٌ فَوَّارَة تَسقِي
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.783 harf(باب السين والتاء وما يثلثهما)
(ستر) السين والتاء والراء كلمةٌ تدلُّ على الغِطاءِ. تقول: سترت الشيء ستراً. والسُّتْرَة: ما استترت به، كائناً ما كان. وكذلك السِّتَار([1]). فأمَّا الإستار، وقولهم إستار الكعبة، فالأغلبُ أنه من السِّتْر، وكأنَّه أراد به ما تُستَر به الكعبة من لباسٍ. إلاَّ أنَّ قوماً زعموا أنْ ليس ذلك من اللِّباس، وإنما هو من العَدَد. قالوا: والعرب تسمِّي الأربعة الإستار([2])،
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR200 harf- الستر: تغطية الشيء، والستر والسترة: ما يستتر به، قال: ﴿لم نجعل لهم من دونها سترا﴾ [الكهف/90]، ﴿حجابا مستورا﴾ [الإسراء/45]، والاستتار: الاختفاء، قال: ﴿وما كنتم تستترون أن يشهد عليكم سمعكم﴾ [فصلت/22].
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR538 harfس ت ر
اللـه ستـار العيـوب ودونه ستر وسترة وستارة وستار وستور وأستار وستر وستائر واستترت بالثوب وتستر.
ومن المجاز: جارة مسترة وجوار مسترات ورجل مستور وقوم مساتير وسترت المرأة ستارة فهـي ستيـرة.
وشجـر ستيـر: كثيـر الأغصان.
وساتره العداوة مساترة وهو مداج مساتر.
وهتك الله سترك: أطلع على مساويك وفلان لا يستتر من الله بستر: لا يتقي الله.
ومدّ الليل ستاره وأنا أمدّ إلى الله يدي
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.178 harfسَتَرَ الشيءَ يَسْتُرُه ويَسْتِرُه سَتْراً وسَتَراً: أَخفاه؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
ويَسْتُرُونَ الناسَ مِن غيرِ سَتَرْ
والستَر، بالفتح: مصدر سَتَرْت الشيء أَسْتُرُه إِذا غَطَّيْته فاسْتَتَر هو. وتَسَتَّرَ أَي تَغَطَّى. وجاريةٌ مُسَتَّرَةٌ أَي مُخَدَّرَةٌ. وفي الحديث: إِن اللهَ حَيِيٌّ سَتِيرٌ يُحِبُّ
(* قوله: «ستير يحب» كذا
بالأَصل مضبوطاً. وفي شروح الجامع الصغير ستير، بالكسر والتشديد).
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR581 harf* س ت ر * * السِّتْرُ * جمعه * سُتُورٌ * و * أسْتارٌ * و * السُّتْرةُ * ما يُستر به كائنا ما كان وكذا * السِّتَارةُ * والجمع * السَّتَائِرُ * و * سَتَر * الشيء غطاه وبابه نصر * فاسْتَتَر * هو و * تَسَتَّر * أي تغطى وجارية * مُسْتَّرةٌ * أي مخدرة وقوله تعالى ﴿حجابا مستورا﴾ أي حجاب على حجاب فالأول مستور بالثاني أراد بذلك كثافة الحجاب لأنه جعل على قلوبهم أكنة وفي آذانهم وقرا وقيل هو مفعول بمعنى
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.261 harfالستر، بالكسر، معروف، وهو ما يستر به، واحد الستور، بالضم، والأستار، بالفتح، والستر، بضمتين،وهو مستدرك على المصنف. والستر: الخوف، يقال فلان لا يستتر من الله بسر، أي لا يخشاه ولا يتقيه، وهو مجاز. يقال: ما لفلان ستر ولا حجر فالستر: الحياء، والحجر: العقل. والعمل، هكذا في سائر الأصول وأظنه تصحيفا، والصواب العقل وهو من الستارة والستر.
وعبد الرحمن بن يوسف الستري بالكسر، كان يحمل أستار الكعبة من بغداد
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR6.511 harfسَتَرَ
1 سَتَرَ ذ , aor. سَتُرَ (S, M) and سَتِرَ , (M,) inf. n. سَتْرٌ (S, M) and سَتَرٌ, (M,) He, or it, veiled, concealed, or hid, a thing; (M;) covered it: (S:) and ↓ ستّر signifies the same, (M,) [or has an intensive sense, or denotes frequency or repetition of the action, or its application to many objects: accord. to Golius, “ sub velo, obtenso eo [sic], ne quis vir intueretur eam,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR913 harfسَتَرَ
سَتَرَ U ( n. ac. سَتْر 1 ),
a. Veiled, covered over, hid.
سَتُرَ
سَتُرَ U ( n. ac. سَتَاْرَة 22t ),
a. Was bashful, modest.
b. ( n. ac. سَتْر 1 ), Was intelligent.
سَتَّرَ
سَتَّرَ II ,
a. Veiled &c.
تَسَتَّرَ
تَسَتَّرَ V , اِنْسَتَرَ VII , اِسْتَتَرَ VIII ,
a. Veiled or hid himself; became hid.
سِتْر
سِتْر 2 , ( pl. سُتُوْر 27 , أَسْتَاْر 38 ),
a. Veil, curtain, covering;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok65.458 harfستر
سَبَلَ - يَسْبِلُ - سَبِيْل - سُبُل
سَبَلَ - يَسْبِلُ + كائن + كائناً أو نفسه + إلى كائن أو مكان أو أمر: يجعله يتوجه إليه متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه
سَبِيْل: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " سَبَلَ - يَسْبِلُ ": صفة الشيء الذي يوصلك إلى هدف أو غاية،
وهو كذلك اسم مكان: الطريق المؤدية والموصلة إلى غاية من غير
ستر سَبَلَ - يَسْبِلُ - سَبِيْل - سُبُل سَبَلَ - يَسْبِلُ + كائن + كائناً أو نفسه + إلى كائن أو مكان أو أمر: يجعله يتوجه إليه متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه سَبِيْل: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " سَبَلَ - يَسْبِلُ ": صفة الشيء الذي يوصلك إلى هدف أو غاية، وهو كذلك اسم مكان: الطريق المؤدية والموصلة إلى غاية من غير عوائق: المسار المكاني أو الزماني: الطريق المحدد بدقة من جانبيه ومعروف طوله ومنتهاه والزمن اللازم لعبوره. وهو كذلك اسم آلة: كل ما يؤدي ويساعد ويسهل ويقرب الوصول إلى هدف: فيمكن أن يكون طريقاً مادياً حقيقياً للسفر، وكذلك يمكن أن يكون طريقة وخطوات من الأفكار والأوامر والتعليمات: مخطط عمل زماني مكاني ينبغي السير وفقه لتسهيل وتيسير الوصول إلى هدف، سواء كان هدفاً معنوياً أم مادياً سُبُل : جمع " سَبِيْل " سَبِيْل الله: المسار أو المخطط الذي رسمه الله لعباده ليسيروا وفقه للوصول إلى ما يرضيه عنهم في سبيل الله: يهاجر - يجاهد - يقاتل - ينفق: يفعل ذلك وهو يؤمن أن ما يفعله هو من أجل سبيل الله: من أجل أن يقوم سبيل الله الذي ارتضاه لعباده إلى سبيل الله: إلى تعاليم الله: إلى مخطط السير الزماني المكاني الذي أمر الله به في كتابه عن سبيل الله: عن تعاليم الله سبيل الرسول أو المؤمنين أو الرشاد أو السلام: هي مخططات العمل التي يرسمها الرسول أو المؤمنون أو الراشدون أو الراغبون بالسلام سبيل المجرمين - المفسدين - الغي: هي مخططات العمل التي يرسمها المجرمون أو المفسدون أو الغاوون سواء السبيل: السبيل المستوية: الخالية من المطبات والارتفاعات والانخفاضات والالتواءات سبيل + فعل يسبقه: يستطيع (سبيلا) - يجد - يتخذ - يبتغي - يتبع - يهتدي - يهدي - أهدى - يضل - أضل - يصد عن: نفس المعنى السابق مع إضافة معنى الفعل السابق لها جعل + لهم + سبيلاً: جعل لهم طريقاً سهلاً يمكنهم من الوصول منه إلى غايتهم جعل + عليهم + سبيلا: جعل عليهم أن يؤمنوا طريقاً سهلاً للوصول إلى غاية: عليهم أن يقوموا بعمل وفق مخطط زماني مكاني: فرض عليهم التزام للقيام بعمل معين وفق برنامج عمل محدد ابن السبيل: الابن الذي لا يعرف له أباً سوى السبيل الذي وجد فيه: مثل ابن الزنا المرمي واللقيط، والأبناء الذين فقدوا آباءهم بكارثة أو حرب وتركوا في السبيل ليلتقطهم عابروا السبيل أَسْبَلَ - يُسْبِلُ + كائن + شيئاً + إلى مكان أو شيء: على وزن " أفعل من " سَبَلَ - يَسْبِلُ ": جعله " يَسْبِلُ " إليه: دفعه في طريق أو مسار محدد من غير عائق متجهاً إليه: أسبل إزاره إلى الأرض، أسبل ثوبه - خمارها واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الانتقال ضمن مسار أو مجرى مَحَدَّد يوصل حتماً إلى الغاية"، وهي: وَسَلَ - يَسِلُ، سَبَّ - يَسُبُّ، صَرِطَ - يَصْرَطُ (صَرَطَ - يَصْرُطُ)، سَلَكَ - يَسْلُكُ، سبَلَ - يَسْبِلُ، طَرَقَ - يَطْرُقُ
أنواع السبيل والسبل أولاً - سبيل الله سبيل الله ﴿وأن هذا صراطي مستقيما فاتبعوه ولا تتبعوا السبل فتفرق بكم عن سبيله ذلكم وصاكم به لعلكم تتقون(153)﴾ الأنعام ﴿الذين يحملون العرش ومن حوله يسبحون بحمد ربهم ويؤمنون به ويستغفرون للذين آمنوا ربنا وسعت كل شيء رحمة وعلما فاغفر للذين تابوا واتبعوا سبيلكوقهم عذاب الجحيم(7)﴾ غافر الهجرة في سبيل الله الأمر بالهجرة في سبيل الله وثواب ذلك﴿ومن يهاجر في سبيل الله يجد في الأرض مراغما كثيرا وسعة ومن يخرج من بيته مهاجرا إلى الله ورسوله ثم يدركه الموت فقد وقع أجره على الله وكان الله غفورا رحيما(100)﴾ النساء ﴿إن الذين آمنوا والذين هاجروا وجاهدوا في سبيل الله أولئك يرجون رحمة الله والله غفور رحيم(218)﴾ البقرة ﴿والذين آمنوا وهاجروا وجاهدوا في سبيل الله والذين آووا ونصروا أولئك هم المؤمنون حقا لهم مغفرة ورزق كريم(74)﴾ الأنفال ﴿الذين آمنوا وهاجروا وجاهدوا في سبيل الله بأموالهم وأنفسهم أعظم درجة عند الله وأولئك هم الفائزون(20)﴾ التوبة ﴿والذين هاجروا في سبيل الله ثم قتلوا أو ماتوا ليرزقنهم الله رزقا حسنا وإن الله لهو خير الرازقين(58)﴾ الحج ﴿فاستجاب لهم ربهم أني لا أضيع عمل عامل منكم من ذكر أو أنثى بعضكم من بعض فالذين هاجروا وأخرجوا من ديارهم وأوذوا في سبيلي وقاتلوا وقتلوا لأكفرن عنهم سيئاتهم ولأدخلنهم جنات تجري من تحتها الأنهار ثوابا من عند اللهوالله عنده حسن الثواب(195)﴾ آل عمران الإخراج في سبيل الله ﴿فاستجاب لهم ربهم أني لا أضيع عمل عامل منكم من ذكر أو أنثى بعضكم من بعض فالذين هاجروا وأخرجوا من ديارهم وأوذوا في سبيلي وقاتلوا وقتلوا لأكفرن عنهم سيئاتهم ولأدخلنهم جنات تجري من تحتها الأنهار ثوابا من عند الله والله عنده حسن الثواب(195)﴾ آل عمران ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا عدوي وعدوكم أولياء تلقون إليهم بالمودة وقد كفروا بما جاءكم من الحق يخرجون الرسول وإياكم أن تؤمنوا بالله ربكم إن كنتم خرجتم جهادا في سبيلي وابتغاء مرضاتي تسرون إليهم بالمودة وأنا أعلم بما أخفيتم وما أعلنتم ومن يفعله منكم فقد ضل سواء السبيل(1)﴾ الممتحنة الموالاة بين المهاجرين والمناصرين ﴿ودوا لو تكفرون كما كفروا فتكونون سواء فلا تتخذوا منهم أولياء حتى يهاجروا في سبيل الله فإن تولوا فخذوهم واقتلوهم حيث وجدتموهم ولا تتخذوا منهم وليا ولا نصيرا(89)﴾ النساء ﴿إن الذين آمنوا وهاجروا وجاهدوا بأموالهم وأنفسهم في سبيل الله والذين آووا ونصروا أولئك بعضهم أولياء بعض والذين آمنوا ولم يهاجروا ما لكم من ولايتهم من شيء حتى يهاجروا وإن استنصروكم في الدين فعليكم النصر إلا على قوم بينكم وبينهم ميثاق والله بما تعملون بصير(72)﴾ الأنفال عدم موالاة من أخرجوهم ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا عدوي وعدوكم أولياء تلقون إليهم بالمودة وقد كفروا بما جاءكم من الحق يخرجون الرسول وإياكم أن تؤمنوا بالله ربكم إن كنتم خرجتم جهادا في سبيلي وابتغاء مرضاتي تسرون إليهم بالمودة وأنا أعلم بما أخفيتم وما أعلنتم ومن يفعله منكم فقد ضل سواء السبيل(1)﴾ الممتحنة إيتاء الفقراء المهاجرين في سبيل الله ﴿ولا يأتل أولوا الفضل منكم والسعة أن يؤتوا أولي القربى والمساكين والمهاجرين في سبيل الله وليعفوا وليصفحوا ألا تحبون أن يغفر الله لكم والله غفور رحيم(22)﴾ النور ﴿للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله لا يستطيعون ضربا في الأرض يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف تعرفهم بسيماهم لا يسألون الناس إلحافا وما تنفقوا من خير فإن الله به عليم(273)﴾ البقرة الجهاد في سبيل الله الأمر بالجهاد في سبيل الله﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وابتغوا إليه الوسيلة وجاهدوا في سبيله لعلكم تفلحون (35)﴾ المائدة ﴿ياأيها الذين آمنوا من يرتد منكم عن دينه فسوف يأتي الله بقوم يحبهم ويحبونه أذلة على المؤمنين أعزة على الكافرين يجاهدون في سبيل الله ولا يخافون لومة لائم ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء والله واسع عليم(54)﴾ المائدة فضل المجاهدين على القاعدين ﴿أجعلتم سقاية الحاج وعمارة المسجد الحرام كمن آمن بالله واليوم الآخر وجاهد في سبيل الله لا يستوون عند الله والله لا يهدي القوم الظالمين(19)﴾ التوبة { لا يستوي القاعدون من المؤمنين غير أول
Mücavir kökler22 mücavir (33 toplam)
- حجب
1 ortak ayet · Kaş demektir
- جلد
1 ortak ayet · Culud deri demektir
- جعل
2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- طلع
1 ortak ayet · Dal demektir
- شمس
1 ortak ayet · Güneş demektir
- ظنن
1 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
- بلغ
1 ortak ayet · İş ayakkabısı
- قرأ
1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…
- وجد
1 ortak ayet · Su birikintisidir
- شهد
1 ortak ayet · Petekteki baldır
- بصر
1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- دون
1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir
Geçtiği ayetler(3)
وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًا مِمَّا تَعْمَلُونَ
ÖrtünürsünüzGözleriniz, kulaklarınız ve derileriniz aleyhinize şahidlik eder diye sakınmadınız. Aksine yapmakta olduklarınızın bir çoğunu Allah’ın bilmediğini sanıyordunuz.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ستر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غشي, حجب, كنن, كفر |
| Zıt Kök | كشف |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin önüne perde, bölme veya örtü çekerek onu görünmez veya erişilmez kılma |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi denetimden gizlenme vehmi ile hakikatin idrakine çekilen engelleyici manevi perde |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın doğrudan algıya açık yüzü ile korunaklı veya perdeli mahrem alanı arasındaki ontolojik ayrım |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca kumaş örtünmesi veya fiziksel gizlenme olarak daraltılıp, idrak perdeleri ve ontolojik koruma boyutunun gözden kaçırılması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ست | Bir şeyin zeminini, tabanını veya doğrudan etkisini sınırlandırma, sabitleme | ر | Sınırlandırma ve tutma etkisine süreklilik, akış ve yayılma boyutu katarak bir perdenin nesne boyunca uzanıp onu bütünüyle örtmesini sağlar |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, bir yüzeye dayanarak engel oluşturma ve koruma kalkanı kurma |
| ت | İşaret, sınır | Çizilen hat, geçişi kısıtlayan sınır ve son nokta belirleme |
| ر | İnsan başı, üst | Tepe noktası, yönelimin başladığı ana merkez ve kuşatıcı üst katman |
| ستر | Diken, sınır ve üst katmanın birleşimi | Bir nesnenin veya mekânın üzerine çekilen, sınırları belirginleştiren ve dış algıyı engelleyerek içeriyi koruyan perdeleme hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çadırın veya evin içine asılan bölme bezi; bedeni, kusurları veya mahrem alanı dış gözlerden saklayan her türlü fiziki perde ve koruyucu engel |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi el-Ahfeş ve İbnü'l-A'râbî'nin aktardığı beyitte insanların birbirini yapmacık örtüler olmadan koruması anlamında geçer: ويَسْتُرُونَ الناسَ مِن غيرِ سَتَرْ |
| Erken Arapça kullanım | Kişinin namaz kılarken veya ibadet ederken önüne koyduğu sütre; şeref ve iffeti koruyan perde; Kâbe'nin üzerine örtülen örtü |
Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Maqāyīs al-Lugha.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinin genelinde bu kök, doğrudan bir nesneyi gizlemekten ziyade araya bir bölme koyarak koruma, saklama ve sığınak oluşturma anlamlarıyla temsil edilir. Batı Sami ve Aramice/Süryanice katmanında s-t-r kökü (Süryanice s-t-r / sithro) gizli yer, korunma, korunaklı sığınak ve örtünme anlamlarında geniş bir kullanım alanına sahiptir. İbranicede aynı kök harfleriyle örtmek, gizlemek ve gizli sığınak (sether) kavramları mevcuttur. Arapçada kök, somut düzlemde araya çekilen gergi veya perde (sitâra) imgesiyle özelleşmiş; oradan ahlaki mahremiyet, hayâ ve nihayet zihinsel/kalbî engellere doğru genişlemiştir. Fonetik açıdan kökün birinci harfi olan sibilant ses ile diş sesi olan t harfi, bir engel ve yüzey direnci oluşturan semantik alanı korumuştur.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ستر kökünden türeyen fiil ve isimler | Bir şeyi başka bir cismin arkasında bırakarak gözden saklama, sütre edinme, hayâ ile örtünme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice sether, Süryanice sithro | Korunaklı gizli yer, sığınak ve saklanma mahalli ile doğrudan ortak köken | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ستر | Anlamlı | Örtmek, perdelemek | Bir şeyi perde arkasında gizleyip korumak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سرت | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
| تسر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
| ترس | Anlamlı | Kalkan edinmek | Düşman darbesini savuşturmak için kalkan kullanmak ve korunmak | Tahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; fiziki savunma ve engelleme ortak paydası |
| رست | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
| رتس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ستر | Merkez | Perde arkasına koyarak görünmez kılmak | Araya fiziki veya manevi bir engel koyarak gözü nesneden ayırma | Nesnenin kendisi değişmez, aradaki perde görüşü engeller |
| غشي | Komşu | Bir nesnenin üzerini bütünüyle kaplamak | Nesneyi çepeçevre sarıp üstten örterek bütünüyle kuşatma | Karartma, sarma ve kuşatma etkisi ön plandadır |
| حجب | Komşu | Geçişe ve girişe mani olmak | Görüşün yanında fiili teması ve girişi de engelleyen kalın bariyer | Kapıcı ve engelleyici duvar niteliği taşır |
| كنن | Komşu | Bir kabın veya yuvanın içine saklamak | Bir muhafazanın veya mahfazanın içine yerleştirerek koruma | İçeriye alma ve saklama boyutu baskındır |
| كفر | Komşu | Toprakla veya bir tabakayla üzerini örtmek | Tohumu toprağa gömmek gibi bir şeyin üstünü tabakayla kaplama | Çekirdeğin üzerini sıvamaya dönük fiziksel örtü |
| كشف | Zıt | Örtüyü kaldırmak, açığa çıkarmak | Örtülü, gizli veya korumalı olanı perdesini kaldırarak ortaya çıkarma | Nesnenin perdesini bütünüyle kaldırıp algıya açma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ستر | Örtmek, perdelemek | Araya perde koyarak koruma, saklama ve görünmez kılma | Kesin |
| Latince | Velare, tegere | Perdelemek, örtmek | Velare perdelik çekmeyi, tegere ise üstünü kapatarak korumayı karşılar; iç koruma boyutu eksik kalabilir | Güçlü |
| İngilizce | To veil, to screen, to cover | Perdelemek, koruyucu örtü çekmek | To veil manevi veya ince perdeyi, to screen ise araya kalkan koymayı tam karşılar; hayâ bağlamını doğrudan içermez | Güçlü |
| Almanca | Verhüllen, abschirmen | Örtüyle bürümek, perdelemek | Abschirmen dış tesirlere karşı korumayı, verhüllen ise görünüşü saklamayı karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Voiler, masquer | Perde çekmek, gizlemek | Voiler tül ve örtü çekmeyi, masquer ise görüntüyü engellemeyi verir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| İsm-i fâil anlamında ism-i mef‘ûl (مَسْتُورًا) | Engelleyici, algıyı bütünüyle kesen perde | Kur'an tilaveti esnasında inkârcıların kalpleri ile ilahi mesaj arasına çekilen manevi engel bağlamı; İsrâ 17:45 |
| İsim formu (سِتْرًا) | Güneş ışığına ve sıcağına karşı koruyucu fiziki örtü/gölge | Zülkarneyn kıssasında doğu ufkundaki bir kavmin doğal veya yapay bir sığınaktan yoksun oluşu bağlamı; Kehf 18:90 |
| İftial kalıbında muzari fiil (تَسْتَتِرُونَ) | Gizlenme, denetimden saklanma vehmi | İnsanın kendi aleyhine şahitlik edecek uzuvlarından ve Allah'tan gizlenebileceğini sanması bağlamı; Fussilet 41:22 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ilmin ihâtası ve inkârcıların idraki | İnsanın eylemlerini Allah'tan gizleyemeyeceği gerçeği ile kalplerin üzerine çekilen inkâr perdelerinin mahiyeti | Mutlak kuşatıcı ilim karşısında gizlenmenin imkânsızlığı |
| Fıkıh | Setr-i avret ve namazda sütre | İbadette ve toplumsal hayatta örtülmesi farz olan mahrem alanların sınırları ve namaz kılanın önüne engel koyması | Şer'i sınırları koruyan fiziki engel ve edep ölçüsü |
| Tefsir | İsrâ 17:45 ve Kehf 18:90 tefsirleri | Perdenin hakikati örten mecazi bir engel mi yoksa ilahi bir tecelli mi olduğu ve Zülkarneyn'in ulaştığı kavmin durumu | İdrak engeli ve fiziki sığınak eksikliği |
| Hadis | Settâr / Sitîr ismi ve günahların örtülmesi | Kulun hatalarının ifşa edilmeyip örtülmesi ve Allah'ın hayâ ve setr sıfatını sevmesi | Ayıpları gizleme, iffeti koruma ve cezayı tehir etme |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul-Yaratıcı ilişkisi ve ahlak | Setr ve sütre | Mahremiyeti koruma, ayıpları örtme | İnsanın hem fiziki avretini örtmesi hem de günahları ifşa etmeyerek toplumsal hayâyı koruması | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve idrak teorisi | Bilişsel perde | Hakikat ile zihin arasına giren önyargı bariyeri | Kalp veya zihin hakikate kapandığında bilginin içeriye nüfuz edememesi durumu | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve mahremiyet | Özel alan dokunulmazlığı | Kamusal denetim ile hane mahremiyeti arasındaki sınır | Otoritenin bireylerin gizli kalması gereken mahrem alanlarına tecavüz etmesini önleyen hukuk kalkanı | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve tasarruf | Korumalı varlık alanı | Sermayenin haksız müdahalelere karşı muhafazası | İktisadi aktörün temel varlıklarını ve haklarını dış gasp veya kontrolsüz ifşaya karşı korunaklı kılması | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dalga boyu filtrelemesi veya dielektrik yalıtım bariyeri | İki ortam arasına yerleştirilen ve belirli frekanstaki sinyallerin veya akımların geçişini bütünüyle engelleyen perdeleme mekanizması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Mahremiyet sınırı ve sosyal mesafeleme | Bireyin veya grubun kendi iç dünyasını dış gözlemcilerin doğrudan erişimine kapatarak otonomi ve kimlik kurması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca tesettür ve kumaş parçasıyla beden örtünmesine indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bedeni örtmenin ötesinde, güneşin kavurucu etkisine karşı bir barınak, ilahi denetimden saklanma yanılgısı ve vahyin hakikatine karşı çekilen epistemolojik körlük perdeleri |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İsrâ suresindeki ifadenin inkârcıların fiziki bir engeli olarak görülüp metnin kavrayış ve inanç düzeyindeki derin kopuşu anlatan belagatinin sıradanlaştırılması; Fussilet suresindeki uyarının ise yalnızca organların konuşması mucizesine sıkıştırılıp ilahi murakabe şuurunun zayıflatılması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem fiziki dünyanın sınırlarını (Kehf 18:90) hem insanın ahlaki-hukuki sorumluluğunu (Fussilet 41:22) hem de vahiy karşısındaki algısal tıkanıklıkları (İsrâ 17:45) tek bir engel ve perde mefhumu üzerinden inşa ettiğini gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların vahiyle yüzleştiğinde yaşadıkları idrak felcini anlatan pasajlarda, insanın kendi uzuvlarının şahitliği karşısındaki acziyetini bildiren ahiret sahnelerinde ve coğrafi-fiziki şartların insan bedenine etkisini tasvir eden kıssalarda |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Gizlenmenin mutlak bir varlık alanından kaçış sağlayabileceği zannını kökten yıkar; hiçbir örtünün ve perdenin Yaratıcı'nın ilmine ve insanın kendi bedeninin şahitliğine karşı bir sığınak olamayacağını vazederek sahte güvenlik algılarını yıkar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki mekân, varlık veya nesne arasına gerilerek bir tarafın diğer taraftan görünmesini, temasını veya dış etkiden zarar görmesini engelleyen fiziki perde, bölme veya sığınak.
- Soyut anlamHakikat ile bilinç arasına giren, idrakin vahiy mesajına nüfuz etmesini engelleyen bilişsel körlük ve insanın kendi eylemlerini ilahi gözetimden saklayabileceğini sanması vehmi.
- Sistematik karşılıkVarlığın algılanabilir dış yüzü ile koruma altındaki mahrem veya örtülü alanı arasındaki ayracı belirleyen ve yetkisiz erişimi kısıtlayan ontolojik ve ahlaki sınır hattı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde gözlemciyi veya dış etkiyi, perdelenen hedef nesneyi veya hakikati, ise araya giren örtüyü temsil eder. fonksiyonu aradaki perde sebebiyle iletimin ve algısal temasın sıfırlandığını, fonksiyonu ise nesnenin perde arkasında korunma veya mahremiyet durumunun pozitif olarak sürdüğünü ifade eder.