سلسبيل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ل-س1 sîga, 2 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سلسبيلسميسَلْسَبِيلًاعين

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

سلسبيل

س - ل - س

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 1 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Selsebil

Notlarım

Sözlükler(1)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR306 harf
باب الخماسي من السين طرطبيس، دردبيس، سلسبيل، فنطليس مستعملات طرطبيس: الطَّرطَبِيسُ: النّاقة الخوّارة الحلب. والطّرطبيسُ العجوز المُسْتَرْخية. دردبيس: الدَّرْدَبِيسُ: العجوز المسترخية، والدّردبس: الدّاهية وهي العجوز الكبيرة. سلسبيل: السَّلْسَبِيلُ:عين في الجنّة. فنطليس: الفَنطَلِيسُ: من أسماء الذَّكر.
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler2 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سمي

    1 ortak ayet · Ad verilen

  2. عين

    1 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: سَلْسَبِيلًا
  1. عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا

    SelsebilOrada bir pınardır ki, Selsebil adı verilir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسلسبيل
YapıÇok harfli isim (sülâsî veya rubâî kökten türetilmiş mülhak/mürekkep yapı)
Özel DurumZiyadeli ve mükerrer harfli isim yapısı
Bağlamsal Yakın Köklerنهر, عين, شرب, كوثر
Zıt Kökغسلين
Çekirdek Özet 1Boğazdan son derece kolay, pürüzsüz ve tatlı bir akışla kayıp giden sıvı
Çekirdek Özet 2Cennet ehline sunulan, içimi zahmetsiz, tam kıvamında ve kesintisiz akan ilahi pınar
Çekirdek Özet 3İlahi nimetin hiçbir direnç, ağırlık ve tortu barındırmayan mükemmel akışkanlığı
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca mitolojik veya coğrafi bir özel isim sanarak taşıdığı niteliksel akışkanlık ve letafet vasfını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سلBir şeyi diğerinin içinden sıyırıp çekmek, pürüzsüzce kaydırmak, yumuşak ve sessiz hareket (ör. سلل, سلك, سلس)س + لİkileme yoluyla süreklilik, ritmik akış ve birbirini izleyen pürüzsüz halkalar meydana getirilmiştir (سلسل)
سلسلBirbirine ekli, pürüzsüz ve ardışık akışب + يب harfiyle bünyeye katılma ve temas, ي harfiyle de letafet ve içim kolaylığı eklenerek akışkanlığın zirve derecesi ifade edilmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunmadan, pürüzden sıyrılarak akma ve engeli aşma hareketinin başlangıcı
لÇoban değneği, bağlamaHarekete yön verme, akışı bir hatta sevk etme
سDiken, destekAkıştaki ritmik yinelenme, engelsiz kaymanın teyidi
بEv, çadır, içAkışkanın bir kaba, boğaza veya bünyeye dâhil olması, içe nüfuz
يEl ve kol, işLetafetle kavranma, kolayca ulaşılma ve içilme kabiliyeti
لÇoban değneği, bağlamaAkışın nihai hedefe pürüzsüzce ve süreklilikle bağlanması
سلسبيلKesintisiz akış, temas ve nihai letafetBoğazdan ve damaktan hiçbir dirençle karşılaşmaksızın tatlı ve hafif bir ritimle kayıp giden suyun bütünsel hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoğazdan kolayca kayıp geçen, lezzetli, hafif, tortusuz ve soğuk su; içimi zahmetsiz meşrubat
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde doğrudan bir özel isim olarak değil, içimi tatlı ve akıcı suyu niteleyen bir sıfat olarak kullanılmıştır; nitekim erken Arap dilcileri bu lafzın suyu nitelemek üzere türetilmiş bir Arapça kelime olduğunu belirtirler
Erken Arapça kullanımErken dönem dilcileri kelimenin yumuşaklık ve akıcılık bildiren سَلِسٌ ve سَلْسَلٌ kökünden türediğini, boğazdan kolayca akıp giden meşrubata mâun selsebîl dendiğini naklederler

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Tâcü’l-Arûs, Mekâyîsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Arapça سلسبيل lafzı, kök yapısı itibarıyla Sami dillerindeki akışkanlık, kayma ve bir nesneyi aralıktan sıyırma anlamı taşıyan sl kök ailesiyle fonetik ve semantik bir bağ sergiler. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde sl- / šl- kökleri genel olarak çekip çıkarma, sessizce veya pürüzsüzce hareket etme çağrışımlarına sahiptir. Ancak سلسبيل biçimindeki altı harfli gelişmiş yapı, klasik Arap dili bünyesinde ses yansımalı ve morfolojik genişlemeyle (سَلِسَ kökünden selsele ve ardından ب harfinin ziyadesiyle) oluşmuş özgün bir iç Arapça türetim görünümündedir. Kelimenin yabancı bir dilden doğrudan ödünçlenmiş olduğunu kanıtlayan kesin bir Sami dışı paralel bulunmamakta; genel Sami kökündeki pürüzsüz kayma anlamının Arapçada fonetik bir zenginleşmeyle meşrubat sıfatına dönüştüğü kabul edilmektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-ʿArab, Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسَلَسَ veya سَلْسَلَ kökünden türetimSuyun pürüzsüz ve tatlı akışını anlatan köke mübalâğa ve letafet bildiren harflerin eklenmesiyle oluşmuş bir sıfat-isimKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiš-l / s-l kök ailesiİbranice ve Aramicede çekip çıkarma, kolayca kayma bildiren köklerle ortak kökensel zeminGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrudan ve düzenli bir morfolojik soydaş tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-ʿArab, Fraenkel.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سلسبيلAnlamlıPürüzsüz ve tatlı akışCennette bir pınarın adı veya içimi son derece kolay tatlı suHedef kök; Kur'an'da geçer (İnsân 76:18)

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سلسبيلMerkezPürüzsüz ve tatlı akışİçeceğin içim kolaylığı, hafifliği ve boğazdan kayışındaki mükemmel letafetNitelikli, kolay içimli cennet pınarı
نهرKomşuGeniş su yoluSuyun hacmi, yatağı ve gür akışı ön plandadırAkarsu ve nehir yapısı
عينKomşuSu kaynağıSuyun yeryüzüne çıktığı memba ve kaynak noktası esastırPınar ve kaynak
شربKomşuİçecek eylemiSıvının tüketilme fiilini ve içme sürecini ifade ederTüketim ve tat alma
كوثرKomşuBol nimetÇokluk, kesintisiz bereket ve sınırsız ihsan boyutu vurgulanırCennetteki bol hayır havuzu
غسلينZıtAzap sıvısıBoğazı yırtan, içimi imkânsız, irinli, tortulu ve yakıcı cehennem içeceğiPürüzsüzlüğün zıddı olan tortulu azap sıvısı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسلسبيلTatlı, pürüzsüzce akan pınarBoğazdan kayarcasına içilen hafif ve lezzetli suyun niteliğiKesin
Latincefons limpidus, nectarBerrak pınar, tatlı nektarSaflık ve ilahi tat yönünü karşılar; fonetik ses yansımalı akış nüansını tam vermezMuhtemel
İngilizcecrystal-clear spring, nectar-like streamBerrak pınar, nektar gibi akıntıİçeceğin lezzet ve berraklığını ifade eder; kökteki kaygan ve kolay içim hissini kısmen dışarıda bırakırGüçlü
Almancaliebliche Quelle, NektarquellTatlı pınar, nektar kaynağıSu kaynağının hoşluğunu ve yumuşaklığını karşılar; fonetik letafet yapısını taşımazGüçlü
Fransızcasource limpide, onde suaveBerrak kaynak, tatlı akışSuyun tatlılığı ve akıcılığını verir; özgün lafzın Cennet pınarı ıstılahını tam yansıtmazGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَلْسَبِيلًاKolay içimli, pürüzsüz ve tatlı cennet pınarıCennet ehlinin mükâfatlandırıldığı, zencefil karışımlı kadehlerle sunulan kaynağın adı ve niteliği (İnsân 76:18)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ve cennet tasvirleriCennet nimetlerinin cismanîliği, hakikati ve dünyadaki benzerlerinden letafet bakımından üstünlüğüNimetin ağırlıksız, tortusuz ve saf lezzet boyutu
FıkıhVeri bulunamadıDoğrudan bir fıkhî hükme veya ıstılaha konu teşkil etmemiştirVeri bulunamadı
TefsirNimet ayetlerinin semantiğiKelimenin bir alem (özel isim) mi yoksa akışkanlığı niteleyen bir sıfat mı olduğu tartışmasıİbn Abbas ve erken müfessirlerce boğazdan kolayca kayan su olarak nitelenmesi
HadisCennet nehirleri ve havz rivayetleriCennetteki pınarların isimleri, tatları ve cennet ehlinin içecekleri arasındaki yeriBerraklık, hafiflik ve ilahi ikramın letafeti

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret mükafatıLetafet ve rıza pınarıAmellerin karşılığı olarak sunulan saf ve pürüzsüz lütufİbadet ve sabrın neticesinde ulaşılan zahmetsiz manevi tatminKesin
İlmiİdeal akışkanlık prensibiDirençsiz akış (laminer/sürtünmesiz akış)Bir sıvının hiçbir engele takılmadan süzülmesiDoğal veya kuramsal pürüzsüz hareket modeliMuhtemel
SiyasiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıSiyasi terminolojide doğrudan bir karşılığı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı
İktisadiZahmetsiz ve engelsiz erişimSıfır maliyetli ve engelsiz ikramDeğerin herhangi bir sürtünme ve meşakkat olmaksızın dolaşımıKaynağın tüketicisine hiçbir zahmet vermeden akmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSüperakışkanlık ve sıfır viskoziteBir akışkanın iç sürtünme olmaksızın, sıfır dirençle ve kesintisiz akması durumuyla yapısal örtüşmeGüçlü
Beşeri bilimlerTam uyum ve pürüzsüz psikolojik doyum (akış hali)Bireyin içsel veya dışsal hiçbir direnç, kaygı ve baskı hissetmeksizin ulaştığı mutlak huzur haliMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca şiirsel veya masalsı bir cennet çeşmesi adı sanarak dildeki pürüzsüz akışkanlık vasfını unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da sunulan nimetin niteliğini, içimindeki mutlak letafeti, boğazda ve ruhta en ufak bir ağırlık bırakmayan hafifliğini anlatan semantik derinlik
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirlerini içi boş veya lafzi isimlere indirgeyerek, nimetlerin varoluşsal arılığı ve mükemmelliği arasındaki anlam bağını koparmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Cennetteki ikramların yalnızca maddesel içecekler değil, her türlü ağırlık, sürtünme ve tortudan arındırılmış saf bir letafet taşıdığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet tasvirleri, takva sahiplerinin mükâfatları ve nefsani arınmanın ahiretteki yansımalarını anlatan ayetlerde (özellikle İnsân Suresi bağlamında) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'daki cennet isimlerinin rastgele veya yabancı kaynaklı yakıştırmalar olduğu zannını çürütür; lafzın Arap dilindeki pürüzsüz akışkanlık köküyle doğrudan uyumlu bir vasıf taşıdığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBoğazdan ve damaktan son derece tatlı, pürüzsüz, tortusuz ve soğuk bir şekilde kayıp giden su.
  • Soyut anlamİlahi lütuf ve mükâfatın ruha ve bedene hiçbir ağırlık, yorgunluk ve meşakkat vermeden mutlak bir letafetle nüfuz etmesi.
  • Sistematik karşılıkSürtünme katsayısının sıfıra yaklaştığı, akışın ve doyumun kesintisiz gerçekleştiği laminer ve saf ikram modeli.
  • LaTeX modeliS=lim⁡μ→0∫0TΦ(t) dt
  • LaTeX açıklamasıFormülde S nihai pürüzsüz akışı ve nimetin toplam doyumunu, Φ(t) zaman içindeki kesintisiz akış fonksiyonunu, T akış süresini, μ ise akışa karşı oluşan iç ve dış sürtünme katsayısını temsil eder. Sürtünmenin sıfıra yaklaşması (μ→0), kökün taşıdığı engelsiz, zahmetsiz ve pürüzsüz akışkanlık vasfını matematiksel olarak ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س