ستر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ت-ر3 sîga, 22 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بصرشمسسمعسترحجبشهدتَسْتَتِرُونَجلدوجدمَسْتُورًاطلعأخربلغدون

KökSîga 3Ayet 3Sure 3Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

ستر

س - ت - ر

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Örtü.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Örtü.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR440 harf
باب السين والتاء والراء معهما س ت ر، ت ر س يستعملان فقط ستر: جمع السِّتْرِ ستورٌ وأستار في أدنى العدد، وستَرتُه أسْتُرهُ سَتراً وامرأةٌ ستيرةٌ: ذات سِتارةٍ، والسُّتْرةُ: ما استَتَرْتَ به من شيءٍ كائناً ما كانَ، وهو السِّتارُ والسِّتارةُ. والسُّتْرةُ: ما استَتَر الوجهُ به. والسِّتار: موضع. ويقال: ما لفلانٍ سِتْرٌ ولا حِجْرٌ، فالسِّتْر الحَياء والحِجْرُ العَقْلُ. ترس: التِّرسَةُ جمعُ تُرْسٍ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR655 harf
السِتْرُ: واحد السُتور والأستار. والسُتْرة: ما يُسْتَرُ به كائناً ما كان. وكذلك السِتارة، والجمع السَتائر. والسَتْرُ بالفتح: مصدر سَتَرْتُ الشيءَ أَسْتُرُهُ، إذا عطَّيْتَه، فاستتر هو. وتَسَتَّرَ، أي تَغَطَّى. وجارِيَةٌ مُسَتَّرَةٌ، أي مُخَدَّرَةٌ. وقوله تعالى: "حِجاباً مَسْتوراً"، أي حجاباً على حِجابٍ، والأوّل مَسْتورٌ بالثاني، يُزادُ بذلك كثافة الحجاب لأنَّه جَعَل على قلوبهم أكِنَّةً وفي آذانهم
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.155 harf
س ت ر ستر ، ترس : مستعملان . ستر : قال الليث : السِّتْرُ معروف ، والجميعُ أستارٌ وسُتور ، والفعل سَتَرْتُه أستُرُه سَتراً ، وامرأةٌ سَتيرةٌ : ذاتُ سِتارة . والسَّتْرةُ : ما استترتَ به من شيء كائناً ما كان ، وهو أيضاً السِّتارة . قلتُ : والسِّتاران في ديار بني سفد : وادِيان يقال لهما السَّوْدة ، يقال لأحدهما : السِّتارُ : الأغبَر ، وللآخر : السِّتار الجابرِيّ ؛ وفيهما عُيُونٌ فَوَّارَة تَسقِي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.783 harf
(باب السين والتاء وما يثلثهما) (ستر) السين والتاء والراء كلمةٌ تدلُّ على الغِطاءِ. تقول: سترت الشيء ستراً. والسُّتْرَة: ما استترت به، كائناً ما كان. وكذلك السِّتَار([1]). فأمَّا الإستار، وقولهم إستار الكعبة، فالأغلبُ أنه من السِّتْر، وكأنَّه أراد به ما تُستَر به الكعبة من لباسٍ. إلاَّ أنَّ قوماً زعموا أنْ ليس ذلك من اللِّباس، وإنما هو من العَدَد. قالوا: والعرب تسمِّي الأربعة الإستار([2])،
Maddenin bağlantısı

(باب السين والتاء وما يثلثهما) (ستر) السين والتاء والراء كلمةٌ تدلُّ على الغِطاءِ. تقول: سترت الشيء ستراً. والسُّتْرَة: ما استترت به، كائناً ما كان. وكذلك السِّتَار([1]). فأمَّا الإستار، وقولهم إستار الكعبة، فالأغلبُ أنه من السِّتْر، وكأنَّه أراد به ما تُستَر به الكعبة من لباسٍ. إلاَّ أنَّ قوماً زعموا أنْ ليس ذلك من اللِّباس، وإنما هو من العَدَد. قالوا: والعرب تسمِّي الأربعة الإستار([2])، ويحتجُّون بقول الأخطل: لعمرك إنَّني وابنَيْ جُعَيْلٍ *** وأُمَّهُمَا لَإِسْتَارٌ لئيمُ([3])ويقول جرير: قُرِنَ الفرزدقُ والبَعيثُ وأمُّه *** وأبُو الفرزدق قُبِّحَ الإستارُ([4])قالوا: فأستار الكعبة: جُدرانها وجوانبها، وهي أربعة، وهذا شيءٌ قد قيل، والله أعلم بصحته. (ستن) السين والتاء والنون ليس بأصل يتفرَّع، لأنَّه نبت، ويقال لـه الأسْتَنُ. وفيه يقول النابغة: تَنِفرُ مِن أَسْتَنٍ سُودٍ أسافلُهُ *** مثل الإماءِ اللّواتي تَحمِل الحُزَما([5])(سجح) السين والجيم والحاء أصل منقاس، يدلُّ على استقامةٍ وحسن. والسُّجُح: الشّيء المستقيم. ويقال: "مَلَكْتَ فأَسْجِحْ"، أي أَحْسِن العَفْو. ووجهٌ أَسْجَحُ، أي مستقيم الصُّورة. قال ذو الرمَّة: * ووجهٌ كمرآةِ الغريبة أسجحُ([6]) * وهذا كلُّه من قولهم: تنَحَّ عن سُجُْح الطَّريقِ([7])، أي عن جادّته ومستقيمه. (سجد) السين والجيم والدال أصلٌ واحدٌ مطّرد يدلّ على تطامُن وذلّ. يقال سجد، إذا تطَامَنَ. وكلُّ ما ذلَّ فقد سجد. قال أبو عمرو: أسْجَدَ الرَّجُل، إذا طأطأَ رأسَهُ وانحنى. قال حُميد: فُضُولَ أزِمّتِها أسْجَدَتْ *** سُجودَ النَّصارى لأربابِها([8])وقال أبو عبيدة مثلَه، وقال: أنشدَني أعرابيٌّ أسديّ: * وقُلنَ له أَسْجِدْ لليلَى فأسْجَدَا([9]) * يعني البعيرَ إذا طأطأَ رأسه. وأما قولهم: أسجَدَ إِسجاداً، إذا أدام النَّظر، فهذا صحيحٌ، إلاَّ أن القياسَ يقتضي ذلك في خَفض، ولا يكون *النّظرَ الشّاخصَ ولا الشزْر. يدلُّ على ذلك قولُهُ: أَغَرَّكِ مِنِّي أنَّ دَلَّكِ عندنا *** وإِسجادَ عينيكِ الصَّيُودَينِ رابحُ([10])ودراهم الإسجاد: درَاهمُ كانت عليها صورٌ، فيها صورُ ملوكهم، وكانوا إذا رأوها سَجَدُوا لها. وهذا في الفُرس. وهو الذي يقول فيه الأسود: مِنْ خَمرِ ذِي نُطَفٍ أغَنَّ مُنَطّقٍ *** وافَى بها لِدراهم الإِسجادِ([11])(سجر) السين والجيم والراء أصولٌ ثلاثة: المَلء، والمخالطة، والإيقاد. فأمّا الملء، فمنه البحر المسجور، أي المملوء. ويقال للموضع الذي يأتي عليه السّيلُ فيملؤه: ساجر. قال الشّمّاخ: * كُلَّ حِسْيٍ وسَاجِرِ([12]) * ومن هذا الباب، الشَّعر المنْسجِرُ، وهو الذي يَفِرُ([13])حتى يَسترسلَ من كثرته. قال: * إذا ما انثَنَى شَعْرُها المنْسجِرْ([14]) * وأمَّا المخالَطة فالسّجير: الصاحب والخليط، وهو خلاف الشَّجير. ومنه عينٌ سَجْراءُ، إذا خالط بياضَها حمرة. وأمَّا الإيقاد فقولهم : سجرت التّنُّور، إذا أوقدتَه، والسَّجُور: ما يُسجَرُ به التّنُّور. قال: ويوم كتَنُّور الإماءِ سَجَرْنَهُ *** وألَقْيَنَ فيه الجَزْلَ حَتَّى تأجَّمَا([15])ويقال للسَّجُور السجار([16]). ومما يقارب هذا استَجَرَت([17])الإِبل على نَجَائِها، إذا جدّت، كأنَّها تتَّقد في سيرها اتّقاداً. ومنه سَجَرَت النّاقةُ، إذا حَنَّتْ حنيناً شديداً. (سجع) السين والجيم والعين أصلٌ يدلُّ على صوت متوازن. من ذلك السَّجع في الكلام، وهو أن يُؤتَى به وله فواصلُ كقوافِي الشِّعر، كقولهم: "مَنْ قَلَّ ذَلّ، ومن أَمِِرَ فَلّ"، وكقولهم: "لا ماءَكِ أَبقيْتِ، ولا دَرَنَكِ أنْقَيْت". ويقال سجَعت الحمامةُ، إذا هَدَرَتْ. (سجف) السين والجيم والفاء أصلٌ واحد، وهو إسبال شيءٍ ساتر. يقال أسجفت السِّتر: أرسلتُهُ. والسَّجْف والسِّجف([18]): سِتر الحَجَلة. ويقال أسجَفَ اللّيلُ، مثل أسدَفَ. (سجل) السين والجيم واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على انصبابِ شيءٍ بعد امتلائِهِ. من ذلك السَّجْل، وهو الدَّلو العظيمة. ويقال سَجَلت الماءَ فانسجَلَ، وذلك إذا صَبْبَته. ويقال للضَّرْع الممتلئ سَجْل([19]). والمساجلة: المفاخرة، والأصل في الدِّلاء، إذا تساجَلَ الرجلان، وذلك تنازعُهما، يريد كلُّ واحدٍ منهما غلبةَ صاحبه. ومن ذلك الشّيء المُسْجَل، وهو المبذول لكلِّ أحد، كأنَّه قد صُبَّ صبّاً. قال محمّد بن علي في قوله تعالى: ﴿هل جَزَاءُ الإحْسَانِ إلاَّ الإحْسَانُ﴾ [الرحمن 60]: هي مُسْجَلَة للبَرِّ والفاجر. وقال الشاعر في المُسْجَل: * وأصَبَحَ معروفي لقومِيَ مُسْجَلا * فأما السِّجِلّ فمن السَّجْل والمساجلة، وذلك أنَّه كتَابٌ يجمَع كتباً ومعانيَ. وفيه أيضاً كالمساجلة، لأنّه عن منازعةٍ ومُداعاة. ومن ذلك قولهم: الحرب سِجَالٌ، أي مباراةٌ مرَّة كذا ومرةً كذا. وفي كتاب الخليل: السَّجْل: ملء الدلو. وأما السِّجِّيل فمن السِّجِلّ، وقد يحتمل أن يكون مشتقاً من بعض ما ذكرناه. وقالوا: السِّجِّيل: الشديد. (سجم) السين والجيم والميم أصلٌ واحدٌ، وهو صبُّ الشّيء من الماء والدَّمعِ. يقال سَجَمَت العينُ دَمعَها. وعينٌ سَجوم، ودمعٌ مسجوم. ويقال أرض مسجومة: ممطورة. (سجن) السين والجيم والنون أصلٌ واحد، وهو الحَبْس. يقال سجنته سَجناً. والسِّجن: المكان يُسجَن فيه الإنسان. قال الله جلَّ ثناؤه في قصّة يوسف عليه السلام: ﴿قالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ﴾ [يوسف 33]. فيقرأ فتحاً على المصدر، وكسراً على الموضع([20])، وأما قولُ ابنِ مُقْبل: * ضرباً تَوَاصَى به الأبطالُ سِجِّينا([21]) * فقيل إنَّهُ أراد سِجِّيلاً. أي شديداً. وقد مضى ذِكرُهُ. وإِنَّما أبدل اللام نوناً. والوجه في هذا أنَّهُ قياس الأوَّل من السَّجن، وهو الحبس؛ لأنَّه إذا كان ضرباً شديداً ثبت المضروب، كأنَّه قد حبسه. (سجو) السين والجيم والواو أصلٌ يدلُّ على سكونٍ وإطباق. يقال* سَجَا اللّيلُ، إذا ادلهمَّ وسكَن. وقال: يا حبَّذَا القَمراءُ واللَّيْلُ السَّاجْ *** وطُرقٌ مثلُ مُلاءِ النُّسَّاجْ([22])وطرف ساجٍ، أي ساكن. --------------ــــ ([1]) والستارة ، بالهاء أيضاً. ([2]) ذكر في اللسان والمعرب 42 أنه معرب "جهار" الفارسية، بمعنى أربعة. على أن اللفظ "استار" في الفارسية يظن أنَّه مأخوذ من اليونانية. انظر استينجاس 49. ([3]) ديوان الأخطل 297 واللسان (ستر) . وابنا جعيل، هما كعب وعمير. ([4]) كذا وردت الرواية في الأصل والمجمل والديوان 208. ورواية اللسان: إن الفرزدق والبعيث وأمه *** وأبا البعيث لشر ما إستار ([5]) ديوان النابغة 68 واللسان (ستن). ([6]) صدره كما في الديوان 88 واللسان (حشر): * لها أذنٌ حشرٌ وذِفْرَى أسيلة * ([7]) سجح الطريق، بالضم وبضمتين. ([8]) ذكر ابن بري أن صواب إنشاده: "لأحبارها". وقبله: فلما لوين على معصم *** وكف خضيب وأسوارها ([9]) الشطر في المجمل واللسان (سجد). ([10]) البيت لكثير عزة كما في اللسان (سجد). ([11]) البيت في اللسان (سجد). وقصيدة الأسود بن يعفر في المفضليات (2: 16-20). ([12]) البيت لم يرد في الديوان. وهو بتمامه كما في اللسان (سجر): وأحمى عليها ابنا يزيد بن مسهر *** ببطن المراض كل حسي وساجر ([13]) وفر يفر، كوعد يعد، ويقال أيضاً وفر يوفر من باب كرم، أي كثر. ([14]) وكذا روايته في المجمل. وفي اللسان (6: 9): "شعره المنسجر". لكن في اللسان (6: 10): * إذا ثنى فرعها المسجر *. بعد أن ذكر قبله:" المسجر: الشعر المسترسل". على أنه يقال المسجّر، بتشديد الجيم، والمنسجر، والمسوجر أيضاً. ([15]) البيت لعبيد بن أيوب العنبري، "كما في اللسان (أجم)". وتأجم، مثل تأجج، وزناً ومعنى. وبعده: رميت بنفسي في أجيج سمومه *** وبالعنس حتى جاش منسمها دما ([16]) لم أجد هذه الكلمة في غير المقاييس. ولا أدري ضبطها. ([17]) في اللسان والمجمل: "انسجرت". ([18]) في الأصل: "السجيف"، محرف. ([19]) وكذا في المجمل. وفي اللسان: "السجيل"، و"الأسجل". ([20]) قرأ بالفتح عثمان ومولاه طارق، وزيد بن علي، والزهري، وابن أبي إسحاق، وابن هرمز، ويعقوب. تفسير ابن حيان (5: 306). ([21]) في اللسان "تواصت به". وصدره: *ورجلة يضربون الهام عن عرض*. ([22]) الرجز لأحد الحارثيين، كما في اللسان (سجا).

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR200 harf
- الستر: تغطية الشيء، والستر والسترة: ما يستتر به، قال: ﴿لم نجعل لهم من دونها سترا﴾ [الكهف/90]، ﴿حجابا مستورا﴾ [الإسراء/45]، والاستتار: الاختفاء، قال: ﴿وما كنتم تستترون أن يشهد عليكم سمعكم﴾ [فصلت/22].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR538 harf
س ت ر اللـه ستـار العيـوب ودونه ستر وسترة وستارة وستار وستور وأستار وستر وستائر واستترت بالثوب وتستر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جارة مسترة وجوار مسترات ورجل مستور وقوم مساتير وسترت المرأة ستارة فهـي ستيـرة‏.‏ وشجـر ستيـر‏:‏ كثيـر الأغصان‏.‏ وساتره العداوة مساترة وهو مداج مساتر‏.‏ وهتك الله سترك‏:‏ أطلع على مساويك وفلان لا يستتر من الله بستر‏:‏ لا يتقي الله‏.‏ ومدّ الليل ستاره وأنا أمدّ إلى الله يدي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.178 harf
سَتَرَ الشيءَ يَسْتُرُه ويَسْتِرُه سَتْراً وسَتَراً: أَخفاه؛ أَنشد ابن الأَعرابي: ويَسْتُرُونَ الناسَ مِن غيرِ سَتَرْ والستَر، بالفتح: مصدر سَتَرْت الشيء أَسْتُرُه إِذا غَطَّيْته فاسْتَتَر هو. وتَسَتَّرَ أَي تَغَطَّى. وجاريةٌ مُسَتَّرَةٌ أَي مُخَدَّرَةٌ. وفي الحديث: إِن اللهَ حَيِيٌّ سَتِيرٌ يُحِبُّ (* قوله: «ستير يحب» كذا بالأَصل مضبوطاً. وفي شروح الجامع الصغير ستير، بالكسر والتشديد).
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR581 harf
* س ت ر * * السِّتْرُ * جمعه * سُتُورٌ * و * أسْتارٌ * و * السُّتْرةُ * ما يُستر به كائنا ما كان وكذا * السِّتَارةُ * والجمع * السَّتَائِرُ * و * سَتَر * الشيء غطاه وبابه نصر * فاسْتَتَر * هو و * تَسَتَّر * أي تغطى وجارية * مُسْتَّرةٌ * أي مخدرة وقوله تعالى ﴿حجابا مستورا﴾ أي حجاب على حجاب فالأول مستور بالثاني أراد بذلك كثافة الحجاب لأنه جعل على قلوبهم أكنة وفي آذانهم وقرا وقيل هو مفعول بمعنى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.261 harf
الستر، بالكسر، معروف، وهو ما يستر به، واحد الستور، بالضم، والأستار، بالفتح، والستر، بضمتين،وهو مستدرك على المصنف. والستر: الخوف، يقال فلان لا يستتر من الله بسر، أي لا يخشاه ولا يتقيه، وهو مجاز. يقال: ما لفلان ستر ولا حجر فالستر: الحياء، والحجر: العقل. والعمل، هكذا في سائر الأصول وأظنه تصحيفا، والصواب العقل وهو من الستارة والستر. وعبد الرحمن بن يوسف الستري بالكسر، كان يحمل أستار الكعبة من بغداد
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.511 harf
سَتَرَ 1 سَتَرَ ذ , aor. سَتُرَ (S, M) and سَتِرَ , (M,) inf. n. سَتْرٌ (S, M) and سَتَرٌ, (M,) He, or it, veiled, concealed, or hid, a thing; (M;) covered it: (S:) and ↓ ستّر signifies the same, (M,) [or has an intensive sense, or denotes frequency or repetition of the action, or its application to many objects: accord. to Golius, “ sub velo, obtenso eo [sic], ne quis vir intueretur eam,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR913 harf
سَتَرَ سَتَرَ U ( n. ac. سَتْر 1 ), a. Veiled, covered over, hid. سَتُرَ سَتُرَ U ( n. ac. سَتَاْرَة 22t ), a. Was bashful, modest. b. ( n. ac. سَتْر 1 ), Was intelligent. سَتَّرَ سَتَّرَ II , a. Veiled &c. تَسَتَّرَ تَسَتَّرَ V , اِنْسَتَرَ VII , اِسْتَتَرَ VIII , a. Veiled or hid himself; became hid. سِتْر سِتْر 2 , ( pl. سُتُوْر 27 , أَسْتَاْر 38 ), a. Veil, curtain, covering;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok65.458 harf
ستر سَبَلَ - يَسْبِلُ - سَبِيْل - سُبُل سَبَلَ - يَسْبِلُ + كائن + كائناً أو نفسه + إلى كائن أو مكان أو أمر: يجعله يتوجه إليه متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه سَبِيْل: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " سَبَلَ - يَسْبِلُ ": صفة الشيء الذي يوصلك إلى هدف أو غاية، وهو كذلك اسم مكان: الطريق المؤدية والموصلة إلى غاية من غير
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler22 mücavir (33 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حجب

    1 ortak ayet · Kaş demektir

  2. جلد

    1 ortak ayet · Culud deri demektir

  3. جعل

    2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  4. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  5. شمس

    1 ortak ayet · Güneş demektir

  6. ظنن

    1 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

  7. بلغ

    1 ortak ayet · İş ayakkabısı

  8. قرأ

    1 ortak ayet · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  9. وجد

    1 ortak ayet · Su birikintisidir

  10. شهد

    1 ortak ayet · Petekteki baldır

  11. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  12. دون

    1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

Geçtiği ayetler(3)

Sîga sayfası: تَسْتَتِرُونَ
  1. وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًا مِمَّا تَعْمَلُونَ

    ÖrtünürsünüzGözleriniz, kulaklarınız ve derileriniz aleyhinize şahidlik eder diye sakınmadınız. Aksine yapmakta olduklarınızın bir çoğunu Allah’ın bilmediğini sanıyordunuz.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökستر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغشي, حجب, كنن, كفر
Zıt Kökكشف
Çekirdek Özet 1Bir şeyin önüne perde, bölme veya örtü çekerek onu görünmez veya erişilmez kılma
Çekirdek Özet 2İlahi denetimden gizlenme vehmi ile hakikatin idrakine çekilen engelleyici manevi perde
Çekirdek Özet 3Varlığın doğrudan algıya açık yüzü ile korunaklı veya perdeli mahrem alanı arasındaki ontolojik ayrım
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca kumaş örtünmesi veya fiziksel gizlenme olarak daraltılıp, idrak perdeleri ve ontolojik koruma boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ستBir şeyin zeminini, tabanını veya doğrudan etkisini sınırlandırma, sabitlemeرSınırlandırma ve tutma etkisine süreklilik, akış ve yayılma boyutu katarak bir perdenin nesne boyunca uzanıp onu bütünüyle örtmesini sağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, bir yüzeye dayanarak engel oluşturma ve koruma kalkanı kurma
تİşaret, sınırÇizilen hat, geçişi kısıtlayan sınır ve son nokta belirleme
رİnsan başı, üstTepe noktası, yönelimin başladığı ana merkez ve kuşatıcı üst katman
سترDiken, sınır ve üst katmanın birleşimiBir nesnenin veya mekânın üzerine çekilen, sınırları belirginleştiren ve dış algıyı engelleyerek içeriyi koruyan perdeleme hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇadırın veya evin içine asılan bölme bezi; bedeni, kusurları veya mahrem alanı dış gözlerden saklayan her türlü fiziki perde ve koruyucu engel
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi el-Ahfeş ve İbnü'l-A'râbî'nin aktardığı beyitte insanların birbirini yapmacık örtüler olmadan koruması anlamında geçer: ويَسْتُرُونَ الناسَ مِن غيرِ سَتَرْ
Erken Arapça kullanımKişinin namaz kılarken veya ibadet ederken önüne koyduğu sütre; şeref ve iffeti koruyan perde; Kâbe'nin üzerine örtülen örtü

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin genelinde bu kök, doğrudan bir nesneyi gizlemekten ziyade araya bir bölme koyarak koruma, saklama ve sığınak oluşturma anlamlarıyla temsil edilir. Batı Sami ve Aramice/Süryanice katmanında s-t-r kökü (Süryanice s-t-r / sithro) gizli yer, korunma, korunaklı sığınak ve örtünme anlamlarında geniş bir kullanım alanına sahiptir. İbranicede aynı kök harfleriyle örtmek, gizlemek ve gizli sığınak (sether) kavramları mevcuttur. Arapçada kök, somut düzlemde araya çekilen gergi veya perde (sitâra) imgesiyle özelleşmiş; oradan ahlaki mahremiyet, hayâ ve nihayet zihinsel/kalbî engellere doğru genişlemiştir. Fonetik açıdan kökün birinci harfi olan sibilant ses ile diş sesi olan t harfi, bir engel ve yüzey direnci oluşturan semantik alanı korumuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönستر kökünden türeyen fiil ve isimlerBir şeyi başka bir cismin arkasında bırakarak gözden saklama, sütre edinme, hayâ ile örtünmeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice sether, Süryanice sithroKorunaklı gizli yer, sığınak ve saklanma mahalli ile doğrudan ortak kökenGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سترAnlamlıÖrtmek, perdelemekBir şeyi perde arkasında gizleyip korumakHedef kök; Kur'an'da geçer
سرتKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik lügatlerde mühmel kabul edilir
تسرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik lügatlerde mühmel kabul edilir
ترسAnlamlıKalkan edinmekDüşman darbesini savuşturmak için kalkan kullanmak ve korunmakTahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; fiziki savunma ve engelleme ortak paydası
رستKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik lügatlerde mühmel kabul edilir
رتسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik lügatlerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سترMerkezPerde arkasına koyarak görünmez kılmakAraya fiziki veya manevi bir engel koyarak gözü nesneden ayırmaNesnenin kendisi değişmez, aradaki perde görüşü engeller
غشيKomşuBir nesnenin üzerini bütünüyle kaplamakNesneyi çepeçevre sarıp üstten örterek bütünüyle kuşatmaKarartma, sarma ve kuşatma etkisi ön plandadır
حجبKomşuGeçişe ve girişe mani olmakGörüşün yanında fiili teması ve girişi de engelleyen kalın bariyerKapıcı ve engelleyici duvar niteliği taşır
كننKomşuBir kabın veya yuvanın içine saklamakBir muhafazanın veya mahfazanın içine yerleştirerek korumaİçeriye alma ve saklama boyutu baskındır
كفرKomşuToprakla veya bir tabakayla üzerini örtmekTohumu toprağa gömmek gibi bir şeyin üstünü tabakayla kaplamaÇekirdeğin üzerini sıvamaya dönük fiziksel örtü
كشفZıtÖrtüyü kaldırmak, açığa çıkarmakÖrtülü, gizli veya korumalı olanı perdesini kaldırarak ortaya çıkarmaNesnenin perdesini bütünüyle kaldırıp algıya açma

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسترÖrtmek, perdelemekAraya perde koyarak koruma, saklama ve görünmez kılmaKesin
LatinceVelare, tegerePerdelemek, örtmekVelare perdelik çekmeyi, tegere ise üstünü kapatarak korumayı karşılar; iç koruma boyutu eksik kalabilirGüçlü
İngilizceTo veil, to screen, to coverPerdelemek, koruyucu örtü çekmekTo veil manevi veya ince perdeyi, to screen ise araya kalkan koymayı tam karşılar; hayâ bağlamını doğrudan içermezGüçlü
AlmancaVerhüllen, abschirmenÖrtüyle bürümek, perdelemekAbschirmen dış tesirlere karşı korumayı, verhüllen ise görünüşü saklamayı karşılarGüçlü
FransızcaVoiler, masquerPerde çekmek, gizlemekVoiler tül ve örtü çekmeyi, masquer ise görüntüyü engellemeyi verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İsm-i fâil anlamında ism-i mef‘ûl (مَسْتُورًا)Engelleyici, algıyı bütünüyle kesen perdeKur'an tilaveti esnasında inkârcıların kalpleri ile ilahi mesaj arasına çekilen manevi engel bağlamı; İsrâ 17:45
İsim formu (سِتْرًا)Güneş ışığına ve sıcağına karşı koruyucu fiziki örtü/gölgeZülkarneyn kıssasında doğu ufkundaki bir kavmin doğal veya yapay bir sığınaktan yoksun oluşu bağlamı; Kehf 18:90
İftial kalıbında muzari fiil (تَسْتَتِرُونَ)Gizlenme, denetimden saklanma vehmiİnsanın kendi aleyhine şahitlik edecek uzuvlarından ve Allah'tan gizlenebileceğini sanması bağlamı; Fussilet 41:22

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ilmin ihâtası ve inkârcıların idrakiİnsanın eylemlerini Allah'tan gizleyemeyeceği gerçeği ile kalplerin üzerine çekilen inkâr perdelerinin mahiyetiMutlak kuşatıcı ilim karşısında gizlenmenin imkânsızlığı
FıkıhSetr-i avret ve namazda sütreİbadette ve toplumsal hayatta örtülmesi farz olan mahrem alanların sınırları ve namaz kılanın önüne engel koymasıŞer'i sınırları koruyan fiziki engel ve edep ölçüsü
Tefsirİsrâ 17:45 ve Kehf 18:90 tefsirleriPerdenin hakikati örten mecazi bir engel mi yoksa ilahi bir tecelli mi olduğu ve Zülkarneyn'in ulaştığı kavmin durumuİdrak engeli ve fiziki sığınak eksikliği
HadisSettâr / Sitîr ismi ve günahların örtülmesiKulun hatalarının ifşa edilmeyip örtülmesi ve Allah'ın hayâ ve setr sıfatını sevmesiAyıpları gizleme, iffeti koruma ve cezayı tehir etme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisi ve ahlakSetr ve sütreMahremiyeti koruma, ayıpları örtmeİnsanın hem fiziki avretini örtmesi hem de günahları ifşa etmeyerek toplumsal hayâyı korumasıKesin
İlmiEpistemoloji ve idrak teorisiBilişsel perdeHakikat ile zihin arasına giren önyargı bariyeriKalp veya zihin hakikate kapandığında bilginin içeriye nüfuz edememesi durumuGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve mahremiyetÖzel alan dokunulmazlığıKamusal denetim ile hane mahremiyeti arasındaki sınırOtoritenin bireylerin gizli kalması gereken mahrem alanlarına tecavüz etmesini önleyen hukuk kalkanıGüçlü
İktisadiMülkiyet ve tasarrufKorumalı varlık alanıSermayenin haksız müdahalelere karşı muhafazasıİktisadi aktörün temel varlıklarını ve haklarını dış gasp veya kontrolsüz ifşaya karşı korunaklı kılmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDalga boyu filtrelemesi veya dielektrik yalıtım bariyeriİki ortam arasına yerleştirilen ve belirli frekanstaki sinyallerin veya akımların geçişini bütünüyle engelleyen perdeleme mekanizmasıGüçlü
Beşeri bilimlerMahremiyet sınırı ve sosyal mesafelemeBireyin veya grubun kendi iç dünyasını dış gözlemcilerin doğrudan erişimine kapatarak otonomi ve kimlik kurmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca tesettür ve kumaş parçasıyla beden örtünmesine indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamBedeni örtmenin ötesinde, güneşin kavurucu etkisine karşı bir barınak, ilahi denetimden saklanma yanılgısı ve vahyin hakikatine karşı çekilen epistemolojik körlük perdeleri
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsrâ suresindeki ifadenin inkârcıların fiziki bir engeli olarak görülüp metnin kavrayış ve inanç düzeyindeki derin kopuşu anlatan belagatinin sıradanlaştırılması; Fussilet suresindeki uyarının ise yalnızca organların konuşması mucizesine sıkıştırılıp ilahi murakabe şuurunun zayıflatılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem fiziki dünyanın sınırlarını (Kehf 18:90) hem insanın ahlaki-hukuki sorumluluğunu (Fussilet 41:22) hem de vahiy karşısındaki algısal tıkanıklıkları (İsrâ 17:45) tek bir engel ve perde mefhumu üzerinden inşa ettiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların vahiyle yüzleştiğinde yaşadıkları idrak felcini anlatan pasajlarda, insanın kendi uzuvlarının şahitliği karşısındaki acziyetini bildiren ahiret sahnelerinde ve coğrafi-fiziki şartların insan bedenine etkisini tasvir eden kıssalarda
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Gizlenmenin mutlak bir varlık alanından kaçış sağlayabileceği zannını kökten yıkar; hiçbir örtünün ve perdenin Yaratıcı'nın ilmine ve insanın kendi bedeninin şahitliğine karşı bir sığınak olamayacağını vazederek sahte güvenlik algılarını yıkar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki mekân, varlık veya nesne arasına gerilerek bir tarafın diğer taraftan görünmesini, temasını veya dış etkiden zarar görmesini engelleyen fiziki perde, bölme veya sığınak.
  • Soyut anlamHakikat ile bilinç arasına giren, idrakin vahiy mesajına nüfuz etmesini engelleyen bilişsel körlük ve insanın kendi eylemlerini ilahi gözetimden saklayabileceğini sanması vehmi.
  • Sistematik karşılıkVarlığın algılanabilir dış yüzü ile koruma altındaki mahrem veya örtülü alanı arasındaki ayracı belirleyen ve yetkisiz erişimi kısıtlayan ontolojik ve ahlaki sınır hattı.
  • LaTeX modeliF(x,y)={z∣τ(x,z,y)=0∧κ(y∣z)>0}
  • LaTeX açıklamasıModelde x gözlemciyi veya dış etkiyi, y perdelenen hedef nesneyi veya hakikati, z ise araya giren örtüyü temsil eder. τ fonksiyonu aradaki perde sebebiyle iletimin ve algısal temasın sıfırlandığını, κ fonksiyonu ise nesnenin perde arkasında korunma veya mahremiyet durumunun pozitif olarak sürdüğünü ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س